Một nghiên cứu trên tạp chí sức khỏe uy tín Lancet đã cho thấy hiện nay, viêm gan virus mới chính là kẻ giết người hàng đầu trên toàn cầu.

Mặc dù đã có vắc-xin và các phương pháp điều trị cụ thể cho từng loại virus, thế nhưng viêm gan do virus và các biến chứng của căn bệnh này đã gây ra hơn 1,45 triệu trường hợp tử vong trong năm 2013. Bên cạnh đó, theo dữ liệu của Tổ chức y tế Thế giới (WHO) thì trong năm 2014 có 1,2 triệu ca tử vong liên quan đến AIDS, trong khi con số này ở căn bệnh lao là 1,5 triệu.

Những con số trên cho thấy, viêm gan dường như đang thực sự trở thành một căn bệnh hoành hành trên diện rộng mà chúng ta vẫn chưa để mắt đến ở mức cần thiết mặc dù đã có thuốc chữa, nhưng tỷ lệ tử vong vẫn cao ngang ngửa các căn bệnh mà ngành y vẫn đang ‘bó tay’.

Trước sự phát triển của căn bệnh viêm gan, tổ chức WHO đã phải đưa ra một chiến lược toàn cầu để nhằm giải quyết căn bệnh viêm gan này vào tháng 5 vừa qua. Chiến lược này bao gồm các mục tiêu giảm 30% các trường hợp nhiễm viêm gan B và C vào năm 2020, đồng thời giảm 10% tỷ lệ tử vong cho tất cả các loại viêm gan.

WHO cũng tuyên bố rằng các quốc gia và các tổ chức cần phải mở rộng các chương trình tiêm chủng, tập trung vào việc ngăn chặn lây truyền bệnh viêm gan B từ mẹ sang con và tăng cường việc tiếp cận điều trị viêm gan B và C, để giúp đảm bảo đáp ứng được các mục tiêu.

Những phát hiện gây sửng sốt

Tên ‘Viêm gan do virus’ dùng để chỉ chung 5 hình thức khác nhau của virus (Có tên: A, B, C, D, E) – một số loại virus này có thể lây qua đường tiếp xúc với dịch cơ thể bị nhiễm bệnh và một số loại bao gồm A và E có thể bị lây qua thực phẩm hoặc nước bị ô nhiễm.

Hầu hết các trường hợp tử vong trên toàn thế giới đều là do virus B và C. Cả 2 loại này đều gây tổn thương nghiêm trọng cho gan và có thể dẫn đến ung thư gan. Tuy nhiên, nó trở nên nguy hiểm hơn cả vì mọi người không phát hiện ra các triệu chứng của việc bị nhiễm virus ngay từ ban đầu, đồng thời họ cũng không biết về những tổn hại lâu dài mà nó đem lại trước khi quá muộn.

Các nhà khoa học từ Đại học Hoàng gia London và Đại học Washington đã tiến hành kiểm tra dữ liệu của 183 quốc gia, thu thập từ năm 1990 đến năm 2013. Và điều bất ngờ là họ nhận thấy, số lượng các ca tử vong liên quan đến bệnh viêm gan siêu vi tăng lên hơn 60% trong 2 thập kỷ qua, một phần là do dân số ngày càng tăng. Trong khi đó, tử vong do bệnh như bệnh lao hay sốt rét đã có dấu hiệu giảm.

TS Graham Cooke của Đại học Hoàng gia London đã phải mô tả những phát hiện bằng từ ‘giật mình’: “Mặc dù đã có những phương pháp điều trị hiệu quả và vắc-xin cho viêm gan siêu vi, tuy nhiên, lại có rất ít tiền được đầu tư vào việc đưa thuốc đến gần với bệnh nhân. Chúng ta đã có các công cụ mà chúng ta có để điều trị căn bệnh này – chúng ta có vắc-xin để điều trị viêm gan A và B và chúng ta cũng có phương pháp mới để điều trị viêm gan C. Tuy nhiên, giá của các loại thuốc mới này lại nằm ngoài tầm với của bất kỳ quốc gia nào dù giàu hay nghèo”.

Nghiên cứu này cũng cho thấy khu vực Đông Nam Á là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ căn bệnh này.

Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu cũng tìm ta một thực tế rằng khác với nhiều căn bệnh khác, tỷ lệ tử vong do viêm gan siêu vi ở các quốc gia có thu nhập cao hay trung bình, cao hơn so ở các quốc gia có thu nhập thấp.

Theo Phụ nữ Việt Nam

Bệnh viêm gan A tên khoa học là Hepatitis A, là một bệnh truyền nhiễm cấp tính tại gan, gây ra bởi virus viêm gan A (hepatitis A virus). Vi khuẩn viêm gan A lây qua đường tiêu hóa: qua thức ăn nhiễm bẩn, lây từ phân của người bệnh tới người lành; ngoài ra, bệnh còn lây qua đường tình dục khi quan hệ tình dục với người bị bệnh.

Vi khuẩn viêm gan A được tìm thấy trong nước bọt, nước tiểu, mồ hôi nhưng nhiều nhất vẫn là ở phân của người bệnh. Vi khuẩn viêm gan A có trong thức ăn, nước uống nhiễm khuẩn xâm nhập vào cơ thể con người. Vì thế, khi người khỏe mạnh tiếp xúc với nước bọt của người nhiễm vi khuẩn viêm gan A cũng sẽ bị lây bệnh.

Triệu chứng của bệnh viêm gan A

– Tùy theo thể trạng mỗi người mà triệu chứng viêm gan A biểu hiện ra khác nhau.

– Sốt, mệt mỏi, chán ăn và buồn nôn.

– Nước tiểu màu sậm (màu nước trà hoặc cola), phân nhạt màu, da hoặc mắt vàng (bệnh vàng da) có thể xuất hiện sau vài ngày.

Cách phòng bệnh viêm gan A

Viêm gan A lây theo đường tiêu hóa vì vậy nên áp dụng các biện pháp phòng tránh sau:

– Vệ sinh cá nhân sạch sẽ, đặc biệt rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

– Giữ gìn vệ sinh môi trường sống.

– Ăn chín, uống sôi.

– Sử dụng nước sạch và phải có hệ thống xử lý rác và nước thải đúng tiêu chuẩn vệ sinh.

– Đun sôi hoặc hấp chín những loại sò, trai, hến, tôm cua, ốc… ở những vùng nhiễm bẩn trước khi ăn.

– Trường học, khu vui chơi giành cho trẻ em cần tuân thủ các quy tắc vệ sinh.

– Tiêm phòng là phương pháp hữu hiệu nhất trong việc phòng bệnh viêm gan A. Vaccine phòng viêm gan siêu vi A tiêm cho trẻ từ 2 tuổi trở lên, thông thường tiêm 2 lần, mỗi lần cách nhau 6 đến 12 tháng (94% đến 100% sẽ được miễn nhiễm một tháng sau mũi tiêm đầu tiên nếu được tiêm mũi thứ 2 kết quả tốt đẹp hơn và sự miễn nhiễm kéo dài hơn).

Cách điều trị bệnh viêm gan A

– Bệnh viêm gan A chưa có thuốc đặc trị.

– Người mắc viêm gan B cần nghỉ ngơi; có chế độ ăn hợp lý với: thức ăn lỏng chứa nhiều đạm và vitamin; không ăn thực phẩm nhiều mỡ động vật và không uống rượu.

– Nếu bị nhiễm bệnh viêm gan A, sức đề kháng của cơ thể và sức đề kháng của gan sẽ kém hơn nên trong thời gian điều trị người bệnh sẽ bị nhiễm độc gan. Người bệnh cần có chế độ ăn uống nghỉ ngơi phù hợp để thúc đẩy quá trình giải độc gan tốt nhất.

Theo songkhoe

Biểu hiện của bệnh

Siêu vi viêm gan A chỉ gây bệnh viêm gan A cấp tính chứ không gây viêm gan mạn tính. Bệnh có thể biểu hiện rõ qua chứng vàng da vàng mắt, mệt mỏi, nhưng cũng có khi dễ bị nhầm với bệnh khác hoặc bỏ qua.

Viêm gan A cấp thể không triệu chứng

– Chiếm 70% số trường hợp viêm gan A cấp.

– Bệnh nhân hoàn toàn không có các biểu hiện của viêm gan cấp như vàng mắt, vàng da, tiểu sậm màu, đau tức gan.

– Thường trước đó một-hai tuần, bệnh nhân có biểu hiện giống cảm cúm, mệt mỏi, ăn uống kém thoáng qua nên thường không chú ý.

Viêm gan A cấp thể không vàng da

– Chiếm 20% số trường hợp viêm gan A cấp.

– Sau thời gian ủ bệnh trung bình khoảng 30 ngày, bệnh nhân có các biểu hiện: mệt mỏi, ăn không ngon, đầy bụng nên đôi khi có thể bị chẩn đoán nhầm là viêm dạ dày. Thậm chí, một số trường hợp bị ngứa, nổi mề đay nên bệnh nhân đi khám bệnh da liễu.

Tuy nhiên nếu chú ý kỹ, bệnh nhân thường có triệu chứng tiểu sậm màu, tiểu vàng mặc dù vẫn uống nhiều nước

– Xét nghiệm máu có men gan tăng cao.

Viêm gan A cấp thể có triệu chứng

– Chỉ chiếm khoảng 10% trường hợp viêm gan A cấp.

– Bệnh khởi đầu với các triệu chứng như mệt mỏi, sốt nhẹ, mỏi cơ, ăn không ngon, sau đó từ từ bệnh nhân có các biểu hiện của viêm gan cấp như tiểu sậm màu, vàng mắt, vàng da tăng dần và đau tức vùng gan.

– Khám bệnh phát hiện gan to, mềm, đau tức.

– Xét nghiệm máu có men gan và chất bilirubine tăng cao. Siêu âm có thể thấy gan to, phù nề.

Sau giai đoạn cấp tính, 99% các trường hợp gan sẽ hồi phục từ từ trong vòng một-ba tháng và sau sáu tháng thì gần như gan hồi phục hoàn toàn.

Xử lí

– Chế độ sinh hoạt – ăn uống:

+ Bệnh nhân cần nghỉ ngơi, không làm việc nặng trong ít nhất một-hai tuần.

+ Tránh tập thể dục trong vòng bốn tuần lễ.

+ Không thức khuya.

+ Uống nhiều nước.

+ Ăn nhiều rau và trái cây.

+ Ăn thức ăn mềm, dễ tiêu hóa.

+ Hạn chế thức ăn nhiều béo và thức ăn chiên xào.

– Cần nhập viện theo dõi khi:

+ Vàng da nhiều kèm theo ngứa hoặc đi phân bạc màu.

+ Người quá mệt mỏi, ăn uống kém hay không ăn uống được.

+ Đau tức vùng gan nhiều.

+ Kèm theo sốt trên 380C.

+ Có các mảng bầm máu ở da.

+ Chảy máu cam tự nhiên hay chảy máu răng tự nhiên hay khi đánh răng.

+ Ngủ nhiều, ít tiếp xúc hoặc bị run tay chân.

Phòng ngừa

Bệnh viêm gan A chỉ lây qua đường phân và miệng nên cần chú ý:

– Bảo vệ nguồn nước sạch:

+ Không nên đổ phân, nước tiểu, chất thải nói chung xuống sông, suối, ao hồ.

+ Nguồn nước ăn uống phải riêng biệt với nguồn nước sinh hoạt (tắm giặt…).

+ Nước dùng để ăn uống phải có nơi chứa riêng và được che đậy cẩn thận.

– Vệ sinh môi trường:

+ Vệ sinh nhà cửa, không để nước tù đọng.

+ Đi vệ sinh ở nhà vệ sinh, không nên làm nhà vệ sinh trên kênh rạch, ao hồ.

– Vê sinh cá nhân và an toàn vệ sinh thực phẩm:

+ Chọn thực phẩm an toàn rõ nguồn gốc xuất xứ.

+ Rửa tay sạch dưới vòi nước chảy và rửa tay bằng xà bông trước khi chế biến thức ăn và trước khi ăn.

+ Ăn chín, uống sôi, ở sạch. Không nên ăn thức ăn sống, thịt tái, thịt sống.

Tiêm chủng

– Viêm gan A đã có thuốc chủng ngừa, hiệu quả khá cao với liều tiêm đầu tiên đã có hiệu quả tạo kháng thể bảo vệ sau hai tuần ở 94-100% số trường hợp. Sau đó cần tiêm nhắc lại một liều sau 6-12 tháng.

– Thực tế ở Việt Nam thì chỉ cần chủng ngừa viêm gan A cho những người dưới 18 tuổi, vì theo thống kê ở các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam, 90% số người trên 18 tuổi đã có kháng thể bảo vệ tự nhiên đối với viêm gan A.

Theo SKDS