Khi tuổi càng cao, thân sống, đĩa sụn, dây chằng khớp thường phát triển thêm ra, “cơi nới” cột sống khiến bạn khó chịu. Đó là bệnh gai cột sống.

Những dấu hiệu của cột sống nhắc bạn nên tới bác sĩ

Đó là lúc bạn thấy đau thắt lưng, đau vai hoặc cổ, lan xuống cánh tay, tê tay… đôi khi làm giới hạn vận động ở cổ, vai, thắt lưng. Phần lớn gai cột sống gây đau do tiếp xúc với dây thần kinh hoặc các xương đốt sống khi cử động.

Gai thường chỉ có chiều dài vài milimet. Phần lớn gai cột sống xuất hiện ở mặt trước và bên, hiếm khi mọc ở phía sau, do đó ít chèn ép vào tủy và rễ thần kinh.

Nguyên nhân làm phát triển thêm cột sống?

Có 3 nguyên nhân chính tạo điều kiện cho việc “nới rộng” cột sống không mong muốn: viêm khớp cột sống mãn tính; sự lắng đọng canxi; chấn thương.

Với người bị viêm khớp mãn tính, gai xương là kết quả việc phản ứng tự nhiên của cơ thể. Người bị viêm lâu ngày khiến phần sụn bị hao mòn, bề mặt trơn láng trở nên thô ráp. Hai mặt xương xọ xát vào nhau, cơ thể buộc phải điều chỉnh và hệ lụy để lại là hình thành gai xương.

Sự lắng đọng canxi do thoái hóa cột sống ở người lớn tuổi cũng dễ dẫn tới hình thành gai xương. Thoái hóa gây mất đến 80% nước trong sụn và làm biến đổi một số chất gây hiện tượng canxi hóa. Canxi thừa này chính là những chiếc gai không mong muốn.

Chấn thương xương khớp hay cột sống cũng là yếu tố để cột sống của bạn dễ rộng thêm. Khi chấn thương xảy ra, cơ thể hình thành tạo phản ứng sửa chữa nơi bị thương. Trả công cho phản ứng này là những gai xương hình thành.

Có cần phẫu thuật không?

Điều trị bệnh gai cột sống thường nghiêng về bảo tồn, không nhất thiết phải giải phẫu. Những thuốc thường dùng là nhóm giảm đau kháng viêm. Đôi khi người ta dùng một số dụng cụ nâng đỡ như nẹp cổ… để giảm bớt gánh nặng lên các đốt sống bị bệnh.

Các phương pháp điều trị hỗ trợ gồm châm cứu, vật lý trị liệu để giảm đau và tăng vận động ở một số cơ khớp bị ảnh hưởng, tập thể dục đều đặn.

Cần tránh bắt cột sống phải chịu một trọng lượng lớn như đẩy tạ, nhảy cao… Nên tập các môn thể thao dưới nước như bơi lội, aerobic để giúp giảm sức nặng của cơ thể.

Yoga cũng là một phương pháp giúp giảm trọng lượng cơ thể lên phần đốt sống bệnh, đồng thời làm thư giãn vùng cơ bị ảnh hưởng.

Chỉ khi có sự chèn ép vào tủy, làm hẹp ống tủy hoặc các rễ thần kinh ở cột sống, bác sĩ mới khuyên bạn phẫu thuật. Tuy nhiên gai vẫn có nguy cơ mọc lại vào vị trí cũ.

Bằng cách tìm hiểu bệnh và thực hiện một vài thay đổi, bạn sẽ có cuộc sống tốt hơn dù mắc bệnh viêm khớp mãn tính.

Giảm cân: Nếu bạn thừa cân hay béo phì, có nghĩa là cơ thể bạn đang tăng thêm sức ép lên các khớp. Giảm cân có thể giảm nguy cơ làm tổn thương thêm cho các khớp. Hơn nữa giảm cân còn giúp bạn cải thiện sự linh hoạt.

Ăn kiêng và bổ sung khoáng chất: Nếu giảm cân bằng chế độ ăn kiêng, nên bổ sung thêm canxi và chất chống ôxy hóa. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên nên sử dụng vitamin D và canxi theo sự chỉ dẫn của thầy thuốc. Ngoài ra, bổ sung vitamin C và E cũng giúp bảo vệ xương tốt hơn.

Luôn vận động: Thể dục giúp bạn giảm cân, tăng cường sự linh hoạt, giảm đau, củng cố sức khỏe tim và tăng lưu thông máu. Đi dạo, bơi và thể dục nhịp điệu (aerobic) dưới nước là những bài tập rất tiện với người bị bệnh khớp. Nếu ban đầu thể dục làm bạn đau khớp, bạn nên cố gắng duy trì. Về lâu dài, thể dục sẽ giúp bạn giảm đau khớp. Tuy nhiên, người bị bệnh khớp nên đề nghị bác sĩ tư vấn các bài tập thể dục phù hợp.

Sống vui vẻ: Đừng để cuộc sống của bạn bị bệnh khớp “khống chế”. Hãy giao lưu với nhiều để luôn có tâm trạng vui vẻ. Khi bạn không để ý đến cơn đau, bạn sẽ cảm thấy thoải mái hơn. Các môn thể thao, những sở thích và các hoạt động khác có thể giúp bạn quên đi những cơn đau. Nếu bạn gặp khó khăn trong việc tham gia các hoạt động yêu thích, hãy nhờ chuyên gia tư vấn để có lựa chọn phù hợp

Điều chỉnh: Một vài điều chỉnh nhạy bén có thể làm giảm căng thẳng với các khớp, cơ và ngăn ngừa cơn đau. Nếu bạn bị đau khớp lưng nên sử dụng ghế có tựa lưng khi ngồi, điều đó có nghĩa là bạn chỉ nên đọc sách khi ngồi ghế, không nên đọc sách khi ngồi trên giường. Nếu bạn bị viêm khớp hông nên điều chỉnh bồn vệ sinh hoặc các đồ dùng trong gia đình theo tư thế, tạo sự thoải mái.

Kết hợp nóng và lạnh

: Túi chườm nóng, tắm nước ấm có thể làm tăng lưu thông máu, giảm đau và cứng các khớp. Chườm lạnh giúp giảm sưng ở những vùng khớp bị viêm. Những người bị viêm khớp mãn tính nên chuẩn bị nước đá và khăn chườm khi các khớp bị viêm sưng.

Biết điểm dừng: Thể dục rất tốt với những người bị viêm khớp nhưng vận động quá mức có thể làm đau khớp trầm trọng hơn. Ngừng hoặc giảm cường độ khi cần là rất quan trọng. Tốt nhất là hãy lượng sức mình mà vận động.

Ngủ đủ: Cuộc sống sẽ tốt hơn khi bạn có giấc ngủ ngon và bạn cảm thấy ít đau hơn với bệnh tật. Nếu bạn có vấn đề với giấc ngủ nên báo cho bác sĩ biết. Người bị bệnh khớp nên chú ý lựa chọn đệm nằm đàn hồi tốt và tư thế ngủ thoải mái.

Massage là lựa chọn tốt với người bị viêm khớp. Massage giúp giảm đau và tăng lưu thông máu, làm ấm vùng cơ bị sưng.

Dùng thuốc đúng chỉ dẫn: Những loại thuốc giảm đau có thể giảm đau khớp hiệu quả nhưng quan trọng là phải dùng chúng theo đúng chỉ dẫn của thầy thuốc chuyên khoa, uống đủ liều và không được bỏ giữa chừng.

Theo Phụ nữ Việt Nam

Bổ sung một số loại acid béo

– Acid béo hệ Omega-3: có nhiều trong các loại cá giàu chất béo. Acid béo hệ Omega-3 có khả năng ngăn chặn phản ứng của hệ miễn dịch gây ra chứng viêm khớp, đồng thời có tác dụng làm thuyên giảm các triệu chứng của bệnh.

Một số công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng, những bệnh nhân dùng liều dầu cá từ 2-4g, thậm chí 5g/ngày, đã cho một số kết quả khả quan là khớp bớt cứng và ít đau hơn.

Những loại cá giàu acid béo hệ Omega-3 gồm: Cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi, cá ngừ, cá trống. Người bệnh cũng có thể sử dụng dầu cá nhằm loại bỏ tình trạng cứng khớp buổi sáng. Dầu cá cũng có thể làm giảm số lần đau khớp ở những bệnh nhân viêm khớp mạn tính.

Gần đây, các chuyên gia y tế đã kết luận rằng, bổ sung dầu cá mỗi ngày có thể giúp nhanh lành các tổn thương dây chằng. Đó là vì dầu cá có thể thúc đẩy hình thành các tế bào mới cho các vùng bị tổn thương và sự tổng hợp chất tạo keo. Tuy nhiên, trước khi dùng dầu cá liều cao, bệnh nhân nên tham khảo ý kiến bác sĩ vì dầu cá ảnh hưởng không nhỏ đến tiến trình đông máu (nhất là khi nhổ răng hay tiểu phẫu).

– Acid béo hệ Omega-6 GLA: Là acid có khả năng ngăn chặn tiến trình sản sinh các chất prostaglandin gây chứng viêm. Một số công trình nghiên cứu cũng đã cho kết quả hứa hẹn với liều 1-3g/ngày. Tuy nhiên, thực tế nguồn GLA không dễ tìm. Dầu anh thảo (Evening primrose oil) có GLA, nhưng giá khá cao.

Ở nước ta, có thể tận dụng vi tảo Spirulina (9-11g/kg) dưới dạng viên nang 400mg tảo khô (tên biệt dược Linaforce). Theo lời khuyên của  Ripley Fox – những người đầu tiên giới thiệu tảo Spirulina cho Việt Nam, người bị thấp khớp nên dùng 10g bột tảo khô mỗi ngày (tương đương 90mg acid GLA).

Các vitamin

Bác sĩ Nguyễn Lân Đính cho biết, các vitamin C, D, E và beta-carotene (còn gọi là tiền vitamin A) có tác dụng kháng oxy hóa nên có thể giúp phòng tránh được một số dạng viêm khớp.

Bệnh viêm xương – khớp còn có thể cải thiện nhờ vitamin C và D. Một công trình nghiên cứu mới đây cũng chỉ ra khả năng làm chậm sự tiến triển của căn bệnh này ở đầu gối, chỉ với liều nhỏ dưới 150mg vitamin C (tương đương với hàm lượng sinh tố của 2 ly cam vắt) và 400 đơn vị quốc tế (IU) vitamin D/ngày.

Ngoài ra, người ta cũng đã chứng minh các thức ăn chứa vitamin E có tác dụng giảm đau chống viêm. Tác dụng tương tự cũng xảy ra với beta-carotene (có nhiều trong cà rốt, cà chua, bí rợ, rau xanh… và các loại trái cây, rau củ có màu đỏ).

Như vậy, vấn đề bảo đảm chế độ dinh dưỡng đầy đủ các vitamin nói trên, những người mắc bệnh thấp khớp nên bổ sung rau và trái cây tươi vào khẩu phần ăn hàng ngày.

(Theo Tiền phong)