Bệnh của người lớn

Viêm cầu thận mạn là một bệnh đặc trưng của thận. Nó xuất hiện tương đối đầy đủ các triệu chứng mà một người bị bệnh thận sẽ có.

Vì bệnh có thể gặp trong nhiều trường hợp khác nhau cho nên xu hướng mới người ta thay thế tên gọi bệnh viêm cầu thận mạn bằng tên hội chứng viêm cầu thận mạn. Sự thay đổi tên gọi không bao gồm thay đổi bản chất của bệnh và các biện pháp điều trị.

Hiệu quả sau điều trị bệnh vẫn phụ thuộc chặt chẽ vào thời gian bắt đầu tiến hành điều trị và mức độ nặng của bệnh.

Không giống như bệnh viêm cầu thận cấp, một bệnh đặc trưng của trẻ em, viêm cầu thận mạn hầu như không gặp ở người trẻ em.

Thông thường bệnh viêm cầu thận mạn chỉ gặp ở người lớn vì nó liên quan chặt chẽ đến tình trạng rối loạn miễn dịch xảy ra bên trong nội tại cơ thể người bệnh. Do đó mà nhiều khi người ta hay nói vui với nhau rằng bệnh viêm cầu thận mạn là bệnh của người lớn.

Trong rất nhiều cơ chế lý giải nguyên nhân và cách thức gây ra bệnh thì một cơ chế cho đến nay vẫn được nhiều người chấp nhận hơn cả là rối loạn miễn dịch hay còn gọi là tự miễn. Sự tương tác miễn dịch ở đây nói chung rất phức tạp. Nó liên quan đến một loạt các kháng nguyên màng và các receptor đặc hiệu.

Nhưng chúng ta có thể hiểu một cách bản chất đó là hệ miễn dịch của cơ thể nhận biết nhầm cầu thận và màng lọc là một “vật thể lạ”.

Chúng ra sức tấn công như nhiệm vụ vốn có và làm suy hỏng màng lọc cầu thận. Mức độ tổn thương và mức độ nặng của bệnh có sự song hành với nhau. Nếu như màng lọc càng tổn thương nhiều thì bệnh càng tiến tới mức độ nặng. Cả mức độ tổn thương và mức độ nặng của bệnh đều phụ thuộc chặt chẽ vào thời gian bị bệnh. Nếu như thời gian bị bệnh càng dài thì càng gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng.

Một bệnh nhân bị bệnh thận là viêm cầu thận mạn thì thời gian bị bệnh phải ít nhất từ 6 tháng trở lên và không thể không có hiện tượng phù. Trong các dấu hiệu nhận ra bệnh thì phù là một dấu hiệu gần như trở thành đặc hiệu. Có thể nói như thế này, nếu không có phù thì hãy xem lại chẩn đoán và người bệnh có thể an tâm về thận của mình.

Phù là dấu hiệu sớm nhất

Bộ dấu hiệu nhận biết viêm cầu thận mạn bao gồm phù tăng huyết áp và protein niệu thì phù là triệu chứng dễ nhận ra nhất.

Đặc điểm phù của thận là phù toàn thân. Phù từ đầu đến chân, từ ngực, bụng, tay, chân đến khắp các vùng trong cơ thể. Chúng ta không chỉ bị phù ở da mà chúng ta còn bị phù ở các cơ quan, các khoang và các tạng trong cơ thể. Ví dụ như chúng còn bị tràn dịch màng bụng, màng tim, màng phổi.

Phù đó là sự giữ nước trong cơ thể mà sớm nhất và ban đầu đó là sự giữ nước dưới da làm da trông căng mọng lên một cách khác thường. Tự nhiên bạn thấy mình trở nên đầy đặn hơn, chân tay tự nhiên căng mọng ra, da trở nên nhẵn nhụi hơn.
Thường ngày các hố, các lõm, các nếp nhăn trên da xuất hiện rõ rệt ở các vùng khớp, nếp gấp thì nay chúng hoàn toàn biến mất. Nhìn trong gương bạn trông xinh hẳn ra và trẻ hẳn ra. Nhưng chớ vội mừng.

Lúc đầu, bạn có thể hài lòng với vẻ bên ngoài của mình. Nhưng đó là dấu hiệu báo trước cho một thảm họa bệnh tật. Vì sự giữ nước sẽ không chỉ dừng lại ở mức độ làm bạn xinh ra mà nó tiếp tục nặng hơn và cuối cùng dẫn đến bạn tròn xoe trong như một khối nước tròn di động vậy.

Mặt bạn húp lên, chỉ cần ấn nhẹ vào mặt trước cẳng chân bạn thấy nó bị lõm xuống rất sâu và phải mất một lúc lâu sau nó mới đầy lại được.

Mặt bạn “xị” ra và rất khó chịu. Vì bạn cảm thấy nặng ở mặt và mí mắt. Rất khó mở mắt. Khi mở mắt, bạn có cảm giác có một “cái gì đó” ở ngay trên mí trên đang cản lại. Đó là phù ở mí mắt. Thay vì cảm thấy khỏe khoắn, bạn cảm thấy rất mệt.

Nếu như không can thiệp gì, bạn tiếp tục bị phù nặng hơn và chuyển sang phù cơ quan nội tạng, tràn dịch ở các khoang, các màng và chúng ta trở lên khó thở và rất sợ sệt.

Nếu không điều trị gì người bệnh có thể chết vì phù. Phù rất tai hại. Nó làm suy giảm chức năng của tất các các tế bào trong cơ thể và làm chúng bị ngộ độc nước đồng loạt.

Phù là một triệu chứng gặp phổ biến trong bệnh thận và trong bệnh tim. Nhưng bạn có thể dễ dàng tự mình kiểm định bạn đang bị bệnh ở thận hay là bệnh ở tim.

Bạn tiến hành như sau: theo dõi vị trí phù đầu tiên trong cơ thể. Nếu như vị trí phù đầu tiên của bạn là phù ở mặt, thấy nặng mặt vào buổi sáng và khó mở mắt, bạn đang bị bệnh ở thận. Còn nếu như vị trí phù của bạn đầu tiên ở chân, càng về cuối ngày chân càng to ra và mặt không có cảm giác gì, bạn đang bị bệnh ở tim. Đó là sự khác nhau giữa hai loại bệnh này.

Nguyên nhân gây ra phù ở đây đó chính là sự hỏng hóc của màng lọc cầu thận. Thường thì màng lọc cầu thận chỉ cho phép nước và các chất thải đi ra để tạo thành nước tiểu. Nhưng do sự hỏng hóc về chức năng và cấu trúc mà màng lọc cầu thận đã để cả protein, hay còn gọi là đạm bên trong cơ thể, đi ra và không thể hấp thu lại được.

Cơ thể hàng ngày hàng giờ mất protein và chúng ta bị thiếu protein nghiêm trọng. Không còn chất để giữ nước trong lòng mạch máu khiến cho nước tràn vào các khoảng gian bào và gây ra phù. Đó thực ra là sự thể hiện bên ngoài của sự mất đi protein mà thôi.

Bên cạnh triệu chứng phù, người bệnh có có thể có một số triệu chứng khác như protein xuất hiện trong nước tiểu và có hồng cầu trong nước tiểu. Hồng cầu là tế bào đặc trưng và quan trọng nhất của máu. Hồng cầu cũng bị đi ra ngoài theo đường nước tiểu luôn.

Bệnh có điều trị khỏi được không?

Nếu như chúng ta không can thiệp điều trị gì, chúng ta sẽ bị tiến triển ngày một nặng. Phù càng to, chúng ta càng bị mất đạm nhiều và dần dần người bệnh sẽ bị biến chứng. Một là chuyển sang hội chứng thận hư, một bước đệm rất gần tới suy thận. Hai là người bệnh sẽ bị tràn dịch đa màng và trở lên nghẹt thở vì tràn dịch màng phổi.

Cho nên cần thiết phải tiến hành điều trị ngay, điều trị càng sớm càng tốt. Vì chúng ta có thể làm chậm lại bệnh.

Có một điều thế này, bệnh viêm cầu thận mạn không thể điều trị khỏi dứt điểm. Tuy nhiên, chúng ta lại có một dấu hiệu đáng mừng đó là bệnh có thể bị khống chế khá lâu để không bị tái phát trở lại. Do đó, việc điều trị nhanh và chuẩn, có thể làm bình ổn giai đoạn toàn phát của bệnh, khống chế bệnh, chậm lại sự tiến triển làm suy giảm chức năng.

Công việc điều trị ở đây bao gồm ba biện pháp quan trọng: lợi tiểu, bù protein bên ngoài và ngăn chặn sự tấn công miễn dịch xảy ra. Bù protein bên ngoài có tác dụng trả lại sự thăng bằng cần thiết của protein. Dùng thuốc lợi tiểu có tác dụng chống phù cấp tốc. Chỉ cần một viên thuốc lợi tiểu và ngay liều đầu tiên, người bệnh đã nhẹ đi trong thấy. Điều này chính người bệnh cảm nhận được.

Ngăn chặn các đợt tấn công bất thường của các phức hợp miễn dịch giúp cho bệnh bình ổn.
Bệnh viêm cầu thận mạn tuy đáng ngại về mặt tiên lượng nhưng nó lại rất dễ chẩn đoán và rất dễ kiểm soát. Chỉ cần bạn đến cơ sở y tế có đủ trang thiết bị máy móc làm xét nghiệm nước tiểu thì bạn có thể biết ngay sức khỏe thận của mình.

Chi phí xét nghiệm lại không quá đắt, chỉ chừng vài chục nghìn là có ngay kết quả. Nhưng lưu ý là phải đến những cơ sở y tế có phân tích tự động và có bảng kết quả in ra thành số thì kết quả mới chính xác và đủ độ tin cậy. Còn những cơ sở y tế làm xét nghiệm thủ công hoặc bán tự động, không đưa ra bảng số liệu gốc in từ máy xét nghiệm ra thì độ tin cậy rất thấp.

Hãy chú ý tới thận của bạn ngay từ khi bạn thấy có vấn đề.

Theo BS Yên Lâm Phúc – Gia đình Việt Nam

Nguyên nhân bệnh viêm cầu thận mạn

Tỷ lệ và quá trình tiến triển từ VCTC đến VCTM có thể khác nhau tuỳ thuộc vào nguyên nhân của VCTC và hậu quả cuối cùng là bệnh thận giai đoạn cuối cần phải điều trị thay thế thận. Trong tất cả các nguyên nhân gây VCTC và đến VCTM thì VCTC sau nhiễm liên cầu và bệnh thận IgA được xem là có một tiến triển tương đối lành tính và tỷ lệ thấp hơn số bệnh nhân tiến triển đến bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối.

Viêm cầu thận tiến triển nhanh (viêm cầu thận với tổn thương cầu thận hình liềm) thì khoảng 90% bệnh nhân tiến triển đến bệnh thận giai đoạn cuối trong vòng vài tuần hoặc vài tháng.

Viêm cầu thận xơ hoá cục bộ: Khoảng 80% bệnh nhân tiến triển đến giai đoạn cuối trong vòng 10 năm. Bệnh nhân có tình trạng xơ hoá cầu thận ác tính dẫn đến sự tiến triển nhanh hơn trong trường hợp này có thể liên quan đến lây nhiễm HIV.

Viêm cầu thận màng: Khoảng 20-30% bệnh nhân tiến triển bệnh dẫn đến VCTM và có suy thận mạn tính (CRF) tiến triển đến bệnh thận giai đoạn cuối trong vòng 10 năm

Viêm cầu thận màng tăng sinh: Khoảng 40% bệnh nhân tiến triển bệnh dẫn đến VCTM và có suy thận mạn tính và tiến triển đến bệnh thận giai đoạn cuối trong vòng 10 năm.

Bệnh thận IgA: Khoảng 10% bệnh nhân có tiến triển bệnh dẫn đến VCTM và có suy thận mạn tính tiến triển đến bệnh thận giai đoạn cuối trong vòng 10 năm.

Viêm cầu thận cấp sau nhiễm liên cầu: Khoảng 1-2% bệnh nhân tiến triển bệnh dẫn đến VCTM và có suy thận mạn tính tiến triển đến bệnh thận giai đoạn cuối trong vòng 10 năm. Trẻ em lớn, người lớn có cầu thận tổn thương hình liềm có nguy cơ cao hơn.

Viêm cầu thận lupus: Khoảng 20% bệnh nhân tiến triển bệnh dẫn đến VCTM và có suy thận mạn tính tiến triển đến bệnh thận giai đoạn cuối trong vòng 10 năm. Những bệnh nhân VCT lupus class IV có thể có suy giảm chức năng thận nhanh hơn.

Triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm bệnh viêm cầu thận mạn

Bệnh nhân có thể có các triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng của VCTC. Sau thời gian tổn thương cấp tính các triệu chứng tiếp tục tồn tại dai dẳng và không đáp ứng với các biện pháp điều trị.

Triệu chứng đái máu, tăng huyết áp, phù và quá tải thể tích tuần hoàn có thể xuất hiện tái phát nhiều đợt.

Biểu hiện mệt mỏi, thiếu máu.

Hội chứng tăng urê máu trong những trường hợp chức năng thận suy giảm.

Xét nghiệm nước tiểu có protein niệu và /hoặc hồng cầu niệu dai dẳng.

Xét nghiệm máu có biểu hiện thiếu máu, có thể có tăng urê, creatinin máu.

Tuỳ theo bệnh chính là nguyên nhân gây VCTM bệnh nhân có những biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng theo nguyên nhân gây bệnh.

Điều trị bệnh viêm cầu thận mạn

Chế độ ăn uống có vai trò đặc biệt quan trọng khi bệnh nhân đã bắt đầu có biểu hiện của suy giảm chức năng thận. Tuỳ từng bệnh nhân sẽ có những chế độ ăn cụ thể nhưng nhìn chung chế ăn uống điển hình là hạn chế đến 2g natri, 2g kali và 40-60 g protein một ngày. Những hạn chế bổ sung thêm có thể được áp dụng cho bệnh nhân có đái tháo đường, rối loạn chuyển hoá lipid máu và tình trạng quá tải thể tích tuần hoàn.

Suy giảm chức năng thận và tăng huyết áp biểu hiện trầm trọng hơn trong thời gian mang thai ở những bệnh nhân đã có dấu hiệu suy thận, đặc biệt là khi mức độ creatinine huyết thanh vượt quá 200 µmol/L. Điều này dẫn đến giảm khả năng phát triển của thai nhi và tăng tình trạng nặng bệnh của mẹ ở phụ nữ mang thai suy thận. Do đó, phụ nữ có suy thận nên tham khảo ý kiến bác sĩ rất kỹ lưỡng trước khi quyết định mang thai.

Rối loạn chức năng tình dục và mất ham muốn tình dục là phổ biến ở những bệnh nhân bị bệnh thận, đặc biệt là người đàn ông. Bệnh nhân cần được hướng dẫn để có những chỉ định điều trị phù hợp nếu có xuất hiện triệu chứng.

Bệnh nhân cần được tư vấn về các biện pháp điều trị bệnh thận giai đoạn cuối. Các lựa chọn điều trị cụ thể của bệnh thận giai đoạn cuối bao gồm lọc máu, thẩm phân phúc mạc và ghép thận sẽ được thảo luận với từng trường hợp cụ thể để có sự lựa chọn thích hợp.

Khuyến cáo với bệnh viêm cầu thận mạn

Bệnh VCTM thường có biểu hiện bệnh kín đáo ít triệu chứng rầm rộ nên bệnh nhân thường đến bệnh viện khi bệnh đã quá muộn, đã ở giai đoạn cuối của bệnh thận. Bệnh thường được phát hiện tính cờ khi đi khám bệnh định kỳ hoặc khi đi tìm nguyên nhân của đau đầu, tăng huyết áp, thiếu máu. Do vậy, bệnh nhân nên đi khám sức khoẻ định kỳ để được phát hiện sớm bệnh thận và được điều trị kịp thời.

Những bệnh nhân có tiền sử gia đình mắc bệnh thận, tăng huyết áp, đái tháo đường là những người có nguy cơ cao hơn những đối tượng khác.

Những bệnh nhân đã được chẩn đoán VCTM cần được theo dõi và điều trị tại chuyên khoa thận tiết niệu.

Theo Bệnh