Viêm phế quản (VPQ) là một bệnh lý của đường hô hấp trong đó niêm mạc của những phế quản trong phổi bị viêm. Niêm mạc phế quản bị kích thích sẽ phồng, dày lên và làm hẹp hoặc tắc nghẽn các tiểu phế quản, sẽ gây ra ho và có thể kèm theo đờm (đàm) đặc. Bệnh tiến triển theo 2 dạng: cấp tính (kéo dài ngắn hơn 6 tuần) và mạn tính (tái diễn thường xuyên trong vòng hơn 2 năm). Hơn thế, ở những người bị hen phế quản (hen suyễn) thì niêm mạc phế quản cũng sẽ bị viêm và gây ra tình trạng gọi là viêm phế quản dạng hen.

VPQ cấp tính bao gồm các triệu chứng ho có đờm và đôi khi có kèm nhiễm trùng đường hô hấp trên. Tất cả nhiễm trùng này có nguyên do ban đầu là do siêu vi (virus), có khi còn do vi khuẩn. Nếu cơ địa bạn diễn ra trong tình trạng sức khỏe tốt thì niêm mạc đường hô hấp sẽ trở về bình thường sau khi phục hồi từ nhiễm trùng hô hấp kéo dài trong vài ngày.

VPQ mạn tính là bệnh tiến triển nặng và kéo dài, cần phải được điều trị đều đặn. Nếu bạn là người sử dụng thuốc lá và mắc VPQ cấp tính thì cơ thể bạn sẽ khó khỏe hơn. Thậm chí nếu một người chỉ hít một hơi ngắn thuốc lá cũng đủ làm liệt tạm thời những lông mao có tác dụng đẩy những chất kích thích, bụi và các chất đờm nhầy trong đường hô hấp ra bên ngoài. Nếu bạn vẫn tiếp tục sử dụng thuốc lá, có nghĩa là các lông mao này tiếp tục bị tổn hại và không thể thực hiện đúng chức năng của chúng nữa, vì vậy làm gia tăng nguy cơ bùng phát bệnh VPQ mạn tính.

Ở một số người nghiện hút thuốc nặng, hàng loạt các lông mao sẽ bị mất chức năng. Phổi bị tắt nghẽn do nhiều đờm nhớt sẽ dễ gây nhiễm siêu vi và nhiễm khuẩn, theo thời gian sẽ làm biến dạng và tổn thương vĩnh viễn đường hô hấp trong phổi. Trường hợp tổn thương vĩnh viễn này còn được gọi là Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Lúc đó, bác sĩ sẽ đi đến một thử nghiệm để đánh giá chức năng hô hấp được gọi là phế dung kế.

VPQ cấp tính hay gặp ở cả người lớn và trẻ nhỏ. Bệnh này có thể được chữa trị hiệu quả mà không cần phải nhờ đến chăm sóc y tế đặc biệt. Tuy vậy, bệnh nhân cần được đưa đến bác sĩ để được khám chữa và điều trị khi có các triệu chứng nặng nề, kéo dài, hoặc bệnh nhân bị ho ra máu. Nếu bệnh nhân bị VPQ mạn tính thì sẽ có nguy cơ phát triển các bệnh lý về tim mạch cũng như các bệnh lý nặng nề về hô hấp và nhiễm trùng. Vì vậy bệnh nhân cần được bác sĩ theo dõi sát sao.

Nguyên nhân gây viêm khí phế quản

Những nguyên nhân gây ra bệnh viêm phế quản bao gồm:

VPQ cấp tính: Thường do viêm nhiễm ở phổi, 90% khởi nguồn từ siêu vi (virus), 10% từ vi khuẩn.

VPQ mạn tính: Thường do một hoặc nhiều yếu tố. Nhiều đợt VPQ cấp tái diễn theo thời gian sẽ gây suy yếu và gây kích thích ở phế quản, và có thể gây nên VPQ mạn tính. Ô nhiễm công nghiệp cũng là một nguyên nhân lớn. VPQ mạn tính hay gặp ở những người khai thác than, tiếp xúc thường xuyên với ngũ cốc, làm khuôn đúc kim loại, tiếp xúc hàng ngày với bụi. Nhưng tác nhân chính là nghiện thuốc lá nặng trong thời gian dài mà có thể làm kích thích phế quản và khiến chúng tiết ra quá nhiều chất đờm nhầy. Các triệu chứng của VPQ mạn tính có thể gây nặng hơn nếu trong không khí có nhiều SO2 hay các chất ô nhiễm khác

Điều trị bệnh viêm phế quản như thế nào?

Điều trị thông thường cho VPQ cấp tính bao gồm nghỉ ngơi, uống nhiều nước, dừng hút thuốc, tránh bị xúc động, có thể sử dụng các thuốc hít để làm dãn phế quản và có thể kèm thuốc ho. Đối với trường hợp VPQ mạn tính nặng thì sử dụng thuốc nhóm steroid đường hít hay uống để làm giảm viêm và có thể cho bệnh nhân thở oxy khi cần thiết. Ở một số người khỏe mạnh có phổi bình thường và không mắc bệnh mạn tính thì việc sử dụng kháng sinh là không cần đến, thậm chí cả khi bị nhiễm khuẩn. Ho có đờm trong VPQ cấp tính trong tất cả các trường hợp là một phản xạ tốt. Chúng giúp đẩy đờm được sản sinh ra quá nhiều trong đường hô hấp. Nhưng, nếu triệu chứng ho thật sự gây đáng lo ngại cho bệnh nhân khi ngủ hoặc gây đau đớn thì bác sĩ có thể cho thêm thuốc ho. Nhưng trong đa số các trường hợp, bệnh nhân chỉ cần làm giống như chữa trị một bệnh cảm cúm thông thường là uống acetaminophen, uống nhiều nước và không điều trị nhiễm trùng.

Trong trường hợp VPQ mạn tính, bệnh nhân rất dễ bị nhiễm trùng. Nếu bác sĩ không ngăn ngừa thì bệnh nhân nên được tiêm phòng cúm và viêm phổi mỗi năm.Vắc-xin phòng viêm phổi thường là một mũi duy nhất. Một mũi vắc-xin sẽ giúp ngăn chặn bệnh nhân khỏi những chủng vi khuẩn gây bệnh phổ biến.

Không nên tự tiện mua thuốc ho ngoài quầy thuốc tây để điều trị VPQ mạn tính trừ khi đã được bác sĩ chỉ dẫn. Cũng giống với VPQ cấp tính, ho có đờm trong VPQ mạn tính cũng là điều có lợi vì giúp đẩy bớt các chất đờm trong đường hô hấp ra bên ngoài. Thực tế, đôi lúc bác sĩ kê đơn thuốc long đờm khi bệnh nhân có ho tương đối khan hoặc đờm quá đặc không thể khạc ra ngoài. Bệnh nhân cần theo dõi đờm về màu sắc, số lượng, độ đặc để có thể phát hiện tình trạng nhiễm trùng hô hấp. Lúc đó, bác sĩ có thể cho sử dụng kháng sinh phổ rộng từ 5 – 10 ngày để chữa trị nhiễm trùng.

Trong trường hợp bạn thừa cân, bác sĩ sẽ khuyên nên ăn kiêng để phòng tránh quá tải cho tim. Nếu bạn bị kèm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) đã được xác định thông qua kết quả không bình thường trên phế dung kế thì bác sĩ có thể kê đơn thuốc dãn phế quản kháng hệ thống cholinergic. Đây là những thuốc giúp làm dãn tạm thời các phể quản bị hẹp trong phổi. Các bác sĩ cũng có thể sử dụng thuốc nhóm steroid để làm dịu hiện tượng viêm trong các phế quản. Tuy nhiên phương pháp điều trị quan trọng nhất và thành công nhất cho bệnh VPQ mạn tính và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là ngưng sử dụng thuốc lá. Các công trình nghiên cứu cho thấy nếu bạn ngưng hút thuốc, thậm chí khi bệnh VPQ mạn tính và viêm phổi tắc nghẽn mạn tính đang trong thời kì tiến triển thì không những giúp làm giảm đi độ nặng của các triệu chứng mà còn giúp cải thiện tiên lượng cuộc sống.

Trong trường hợp VPQ mạn tính có kèm theo bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nặng, thì cơ thể bị suy kiệt về khả năng vận chuyển oxy từ phổi vào máu. Vì vậy bác sĩ có thể cho bạn thở oxy liên tục hoặc tùy theo nhu cầu. Các thiết bị cung cấp oxy hiện nay đang được phổ biến một cách rộng rãi. Nếu bạn dùng bình oxy tại nhà thì phải đặc biệt chú ý không được đặt thiết bị gần các chất dễ cháy nổ như rượu, xăng, các loại bình xịt… hoặc gần các nguồn nhiệt như bếp, máy sấy tóc, lò sưởi…

Chế độ điều trị tại nhà như thế nào?

VPQ cấp tính: Khi bị sốt, thở nhanh, khò khè thì bạn nên ở nhà, giữ ấm, uống nhiều nước. Không nên luôn nằm tại giường, và cũng không nên hoạt động quá nhiều. Có thể dùng bình xịt hơi hoặc cố gắng hít hơi nước nóng từ trong bình chứa đầy nước nóng.

VPQ mạn tính: Tránh tiếp xúc với nước sơn, xúc động quá mức, bụi và người đang bị cảm cúm. Có thể dùng bình xịt hơi hoặc cố gắng hít hơi nước nóng từ bình chứa đầy nước nóng, mặc đồ ấm khi trời lạnh và khô. Cố gắng bỏ hút thuốc lá.

Thời tiết thất thường, sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn nên thời gian gần đây, nhiều trẻ nhỏ đã mắc các bệnh hô hấp như viêm mũi, viêm họng, viêm thanh quản…

Tam phen nhập viện

Ôm cậu con trai xinh xắn trên tay, chị Lê Thị Mai Hiền, Nghệ An, không khỏi xót xa vì mới gần 3 tháng tuổi mà bé Nhật Đức đã phải nhập viện 3 lần vì viêm phế quản phổi.

“Thấy cháu ho, thở khò khè, em vội đưa con đi Bệnh viện tỉnh Nghệ An. Bác sĩ chẩn đoán cháu bị viêm phế quản phổi nên phải nằm điều trị 18 ngày. Nhưng chỉ 3 ngày sau khi xuất viện, bé lại phải nhập viện và lập tức phải chuyển lên BV Nhi Trung ương vì bệnh trầm trọng hơn. Tại đây, sau 6 ngày nằm viện, bé đã được cho về nhưng cũng chỉ 3 ngày sau, hai mẹ con lại phải ôm nhau vào viện vì bé bị nặng hơn, phải thở ôxy. Đợt điều trị này đến nay đã được 16 ngày…”, chị Mai Hiền chia sẻ.

Thăm khám cho bệnh nhi tại khoa Hô hấp, BV Nhi Trung ương. Ảnh: Dương Ngọc – TTXVN
Ở giường bệnh đối diện, chị Phạm Thị Hồng, mẹ bé Phạm Anh Tú (12 tháng tuổi) cũng rầu rầu vì con nhỏ liên tục nhập viện vì bệnh hô hấp lúc giao mùa. Chị Hồng cho biết: Từ 2/9 đến nay, bé Tú thường xuyên phải ra – vào viện. Lúc đầu, thấy con ho, thở khò khè, chị Hồng đưa bé đi khám tư, nhưng rồi lại phải đưa con lên BV Xanh Pôn vì bệnh tình không thuyên giảm. Sau 6 ngày nằm viện, tiêm kháng sinh, bé Tú được cho ra viện. Nhưng ngay ngày hôm sau, bé lại vào viện điều trị đến cả tuần vì tiêu chảy. Ra viện chưa được bao lâu thì bé lại bị ho sâu, khó thở nên gia đình vội vào đưa bé cấp cứu tại Bệnh viện Nhi Trung ương.

Theo TS.BS Lê Thị Hồng Hạnh, Phó Trưởng khoa Hô hấp, giao mùa nên số trẻ đến khám và nhập viện do bệnh hô hấp có xu hướng gia tăng. Trung bình mỗi ngày tại Bệnh viện Nhi Trung ương có khoảng 3.000 trẻ đến khám; trong đó, số lượng bệnh nhi mắc bệnh bệnh hô hấp chiếm khoảng 35%.

Đa số trẻ mắc bệnh hô hấp giai đoạn đầu, đều có triệu chứng chán ăn, hắt hơi sổ mũi, có thể ho ít, nhưng 3 – 5 ngày sau thì sốt và ho lên, trẻ nhỏ khó thở. Trẻ càng nhỏ thì bệnh diễn tiến càng nhanh, nên việc điều trị thường lâu, dễ tái phát và phức tạp hơn.

“Thời điểm này, miền Bắc đang ở giai đoạn chuyển mùa, sự chênh lệnh nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn nên ảnh hưởng đến sức đề kháng của trẻ. Hơn nữa, nhiều bà mẹ vẫn giữ thói quen tự điều trị đến khi trở nặng mới đưa đi khám. Đặc biệt, một số trẻ bị nhập viện nhiều lần do gia đình… kiêng tắm để cháu vã mồ hôi dẫn đến nhiễm lạnh hoặc không chú ý vệ sinh mũi họng hàng ngày. Nhiều bé, dù bị sốt vẫn được ủ ấm quá kỹ nên đến viện trong tình trạng sốt cao, co giật”, TS.BS Lê Thị Hồng Hạnh cho biết.

Theo BS Hồng Hạnh, thời tiết chuyển mùa, các bậc cha mẹ cũng cần lưu ý việc chăm sóc cho trẻ có cơ địa dị ứng (có người thân bị hen, cháu bị chàm, nổi mề đay khi ăn đồ ăn lạ, thời tiết thay đổi hay bị viêm phế quản…). Thực tế, thấy bé hay bị bệnh hô hấp theo thời tiết, không ít phụ huynh đã tự điều trị bằng kháng sinh khiến nhiều cháu nhập viện trong tình trạng trầm trọng; mới đây, có bé còn bị ngộ độc thuốc nam khiến mặt mọc đầy lông và giảm chức năng gan.

“Tốt nhất, cha mẹ cần đưa bé đến cơ sở chuyên khoa nhi để xác định xem con có bị hen không để được hướng dẫn dùng thuốc dự phòng. Nếu đó chỉ biểu hiện viêm mũi dị ứng, ho dị ứng theo thời tiết thì bác sĩ sẽ kê thuốc dị ứng và hướng dẫn phòng bệnh”, BS Hồng Hạnh khuyến cáo.

Tiêm phòng đầy đủ cho trẻ

Để phòng bệnh cho trẻ khi thời tiết giao mùa, chuyên gia nhi khoa khuyến cáo cần tiêm phòng đầy đủ cho trẻ, tránh cho trẻ tiếp xúc với người ốm. Cho trẻ ăn uống đủ chất dinh dưỡng, chú ý bổ sung nước trái cây và uống đủ nước (nhiều bố mẹ, quên không cho trẻ uống nước). Mặt khác, cần chú ý vệ sinh thân thể cho bé, tránh nhiễm lạnh do trẻ bị nóng, toát mồ hôi. Đặc biệt, khi đi ra đường nên đeo khẩu trang cho bé, tránh hít nguồn bệnh qua đường hô hấp.

Theo BS Hồng Hạnh, tốt nhất nên cho trẻ ở trong phòng thoáng mát để tránh toát mồ hôi. Trường hợp gia đình sử dụng điều hòa thì lưu ý cần hẹn giờ tắt để tránh trẻ bị nhiễm lạnh lúc gần sáng. Hàng ngày, các gia đình cần vệ sinh mũi họng cho trẻ, dùng nước muối sinh lý để nhỏ mũi cho bé (3 lần/ngày); trẻ trên 1 tuổi bị bít tắc mũi nhiều có thể dùng nước muối biển dạng xịt và dùng dụng cụ hút mũi để hút dung dịch tiết ra. Lưu ý, không cần thiết phải đưa bé đi hút mũi vì có thể xước niêm mạc.

Bên cạnh đó, các mẹ cũng không nên lạm dụng cho bé uống thuốc sirô ho dài ngày. Khi con chớm ho, mẹ có thể cho trẻ uống đường phèn chanh đào hoặc quất – mật ong, nhưng nếu 3 – 5 ngày không đỡ thì cần đưa trẻ đi khám.

“Nếu bé có dấu hiệu cảm cúm như hắt hơi, sổ mũi, sốt nhẹ thì gia đình có thể chăm sóc, chườm ấm để giảm sốt. Nhưng khi sốt cao liên tục từ 39 – 40oC, ngày hạ sốt trên 3 lần, hoặc hạ sốt không giảm thì cần phải đưa đi khám ngay để xét nghiệm xem đó là viêm dường hô hấp do virút hay biểu hiện nhiễm trùng ở cơ quan khác nữa, tránh bỏ sót bệnh, gây biến chứng nguy hiểm cho trẻ”, BS Hồng Hạnh khuyến cáo.

Theo báo tin tức

Vậy bạn đã biết gì về bệnh béo phì ở trẻ nhỏ.

Thế nào là thừa cân/béo phì?

Ở nhiều nước, thừa cân và béo phì được phân biệt rõ vì béo phì nguy hiểm hơn thừa cân rất nhiều. Còn tại Việt Nam, hai tính từ này thường được gộp chung làm một. Trong y học, béo phì là lúc lượng mỡ dư tích tụ trong cơ thể gây tác hại đến sức khỏe. Các bác sĩ thường dùng chỉ số cân nặng so với chiều cao hoặc chỉ số BMI để đánh giá trẻ có béo phì hay không.

Nguyên nhân của bệnh béo phì

– Do bệnh lý: bệnh về nội tiết (suy giáp, cường insulin…) và do di truyền (hội chứng Prader-Wili, hội chứng Turner’s…). Trẻ sẽ dễ bị béo phì hơn nếu có ba mẹ béo phì (nếu bố mẹ mắc bệnh béo phì thì con cái họ sẽ có khả năng mắc bệnh gấp 4–8 lần so với người bình thường) hoặc ảnh hưởng từ lối sống của gia đình.

– Do ảnh hưởng của tâm lí: những trẻ bị trầm cảm, stress, có nguy cơ mắc bệnh béo phì cao hơn các trẻ bình thường.

– Sai lầm trong cách chăm sóc chế độ dinh dưỡng của trẻ: cho trẻ ăn đồ ăn có nhiều chất béo, đồ ăn nhanh, nước ngọt/soda, ăn quá nhiều thức ăn trong bữa chính khiến dư thừa calo,….

– Trẻ lười vận động, dành quá nhiều thời gian cho các hoạt động tốn ít năng lượng như xem TV hoặc dùng máy tính.

Tác hại của bệnh béo phì

– Dễ mắc các bệnh nguy hiểm

Thừa cân, béo phì là một trong những yếu tố nguy cơ chính dẫn đến các căn bệnh mãn tính như các bệnh về tim mạch, tiểu đường loại 2, vô sinh, sỏi mật… Hơn nữa, trẻ bị béo phì có nguy cơ bị ung thư rất cao khi lớn lên, do đó tỷ lệ tử vong cũng cao hơn, nhất là khi mắc các bệnh lý kể trên.

– Trở nên kém lanh lợi

Trẻ bị thừa cân, béo phì thường có phản ứng chậm hơn so với trẻ bình thường trong sinh hoạt cũng như trong việc học tập, vui chơi… Hậu quả là dễ bị thua thiệt so với bạn bè xung quanh và khó hòa đồng.

– Các vấn đề liên quan đến tâm lí

Trẻ bị béo phì thường bị chế nhạo hoặc bị bạo hành, có xu hướng tự ti và mặc cảm về thân thể, dễ bị trầm cảm và rối loạn ăn uống.

– Chất lượng học tập giảm sút

Trong môi trường nóng như môi trường tập thể của lớp học, trẻ béo thông thường rất nhanh cảm thấy khó chịu, mệt mỏi. Mặt khác, do cơ thể nặng nề nên để hoàn thành bài học hay nhiệm vụ trong học tập, trẻ béo phì thường phải mất nhiều thời gian và công sức hơn vì chậm chạp hơn so với những trẻ bình thường. Hậu quả là hiệu quả học tập giảm sút rõ rệt.

Cách ngăn ngừa bệnh béo phì

– Tập cho trẻ thói quen ăn đúng bữa cùng với cả nhà. Với trẻ ăn quá nhiều trong bữa chính thì nên giảm khẩu phần ăn từng bữa và ăn thành nhiều bữa nhỏ.

– Hạn chế trẻ ăn vặt và các đồ ăn nhanh, đồ ăn chứa nhiều dầu mỡ … hãy cho trẻ ăn nhiều rau xanh và hoa quả tươi; cho trẻ uống nước hoa quả, uống sữa hay uống nước lọc thay cho việc uống các loại nước ngọt có gas, soda…

– Tránh việc khuyến khích, khen thưởng trẻ bằng đồ ăn vì làm thế dễ khiến trẻ cảm thấy đó là điều thú vị và luôn cố gắng để được khen thưởng, từ đó dễ gây ra béo phì.

– Lập một bảng chế độ ăn hợp lí cho trẻ béo phì: hạn chế trẻ ăn đồ ăn nhiều đạm, đường, chất béo, tăng cường cho trẻ ăn nhiều rau xanh và hoa quả tươi. Nên dạy cho bé tác dụng của các loại hoa quả và rau để khuyến khích bé ăn thêm. Nhưng bạn cũng nên chọn lọc hoa quả vì có rất nhiều trái cây chứa nhiều đường.

– Hãy gương mẫu trong việc tập thể dục và khuyến khích trẻ tham gia tập cùng bạn. Bạn nên chọn những bài tập không quá khó khăn, phức tạp như lắc vòng, đi bộ hay tập aerobic…; Xây dựng lối sống năng động cho cả gia đình như sau bữa tối, cả gia đình có thể cùng đi bộ /đạp xe, ra công viên chơi hoặc đi siêu thị…
– Hãy cho bé đăng ký thời gian xem Tivi hoặc dùng máy tính cố định nhưng không quá 1 tiếng mỗi ngày. Mặt khác, thời gian rỗi có thể khuyến khích bé tham gia các hoạt động vui chơi ngoài trời hoặc làm các công việc nhà.

Theo Afamily