Trào ngược dạ dày thường có các biểu hiện như ợ chua, ợ nóng, bụng đầy gây nhiều khó khăn cho người bệnh. Việc chú ý đến thực phẩm khi ăn phần nào sẽ giúp người bệnh hạn chế những khó chịu trên.

Những thực phẩm tốt cho người bị trào ngược dạ dày

Bánh mì

Nhờ chức năng “hút” acid giúp làm giảm lượng acid trong dạ dày mà bánh mì được xem như cứu cánh của bệnh nhân dạ dày nói chung cũng như bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản nói riêng. Vì vậy, trong danh sách thực đơn của mình, người bị trào ngược dạ dày thực quản nên có bánh mì.

Bột yến mạch

Bột yến mạch có rất nhiều tác dụng trong đời sống hàng ngày, không chỉ là “thần dược” làm đẹp cho chị em phụ nữ mà nó còn tốt cho bệnh nhân tim mạch và bệnh nhân trào ngược đạ dày thực quản. Việc bổ sung yến mạch trong thực đơn không chỉ cung cấp cho cơ thể nguồn năng lượng dồi dào, yến mạch còn chứa nhiều chất xơ tự nhiên và đặc biệt nó giúp hấp thụ tốt lượng acid dư thừa sau một đêm ngủ dài.

Bột yến mạch là loại nên dùng cho người bị trào ngược dạ dày. Ảnh: Internet

Gừng

Gừng không chỉ là một gia vị được sử dụng thường xuyên trong các bữa ăn hằng ngày mà còn xem là một trong những thực phẩm tốt cho bệnh trào ngược dạ dày. Trong Đông y, tác dụng của gừng được cho là một chất chống viêm tự nhiên và được dùng nhiều để điều trị bệnh tiêu hóa. Người bệnh trào ngược dạ dày thực quản có thể sử dụng các món ăn có kết hợp với gia vị gừng để giảm bớt các triệu chứng và chống viêm cho thực quản cũng như hạn chế vết viêm loét dạ dày.

Dưa gang hoặc dưa hấu

Dưa gang và dưa hấu thường được dùng để trung hòa lượng acid dư thừa trong dạ dày. Hai loại dưa này vừa cung cấp nguồn vitamin dồi dào cho cơ thể vừa cải thiện tình trạng ợ chua, ợ nóng.

Sữa

Sữa giúp làm bão hòa acid trong dạ dày, sữa cũng rất dễ tiêu hóa. Vì vậy sữa không chỉ là thực phẩm cung cấp nhiều chất dinh dưỡng cho cơ thể mà còn rất tốt cho người trào ngược dạ dày thực quản. Tuy nhiên, người bị trào ngược dạ dày thực quản chú ý không nên uống sữa vào lúc vừa ngủ dậy hay lúc bụng rỗng. Thời điểm tốt nhất nên uống sữa là vào khoảng 2h sau khi ăn. Nên uống sữa ấm không nên uống lạnh quá hoặc nóng quá đều không tốt cho bạn.

Sữa chua

Sữa chua giúp cải thiện nhanh bệnh trào ngược dạ dày thực quản bởi trong sữa chua có chứa các men tiêu hóa lợi khuẩn giúp đẩy nhanh quá trình tiêu hóa, từ đó đẩy nhanh quá trình làm rỗng dạ dày.

Các loại đỗ đậu

Các loại đậu đỗ chứa nhiều chất xơ, các amino acid cần thiết cho cơ thể nên bệnh nhân bị trào ngược có thể dùng được. Tuy nhiên, cần tránh một số đậu chứa carbohydrat phức hợp như đậu tương, đậu Hà Lan, đậu xanh, đậu đen… vì có thể dẫn đến chứng đầy hơi. Bạn không cần phải kiêng hoàn toàn mà có thể ăn với số lượng ít, cách tốt nhất khi sử dụng là ngâm các hạt đậu khô qua đêm để làm mềm hạt khi sử dụng.

Thực phẩm người mắc bệnh nên tránh

Cà phê, thuốc lá, rượu bia

Các chất kích thích nói chung trong đó có cà phê, thuốc lá hay rượu bia…làm giảm các yếu tố bảo vệ cho thực quản, khiến tình trạng trào ngược dạ dày thực quản trầm trọng hơn, không những vậy còn gây tăng tiết cortisol. Cortisol không chỉ gây tăng tiết acid HCl, pepsine và làm giảm tiết chấy nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày.

Đu đủ xanh

Người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản không nên ăn đu đủ xanh dù ăn sống hay nấu chín do men papain có trong đu đủ có tác dụng như pepsin của dạ dày làm phá bỏ các mạch protein trong thịt, làm mềm thịt. Khi ăn đu đủ dịch dạ dày trào ngược lên khiến các niêm mạc thực quản bị phá hủy nhanh hơn.

Đồ ăn nhiều chất béo, mỡ

Người bệnh sẽ gặp phải tình trạng khó tiêu khi ăn thực phẩm nhiều chất béo, điều này sẽ làm tăng áp lực cho dạ dày. Dạ dày trướng sẽ tăng áp lực lên cơ thắt thực quản dưới. Thời gian tiêu hóa thức ăn lâu khiến quá trình làm rỗng thức ăn bị chậm lại, một lần nữa lại gây khả năng trào ngược.

Socola

Chất béo có trong socola khiến tình trạng trào ngược nặng hơn. Menthyxanthine trong socola là một chất làm giãn cơ thắt thực quản dưới gây trào ngược. Vì vậy, dù là tín đồ của socola nhưng khi bị trào ngược dạ dày, thực quản bạn cũng nên đoạt tuyệt với sở thích này.

Đồ ăn, uống có chứ nhiều acid

Những loại quả chứa nhiều acid như cam, chanh sẽ làm acid trong dạ dày nhiều hơn, điều này không tốt cho dạ dày vì nó dễ gây viêm loét dạ dày và làm căng thẳng tình trạng trào ngược.

Nên tránh các đồ ăn làm tăng tiết dịch vị dạ dày

Một lưu ý khác đối với người bệnh trào ngược dạ dày là không ăn quá no, nên chia nhỏ nhiều bữa, không nên nằm ngay sau khi ăn… Thay đổi bằng cách tạo thói quen ăn uống khoa học, điều độ cũng là một cách tích cực góp phần làm giảm các triệu chứng bệnh trào ngược dạ dày thực quản.

Em bị khô họng, nuốt vào đau. Lưỡi trắng rát. Đêm ngủ buồn nôn. Đi khám BS bảo viêm họng, trào ngược dạ dày. Em uống kháng sinh 10 ngày không đỡ.

Em bị khô họng, nuốt vào đau. Lưỡi trắng rát. Đêm ngủ buồn nôn. Đi khám BS bảo viêm họng, trào ngược dạ dày. Em uống kháng sinh 10 ngày không đỡ. Lưỡi và còn miệng khô bị ợ hơi (không phải ợ chua liên tục). Em muốn hỏi em bị bệnh gì?

(Bạn đọc Trang – trantrang…@gmail.com)

Ảnh minh họa – Nguồn Internet

Chào em Trang,

Các triệu chứng em cung cấp phù hợp với chẩn đoán viêm họng, trào ngược dạ dày thực quản. Đặc điểm của trào ngược dạ dày thực quản là tối nằm đầu thấp sẽ khó chịu nhiều hơn.

Dịch acid từ dạ dày trào lên làm viêm niêm mạc vùng họng miệng, gây viêm họng, viêm lưỡi. Trào ngược dạ dày thực quản là bệnh chữa được nhưng cần kiên trì.

Em đã từng làm nội soi thực quản – dạ dày – tá tràng bao giờ chưa, có soi họng không, có kiểm tra nhiễm Hp chưa? Nếu chưa làm thì em nên làm các xét nghiệm trên. Em nên tái khám lại BS đã trị hoặc khám BS chuyên khoa Tai mũi họng/ chuyên khoa Tiêu hóa để được điều chỉnh thuốc cho phù hợp.

Song song đó, em nên hạn chế ăn đồ chua cay nước có gas nhiều dầu mỡ nhiều gia vị cafe bia rượu, không hút thuốc lá và tránh căng thẳng đầu óc, ăn uống đúng giờ và nghỉ ngơi hợp lý, không nằm sau khi ăn trong vòng 2 giờ, ngủ nên nằm đầu cao.

Thân mến!

Khi ho kéo dài là biểu hiện của bệnh lý nhưng không phải chỉ tại cơ quan hô hấp mà có thể do nhiều cơ quan khác gây ra.

Ảnh minh họa – Nguồn Internet

1. Ho kéo dài là gì?

Tất cả mọi người chúng ta điều từng ho, ho không phải lúc nào cũng có hại mà nó còn là phản xạ quan trọng giúp loại bỏ các chất nhầy, chất độc hại, cũng như các dị vật và nhiễm khuẩn từ đường thở. Khi ho kéo dài là biểu hiện của bệnh lý nhưng không phải chỉ tại cơ quan hô hấp mà có thể do nhiều cơ quan khác gây ra.

Vì vậy điều quan trọng là tìm ra nguyên nhân gây ho, sử dụng thuốc ho không đúng sẽ kéo dài thời gian bệnh hơn và gây nhiều hậu quả nghiêm trọng.

Ho cấp tính thường kéo dài tối đa không quá 3 tuần, bán cấp từ 3-8 tuần, được gọi là kéo dài khi ho trên 8 tuần.

Sau đây tôi sẽ trình bày một số nguyên nhân phổ biến gây ho kéo dài tại Việt Nam.

2. Các nguyên nhân phổ biến của ho kéo dài

Lao phổi: đây là nguyên nhân khá phổ biến tại Việt Nam, nhiều khi chỉ xuất hiện với triệu chứng ho đơn độc.

Gợi ý nhiễm lao khi:
– Ho khan hoặc có đàm trên 2 tuần
– Sốt nhẹ về chiều
– Đổ mồ hôi đêm
– Mệt mỏi, chán ăn, sụt cân
– Có thể kèm ho ra máu

Hội chứng ho đường hô hấp trên hay hội chứng chảy nước mũi sau:

Ở các nước Tây Âu đây là nguyên nhân hàng đầu gây ho kéo dài

Gợi ý bệnh khi: người bệnh thường xuyên phải đằng hắng để làm sạch chất tiết ở mũi họng, có thể làm thay đổi giọng nói, gây khàn giọng do nghẹt mũi và sung huyết mũi, đôi lúc bệnh nhân không có dấu hiệu gì ngoài ho. Xác định khi loại trừ các bệnh lý nguy hiểm khác.

Nguyên nhân của chảy nước mũi sau thường do dị ứng, viêm mũi vận mạch, viêm mũi xoang mạn.

Trào ngược dạ dày thực quản:

Đây là bệnh lý của đường tiêu hóa nhưng lại biểu hiện bằng triệu chứng của đường hô hấp, nên thường dễ bị bỏ sót.

Ngoài ho có thể có một số dấu hiệu kèm theo như: nóng rát sau xương ức, có vị chua ở miệng, ợ chua, ợ nóng, đau ngực, có thể khàn giọng, thay đổi giọng nói, đau họng, do viêm dây thanh âm sau, ho thường xuất hiện nhiều về đêm. Tuy nhiên khoảng 40% số người mắc bệnh không có các triệu chứng trên.

Hen phế quản

Đây là nguyên nhân thường gặp tiếp theo của ho mạn, ngoài ho kéo dài còn có các triệu chứng kèm theo như: khò khè, khó thở, nặng ngực triệu chứng xuất hiện nhiều về đêm và sáng sớm.

Hen nên xem xét ở những bệnh nhân có tiền căn dị ứng hoặc gia đình có người bị hen. Ho liên quan đến hen thường theo mùa, hoặc khi tiếp xúc với lạnh, bụi, nấm mốc, không khí khô, nước hoa, phấn hoa…

Để giúp hỗ trợ chẩn đoán bệnh nhân nên được đo hô hấp ký và FNO.

Ho sau nhiễm trùng

Đây là nguyên nhân phổ biến trong ho bán cấp, chiếm khoảng 11%-25% ho mạn. Ho dai dẳng chiếm khoảng 25%-50% sau nhiễm Mycoplasma pneumonia, Chlamydophila pneumoniae, Bordetella pertussis. Ho có thể kéo dài vài tuần, đến vài tháng dù đã hết nhiễm trùng.

Thuốc điều trị tăng huyết áp (Nhóm thuốc ức chế men chuyển)

Đây là nhóm thuốc được dùng trong điều trị tăng huyết áp và một số bệnh lý tim mạch, tỉ lệ ho chiếm khoảng 2-33% trong số các bệnh nhân dùng thuốc.

Thường xuất hiện sau một tuần điều trị, có khi sau vài giờ, một số bệnh nhân có thể khởi phát trễ hơn đến 6 tháng sau sử dụng thuốc.

Ho khan, kèm cảm giác ngứa ở cổ họng.

Thường hết triệu chứng sau khi ngưng thuốc 4 ngày, có thể đến 4 tuần

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)

Xuất hiện chủ yếu ở bệnh nhân có hút thuốc lá, chỉ có một số ít do phơi nhiễm với các chất gây viêm mạn đường thở như khói và bụi. Có thể ho khan hoặc ho đàm, đàm trong COPD thường trắng trong, đổi màu khi có nhiễm trùng kèm theo.

Hô hấp ký giúp chẩn đoán xác định tình trạng tắc nghẽn đường thở trong ho mạn.

Dãn phế quản

Đây là một nguyên nhân phổ biến gây ho đàm mạn tính, số lượng đàm thường nhiều, có thể kèm ho ra máu, khó thở. Tại Việt Nam bệnh thường là di chứng của lao phổi đã điều trị khỏi trước đó.
XQ phổi và CT ngực giúp xác định bệnh này

Ung thư phổi

Ung thư phế quản chỉ chiếm khoảng 2% trong các nguyên nhân ho mạn

Ung thư phế quản nên được xem xét ở những bệnh nhân đang hút hoặc đã ngưng hút có các triệu chứng nghi nghờ sau đây:

– Ho mới xuất hiện hay thay đổi tình trạng ho mạn do hút thuốc lá gần đây

– Ho trên một tháng khi đã ngừng hút thuốc lá

– Ho ra máu.

3. Kết luận

Ho kéo dài là một triệu chứng phổ biến trong cộng đồng, đây là biểu hiện bệnh lý không chỉ của riêng đường thở. Nên bệnh nhân cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế để xác định nguyên nhân, không nên chủ quan mua thuốc ho ở tiệm thuốc, để bệnh kéo dài không có lợi cho việc điều trị sau này.

Theo ThS. BS Trần Thị Thúy Tường
Giảng viên phân môn Hô Hấp Đại học Y dược TPHCM
Phòng khám Đa Khoa Ngọc Minh

Khi ho kéo dài là biểu hiện của bệnh lý nhưng không phải chỉ tại cơ quan hô hấp mà có thể do nhiều cơ quan khác gây ra.

Ảnh minh họa – Nguồn Internet

1. Ho kéo dài là gì?

Tất cả mọi người chúng ta điều từng ho, ho không phải lúc nào cũng có hại mà nó còn là phản xạ quan trọng giúp loại bỏ các chất nhầy, chất độc hại, cũng như các dị vật và nhiễm khuẩn từ đường thở. Khi ho kéo dài là biểu hiện của bệnh lý nhưng không phải chỉ tại cơ quan hô hấp mà có thể do nhiều cơ quan khác gây ra.

Vì vậy điều quan trọng là tìm ra nguyên nhân gây ho, sử dụng thuốc ho không đúng sẽ kéo dài thời gian bệnh hơn và gây nhiều hậu quả nghiêm trọng.

Ho cấp tính thường kéo dài tối đa không quá 3 tuần, bán cấp từ 3-8 tuần, được gọi là kéo dài khi ho trên 8 tuần.

Sau đây tôi sẽ trình bày một số nguyên nhân phổ biến gây ho kéo dài tại Việt Nam.

2. Các nguyên nhân phổ biến của ho kéo dài

Lao phổi: đây là nguyên nhân khá phổ biến tại Việt Nam, nhiều khi chỉ xuất hiện với triệu chứng ho đơn độc.

Gợi ý nhiễm lao khi:
– Ho khan hoặc có đàm trên 2 tuần
– Sốt nhẹ về chiều
– Đổ mồ hôi đêm
– Mệt mỏi, chán ăn, sụt cân
– Có thể kèm ho ra máu

Hội chứng ho đường hô hấp trên hay hội chứng chảy nước mũi sau:

Ở các nước Tây Âu đây là nguyên nhân hàng đầu gây ho kéo dài

Gợi ý bệnh khi: người bệnh thường xuyên phải đằng hắng để làm sạch chất tiết ở mũi họng, có thể làm thay đổi giọng nói, gây khàn giọng do nghẹt mũi và sung huyết mũi, đôi lúc bệnh nhân không có dấu hiệu gì ngoài ho. Xác định khi loại trừ các bệnh lý nguy hiểm khác.

Nguyên nhân của chảy nước mũi sau thường do dị ứng, viêm mũi vận mạch, viêm mũi xoang mạn.

Trào ngược dạ dày thực quản:

Đây là bệnh lý của đường tiêu hóa nhưng lại biểu hiện bằng triệu chứng của đường hô hấp, nên thường dễ bị bỏ sót.

Ngoài ho có thể có một số dấu hiệu kèm theo như: nóng rát sau xương ức, có vị chua ở miệng, ợ chua, ợ nóng, đau ngực, có thể khàn giọng, thay đổi giọng nói, đau họng, do viêm dây thanh âm sau, ho thường xuất hiện nhiều về đêm. Tuy nhiên khoảng 40% số người mắc bệnh không có các triệu chứng trên.

Hen phế quản

Đây là nguyên nhân thường gặp tiếp theo của ho mạn, ngoài ho kéo dài còn có các triệu chứng kèm theo như: khò khè, khó thở, nặng ngực triệu chứng xuất hiện nhiều về đêm và sáng sớm.

Hen nên xem xét ở những bệnh nhân có tiền căn dị ứng hoặc gia đình có người bị hen. Ho liên quan đến hen thường theo mùa, hoặc khi tiếp xúc với lạnh, bụi, nấm mốc, không khí khô, nước hoa, phấn hoa…

Để giúp hỗ trợ chẩn đoán bệnh nhân nên được đo hô hấp ký và FNO.

Ho sau nhiễm trùng

Đây là nguyên nhân phổ biến trong ho bán cấp, chiếm khoảng 11%-25% ho mạn. Ho dai dẳng chiếm khoảng 25%-50% sau nhiễm Mycoplasma pneumonia, Chlamydophila pneumoniae, Bordetella pertussis. Ho có thể kéo dài vài tuần, đến vài tháng dù đã hết nhiễm trùng.

Thuốc điều trị tăng huyết áp (Nhóm thuốc ức chế men chuyển)

Đây là nhóm thuốc được dùng trong điều trị tăng huyết áp và một số bệnh lý tim mạch, tỉ lệ ho chiếm khoảng 2-33% trong số các bệnh nhân dùng thuốc.

Thường xuất hiện sau một tuần điều trị, có khi sau vài giờ, một số bệnh nhân có thể khởi phát trễ hơn đến 6 tháng sau sử dụng thuốc.

Ho khan, kèm cảm giác ngứa ở cổ họng.

Thường hết triệu chứng sau khi ngưng thuốc 4 ngày, có thể đến 4 tuần

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)

Xuất hiện chủ yếu ở bệnh nhân có hút thuốc lá, chỉ có một số ít do phơi nhiễm với các chất gây viêm mạn đường thở như khói và bụi. Có thể ho khan hoặc ho đàm, đàm trong COPD thường trắng trong, đổi màu khi có nhiễm trùng kèm theo.

Hô hấp ký giúp chẩn đoán xác định tình trạng tắc nghẽn đường thở trong ho mạn.

Dãn phế quản

Đây là một nguyên nhân phổ biến gây ho đàm mạn tính, số lượng đàm thường nhiều, có thể kèm ho ra máu, khó thở. Tại Việt Nam bệnh thường là di chứng của lao phổi đã điều trị khỏi trước đó.
XQ phổi và CT ngực giúp xác định bệnh này

Ung thư phổi

Ung thư phế quản chỉ chiếm khoảng 2% trong các nguyên nhân ho mạn

Ung thư phế quản nên được xem xét ở những bệnh nhân đang hút hoặc đã ngưng hút có các triệu chứng nghi nghờ sau đây:

– Ho mới xuất hiện hay thay đổi tình trạng ho mạn do hút thuốc lá gần đây

– Ho trên một tháng khi đã ngừng hút thuốc lá

– Ho ra máu.

3. Kết luận

Ho kéo dài là một triệu chứng phổ biến trong cộng đồng, đây là biểu hiện bệnh lý không chỉ của riêng đường thở. Nên bệnh nhân cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế để xác định nguyên nhân, không nên chủ quan mua thuốc ho ở tiệm thuốc, để bệnh kéo dài không có lợi cho việc điều trị sau này.

Theo

Loại axit này đi lên thực quản gây viêm, kích thích cổ họng và cũng làm hẹp chu vi thực quản. Nếu không được điều trị trong thời gian dài, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ ung thư thực quản. Tuy nhiên tình trạng này có thể được cải thiện bằng một số cách đơn giản sau đây:

1. Nằm ngủ cao đầu.

Đối với bệnh nhân có triệu chứng trào ngược xảy ra về đêm, nằm cao đầu là giải pháp được ưa chuộng nhất. Nó giúp bệnh nhân hạn chế những triệu chứng khó chịu về đêm.

2. Giảm cân

Giảm cân không phải là một biện pháp đặc hiệu nhưng chắc chắn là có tác dụng. Khi bạn bị thừa cân, mỡ bụng cản trở cơ vòng thực quản vốn để ngăn ngừa sự trào ngược. Giảm mỡ bụng bạn sẽ thấy sự khác biệt đáng kể sau khi bạn ăn những thực phẩm gây trào ngược axit.

3. Thực hiện chế độ ăn chống trào ngược axit

Điều này có thể là khó khăn vì bạn phải từ bỏ nhiều đồ ăn, đồ uống mà bạn yêu thích. Những thực phẩm bạn nên tránh gồm sô cô la, rượu, nicotin, caffein và những thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay, nóng, chất béo thậm trí cả thuốc lá cũng phải từ bỏ.

4. Ăn những thức ăn phù hợp

Khi dùng những thức ăn lạ, bộ máy tiêu hóa nhạy cảm sẽ phản ứng ngay với những loại thức ăn này. Kết quả là ợ nóng, đầy hơi, buồn nôn, đau vùng thượng vị…Đây cũng chính là những dấu hiệu của trào ngược dạ dày vì vậy khi có những triệu chứng trên chúng ta không nên ăn những đồ ăn lạ nữa.

Hạn chế ăn thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay nóng để chống trào ngược axit dạ dày.

5. Dùng thuốc

Dùng các thuốc ức chế bơm proton (PPI): Hiện nay, xu hướng điều trị ngay từ đầu bằng các thuốc này với liều chuẩn hằng ngày, trong 2 – 4 ngày đầu. Bệnh nhân thường đáp ứng tốt, giảm triệu chứng nhanh, đa số ổn định lâu, liền sẹo loét. Các thuốc trong nhóm này có thể kể đến là:

– Omeprazole viên 20mg, có tác dụng ức chế tiết acid mạnh, có thể tạo ra vô toan.

– Lansoprazole là thuốc ức chế bơm proton thế hệ thứ hai, sau 8 tuần điều trị tỷ lệ liền sẹo loét dạ dày đạt 89 – 92% và diệt vi khuẩn HP 21 – 43%

– Pantoprazole là thuốc được dung nạp tốt giúp liền sẹo nhanh, ít tác dụng phụ.

– Rabeprazole có tác dụng ức chế tiết acid mạnh hơn omeprazole. Thuốc nhanh chóng kiểm soát acid. Tác dụng phụ thường gặp là hoa mắt, chóng mặt, nhức đầu.

– Esomeprazole có tác dụng ức chế tiết acid kéo dài nhờ trong công thức có đồng phân quang học S không bị chuyển hóa bởi hệ men cytochrom P450 trong gan.

Trường hợp có nhiễm Helicobacter pylori (HP): có thể diệt HP với phác đồ 3 thuốc ngắn ngày, sau đó tiếp tục điều trị với thuốc ức chế bơm proton dài ngày, tùy sự đáp ứng của người bệnh.

Theo bệnh

Trào ngược dạ dày – thực quản là một bệnh lý thường gặp, ngày càng có xu hướng tăng trong cộng đồng và có tính chất mạn tính. Trong nhiều trường hợp, bệnh gây ảnh hưởng lớn tới chất lượng cuộc sống và chi phí điều trị lớn, thời gian điều trị kéo dài.

Điều gì khiến trào ngược dịch vị vào thực quản?

Thức ăn và dịch vị khi trào ngược từ dạ dày vào thực quản là một hiện tượng sinh lý bình thường, gặp ở nhiều người và không gây tổn thương cũng như không có biểu hiện triệu chứng (DD-TQ). Bệnh trào ngược dạ dày – thực quản xảy ra khi bệnh nhân có các triệu chứng và tổn thương thực thể tại thực quản và một số nơi khác như hầu họng, thanh quản, đường hô hấp trên… do acid dịch vị gây ra.

Hiện tượng trào ngược dịch vị vào thực quản có nguyên nhân do giảm áp lực cơ thắt thực quản dưới (chỗ tiếp giáp với dạ dày), hoặc do giãn thoáng qua của cơ thắt này dẫn đến việc dịch vị trào ngược lên phía trên. Rối loạn co bóp hay sự mất đồng bộ của hoạt động DD-TQ, thoát vị khe, giảm hoặc mất nhu động thực quản trong một số bệnh như xơ cứng bì, ung thư thực quản… cũng làm cho hiện tượng trào ngược xảy ra. Ngoài ra, còn có một số yếu tố như béo phì, tăng canxi máu, sử dụng các thuốc như prednisolon kéo dài, người đang được nuôi dưỡng qua ống thông dạ dày… cũng có thể làm tăng nguy cơ của trào ngược dạ dày thực quản. Người bị trào ngược ban đêm (khi nằm mới bị) cũng nặng hơn người bị ban ngày do khi ngủ, nước bọt không được tiết ra và bệnh nhân không nuốt nên acid dịch vị tiếp xúc lâu hơn với niêm mạc thực quản do vậy gây tổn thương nhanh và nhiều hơn.

Biểu hiện thế nào?

Khi dịch vị trào ngược lên phía trên sẽ gây các triệu chứng như ợ nóng, là cảm giác nóng bỏng vùng thượng vị và sau xương ức, lan dọc lên phía trên, xuất hiện nhiều sau khi ăn hoặc khi bệnh nhân nằm và ợ chua, là cảm giác chua khi dịch vị trào lên miệng sau khi bệnh nhân ợ ra, nuốt khó hoặc nuốt đau (khi có loét hoặc chít hẹp thực quản). Bệnh nhân cũng có thể có các biểu hiện của bệnh viêm loét dạ dày như đau vùng thượng vị, bụng trướng, ăn uống khó tiêu, táo bón hoặc tiêu chảy. Trong nhiều trường hợp, bệnh trào ngược DD-TQ lại có triệu chứng ở ngoài thực quản như ho khan kéo dài, khàn tiếng, đau họng hoặc nuốt vướng hay cảm giác dị cảm họng, rối loạn giấc ngủ. Bên cạnh đó, hiện tượng trào ngược cũng là yếu tố khởi phát cơn hen phế quản, đợt cấp viêm phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc gây viêm phổi do dịch vị ở những bệnh nhân bị rối loạn nuốt (người già, người bị tai biến mạch máu não) với những biểu hiện như đau ngực, sốt, ho và khó thở… Việc xác định xem bệnh nhân có bị GERD hay không chủ yếu dựa vào các biểu hiện lâm sàng như đã mô tả ở trên và có thể tiến hành nội soi họng – thanh quản hoặc nội soi thực quản – dạ dày để tìm kiếm tổn thương.

Bệnh có thể gây ra một số hậu quả nghiêm trọng như loét, chít hẹp, ung thư hóa thực quản hoặc là nguyên nhân khởi phát cơn hen phế quản, đợt cấp COPD…

Điều trị ra sao?

Điều trị trào ngược DD-TQ chủ yếu là dùng các thuốc như thuốc kháng acid như gastropulgite, maalox… có chứa magne và aluminum. Các thuốc này có tác dụng tăng pH của dạ dày lên nhanh, vì vậy làm giảm nhanh triệu chứng nhưng thời gian tác dụng ngắn (chỉ 1 – 2 giờ) và có thể gây tiêu chảy với thuốc có chứa magne và táo bón với thuốc có chứa aluminum. Thuốc giảm tiết dịch vị loại ức chế H2 cũng có tác dụng nhanh nhưng ít hiệu quả đối với viêm thực quản nặng do trào ngược và tỷ lệ tái phát cao. Hiện nay, thuốc giảm tiết dịch vị tốt nhất đang được khuyến cáo sử dụng là các chất ức chế bơm proton (PPIs) như omeprazole, pantoprazole… và đặc biệt hiệu quả là esomeprazole. Các thuốc này giảm tiết dịch vị tốt, ít tác dụng phụ và hiệu quả điều trị cao. Phẫu thuật cũng được chỉ định trong một số trường hợp như điều trị bằng thuốc không kết quả; đã có biến chứng tại thực quản như viêm thực quản độ III, độ IV, thực quản Barrett’s; chảy máu hoặc loét, chít hẹp thực quản; thoát vị khe…

Lời khuyên thầy thuốc

Để phòng bệnh, cần thay đổi lối sống, tránh căng thẳng và áp lực trong công việc; tránh thức ăn nhiều mỡ hoặc các chất sinh hơi gây trướng bụng khó tiêu (như đồ uống có gas); bỏ rượu, thuốc lá; giảm cân và tăng cường vận động; nằm đầu cao. Tuy nhiên các biện pháp này chỉ có tác dụng với những bệnh nhân bị GERD ở giai đoạn bệnh còn nhẹ.

Theo suckhoedoisong