Sau khi làm nhiệm vụ cung cấp nguồn sống cho em bé trong bụng mẹ, nhau thai thường bị bỏ đi khi đứa bé chào đời. Tuy nhiên, các nhà khoa học từ Trường Y khoa Icahn ở Mount Sinai (New York – Mỹ) đã nhặt lại phần tưởng chừng bỏ đi này, trích xuất các tế bào gốc Cdx2, tiêm chúng cho các con chuột thí nghiệm đã trải qua cơn nhồi máu cơ tim và chứng kiến sự hồi phục ngoạn mục.

Khi đi vào cơ thể, các tế bào nhau thai này đã thực hiện một cuộc “đại tu” khó tin lên trái tim đã bị tổn thương nặng nề do cơn nhồi máu cơ tim. Chúng sửa chữa những vùng thương tổn, đưa trái tim quay ngược thời gian về lúc cơn tai biến chưa xảy ra.

Với khả năng đó, các tế bào gốc này còn có tiềm năng chữa cho bệnh nhân suy tim nặng, nhất là những người chỉ còn cách ghép tim để duy trì sự sống. Đó sẽ là tin vui lớn bởi nguồn tạng hiến tặng luôn thiếu thốn, trong khi toàn thế giới ước tính có hơn 23 triệu bệnh nhân suy tim. Còn nhồi máu cơ tim luôn được xem là một trong các tai biến tim mạch gây chết người và di chứng nặng nề hàng đầu.

Các tế bào cơ tim lại là dạng tế bào có tốc độ sao chép chỉ 0,5% mỗi năm – quá chậm để tự sửa chữa bất kỳ thiệt hại đáng kể nào do nhồi máu cơ tim hay suy tim. Thay vào đó, các tế bào chết được thay thế bằng các lớp sẹo dày, cứng, khiến các phần của tim dần ngừng hoạt động. Trong khi đó, tế bào gốc nhau thai đi vào cơ thể sẽ tạo ra các tế bào tim đúng nghĩa, dồi dào sức sống, thế chỗ cho những tế bào bị thiệt hại.

Bác sĩ Hina Chaudhry, giám đốc y khoa về tái tạo tim mạch tại Trường Y khoa Icahn ở Mount Sinai cho biết họ đã phân lập được các tế bào Cdx2 tương tự từ nhau thai người và sắp tới sẽ tiến đến thử nghiệm trên người.

Trước đây, từng có các nghiên cứu dựa trên tế bào gốc lấy từ phôi thai và chúng từng được chứng minh là có thể hình thành tế bào tim, phục vụ mục đích tương tự. Tuy nhiên, việc dùng phôi vấp phải nhiều vấn đề đạo đức và tính khả thi.

“Trong khi đó, nhau thai thường xuyên bị bỏ đi trên khắp thế giới và do đó, nó gần như là nguồn vô hạn” – bác sĩ Chaudhry nói.

Nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí khoa học Proceedings of the National Academy of Sciences.

Nhồi máu cơ tim là do tắc nghẽn đột ngột mạch máu nuôi tim. Vì thế bạn cùng tìm hiểu nguyên nhân và cách phòng trị bệnh nhồi máu cơ tim dưới đây nhé.

Nhồi máu cơ tim (NMCT) là tình trạng một vùng cơ tim bị tổn thương, hoại tử và ngưng hoạt động vĩnh viễn, do các động mạch vành bị tắc nghẽn làm ngưng đột ngột sự cung cấp máu đến nuôi cơ tim. Các thuốc được sử dụng trong điều trị NMCT giúp nhanh chóng khôi phục lưu thông máu ở động mạch vành, giảm đau và giảm nhu cầu tiêu thụ oxy ở mô cơ tim.

Nguyên nhân và triệu chứng nhồi máu cơ tim

Có hai nguyên nhân chính làm tắc nghẽn động mạch vành gây ra NMCT:

– Do xơ vữa động mạch vành (nguyên nhân chủ yếu gây ra NMCT): sự tích tụ các chất béo (cholesterol, triglycerid) và canxi trong lòng động mạch vành, hình thành nên những mảng xơ vữa. Các mảng xơ vữa này sẽ làm thành động mạch vành dày lên, kém đàn hồi, cứng và làm giảm lưu lượng máu đến tim, gia tăng nguy cơ hình thành huyết khối ở động mạch vành, làm ngưng cung cấp máu đến cơ tim.

– Do co thắt động mạch vành làm ngưng cung cấp máu đến cơ tim.

Ngoài ra, còn có nhiều yếu tố nguy cơ gây ra NMCT như:

Huyết áp cao.

Bệnh đái tháo đường.

Hút thuốc lá.

Béo phì, ít vận động.

Lượng cholesterol và triglycerid trong máu cao.

Tiền sử gia đình bị nhồi máu cơ tim…

Cơ tim bị tổn thương

Các triệu chứng điển hình của nhồi máu cơ tim:

– Đau ngực, cơn đau có thể lan lên hàm và xuyên ra sau lưng hoặc lan xuống tay trái. Trong trường hợp hiếm: đau ở vùng thượng vị gây nhầm lẫn với các bệnh khác.

– Khó thở, thở gấp.

– Đổ mồ hôi, da lạnh.

– Buồn nôn, nôn.

– Mệt mỏi, căng thẳng, lo lắng.

– Chóng mặt, hôn mê…

NMCT đưa đến các biến chứng: loạn nhịp tim, suy tim, tổn thương van tim, rung thất… và có thể dẫn đến tử vong.

Thuốc điều trị nhồi máu cơ tim

Khi NMCT xảy ra, các động mạch vành ngưng cung cấp máu đến nuôi cơ tim, các mô cơ tim bị thiếu oxy dẫn đến tổn thương, hoại tử và ngưng hoạt động.

Nhóm thuốc kháng kết tập tiểu cầu (aspirin, clopidrogel. ticagrelor…) có tác dụng ngăn chặn sự kết dính các tiểu cầu để hình thành huyết khối ở động mạch vành.

Aspirin thường được sử dụng ở dạng thuốc viên với hàm lượng 81mg.

Clopidrogel được sử dụng thay thế aspirin khi người bệnh bị dị ứng với aspirin hay có tiền sử viêm loét dạ dày-tá tràng.

Nhóm thuốc chống đông máu: heparin được sử dụng ở dạng tiêm truyền tĩnh mạch, có tác dung làm loãng máu, ngăn chặn quá trình đông máu hình thành huyết khối.

Nhóm thuốc nitrat (glyceryl trinitrat, isosorbid dinitrat, isosorbid mononitra)là những thuốc có tính giãn mạch, giúp tăng lưu lượng máu qua động mạch vành, cung cấp đủ máu và oxy cho cơ tim.

Nhóm thuốc chẹn beta (atenolol, propanolol, bisopropol…) có tác dụng làm chậm nhịp tim, thư giãn cơ tim nên làm giảm gánh nặng hoạt động của tim và làm giảm triệu chứng đau ngực của NMCT.

Nhóm thuốc ức chế men chuyển (captopril, enalpril…) là những thuốc có tác dụng giãn mạch, tăng cường tốc độ lưu thông máu … nên thường được sử dụng trong điều trị NMCT.

Nhóm thuốc statin (lovastatin,simvastatin, atorvastatin…) có tác dụng làm giảm cholesterol trong máu, ngăn chặn xơ vữa động mạch vành gây ra NMCT.

Nhóm thuốc giảm đau opioid: morphin là thuốc giảm đau nhóm opioid thường được sử dụng để làm giảm đau và giảm nhu cầu tiêu thụ oxy ở mô cơ tim trong NMCT.

Cần lưu ý:

– Các thuốc được sử dụng trong điều trị NMCT phải được sự chỉ định và theo dõi của các thầy thuốc chuyên khoa.

– Người bệnh phải tuân theo sự chỉ định chặt chẽ của thầy thuốc, tránh ngưng sử dụng thuốc đột ngột.

– Sau lần đầu tiên điều trị NMCT, người bệnh nên tiếp tục sử dụng bốn nhóm thuốc mỗi ngày (thuốc kháng kết tập tiểu cầu, thuốc chẹn beta, thuốc ức chế men chuyển, thuốc statin) để phòng ngừa tái phát NMCT.

Đối với bệnh NMCT, việc phòng ngừa là hết sức quan trọng. Cần tránh các yếu tố nguy cơ, như: không hút thuốc lá (thuốc lá gây co thắt các mạch máu và gia tăng xơ vữa động mạch vành), kiểm soát huyết áp và đường huyết, chế độ dinh dưỡng nhiều rau quả, ít chất béo. Cần tăng cường luyện tập thể dục, thể thao, tránh béo phì…

Nhồi máu cơ tim là một bệnh lý tim mạch thường xảy ra, gây nguy cơ tử vong cao nếu không được cấp cứu kịp thời!

Nhồi máu cơ tim là tình trạng của một phần cơ tim bị hủy khi lượng máu cung cấp đến phần đó bị giảm sút. Tùy theo bao nhiêu cơ tim bị hủy, bệnh có thể nhẹ hoặc nặng. Nếu cơ chưa bị hủy hẳn thì gọi là “đau tim”.

Nguyên nhân nhồi máu cơ tim

Nguyên nhân chính gây ra nhồi máu cơ tim là do máu đông hình thành làm tắc động mạch vành, khi mảng xơ vữa bị nứt, vỡ ra (thường xảy ra trên nền của bệnh cảnh động mạch vành bị hẹp do mỡ tụ trong thành mạch máu và xơ vữa từ trước). Ngoài ra, tình trạng co thắt mạch vành cũng có thể làm ngừng trệ dòng máu dẫn đến nuôi cơ tim.

Triệu chứng nhồi máu cơ tim

Triệu chứng điển hình và thường gặp nhất của nhồi máu cơ tim là:

Đau ngực: với cảm giác đau như bị đè ép, bóp chặt ở giữa ngực, diễn ra trong khoảng 5–15 phút (khác về thời hạn và độ đau với cơn đau ngực thông thường), thường không quá 1 giờ.
Cơn đau có thể lan lên vai, cổ, hàm hoặc lan dọc theo cánh tay, đặc biệt là tay trái.
Các triệu chứng phụ như: vã mồ hôi, buồn nôn, chóng mặt, bất tỉnh, mệt nhọc, khó thở, tái nhợt, tim đập mạnh.
Nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim lại có biểu hiện không rõ ràng như tiêu chảy, đau bụng, hoặc chẳng hề có triệu chứng (nhồi máu cơ tim thầm lặng – thấy nhiều trong các bệnh nhân đái tháo đường), hoặc lại hết sức đột ngột, biểu hiện bằng biến chứng hôn mê, rối loạn nhịp tim, ngừng tim hay chết bất ngờ …

Nguyên tắc chính của điều trị là đưa oxygen tới phần cơ tim đang bị tiêu hủy vì mạch nghẽn.

Cấp cứu

Bệnh nhân có triệu chứng đau thắt ngực cần được điều trị trong phòng cấp cứu.

Dưỡng khí oxygen
Điện tâm đồ
Aspirin: thuốc này có cộng dụng làm loãng máu và làm giảm sự tăng trưởng của cục máu đông.
Glyceryl trinitrate: thuốc này có thể cho vào dưới lưỡi bệnh nhân – có nhiều tác dụng: làm thư giãn mạch máu (tăng đường kính mạch máu dễ cho máu đi qua chỗ nghẽn, giảm lượng máu trở về tim phải (bớt công việc cho tim – preload), giảm huyết áp (dễ cho tim thất trái bơm máu ra – afterload)
Chống đau: morphine có thể dùng để chống đau, làm bệnh nhân bớt sợ hãi (giảm adrenaline, giảm độ nhịp tim, bớt công việc cho tim)
Theo dõi biến chứng: loạn nhịp tim, thay đổi huyết áp.
Làm thông động mạch vành tim

Thuốc làm tan cục máu đông (thrombolysis)

Thò ống thông vào động mạch vành tim, làm nông mạch, phá vỡ cục máu đông và mảng xơ vữa, đồng thời có thể nhét ống căng mạch (cardiac catherization & angioplasty +/- stent).

Giải phẫu ghép động mạch tim

Mục đích của phẫu thuật này tiếp tế máu cho phần tim đang bị khủng hoảng do động mạch khu vực bị nghẽn

Tĩnh mạch từ chân bệnh nhân được cắt lấy và đem lên nối từ động mạch chủ vào phần động mạch phía sau khúc bị nghẽn.

Theo dõi

Sau khi qua giai đoạn hiểm nghèo ban đầu của nhồi máu cơ tim, bệnh nhân cần nằm một thời gian (2–3 ngày) trong đơn vị điều trị tim hoặc đơn vị điều trị tăng cấp đề phòng để chữa kịp thời những biến chứng như loạn nhịp tim.

Trong thời gian hồi phục sau khi xuất viện, bệnh nhân nên tránh hoạt động quá sức (thí dụ giao hợp) khoảng một vài tháng. Nhiều địa phương cấm lái xe vài tuần.

Bác sĩ sẽ gặp lại bệnh nhân sau vài tuần để theo dõi và tra cứu xét nghiệm thêm.

Phòng ngừa biến chứng khác

Đa số bệnh nhân sẽ phải tiếp tục dùng thuốc điều trị tránh bị nhồi máu cơ tim lần nữa và những bệnh tương tự như tai biến mạch máu não.