Tôi có một số triệu chứng của bệnh viêm khớp dạng thấp. Xin hỏi cần phải làm những xét nghiệm nào để xác định có phải bệnh này?

Ảnh minh họa: News.

Trả lời:

Đối với bệnh viêm khớp dạng thấp, việc chẩn đoán và điều trị sớm là rất quan trọng bởi vì tổn thương phá hủy khớp có thể xuất hiện rất sớm trong quá trình của bệnh. Khoảng 30% người bệnh có biểu hiện bào mòn xương tại thời điểm chẩn đoán và tỷ lệ này có thể tăng lên 60% trong vòng 2 năm.

Tuy nhiên, viêm khớp dạng thấp khó chẩn đoán vì không có một xét nghiệm riêng nào dành cho bệnh này. Do đó dễ dẫn đến chẩn đoán nhầm hoặc bỏ sót chẩn đoán. Chính vì vậy, người bệnh cần đến các bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám và chẩn đoán sớm. Khi đi khám, người bệnh cần mô tả kỹ các triệu chứng. Bác sĩ sẽ dựa vào các triệu chứng kết hợp với một số xét nghiệm để chẩn đoán. Các xét nghiệm cần làm là phản ứng viêm (tốc độ lắng máu, CRP), yếu tố dạng thấp (RF), kháng thể kháng CCP (AntiCCP), X-quang…

Viêm khớp thấp là bệnh lý tự miễn, biểu hiện sưng đau kèm tình trạng cứng khớp kéo dài vào buổi sáng.

Viêm khớp dạng thấp thường gặp ở Việt Nam cũng như nhiều nước trên thế giới. Nhiều người bệnh không phát hiện sớm hoặc bị nhầm lẫn với các bệnh đau cơ xương khớp thông thường.

Đặc điểm nhận dạng của viêm khớp dạng thấp là tình trạng sưng đau nhiều khớp kèm theo cứng khớp vào buổi sáng. Triệu chứng rõ rệt hơn khi thời tiết thay đổi hoặc khí hậu ẩm ướt.

Theo các nghiên cứu y khoa, viêm khớp dạng thấp xảy ra ở tất cả chủng tộc và lứa tuổi. Trong đó, thường gặp nhất với người 30-50 tuổi, chiếm 73 đến 85%. Nữ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nam gấp 2-6 lần. Nam giới thường có xu hướng bệnh nặng hơn nữ.

Trên thực tế, các dấu hiệu của viêm khớp dạng thấp thường bị bỏ qua vì người bệnh cho rằng do phản ứng thông thường của cơ thể do thời tiết hoặc hậu quả của việc lao động quá sức. Bệnh diễn tiến chậm nên càng dễ bị bỏ qua giai đoạn đầu có các triệu chứng đau nhức, khớp sưng nhưng không quá to, người bệnh chủ quan không đi khám ngay. Đến khi bệnh diễn biến nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng hoạt động thường ngày bệnh nhân mới đến viện khám.

Trước đây, viêm khớp được mệnh danh là “vấn đề của người già”. Hiện bệnh được phát hiện ở nhiều người trẻ. Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM vừa tiếp nhận một nữ bệnh nhân 34 tuổi ở quận 2 bị bệnh này. Người phụ nữ thường xuyên làm việc với máy tính hơn tám giờ mỗi ngày. Cách đây nửa năm, các khớp ngón tay phải của chị bắt đầu sưng và đau nhức khi cử động, đến nỗi không thể gõ bàn phím. Thời tiết thay đổi càng đau hơn. Chị mua thuốc giảm đau uống, ban đầu tình trạng đau nhức giảm nhưng khi dừng thuốc, triệu chứng sưng tấy, đau nhức, cứng khớp lại gia tăng.

Bác sĩ Cao Thanh Ngọc, Trưởng Đơn vị Nội cơ xương khớp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, chẩn đoán bệnh nhân bị viêm khớp dạng thấp. Ảnh chụp X-quang cho thấy có hiện tượng hủy khớp. Bác sĩ cảnh báo bệnh nhân nếu không điều trị nay thì nguy cơ dính khớp, biến dạng khớp dẫn đến tàn phế rất cao. Bệnh lý này còn tác động đến toàn thân và làm tổn thương các cơ quan khác trong cơ thể, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Qua trường hợp này, bác sĩ Ngọc khuyến cáo mọi người khi bị đau khớp không nên tự ý mua thuốc giảm đau uống vì không thể trị khỏi căn nguyên của bệnh mà còn làm trì hoãn thời gian và khiến bệnh trở nặng hơn. Theo khảo sát của bác sĩ Ngọc, trong số bệnh nhân đến khám các vấn đề về xương khớp, có khoảng 10% được chẩn đoán là viêm khớp dạng thấp. Đa phần các trường hợp này đã bước vào giai đoạn tiến triển nặng và xuất hiện các hiện tượng hủy khớp, dính khớp, biến dạng khớp. Khi đó việc điều trị trở nên khó khăn và lâu hơn do người bệnh không đáp ứng các loại thuốc kháng thấp thông thường mà cần phải dùng đến thuốc sinh học.

Bác sĩ giải thích thuốc sinh học khác với các loại thuốc kháng thấp tổng hợp ở tác dụng giảm đau, giảm viêm nhanh hơn nhiều mà vẫn an toàn cho sức khỏe. Đây được xem là một bước tiến mới trong y học giúp người bệnh hồi phục nhanh hơn và mau chóng trở về với cuộc sống thường nhật. Tuy nhiên giá thành loại thuốc này tương đối đắt nên việc điều trị sẽ tốn kém hơn.

Bác sĩ Ngọc khuyến cáo, đối với bệnh lý viêm khớp dạng thấp, việc chẩn đoán và điều trị sớm là rất quan trọng bởi các tổn thương phá hủy khớp có thể xuất hiện rất sớm. Vì vậy, người bệnh cần đi khám sớm khi có các dấu hiệu như đau nhức khớp hoặc cứng khớp thường xuyên vào buổi sáng, đau khớp dai dẳng, nặng thêm theo thời gian, khớp sưng, nóng, đau đối xứng, đau khớp, mệt mỏi. Một số bệnh nhân có thể bị sốt, hạn chế vận động. Đặc biệt là tình trạng sưng đau khớp kéo dài trên hai tháng ở phụ nữ trung niên.

Viêm khớp dạng thấp được biết đến là căn bệnh gây ảnh hưởng đến phụ nữ nhiều hơn nam giới.

Ngày càng nhiều phụ nữ mắc phải căn bệnh này, do đó quan trọng là bạn phải nhận biết sớm dấu hiệu và triệu chứng của viêm khớp dạng thấp. Trong khi đau và sưng khớp là những dấu hiệu phổ biến nhất, đừng bỏ qua các triệu chứng khác.

Mệt mỏi

Những phụ nữ có bệnh viêm khớp sẽ có dấu hiệu của sự mệt mỏi ở tất cả các giai đoạn, đặc biệt khi tình trạng viêm khớp đang hoành hành. Toàn bộ sự mệt mỏi này do phản ứng của cơ thể với tình trạng viêm, thêm vào đó là các yếu tố như thiếu ngủ và việc dùng thuốc hàng ngày.

Chậm lành bệnh

Tình trạng miễn dịch suy giảm, thể hiện ở việc phục hồi chấn thương chậm. Không chỉ xuất hiện ở những bệnh nhân lớn tuổi, nó cũng có thể thấy ở bệnh nhân trẻ.

Bị tê

Một triệu chứng nữa thường bị bỏ qua là một cảm giác ngứa ran ở bàn tay hoặc bị tê. Đôi khi hội chứng ống cổ tay có thể là dấu hiệu sớm của bệnh viêm khớp. Cảm giác bất thường ở bàn tay và bàn chân hoặc tình trạng sưng là tất cả các tín hiệu để bạn nên xem xét.

Sợ đi bộ

Nếu bạn nhận thấy rắc rối với đôi chân của bạn, nó có thể là do viêm khớp hoặc tình trạng viêm. Phụ nữ thường gặp vấn đề này và bị đau gót chân do sưng các mô.

Vấn đề về mắt

Viêm khớp đôi khi cũng đem lại nguy cơ mắc hội chứng Sjögren, là một bệnh tự miễn toàn thân trong đó các tế bào miễn dịch tấn công và phá hủy các tuyến ngoại tiết sản xuất nước mắt và nước bọt, gây khô mắt và khô miệng.

Đau khớp

Đau khớp là một triệu chứng phổ biến nhất. Nếu bạn có tình trạng viêm ở các khớp của bạn hoặc đau xương, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ của bạn ngay lập tức. Đau khớp cũng thường được chẩn đoán nhầm là bệnh loãng xương hay hội chứng mệt mỏi mãn tính.

Cứng khớp

Nếu bạn gặp rắc rối khi rời khỏi giường vào mỗi sáng với khuôn mặt bị cứng cơ mặt, bạn có thể muốn kiểm tra xem mình có bị viêm khớp hay không. Cứng khớp đặc biệt là vào buổi sáng là một triệu chứng, xảy ra do sự cố ở các khớp và kéo dài hàng giờ dài. Độ cứng có thể kéo dài và gây phiền hà.

Theo Gia đình Việt Nam

Ảnh hưởng của viêm khớp dạng thấp rất nặng nề và không hồi phục. Sau khi khởi bệnh 10 năm, khoảng 10- 15% bệnh nhân bị tàn phế.

Viêm khớp dạng thấp là bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi (nhiều nhất 30-60 tuổi), nữ thường gặp hơn nam. Đây không chỉ đơn thuần bệnh lý khớp mà còn là một bệnh tự miễn điển hình với các biểu hiện tại khớp, ngoài khớp và toàn thân ở nhiều mức độ khác nhau.

BS Võ Phan Kim Ngân, Khoa Nội Cơ xương khớp BV Nguyễn Tri Phương cho biết bệnh diễn tiến phức tạp, gây hậu quả nặng nề. Bệnh nhân cần được chẩn đoán sớm và điều trị tích cực ngay từ đầu bằng các biện pháp hữu hiệu nhằm duy trì khả năng lao động, sinh hoạt, chất lượng sống và cải thiện tỷ lệ tử vong. Bệnh biểu hiện với những triệu chứng tại khớp và ngoài khớp.

Theo BS Ngân, sau khi khởi bệnh 10 năm, khoảng 10-15% bệnh nhân bị tàn phế phải cần đến sự trợ giúp của người khác. Khả năng làm việc giảm khi người bệnh trên 50 tuổi, lao động nặng. Nếu theo dõi qua phim chụp X-quang trước và sau khi khởi bệnh 2 năm thì 50% có những thay đổi đặc trưng, còn sau khởi bệnh 5 năm đến 80% thay đổi. Các yếu tố làm tăng tỷ lệ tử vong là bệnh lý tim mạch, nhiễm trùng, loãng xương.

Triệu chứng tại khớp

– Giai đoạn sớm: Cứng khớp buổi sáng trong thời gian ngắn, sưng nóng đỏ đau một vài khớp nhỏ ở chi có thể không đối xứng, triệu chứng kéo dài vài tuần.

– Giai đoạn toàn phát: Cứng khớp buổi sáng rõ, kéo dài hơn một giờ. Sưng, nóng, đỏ, đau các khớp, thường là khớp nhỏ ở bàn tay có tính chất đối xứng, hạn chế vận động. Biến dạng khớp khiến tay có hình thoi, hình cổ thiên nga, bà n tay biến dạng lệch trục về phía xương trụ, co rút gân cơ, bán trật khớp…

Các khớp bị ảnh hưởng: Liên đốt gần bàn tay, bàn ngón tay, khuỷu, gối, cổ chân.

Biến dạng ngón tay hình cổ thiên nga

Triệu chứng ngoài khớp

– Triệu chứng toàn thân: Sốt nhẹ, mệt mỏi, ăn kém.

– Các cơ quan khác:

Da: Hạt dưới da (nốt thấp).

Mạch máu: Viêm mạch máu.

Gân, cơ, dây chằng, bao khớp: Teo cơ quanh khớp, viêm gân gót.

Mắt: Viêm kết mạc, giác mạc.

Tim: Viêm màng ngoài tim.

Phổi: Viêm phổi, xơ phổi, nốt thấp trong nhu mô phổi…

Ngón tay biến dạng hình thoi

Khi có các dấu hiệu lâm sàng trên, nhất là với nữ, trung niên bị viêm khớp ngoại biên, đối xứng, kéo dài trên 6 tuần, nên đến bác sĩ chuyên khoa khớp càng sớm càng tốt. Bạn cần trải qua các xét nghiệm và thăm dò cần thiết để xác định, đánh giá tình trạng bệnh và chọn lựa phác đồ điều trị phù hợp nhất.

Theo SKDS

Viêm khớp dạng thấp (VKDT) hay thấp khớp là bệnh tự miễn, gây hủy hoại nhiều khớp một cách đối xứng khiến bệnh nhân đau đớn cùng cực khi vận động.

Bệnh thấp khớp cũng gây ra hư hại ở nhiều cơ quan khác mà nguy hiểm nhất là ở tim mạch, gây thiếu máu và mệt mỏi toàn thân cho người bệnh. Theo Dân trí, nguyên nhân của bệnh vẫn còn chưa được hiểu biết đầy đủ. Gần đây người ta cho rằng thấp khớp là một bệnh tự miễn, với sự tham gia của các yếu tố sau:

Tác nhân gây bệnh

Bệnh thấp khớp là căn bệnh vô cùng phổ biến

Có thể là virus, vi khuẩn, dị nguyên nhưng chưa được xác định chắc chắn. Yếu tố cơ địa: bệnh có liên quan rõ rệt đến giới tính (70-80% bệnh nhân là nữ) và tuổi (60-70% gặp ở người trên 30 tuổi). Yếu tố di truyền: thấp khớp (VKDT) có tính gia đình, có liên quan với kháng nguyên hóa hợp tổ chức HLA DR4 (gặp 60-70% bệnh nhân có yếu tố này, trong khi tỷ lệ này ở cộng đồng chỉ là 30%). Các yếu tố thuận lợi khác: môi trường sống ẩm thấp, cơ thể suy yếu mệt mỏi, nhiễm lạnh, phẫu thuật.

Triệu chứng bệnh được chia làm 2 giai đoạn:

Giai đoạn khởi phát: Bệnh nhân có thể có biểu hiện như sốt nhẹ, mệt mỏi, gầy sút, ra nhiều mồ hôi, tê các đầu chi.

Giai đoạn toàn phát: Thường xuất hiện viêm đau nhiều khớp (nên còn gọi là bệnh viêm đa khớp dạng thấp). Trong đó hay gặp nhất là các khớp cổ tay, khớp ngón gần bàn tay, khớp bàn ngón, khớp gối, khớp cổ chân, khớp ngón chân, khớp khuỷu. Các khớp ít gặp như: khớp háng, cột sống, khớp vai, khớp ức đòn, nếu có viêm các khớp này cũng thường là ở giai đoạn muộn.

Ngoài việc gây biến dạng khớp, bệnh thấp khớp (VKDT) còn gây ra các biến chứng trên các cơ quan khác của cơ thể như tim, gan, thận… nên thấp khớp (VKDT) được xem là bệnh toàn thân, và đôi khi được xem là bệnh thấp khớp. Bệnh nhân có thể không thấy biểu hiện triệu chứng gì trong thời gian dài. Tuy nhiên, thấp khớp (VKDT) là một bệnh tăng tiến không ngừng có khả năng hủy hoại khớp xương và gây tàn tật. Nó là bệnh mãn tính kéo dài hàng chục năm, đòi hỏi quá trình điều trị phải kiên trì, liên tục có khi đến hết cả đời.

Nhưng theo Phụ nữ News bệnh nhân thấp khớp sẽ không còn phải lo lắng nữa vì chỉ bằng 1 – 2 trái banh tennis đã có thể tự mình massage, làm giảm đau nhức xương khớp, thấp khớp, VKDT hiệu quả.

Massage gan bàn chân: Khu vực gan bàn chân tập trung rất nhiều huyệt vị của cơ thể, do đó khi massage, thư giãn khu vực này sẽ giúp thấp khớp cảm thấy rất sảng khoái.

Massage bằng bóng tennis trị thấp khớp hiệu quả

Thực hiện

Ngồi trên ghế và đặt bóng dưới lòng bàn chân của mình. Bắt đầu di chuyển chậm rãi, từ nhẹ nhàng đến mạnh hơn ở khu vực gan bàn chân. Cũng có thể chuyển động lên xuống, hoặc xoay tròn trái bóng từ các khớp ngón chân xuống đến phần gót, bất kể phần nào cần phải massage. Thời gian massage cho mỗi bên chân tùy ý.

Massage bả vai: Dồn 2 trái banh tennis vào một chiếc vớ dài rồi cột miệng vớ lại. Thế là đã có ngay công cụ thư giãn tuyệt vời.

Chẳng lo thấp khớp nhờ massage bằng bóng tennis

Thực hiện: Đứng (hoặc ngồi thẳng lưng) dựa tường. Đặt banh ở sau bả vai, dùng lực ấn vào tường và di chuyển chúng lên xuống ở phần vai nhức mỏi. Thời gian thực hiện tùy ý.

Massage khu vực thắt lưng: Phụ nữ rất thường bị đau ở thắt lưng, vùng xương hông khi mang thai, đến kỳ kinh nguyệt hoặc ngồi làm việc quá lâu. Sử dụng phương pháp massage với túi banh tennis sẽ rất hiệu quả.

Thực hiện: Đặt túi tennis dưới thắt lưng hoặc phần hông khi nằm xuống. Dùng lực ấn nhẹ banh xuống sàn và di chuyển lên xuống, qua lại và xoay tròn.

3 phương pháp trên được áp dụng cho tất cả mọi người (kể cả người cao tuổi và phụ nữ có thai). Ngoài ra, mọi bộ phận trên cơ thể của đều có thể được massage bằng banh tennis với những cách làm vô cùng đơn giàn. Vì thế nên tận dụng thời gian rảnh để thư giãn và giúp tinh thần mình thoải mái hơn và ‘đánh tan’ được căn bệnh thấp khớp, viên khớp dạng thấp….

Theo Chất lượng Việt Nam

Viêm khớp dạng thấp thuộc nhóm bệnh tự miễn, tức là hệ miễn dịch tấn công vào màng bao hoạt dịch.

Từ đó, màng hoạt dịch bị viêm, làm dịch nhầy bên trong thấm ra ngoài, chèn ép lên các dây thần kinh, cơ, gân xung quanh, gây sưng, nóng, đỏ đau đối xứng hai bên khớp (do tính chất tự miễn) nhất là các khớp nhỏ như: khớp bàn ngón tay, cổ tay, bàn ngón chân, cổ chân.

Ảnh minh họa

Việc điều trị viêm khớp dạng thấp đòi hỏi phải kiên trì, liên tục, phối hợp nhiều biện pháp như dùng thuốc, ngoại khoa, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng… Tây y thường dùng các thuốc chống viêm, giảm đau, tăng cường dinh dưỡng cho khớp…

Còn với Đông y, những thuốc có tác dụng khu phong trừ thấp, tán hàn thanh nhiệt, bổ gan thận, khí huyết hoặc liệu pháp châm cứu, xoa bóp, ngâm rượu thuốc cũng được áp dụng. Nhìn chung, các thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp có rất nhiều tác dụng phụ, do đó, việc điều trị cần được theo dõi chặt chẽ.

Theo Như Ngọc – Sức khỏe và Đời sống

Điều trị viêm khớp dạng thấp bằng YHCT là một quá trình điều trị lâu dài và kiên trì, dựa trên nguyên tắc phối hợp cả thuốc YHCT và các phương pháp không dùng thuốc của YHCT. Bài viết dưới đây xin giới thiệu cách điều trị bằng điện châm và xoa bóp để bạn đọc tham khảo và áp dụng khi cần thiết.

Theo y học hiện đại (YHHĐ), tổn thương giải phẫu chủ yếu trong bệnh viêm khớp dạng thấp là tình trạng viêm không đặc hiệu của màng hoạt dịch khớp do các rối loạn về miễn dịch mà nguyên nhân chưa được xác định. Điều trị theo YHHĐ cho đến nay vẫn chủ yếu là dùng các thuốc có tác dụng giảm đau chống viêm, giãn cơ và thuốc tác động đến hệ miễn dịch (nhóm thuốc điều trị cơ bản).

Trong điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp, châm cứu và xoa bóp bấm huyệt cũng có những tác dụng điều trị giảm đau – chống viêm – giãn cơ và tác động đến cả hệ miễn dịch của cơ thể nhưng có một ưu điểm đặc biệt là rất ít tác dụng phụ như thuốc giảm đau chống viêm.

Theo YHHĐ, châm cứu và xoa bóp bấm huyệt là những kích thích vật lý tác động tại chỗ vào da, cơ, thần kinh, mạch máu. Ngoài tác dụng tại chỗ là giảm đau, giãn cơ, tăng cường dinh dưỡng và lưu thông tuần hoàn thì còn có tác dụng toàn thân thông qua cơ chế thần kinh thể dịch. Khi người thầy thuốc tác động trực tiếp vào huyệt là những điểm mà kết quả nghiên cứu gần đây cho thấy ở đó tập trung nhiều mạch máu và đặc biệt những dây, nhánh, thụ cảm thể thần kinh, hệ thống thần kinh thể dịch của cơ thể tiếp nhận tín hiệu kích thích huyệt, đồng thời huy động toàn bộ cơ thể đáp lại kích thích bằng 3 loại phản xạ: tại chỗ, tiết đoạn, toàn thân. Các đáp ứng của cơ thể dưới sự điều khiển của hệ thống thần kinh – thể dịch đều nhằm nâng cao khả năng tự bảo vệ điều hoà các rối loạn bệnh lý.

Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu của các nhà khoa học chứng minh được rằng điện châm có vai trò điều hoà bài tiết một số hormon có liên quan đến cơ chế chống đau của cơ thể như catecholamin, ACTH, cortisol và đặc biệt là điện châm làm tăng hàm lượng beta – endorphin (một hormon nội sinh có tác dụng mạnh gấp 200 lần so với morphin) trong máu ngoại vi. Người ta đã tiến hành đo độ tập trung của beta – endorphin của các tế bào đơn nhân ở máu ngoại vi và quá trình tăng sinh lympho T ở các bệnh nhân được điện châm và kết quả cho thấy điện châm không những có thể làm tăng hàm lượng opiat trong các tế bào miễn dịch mà còn tăng sinh tế bào lympho.

Một nghiên cứu khác đã đánh giá tác dụng chống viêm của điện châm ở các thời điểm khác nhau. Kết quả cho thấy điện châm là một tác nhân kích thích hàn gắn tổn thương thông qua hoạt hoá các tế bào miễn dịch tại chỗ.

Phương pháp điện châm được áp dụng tùy theo từng thể bệnh

Thể phong thấp nhiệt tý (tương ứng với viêm khớp dạng thấp có đợt tiến triển cấp)

Điện châm các huyệt: phong trì, khúc trì, phong môn, hợp cốc, huyết hải, túc tam lý, a thị huyệt.

Dùng phương pháp điện châm với xung điện cường độ thích hợp (tuỳ theo ngưỡng chịu đựng của từng bệnh nhân), tần số nhanh, thời gian 20-30 phút một lần châm, hiệu quả giảm đau rất nhanh.

Thể thấp nhiệt thương âm (tương ứng với viêm khớp dạng thấp giai đoạn mạn tính, tiến triển chậm)

Điện châm huyệt: A thị huyệt, phong trì, khúc trì, phong môn, hợp cốc, huyết hải, túc tam lý, tam âm giao, thái khê.

Dùng phương pháp điện châm với xung điện cường độ thích hợp (tùy theo ngưỡng chịu đựng của từng bệnh nhân), tần số chậm, thời gian 20-30 phút một lần châm.

Thể đàm ứ ở kinh lạc (tương ứng viêm khớp dạng thấp kéo dài có biến dạng khớp, teo cơ, dính khớp)

Điện châm huyệt: A thị huyệt, phong môn, đại chùy, khúc trì, hợp cốc, huyết hải, âm lăng tuyền, huyền chung, phong long, túc tam lý.

Có thể lựa chọn phương pháp thể châm (châm thường không kích thích xung điện) hoặc phương pháp điện châm với xung điện cường độ thích hợp (tùy theo ngưỡng chịu đựng của từng bệnh nhân), tần số chậm, thời gian 20-30 phút một lần châm.

Phương pháp xoa bóp, ấn huyệt

Làm các thủ thuật ấn (dùng ngón tay ấn vào vùng huyệt cần tác động), day (dùng ô mô út hoặc gốc bàn tay ấn xuống vùng da của bệnh nhân di động theo đường tròn), lăn (dùng mu bàn tay hoặc mặt bên của ô mô út vận động nhẹ nhàng khớp cổ tay với một sức ép nhất định lăn trên vùng định xoa bóp), véo (dùng đầu ngón tay cái và ngón tay trỏ, kéo da người bệnh lên, cần làm liên tiếp cho da người bệnh luôn bị cuộn ở giữa các ngón tay của thầy thuốc) ở các khớp và các cơ quanh khớp vùng tổn thương.

– Vận động: vừa xoa bóp vừa vận động các khớp theo các tư thế, động tác hoạt động chức năng của khớp. Vận động từng bước, động viên người bệnh kiên trì chịu đựng, tập luyện dần dần tăng biên độ hoạt động các khớp. Khi các khớp đã phục hồi chức năng vận động thì động viên người bệnh thường xuyên luyện tập, co duỗi vận động các khớp đều đặn hàng ngày để dự phòng dính khớp tái phát.

Xoa bóp, vận động là phương pháp có giá trị quan trọng và cơ bản trong điều trị bệnh giai đoạn này.

Dự phòng bệnh viêm khớp dạng thấp tái phát

Sau khi bệnh đã ổn định, các khớp hết sưng, nóng, đỏ, đau, cần đề phòng đợt tái phát bằng tự xoa bóp các khớp hàng ngày, rèn luyện thể dục thể thao (chơi các môn thể thao nhẹ) để tăng cường khả năng tự bảo vệ của cơ thể với sự biến động của môi trường thời tiết khí hậu. Tránh các tác nhân không có lợi cho người bệnh như nơi ở ẩm thấp, thời tiết lạnh, mưa gió…

Vị trí các huyệt cần tác động

A thị huyệt: Các vị trí vùng khớp bị tổn thương ấn vào bệnh nhân thấy đau.

Phong trì: Huyệt ở chỗ trũng phía ngoài cơ thang, phía trong cơ ức đòn chũm sau gáy.

Khúc trì: Đầu ngoài nếp gấp khuỷu, khi gấp cẳng tay vào cánh tay.

Phong môn: Mỏm gai D2 đo ra 1,5 thốn.

Hợp cốc: Huyệt ở chỗ lõm giữa ngón cái và ngón trỏ, đặt đốt 2 ngón cái bàn tay bên đối diện lên hố khẩu bàn tay bên này, đầu ngón cái ở đâu thì huyệt nằm tương ứng tại chỗ đó (giáp xương bàn 2).

Huyết hải: Ở mé trong đầu xương bánh chè đo lên 2 thốn.

Đại chùy: Lấy huyệt ở chỗ lõm dưới mỏm gai đốt sống cổ 7 hay trên đốt sống lưng 1.

Tam âm giao: Từ đỉnh giữa bờ trên mắt cá trong đo lên 3 thốn, huyệt cách bờ sau trong xương chày một khoát ngón tay.

Túc tam lý: Thẳng dưới hõm ngoài xương bánh chè 3 thốn, cách lồi củ trước xương chày 1 khoát ngón tay.

Phong long: Từ huyệt túc tam lý đo xuống dưới 5 thốn, đo ngang ra ngoài một khoát ngón tay.

Theo Ths.BS. Trần Thái Hà – Sức khỏe và Đời sống

Ảnh minh họa: Tổ Ấm Việt.

Đây là bệnh lý liên quan đến rối loạn ở hệ miễn dịch của cơ thể. Hiện nay, nguyên nhân gây bệnh chưa xác định rõ nhưng có nhiều yếu tố nguy cơ được ghi nhận như di truyền, cơ địa, môi trường, nhiễm trùng…

Bệnh này có diễn tiến mạn tính theo thời gian, gây ra tình trạng sưng, đau, dính khớp và biến dạng khớp, thậm chí tàn phế. Ngoài ra, bệnh còn làm tổn thương các cơ quan khác trong cơ thể, ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân cũng như chất lượng sống của người bệnh.

Theo thống kê mỗi năm ở Việt Nam, cứ một triệu dân từ 15 tuổi trở lên thì có từ 700 – 750 người mới phát hiện bị viêm đa khớp dạng thấp. Trong đó, khoảng 80% ở tuổi trung niên.

Triệu chứng của bệnh bao gồm cứng khớp buổi sáng, thức dậy không thể vận động được mà phải xoay khớp, xoa bóp mới có thể bước xuống giường. Tiếp đến là đau khớp, nhất là các khớp nhỏ ở bàn và ngón tay, cổ tay, bàn và ngón chân, cổ chân. Nếu bàn tay, bàn chân bị biến dạng sau một thời gian đau khớp tức là đã đến giai đoạn nặng, có thể dẫn đến tàn phế.

Theo VnExpress

Tính phổ biến của bệnh

Viêm khớp dạng thấp là một trong các bệnh khớp rất phổ biến, chiếm khoảng 1% dân số thế giới. Riêng ở Việt Nam, cứ 5 người bệnh nằm điều trị ở khoa Cơ Xương Khớp Bệnh viện Bạch Mai thì có 1 bệnh nhân mắc bệnh viêm khớp dạng thấp. Khoảng 50% bệnh nhân bị ảnh hưởng chức năng nặng nề và bị giảm tuổi thọ. Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp nhất là tuổi 30 – 60. Bệnh chủ yếu gặp ở Nữ. Nữ giới mắc bệnh nhiều gấp 3 lần so với nam giới.

Nhận biết dấu hiệu bệnh

Bệnh diễn biến mạn tính với các đợt cấp tính. Biểu hiện bệnh rất đa dạng: toàn thân, tại khớp, ngoài khớp. Ngoài biểu hiện chính tại khớp, người bệnh còn có các biểu hiện toàn thân (mệt mỏi, xanh xao, sốt, gầy sút…) và tổn thương các cơ quan khác. Biểu hiện khớp: là viêm nhiều khớp, mạn tính có tính chất đối xứng, chủ yếu ở các khớp nhỏ và nhỡ.

Vị trí khớp tổn thương: chủ yếu ở các khớp nhỏ và nhỡ ở hai tay, hai chân. Ở tay thường gặp viêm các khớp từ khuỷu tay xuống bàn tay. Khớp cổ tay bị tổn thương sớm nhất (60% trường hợp). Ở chân thường bị viêm các khớp từ khớp gối xuống bàn chân.

Tính chất viêm khớp: trong các đợt tiến triển, các khớp sưng đau, nóng, ít khi đỏ. Đau liên tục kéo dài. Các khớp thường bị cứng vào buổi sáng, thường kéo dài trên 1 giờ. Đặc điểm hình thái khớp bị tổn thương: Bàn tay bệnh nhân viêm khớp dạng thấp thường biến dạng rất đặc trưng. Bàn tay giống như bị gió thổi, lệch hẳn trục về phía ngón út. Cổ tay có hình lưng lạc đà. Ngón tay hình cổ cò, ngón tay của người thợ thùa khuyết, ngón gần hình thoi, các khớp bàn ngón biến dạng, đứt gân duỗi ngón tay (thường gặp gân ngón tay 4,5), bàn chân cũng bị biến dạng: gan bàn chân tròn, ngón chân hình vuốt thú…. Các khớp bị hủy hoại như vậy sẽ khiến bệnh nhân nhanh chóng trở thành tàn phế. Giai đoạn muộn, thường tổn thương các khớp vai, háng. Có thể tổn thương cột sống cổ, gây những biến chứng về thân kinh (có thể liệt tứ chi). Tổn thương gân, cơ, dây chằng và bao khớp: các cơ cạnh khớp teo do giảm vận động. Biểu hiện nội tạng: các biểu hiện nội tạng (tim, phổi…) hiếm gặp, thường xuất hiện trong các đợt tiến triển.

Các xét nghiệm và thăm dò cần thiết: tốc độ máu lắng, protein C phản ứng; yếu tố dạng thấp; Xquang khớp bị tổn thương (đặc biệt hai bàn tay).

Biến chứng/nguy cơ: sau khi khởi bệnh 10 năm: 10 -15% bệnh nhân bị tàn phế, phải cần sự trợ giúp của người khác. Các yếu tố làm tăng tỷ lệ tử vong ở bênh nhân VKDT là bệnh lý tim mạch, nhiễm trùng, loãng xương, biến chứng sử dụng thuốc kháng viêm corticoid và chống viêm không steroid.

Nguyên nhân của bệnh

Nguyên nhân của bệnh hiện còn chưa được làm rõ. Từ lâu người ta đã nhận thấy bệnh viêm khớp dạng thấp có tính chất gia đình. Một số yếu tố môi trường như nhiễm lạnh ẩm kéo dài, sau nhiễm một số virus hay vi khuẩn phổ biến. Các yếu tố cơ địa thuận lợi: cơ thể suy yếu, mệt mỏi, chấn thương, phẫu thuật, mắc bệnh truyền nhiễm. Về mặt cơ chế bệnh sinh, bệnh được coi là môt bệnh tự miễn với sự có mặt của yếu tố dạng thấp trong huyết thanh.

Chẩn đoán bệnh

Cho đến nay cả thế giới đang sử dụng tiêu chuẩn chẩn đoán của Hội thấp khớp học Mỹ ACR 1987. Có 7 tiêu chuẩn chẩn đoán bao gồm: 1) cứng khớp buổi sáng, kéo dài trên 1 giờ; 2) Viêm khớp ít nhất 3 nhóm khớp (trong số 14 nhóm khớp: khớp ngón gần bàn tya, khớp bàn chân ngón, khớp cổ tay, khớp khuỷu, khớp gối, khớp cổ chân, khớp bàn ngón chân hai bên). 3) Viêm ít nhất 1 trong 3 khớp ở tay: khớp ngón gần, khớp bàn ngón, khớp cổ tay; 4) đối xứng; 5) Hạ thấp dưới da; 6) Tăng nồng độ yếu tố dạng trong huyết thanh; 7) Những biến đổi đặc trưng của bệnh trên Xquang; hình ảnh mất xương thành dải, bào mòn xương, khuyết xương ở bàn tay, bàn chân, hẹp khe khớp, dính khớp. Chẩn đoán xác định: khi có ≥ 4 tiêu chuẩn, từ tiêu chuẩn 1 đến tiêu chuẩn 3 kéo dài hơn 6 tuần.

Điều trị

* Chế độ dinh dưỡng, chế độ luyện tập, nghỉ ngơi: sinh hoạt đúng cách như: tránh đứng hoặc ngồi quá lâu; giữ tư thế thẳng, cân đối khi đứng, đi và ngồi; cầm nắm và cử động bàn tay, ngón tay, xoa bóp các khớp. Bệnh nhân cũng nên đi bộ hàng ngày. Xong cần nghỉ trong thời gian 5-10 phút sau mỗi giờ đi; cần ngủ đủ giấc. Người bệnh cần sử dụng các loại quần áo mềm dễ mặc, quần áo cài bằng khóa; sử dụng các loại nước uống đóng trong hộp dễ mở, cốc nhẹ, dụng cụ mở hộp dễ sử dụng; dùng thìa có cán dài và to; giày dép có quai dán… nhằm tạo điều kiện và khuyến khích người bệnh vận động và tự phục vụ.

Chăm sóc các khớp ở cánh tay, bàn tay: hướng dẫn bệnh nhân khi nâng vật cần nâng bằng cả 2 tay. Nếu bệnh nhân đau nhiều, có thể băng nẹp cổ bàn tay. Với khớp háng và /hoặc gối nên khuyên bệnh nhân nằm tư thế xấp trên giường cứng; nằm thẳng, đứng hoặc đi dạo, tránh đứng hoặc ngồi quá lâu; nên dùng can chống hỗ trợ đối với bên khớp đau. Ngoài ra, cần tránh vận động quá mức ở các khớp tổn thương, tránh các động tác có thể gây ra hoặc làm đau khớp tăng lên. Có nhiều bài tập để giảm cứng và đau khớp, chống dính khớp.

* Nguyên tắc điều trị

– Điều trị kéo dài, thậm trí duy trì suốt đời

– Phối hợp nhiều biện pháp điều trị khác nhau: dùng thuốc, không dùng thuốc, phẫu thuật, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng.

– Bệnh nhân cần phối hợp chặt chẽ với thầy thuốc, yên tâm, tin tưởng điều trị lâu dài. Tuyệt đối tuân thủ chế độ điều trị. Bảo quản tốt và luôn mang theo kết quả xét nghiệm, đơn thuốc khi đến khám bệnh.

– Phát hiện và xử trí các tai biến do thuốc corticoid, thuốc chống viêm không steroid kéo dài: tổn thương dạ dày tá tràng, đái tháo đường, loãng xương, tăng huyết áp, hội chứng Cushing do corticoid, lao và các nhiễm khuẩn khác…

* Các biện pháp điều trị viêm khớp dạng thấp:

Hiện nay điều trị nội khoa là cơ bản, kết hợp sử dụng nhiều nhóm thuốc: thuốc điều trị triệu chứng (thuốc chống viêm, giảm đau) và thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm ngay từ giai đoạn đầu của bệnh. Các thuốc chống viêm và giảm đau có thể giảm liều hoặc ngừng hẳn, trong khi các thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm thường phải duy trì suốt đời. Dùng corticosteroid tại chỗ (khi có chỉ định) là một điều trị hỗ trợ tốt, có thể sử dụng để tránh hoặc giảm bớt việc dùng corticostreroid toàn thân. Hiện nay có các thuốc điều trị sinh học như actemra, enbrel, mabthera… là các biện pháp điều trị viêm khớp dạng thấp đầy hứa hẹn. Trong trường hợp tổn thương khớp nặng nề thì có thể thay khớp giả.