Chảy máu mũi, hay trong dân gian còn gọi là chảy máu cam, là tình trạng xuất huyết ở đường mũi, bệnh phổ biến và thường gặp trong cuộc sống hàng ngày. Đa số bệnh nhẹ và khỏi tự nhiên. tuy nhiên, có một số bệnh nhân bị nặng, hay tái phát có thể nguy hiểm đến tính mạng nếu không điều trị kịp thời.

Bệnh hay gặp vào mùa lạnh, gặp ở mọi lứa tuổi, nam cũng như nữ và không có tỉ lệ khác nhau.

Hình minh họa

Ở điều kiện sinh lý bình thường, mạch máu vùng mũi rất phức tạp và có nhiều dị dạng, cả động mạch cảnh trong và động mạch cảnh ngoài đều có các nhánh để cung cấp máu cho vùng mũi.

Động mạch cảnh trong cho nhánh động mạch sàng trước và động mạch sàng sau chạy vào mũi qua các lỗ xương sàng, chia các nhánh trong và nhánh ngoài. Nhánh trong cung cấp máu cho vùng trên vách ngăn và điểm mạch Kisselbach, nhánh ngoài cung cấp máu cho vùng trên và giữa cuống mũi.

Động mạch cảnh ngoài cung cấp máu cho mũi qua nhánh động mạch mặt và nhánh tận là động mạch hàm trên. Nhánh tận động mạch hàm trên cho các nhánh cung cấp máu cho mũi như động mạch khẩu cái lớn, động mạch hầu, động mạch mũi sau và động mạch bướm khẩu cái. Nhánh động mạch sàng trước và nhánh mũi động mạch mặt hình thành đám rối Kisselbach là nơi dễ bị chảy máu mũi.

Nguyên nhân

Về nguyên nhân, các nhà y học thấy rằng chảy máu mũi liên quan nhiều đến các bệnh viêm niêm mạc mũi từ nhiễm trùng đường hô hấp cấp, viêm xoang mãn tính, không khí lạnh khô đến viêm mũi dị ứng thông thường. Chảy máu mũi do dị dạng các mạch máu ở mũi; do dị vật mũi. Bệnh này thường gặp ở trẻ em, cho các đồ chơi nhỏ vào mũi, bé hay bị chảy mũi, nghẹt mũi, chảy máu mũi một bên.

Chảy máu mũi do các khối u trong mũi, thường có ở người lớn tuổi, nghẹt mũi một bên tăng dần, chảy máu mũi lúc đầu lượng ít sau nhiều hơn. Do xịt mũi hay xông mũi, trường hợp này hay gặp là do khi dùng thời gian dài.

Ngoài ra còn do ngoáy mũi làm tổn thương niêm mạc mũi; do chấn thương thương gãy xương chính mũi, chấn thương sụn vách ngăn, trường hợp này đa số là chảy máu nhẹ; sau phẫu thuật mũi, xoang; do tổn thương mạch máu mũi.

Chảy máu mũi còn gặp trong một số bệnh nội khoa như: tăng huyết áp, huyết áp cao làm vỡ mạch máu, mạch máu người lớn tuổi hay bị xơ cứng dễ vỡ hơn người trẻ tuổi; gặp trong suy tim, bệnh giảm tiểu cầu, dị ứng toàn thân, nghiện rượu, bệnh máu ác tính, do sử dụng thuốc kéo dài thời gian máu chảy như: aspirin, warfarin, isotretinoin, nhóm thuốc kháng viêm không corticoid…

Về điều trị, có khoảng 95% số ca chảy máu mũi ở mũi trước, thường nhẹ tự cầm trước khi đến bệnh viện, do chảy máu ở vùng điểm mạch Kiesselbach. Trường hợp máu chảy ở vùng vách ngăn mũi sau hay thành ngoài sau mũi có nguồn gốc từ động mạch thì máu chảy nhiều, khó cầm máu.

Trường hợp này cần phải nội soi mũi để xác định chính xác, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp như điều trị bằng phương chấm nitrat bạc, đốt điện, đốt laser, nhét mũi trước bằng quả bóng… Dùng thuốc co mạch, thuốc đông máu, vitamin K…

Bệnh nhân cần đến ngay bệnh viện khi:

Chảy máu với số lượng nhiều, tái phát nhiều lần, chảy máu mũi kết hợp với chảy máu nơi khác như: ở đường tiểu, đường tiêu hóa; khi đang dùng thuốc khác có nguy cơ gây chảy máu như: aspirin, coumarin…; có bệnh khác có thể ảnh hưởng đến chức năng đông máu như: bệnh gan, bệnh thận, bệnh ưa chảy máu; đang điều trị hóa chất; sau đã được xử trí cầm máu mà có những biểu hiện như vẫn còn chảy máu ra trước hay xuống họng.

Nếu thấy chóng mặt, nhức đầu, người mệt nhiều, tim đập nhanh hay khó thở, nổi ban đỏ hay sốt trên 38,5oC thì cần báo ngay cho bác sĩ điều trị biết để tiên lượng cũng xử trí kịp thời.

Về phòng bệnh, trước hết người bệnh cần bỏ thói quen ngoáy mũi, cẩn thận khi tiếp xúc với những kích thích trong không khí như: khói, bụi, không khí khô hanh làm khô niêm mạc mũi, giảm dần lượng thuốc xịt mũi có cocticoid; theo dõi định kỳ với những bệnh nhân có tiền sử các về bệnh máu, bệnh tăng huyết áp, chấn thương đầu đặc biệt có nứt ổ mắt và không nhìn được.

Theo BS CKI Trần Quốc Long – Sức khỏe và Đời sống

Nhanh chóng áp dụng những mẹo vặt sau đây để có những xử lý kịp thời, cần thiết.

Tạo độ ẩm

Không khí hanh khô sẽ khiến cho tình trạng tắc nghẹt mũi càng trở nên tồi tệ hơn, tình trạng này kéo dài còn là nguyên nhân khiến cho bạn bị viêm họng. Trong trường hợp này để có cảm giác dễ chịu hơn bạn nên dùng máy tạo ẩm không khí nhân tạo để tăng cường độ ẩm trong không khí.

Tắm nước ấm

Tạo độ ẩm trong không khí, xông hơi cho mũi là cách giữ cho mũi đỡ nghẹt

Là một trong những cách để xông hơi, mát xa cơ thể, những tia nước ấm sẽ giúp làm giảm nguy cơ tắc nghẹt mũi. Sau khi tắm bạn sẽ cảm thấy dễ chịu hơn rất nhiều, giảm tắc nghẹt.
Uống nước ấm

Bình thường nước cũng đã rất quan trọng với cơ thể nhưng khi bị cảm giác tắc nghẹt cơ thể sẽ có nhu cầu cần nước hơn bình thường. Thời điểm này bạn cần uống nước đều đặn đừng nên đợi đến khi có cảm giác khát mới nghĩ đến việc uống nước.

Ngoài nước lọc bạn nên uống thêm nước trái cây tươi để tăng cường bổ sung vitamin cho cơ thể. Tránh xa những loại đồ uống như trà, cà phê, nước uống tăng lực vì đây là những loại thức uống dễ gây khử nước trong cơ thể.

Một số loại nước trà thảo mộc cũng có tác dụng trong trường hợp này. Các món ăn lỏng như súp, canh, cháo cũng là những món ăn lỏng nhiều nước bạn không nên bỏ qua.

Sử dụng thuốc xịt mũi

Sử dụng thuốc xịt mũi để loại bỏ những nước mũi, làm giảm tình trạng sưng viêm các mạch máu ở mũi, hiệu ứng này là cách đơn giản để “đánh đuổi” cảm giác tắc nghẹt mũi. Hãy hỏi dược sĩ về loại thuốc xịt giúp thông tắc mũi và sử dụng kèm loại thuốc viên uống sẽ mang đến hiệu quả nhanh chóng.

Ngoài ra bạn nên dùng thêm nước muối sinh lý để rửa mũi, mũi càng sạch thì khả năng khỏi bệnh sẽ càng nhanh chóng và rắc rối nghẹt mũi, tắc mũi sẽ càng dễ bị “đánh đuối” hơn.

Chườm ấm

Dùng khăn mềm thấm nước ấm đắp lên mặt, trán và mũi nằm thư giãn cũng sẽ có tác dụng thông mũi, chống tắc nghẹt, tạo cảm giác dễ chịu.

Lưu ý khi ngủ

Khi ngủ bạn nên kê gối cao hơn bình thường để cho cổ và đầu tạo thành góc 15 độ chênh với giường, bạn sẽ cảm thấy dễ chịu hơn rất nhiều.

Bổ sung gia vị

Những loại gia vị cay nóng như gừng, tỏi, ớt, hạt tiêu là những loại gia vị có chứa chất kháng thể, mang đến những điểm cộng hữu ích cho hệ miễn dịch, chống lại những căn bệnh do vi khuẩn, vi rút gây nên. Đặc biệt nó có tác dụng chống tắc nghẹt mũi, giúp bạn dễ thở và tăng nhiệt cho cơ thể.

Vệ sinh không gian sống: Bụi bặm, ẩm thấp sẽ khiến cho tình trạng viêm mũi, tắc nghẹt mũi ngày càng trở nên tồi tệ hơn. Vì thế bạn cần thường xuyên vệ sinh không gian sống sao cho sạch sẽ, khô ráo, bạn cũng có thể dùng thêm máy lọc không khí để thanh lọc cho ngôi nhà của bạn. Khi nấu ăn nên mở các cửa thông thoáng, sử dụng máy hút mùi để không khí thêm trong lành.

Theo Infonet

Nhanh chóng áp dụng những mẹo vặt sau đây để có những xử lý kịp thời, cần thiết.

Tạo độ ẩm

Không khí hanh khô sẽ khiến cho tình trạng tắc nghẹt mũi càng trở nên tồi tệ hơn, tình trạng này kéo dài còn là nguyên nhân khiến cho bạn bị viêm họng. Trong trường hợp này để có cảm giác dễ chịu hơn bạn nên dùng máy tạo ẩm không khí nhân tạo để tăng cường độ ẩm trong không khí.

Tắm nước ấm

Tạo độ ẩm trong không khí, xông hơi cho mũi là cách giữ cho mũi đỡ nghẹt

Là một trong những cách để xông hơi, mát xa cơ thể, những tia nước ấm sẽ giúp làm giảm nguy cơ tắc nghẹt mũi. Sau khi tắm bạn sẽ cảm thấy dễ chịu hơn rất nhiều, giảm tắc nghẹt.

Uống nước ấm

Bình thường nước cũng đã rất quan trọng với cơ thể nhưng khi bị cảm giác tắc nghẹt cơ thể sẽ có nhu cầu cần nước hơn bình thường. Thời điểm này bạn cần uống nước đều đặn đừng nên đợi đến khi có cảm giác khát mới nghĩ đến việc uống nước.

Ngoài nước lọc bạn nên uống thêm nước trái cây tươi để tăng cường bổ sung vitamin cho cơ thể. Tránh xa những loại đồ uống như trà, cà phê, nước uống tăng lực vì đây là những loại thức uống dễ gây khử nước trong cơ thể.

Một số loại nước trà thảo mộc cũng có tác dụng trong trường hợp này. Các món ăn lỏng như súp, canh, cháo cũng là những món ăn lỏng nhiều nước bạn không nên bỏ qua.

Sử dụng thuốc xịt mũi

Sử dụng thuốc xịt mũi để loại bỏ những nước mũi, làm giảm tình trạng sưng viêm các mạch máu ở mũi, hiệu ứng này là cách đơn giản để “đánh đuổi” cảm giác tắc nghẹt mũi. Hãy hỏi dược sĩ về loại thuốc xịt giúp thông tắc mũi và sử dụng kèm loại thuốc viên uống sẽ mang đến hiệu quả nhanh chóng.

Ngoài ra bạn nên dùng thêm nước muối sinh lý để rửa mũi, mũi càng sạch thì khả năng khỏi bệnh sẽ càng nhanh chóng và rắc rối nghẹt mũi, tắc mũi sẽ càng dễ bị “đánh đuối” hơn.

Chườm ấm

Dùng khăn mềm thấm nước ấm đắp lên mặt, trán và mũi nằm thư giãn cũng sẽ có tác dụng thông mũi, chống tắc nghẹt, tạo cảm giác dễ chịu.

Lưu ý khi ngủ

Khi ngủ bạn nên kê gối cao hơn bình thường để cho cổ và đầu tạo thành góc 15 độ chênh với giường, bạn sẽ cảm thấy dễ chịu hơn rất nhiều.

Bổ sung gia vị

Những loại gia vị cay nóng như gừng, tỏi, ớt, hạt tiêu là những loại gia vị có chứa chất kháng thể, mang đến những điểm cộng hữu ích cho hệ miễn dịch, chống lại những căn bệnh do vi khuẩn, vi rút gây nên. Đặc biệt nó có tác dụng chống tắc nghẹt mũi, giúp bạn dễ thở và tăng nhiệt cho cơ thể.

Vệ sinh không gian sống: Bụi bặm, ẩm thấp sẽ khiến cho tình trạng viêm mũi, tắc nghẹt mũi ngày càng trở nên tồi tệ hơn. Vì thế bạn cần thường xuyên vệ sinh không gian sống sao cho sạch sẽ, khô ráo, bạn cũng có thể dùng thêm máy lọc không khí để thanh lọc cho ngôi nhà của bạn. Khi nấu ăn nên mở các cửa thông thoáng, sử dụng máy hút mùi để không khí thêm trong lành.

Theo Infonet