Ung thư miệng là do sự tăng trưởng và sinh sản không kiểm soát của các tế bào ở một số vùng của miệng. Nó có thể xảy ra trong má, dưới giữa và phía trước của lưỡi, hoặc trên lớp mô của miệng hoặc nướu răng.

Hiện nay, số trường hợp mắc ung thư miệng đang gia tăng ở một số quốc gia như Anh, Mỹ… Các yếu tố nguy cơ được biết đến gây bệnh lý nguy hiểm này bao gồm hút thuốc lá, uống rượu, nhiễm virut papilloma (HPV), nhai trầu…

Tuy nhiên, nghiên cứu do Bộ Khoa học và Công nghệ Đài Loan tài trợ mới đây đã phát hiện ô nhiễm không khí là yếu tố tiềm tàng khác gây ung thư miệng.

Để khẳng định điều này, nhóm nghiên cứu tập trung vào tác động của vật chất hạt mịn, còn được gọi là PM2.5. Đây là những hạt chất lỏng hoặc chất rắn có đường kính từ 2,5 micromet trở xuống. Các nhà khoa học đã biết rằng PM2.5 có tác động tiêu cực đến sức khỏe tim mạch và hô hấp, nhưng họ muốn tìm hiểu xem liệu tiếp xúc với nồng độ PM2.5 cao hơn cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư miệng hay không.

Theo các nhà khoa học, nam giới dễ phát triển ung thư miệng cao gấp đôi so với phụ nữ.

Các nhà nghiên cứu đã thu thập thông tin từ hơn 482 nghìn nam giới từ 40 tuổi trở lên. Tất cả những người tham gia đã tham dự các dịch vụ y tế và cung cấp thông tin về hút thuốc và nhai trầu. Tiếp theo, các nhà khoa học thu thập dữ liệu từ 66 trạm quan trắc chất lượng không khí trên khắp Đài Loan. Bằng cách tham khảo hồ sơ y tế của những người tham gia, các nhà khoa học có thể ước lượng sự tiếp xúc của mỗi người với PM2.5.

Trong giai đoạn nghiên cứu (2012-2013) có 1.617 người đàn ông bị ung thư miệng. Điều này cho thấy việc tiếp xúc với PM2.5 làm tăng nguy cơ ung thư miệng và với nồng độ PM2.5 cao trên 40.37ug/m3 có nguy cơ phát triển ung thư miệng tăng 43%. Một số giả thuyết cho rằng các hợp chất gây ung thư được tìm thấy trong PM2.5 bao gồm các hydrocarbon thơm đa vòng và kim loại nặng.

Khó cử động lưỡi hoặc hàm là một trong những dấu hiệu có thể bạn bị ung thư miệng.

Dấu hiệu nhận biết có thể bạn bị ung thư miệng

Các triệu chứng của ung thư miệng rất khác nhau, nhưng nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào sau đây kéo dài hơn 2 tuần thì nên đi khám bác sĩ để chẩn đoán:

• Khó nhai hoặc nuốt

• Khối u hoặc vùng đau nhức ở miệng, họng hoặc trên môi

• Đám màu trắng hoặc đỏ trong miệng

• Khó cử động lưỡi hoặc hàm

• Sụt cân không mong muốn

• Đau hoặc loét không liền hoặc chảy máu

• Sưng nề, đau, hoặc khối u bất cứ nơi nào trong miệng hoặc trên môi

Tuy nhiên, đây không phải là những dấu hiệu chắc chắn của ung thư miệng, mà còn có thể do các bệnh khác, chẳng hạn như dị ứng hoặc nhiễm trùng. Việc nên làm là khi thấy những dấu hiệu này, bạn nên đến bệnh viện để được bác sỹ khám, xác định rõ bệnh và điều trị kịp thời, tránh những hậu quả xấu.

Tỉ lệ ung thư miệng đã tăng tới 68% trong 20 năm qua và lối sống không lành mạnh là nguyên nhân chính, con số thống kê mới nhất cho biết.

Theo dữ liệu từ cơ quan nghiên cứu ung thư Anh, ung thư miệng đang gia tăng ở cả phụ nữ lẫn nam giới mọi lứa tuổi.

Trong giai đoạn từ 1993-1995, có 8 trường hợp mắc bệnh/100.000 người. Con số này tăng lên 13 trường hợp/100.000 người từ 2012-2014.

Với nam giới dưới 50 tuổi, tỉ lệ này tăng 67%. 20 năm trước có khoảng 340 người mắc bệnh mỗi năm trong nhóm tuổi này, và hiện tại con số là 640 người.

Với nam giới từ 50 tuổi trở lên, tỉ lệ tăng 59% khi hiện tại có khoảng 4.400 người mắc bệnh mỗi năm. Trong khi ung thư miệng phổ biến hơn ở nam giới, thì phụ nữ cũng chịu ảnh hưởng với mức tăng 71% trong vòng 20 năm qua.

Cơ quan nghiên cứu ung thư của Anh cho hay, cứ 9 trong số 10 trường hợp bị bệnh liên quan tới lối sống không lành mạnh. Những người hút thuốc lá có nguy cơ cao đặc biệt, trong khi uống rượu, có chế độ ăn ít trái cây và rau củ, bị nhiễm virus HPV cũng là nguyên nhân.

Ung thư miệng là thuật ngữ chỉ chung một số bệnh gồm ung thư môi, lưỡi, miệng (nướu răng và vòm miệng), amidan và phần giữa của họng.

Jessica Kirby, nhà quản lý thông tin y tế cao cấp của cơ quan nghiên cứu ung thư Anh cho biết: “Đáng lo lắng là bệnh ung thư miệng đang trở nên phổ biến hơn. Cần phát hiện bệnh càng sớm càng tốt”.

Kirby nhấn mạnh: “Nếu có một vết loét hoặc đau trong miệng, lưỡi không nhanh chóng mất đi, một khối u nhú trên môi hoặc trong miệng, phần nổi đỏ hoặc trắng trong miệng hay khối u ở cổ mà không rõ nguyên nhân… thì phải nhanh chóng đi gặp bác sĩ”.

Theo Kirby, lối sống lành mạnh có thể làm giảm nguy cơ phát triển căn bệnh này ngay ở giai đoạn đầu tiên. Không hút thuốc lá, giảm uống rượu và ăn nhiều trái cây, rau quả có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư miệng.

Ngoài ra, tiêm ngừa HPV sẽ giúp cơ thể chống lại lây nhiễm virus này qua đường miệng. Qua đó có thể ngăn chặn một loạt bệnh ung thư liên quan đến virus HPV.

Ung thư lưỡi là bệnh ung thư thường gặp nhất trong các ung thư vùng khoang miệng và hay gặp ở nam giới trên 50 tuổi.

Ung thư lưỡi là bệnh ung thư thường gặp nhất trong các ung thư vùng khoang miệng và hay gặp ở nam giới trên 50 tuổi. Theo thống kê từ Bệnh viện K, hai năm gần đây số ca ung thư lưỡi tăng gấp đôi.

Hầu hết các trường hợp ung thư lưỡi không tìm được nguyên nhân gây bệnh nhưng người ta thấy rằng có một số yếu tố nguy cơ liên quan đến bệnh bao gồm: hút thuốc lá, rượu, nhai trầu, tình trạng vệ sinh răng miệng kém, nhiễm virut HPV, chế độ dinh dưỡng thiếu vitamin A, E, D và khoáng chất.

Thủ phạm gây bệnh

Hút thuốc lá: các nghiên cứu đều chỉ ra rằng, những người thường xuyên hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh ung thư miệng, lưỡi cao hơn nhiều so với người không sử dụng thuốc lá.

Uống nhiều rượu, bia: một nghiên cứu đã cho thấy, có khoảng 70 – 80% bệnh nhân bị ảnh hưởng bởi ung thư miệng hoặc ung thư lưỡi đều là những người nghiện rượu bia. Vì rượu có khả năng kích thích các gene gây ung thư và gây ra nhiều bệnh ác tính khác nên nếu những người hút thuốc lá thấy xuất hiện những đốm trắng trên lưỡi thì có thể là triệu chứng của loại bệnh này.

Tiếp xúc với tia xạ: những người tiếp xúc với các tia bức xạ cường độ cao cũng có nguy cơ phát triển bệnh ung thư miệng và lưỡi cao hơn so với người bình thường.

Ngoài ra, tiền sử gia đình, hay gene di truyền, viêm quanh răng cũng là nguyên nhân sinh ra tế bào ung thư lưỡi, tình trạng vệ sinh răng miệng kém cũng được coi là thủ phạm.

Một số hình thái tổn thương của ung thư lưỡi

Biểu hiện của ung thư lưỡi

Giai đoạn đầu: các triệu chứng thường nghèo nàn hay bị bỏ qua. Người bệnh có cảm giác như có dị vật hoặc xương cá cắm vào lưỡi, rất khó chịu nhưng qua đi nhanh. Ở giai đoạn này lưỡi có một điểm nổi phồng lên với sự thay đổi màu sắc, niêm mạc trắng, xơ hóa hoặc vết loét nhỏ. Tổn thương chắc, rắn, không mềm mại như bình thường. Một số bệnh nhân có hạch cổ ngay ở giai đoạn này.

Giai đoạn toàn phát: người bệnh đau nhiều khi ăn uống, đau kéo dài gây khó khăn khi nói. Bệnh nhân có thể sốt do nhiễm khuẩn, không ăn được nên cơ thể suy sụp rất nhanh. Đau tăng lên khi nói, nhai và nhất là khi ăn thức ăn cay, nóng, đôi khi đau lan lên tai; Tăng tiết nước bọt; Chảy máu: nhổ ra nước bọt lẫn máu; Hơi thở hôi thối: do tổn thương hoại tử gây ra.

Một số trường hợp gây khít hàm, cố định lưỡi gây khó nói và nuốt. Có ổ loét ở lưỡi, trên ổ loét phủ giả mạc dễ chảy máu, loét phát triển nhanh, lan rộng làm lưỡi hạn chế vận động, không di động được. Thương tổn thường sùi loét, được tạo thành từ một vết loét không đều ở đáy có mủ máu, bờ nham nhở, chảy máu khi va chạm. Đôi khi không có dấu hiệu loét mà là một nhân lớn gắn chặt xuống lớp dưới, nhô lên dưới lớp niêm mạc căng nhẵn, có màu tím nhạt, lớp niêm mạc lỗ rỗ những lỗ nhỏ mà khi ấn vào sẽ làm rỉ ra một chất trắng, sản phẩm của hoại tử ở phía dưới.

Giai đoạn tiến triển hơn, thể loét chiếm ưu thế, loét sâu lan rộng xuống bề mặt hoặc vào mặt dưới của lưỡi xuống sàn miệng gây đau đớn dữ dội, bội nhiễm, có mùi hôi, rất dễ chảy máu thậm chí có thể gây chảy máu nhiều ảnh hưởng đến tính mạng.

Đa số các tổn thương u gặp ở bờ tự do của lưỡi, đôi khi gặp ở mặt dưới lưỡi, mặt trên lưỡi hoặc ở đầu lưỡi.

Chẩn đoán xác định

Dựa vào các triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng trong đó quan trọng nhất là xét nghiệm mô bệnh học: sinh thiết u để chẩn đoán xác định.

Các xét nghiệm khác để chẩn đoán giai đoạn bệnh như: xét nghiệm tế bào học tại hạch cổ, chụp Xquang xương hàm dưới, Xquang tim phổi, chụp cắt lớp vi tính lồng ngực, cộng hưởng từ sọ não, xạ hình xương, PET/CT… để đánh giá tình trạng di căn.

Điều trị thế nào?

90% bệnh nhân ung thư lưỡi được phát hiện khi các tổn thương đã lan rộng, phải phẫu thuật triệt căn (cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ lưỡi, tùy vị trí và kích thước khối u). Ở giai đoạn sớm có thể điều trị triệt căn bằng phẫu thuật, ở giai đoạn muộn hơn cần phải kết hợp điều trị phẫu thuật, xạ trị và hóa trị nhằm kéo dài thời gian sống và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh. Trong một số trường hợp ở giai đoạn muộn khi có chảy máu nhiều tại u phải phẫu thuật thắt động mạch cảnh ngoài để cầm máu.

Xạ trị: có thể xạ trị đơn thuần trong các trường hợp ung thư lưỡi giai đoạn muộn không còn chỉ định phẫu thuật hoặc xạ trị triệt căn trong trường hợp giai đoạn sớm. Xạ trị cũng có thể dùng sau phẫu thuật nhằm diệt nốt những tế bào ung thư còn sót lại. Ngoài ra có thể xạ trị tại chỗ (xạ trị áp sát) bằng cách dùng nguồn phóng xạ đặt hoặc cắm vào tổn thương ung thư tại lưỡi nhằm tiêu diệt tổn thương.

Hóa chất: có thể dùng đường toàn thân hoặc đường động mạch lưỡi, có thể đơn hóa chất hoặc phối hợp đa hóa chất. Hóa chất có thể dùng trước, sau phẫu thuật – xạ trị hoặc hóa chất điều trị triệu chứng. Điều trị hóa chất trước phẫu thuật hoặc xạ trị nhằm mục đích giảm thể tích khối u, ngăn chặn sự phát triển của khối u, khu trú tổn thương để phẫu thuật và xạ trị thuận lợi hơn.

Lời khuyên của thầy thuốc

Phần lớn các bệnh nhân ung thư lưỡi không có cảm giác đau ở giai đoạn đầu nên người bệnh thường chủ quan và không đi khám. Nhưng khi tổn thương lớn lên mới xuất hiện nhiều triệu chứng như: xuất hiện hạch ở cổ, vết loét lâu ngày, màu trắng hoặc đỏ ở hai bên lưỡi (có thể hơi đau hoặc không đau), khó khăn khi nói, nhai, chảy máu lưỡi, đau tai… ngứa hoặc đau rát lưỡi khi uống rượu hoặc ăn các loại thức ăn có tính axit.

Những biểu hiện trên có thể tái đi tái lại nhiều lần phải nghĩ đến ung thư lưỡi. Điều cần lưu ý là ở giai đoạn đầu rất nhiều bệnh nhân đã nhầm tổn thương ung thư lưỡi với nhiệt miệng. Vì vậy, bác sĩ khuyến cáo nếu bị loét lưỡi sau 3 tuần dùng kháng sinh không khỏi cần khám chuyên khoa ngay. Để phòng bệnh ung thư lưỡi cần vệ sinh răng miệng tốt, bỏ các thói quen xấu như hút thuốc lá, nhai trầu, hạn chế tối đa uống rượu. Tầm soát với người có tiền sử gia đình ung thư khoang miệng.

Theo SKDS

Ung thư miệng là bệnh chiếm khoảng 5 – 10 % tổng số các ca ung thư. Bệnh thường gặp ở nam giới trên 45 tuổi, nhất là ở người nghiện thuốc lá, uống rượu nhiều.

Ung thư miệng nếu không được phát hiện kịp thời sẽ rất khó điều trị và thường dẫn đến tử vong. Nhận biết sớm những dấu hiệu ung thư miệng sẽ giúp bạn phòng tránh và xử lý bệnh kịp thời.

1. Nhai và nuốt rất khó khăn

Khi bạn đột nhiên cảm thấy gặp khó khăn trong việc nhai, nuốt, đồng thời cảm thấy lưỡi bị mất đi tính linh hoạt mà không phải do viêm họng hay amidan thì bạn cần đi kiểm tra sớm để xác định rõ nguyên nhân, vì đây rất có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư miệng.

Tìm hiểu những dấu hiệu sớm nhất của bệnh ung thư miệng 0Dấu hiệu sớm nhất của bệnh ung thư miệng

2. Thay đổi màu da trong khoang miệng

Nếu khoang miệng của bạn trở nên nhợt nhạt hơn hoặc đen xám lại thì bạn cần rất cẩn thận, bởi dấu hiệu này chứng tỏ tế bào biểu mô niêm mạc miệng đang thay đổi.

Đặc biệt là khi niêm mạc miệng trở nên dày hơn hoặc xơ cứng lại, có màu trắng bợt hoặc ban đỏ thì đó rất có thể là biến chứng của ung thư.

3. Sưng hạch

Đây cũng là một trong những dấu hiệu nhận diện ung thư miệng sớm. Do đó, khi hạch vùng cổ đột ngột sưng to, bạn cần đi khám sớm và chụp CT kiểm tra để xác định đúng nguyên nhân khiến hạch xuất hiện có phải do ung thư hay không và có biện pháp chữa trị sớm.

4. Sút cân đột ngột rất nhanh

Cổ họng bị đau, khó nuốt dẫn đến việc ăn uống gặp nhiều khó khăn, và tất yếu là bạn bị sụt cân rất nhanh chỉ trong một thời gian cực ngắn. Chính vì vậy, khi thấy bị sút từ 4 – 5 kg trong thời gian ngắn thì bạn cũng nên đi khám sớm để tìm ra nguyên nhân.

5. Hơi thở có mùi

Khi hơi thở có mùi khó chịu chỉ trong một thời gian ngắn trong ngày hoặc một vài thời điểm trong ngày như sau khi ngủ dậy, sau khi ăn quá nhiều đồ hải sản, gia vị… Tuy nhiên, nếu bạn đã áp dụng nhiều cách chữa mà hơi thở vẫn bị hôi và kéo dài liên tục thì tốt nhất, bạn nên đi khám để tìm ra lý do. Bởi đây cũng là một trong những dấu hiệu của ung thư miệng.

Được 1/10 dân số thế giới sử dụng, trầu cau là chất kích thích phổ biến sau thuốc lá, đồ uống có cồn và đồ uống chứa cafein, CNN dẫn thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Dọc các con phố và đường cao tốc ở Đài Loan (Trung Quốc), những cửa hàng nhỏ với các cô gái bán trầu xinh đẹp là điểm dừng chân quen thuộc của các tài xế.

Ăn trầu là một thói quen phổ biến ở Đài Loan. (Ảnh: CNN)

Nhiều người nói rằng những miếng cau được cuốn trong lá trầu và đưa vào miệng nhai như kẹo cao su mang lại cho họ cảm giác hưng phấn.

Tuy nhiên, không giống như uống một cốc cà phê mỗi ngày, việc nhai trầu thường xuyên có thể gây nguy hiểm tới tính mạng.

Theo thống kê của Cơ quan Y tế và Sức khỏe Đài Loan năm 2012, mỗi năm có hơn 5.700 người dân Đài Loan được chẩn đoán ung thư miệng với 90% trong số đó có thói quen nhai trầu.

Nhiều người bán và tiêu thụ trầu cau nói rằng chỉ có lá trầu là gây hại còn quả cau thực sự tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) cho rằng việc ăn trầu có thể gây ung thư. Hóa chất chính là từ lá trầu làm tăng tỷ lệ ung thư miệng gấp 8,4 lần so với người không ăn trầu. Nếu ăn kèm với thuốc lào tỷ lệ tăng lên 9,9 lần.

Hahn Liang-Jiunn, chủ tịch Liên minh Kiểm soát Trầu cau và Ngăn ngừa Ung thư miệng, cho biết có một số lý do khiến việc nhai trầu vẫn phổ biến ở Đài Loan mặc dù nó gây hại cho sức khỏe.

Nhiều người làm việc ngoài trời như các công nhân xây dựng, lái xe đường dài hoặc ngư dân thường có cảm giác tỉnh táo khi nhai trầu. Nó cũng giúp họ giữ ấm và không cảm thấy khát.

Ngoài ra, thói quen ăn trầu còn liên quan tới khía cạnh văn hóa.

“Thực sự dễ dàng hơn để kết bạn thông qua việc nhai trầu hơn là hút thuốc”, ông Hahn nói. “Đó là lý do tại sao nhiều người trẻ bắt đầu nhai trầu từ rất sớm”.

Do việc nhai trầu ảnh hưởng không tốt tới sức khỏe nên chính quyền Đài Loan đã đẩy mạnh chiến dịch giúp người dân từ bỏ thói quen này.

Từ năm 2014 trở đi, bất kỳ ai bị bắt gặp nhổ bã trầu tại thành phố Đài Bắc sẽ bị phạt và được yêu cầu tham gia các lớp cai nghiện. Đài Loan cũng cố gắng thuyết phục nông dân thay đổi mùa màng và cắt giảm sản lượng trầu cau. Khoảng 4.800 hecta trồng trầu, cau sẽ được chuyển sang trồng chè, cam hoặc xoài, theo ông Hahn.

Theo VietNamNet