Theo thống kê của Bộ Y Tế đến năm 2017, Việt Nam có khoảng 15% dân số mắc các bệnh rối loạn tâm thần, trong đó tỷ lệ trầm cảm chiếm 25%. Điều đáng nói là nhiều người vẫn còn mơ hồ về căn bệnh này, khi phát hiện thì bệnh đã nặng, khiến việc điều trị gặp rất nhiều khó khăn.

Theo Tiến sĩ Ngô Tích Linh, Chủ nhiệm Bộ môn Tâm thần, Đại học Y Dược TP.HCM, “Con số bệnh nhân trầm cảm đến khám bệnh ngày càng đông. Chúng ta có thể nhận thấy rằng khi chất lượng sống và ý thức của người dân được nâng cao thì người ta càng ngày càng quan tâm đến vấn đề này nhiều hơn. Ngày xưa, người đi gặp bác sĩ tâm thần thường là những bệnh nhân loạn thần, nhưng giờ chỉ cần mất ngủ là người ta đến gặp ngay bác sĩ. Cũng nhờ vậy mà nhiều trường hợp trầm cảm, lo âu được phát hiện. Tại những thành phố lớn, con số bệnh trầm cảm, lo âu chiếm tỉ lệ rất lớn so với những nơi khác.”

Trầm cảm – căn bệnh đáng báo động của xã hội hiện đại – 1

Tiến sĩ, Bác sĩ Ngô Tích Linh.

Dấu hiệu nhận diện bệnh nhân đang bị trầm cảm

Theo Hiệp hội tâm thần Mỹ, có 9 triệu chứng theo mức độ mà ta có thể đánh giá bệnh nhân đang bị trầm cảm nặng hay nhẹ là:

– Thứ nhất, ít quan tâm hứng thú.

– Thứ hai, cảm thấy thất vọng.

– Thứ ba là mất ngủ hoặc ngủ nhiều.

– Thứ tư là kiệt sức.

– Thứ năm là chán nản.

– Thứ sáu, cảm thấy bản thân thất bại, vô dụng.

– Thứ bảy là cảm thấy khó tập trung cào công việc.

– Thứ tám là di chuyển chậm chạp hoặc nói chậm.

– Thứ chín, có ý niệm về cái chết.

Hai triệu chứng đầu buộc phải có. Và nếu bệnh nhân có 5-9 triệu chứng kéo dài trên 2 tuần, ảnh hưởng chức năng của người bệnh hoặc đôi khi cần nhập viện thì tức là đã mắc trầm cảm.

Bên cạnh những triệu chứng về khí sắc, bệnh nhân còn có những triệu chứng ở cơ thể như tim hồi hộp, khó thở, mạch nhanh… làm người bệnh và cả thầy thuốc cũng mất cảnh giác.

Từ các triệu chứng này, người ta xây dựng bảng câu hỏi PHQ9 để bệnh nhân tự trả lời và xác định mức độ bệnh. Tuy nhiên, bảng hỏi này chỉ mang ý nghĩa tầm soát là chính chứ chẩn đoán điều trị không phải là mục đích chính.

Nguyên nhân làm gia tăng bệnh trầm cảm

Về nguyên nhân, theo định nghĩa trầm cảm là một chứng rối loạn tâm trạng do nội sinh. Những yếu tố bên ngoài chỉ là điều kiện thuận lợi để bộc phát bệnh, không phải nguyên nhân chính. Do đó, nhiều bệnh nhân đến khám chỉ vì nghi ngờ chứ họ không biết mình đang bị trầm cảm.

Ở các nước phương Tây, người ta nhận thấy có mối lương quan giữa thời tiết và trầm cảm. Cụ thể, trong những tháng mùa thu và mùa đông, lượng ánh sáng ít lại, nồng độ melatonin giảm là yếu tố có thể khiến trầm cảm gia tăng. Còn về nhiệt độ, các nhà chuyên môn vẫn chưa thấy có nghiên cứu nào khẳng định liên quan đến trầm cảm.

Ngoài ra với những gia đình có nhiều mâu thuẫn, đây cũng là yếu tố thuận lợi khiến tỉ lệ bùng phát trầm cảm cao hơn. Thực tế, nhiều người cho rằng yếu tố sang chấn tâm lý là yếu tố chính gây ra trầm cảm. Do đó, họ thường chỉ tập trung vào vấn đề cải thiện tâm lý cho bệnh nhân mà không đưa đi điều trị, dẫn đến khi đến viện đã chậm trễ, bệnh nặng. Điều nguy hiểm nhất là việc người nhà không phát hiện được ý niệm tự sát trong đầu bệnh nhân trầm cảm, dễ để xảy ra những hậu quả đáng tiếc.

Biện pháp giúp phòng chống bệnh trầm cảm

Trầm cảm là vấn đề nội sinh, nên gần như không có phương pháp phòng chống cụ thể. Khi gia đình phát hiện bệnh nhân có những dấu hiệu nằm trong 9 triệu chứng như đã nói ở trên như mất ngủ, ăn không ngon… nên đi khám để phát hiện phù hợp.

Một trong những yếu tố quan trọng của trầm cảm là kiểm soát suy nghĩ tự động (Automatic Thinkking). Nếu bạn không có việc làm thì sẽ có nhiều thời gian rảnh, dễ dẫn đến những suy nghĩ tiêu cực và không kiểm soát được nó. Nếu chúng ta đặt ra một chế độ sinh hoạt hợp lý, cân bằng trong công việc, hoạt động và có những góc nhìn, suy nghĩ cởi mở, tích cực hơn thì ít nhiều sẽ giúp giảm yếu tố thuận lợi bùng phát trầm cảm. Bên cạnh đó, yếu tố nâng đỡ của gia đình cũng góp phần không nhỏ trong việc cải thiện suy nghĩ.

Nhiều công trình nghiên cứu khoa học đã chứng minh, phụ nữ sau khi sinh con hoặc bước vào độ tuổi 40 rất dể mắc phải chứng lãnh cảm. Họ luôn cảm thấy ức chế, mệt mỏi… Tuy nhiên khi mắc chứng bệnh này, ít ai nhận ra và dù có nhận ra thì cũng rất ngại chia sẻ hay đến bác sĩ để được tư vấn.

Không có cảm xúc khi yêu: Đàn ông hành động theo bản năng trong khi phụ nữ hành động theo cảm xúc. Chính việc quan hệ nhàm chán, như chồng lười trong màn dạo đầu, sau khi quan hệ đàn ông thường lăn ra ngủ thay vì ôm ấp, vuốt ve vợ. Tình trạng này kéo dài sẽ khiến phụ nữ bị tổn thương và xuất hiện trạng thái lãnh cảm.

Mệt mỏi thiếu năng lượng: Trong cuộc sống hiện đại, phụ nữ đang phải chịu nhiều áp lực từ công việc cho đến chuyện chồng con, chính điều này khiến phụ nữ không còn sức lực “yêu” chồng.

Ảnh minh họa

Âm đạo khô, rát khi quan hệ: Theo tuổi tác, nội tiết tố của phụ nữ suy giảm bắt đầu sau 30 tuổi. Sau tuổi 40, phụ nữ bước vào thời kỳ tiền mãn kinh, mãn kinh nên việc thiếu nội tiết tố càng trở nên trầm trọng, dẫn đến âm đạo bị khô, đau rát khi quan hệ. Lâu dần khiến phụ nữ cảm thấy sợ “yêu” và trở thành chứng lãnh cảm.

Do thiếu sắt: Nếu phụ nữ bị mất máu quá nhiều do kinh nguyệt, có thai, sinh đẻ hoặc do bị u xơ tử cung, xuất huyết tử cung đều bị mất lượng sắt đáng kể.

Có tiền bệnh về huyết áp thấp, bị rối loạn thần kinh hoặc suy giảm tuyến giáp khiến việc tuần hoàn huyết dịch không tốt. Bệnh này thường kèm theo triệu chứng đau thắt lưng, lưng, bụng hoặc toàn thân, khiến cơ thể người phụ nữ luôn rơi vào trạng thái đau nhức, uể oải lâu ngày chỉ chẳng còn tha thiết trong “chuyện yêu”.

Cách điều trị bệnh lãnh cảm ở phụ nữ trung niên

Về ăn uống: Phụ nữ trung niên nên ăn thức ăn giàu chất sắt, kẽm như: thịt nạc, cá, lòng đỏ trứng, các loại đậu, rau cần, nấm hương, củ dền… Bên cạnh đó, phụ nữ cần ăn nhiều rau củ và trái cây có nhiều vitamin C để giúp việc hấp thu sắt tốt hơn.

Tập thể dục thể thao: Rèn luyện thân thể rất tốt với mọi người, đặc biệt là với phụ nữ càng nhiều tuổi. Khi tập thể dục giúp máu huyết lưu thông không tốt và đồng thời điều trị được chứng lãnh cảm. Ngoài ra, phụ nữ nên tập thêm các bài tập Kegel giúp âm đạo khỏe và dẻo dai trong những lần “lâm trận”. Mỗi ngày phụ nữ khuyến khích tập thể dục ít nhất 30 phút và ít nhất 3 lần/tuần.

Làm mới cuộc yêu: Để chuyện yêu không còn là điều bắt buộc, bạn cần tạo cảm xúc yêu thương khi “yêu”. Bên cạnh đó việc thay đổi tư thế và thói quen quan hệ để có thể có cảm xúc mới mẻ và phấn khởi khi yêu.

Bổ sung nội tiết tố nữ estrogen: Nếu cần tăng ham muốn và điều trị khô, rát âm đạo bắt buộc phải bổ sung estrogen để giúp cơ thể cân bằng lại nội tiết tố. Việc thiếu nội tiết tố estrogen còn khiến phụ nữ bị mệt mỏi, căng thẳng, stress không đủ sức yêu thương chồng. Đặc biệt là với phụ nữ trên 40 tuổi, bước vào thời kỳ tiền mãn kinh, mãn kinh thì việc bổ sung nội tiết tố là điều cấp thiết và cần thiết giúp giảm các triệu chứng tiền mãn kinh và mãn kinh.

Các nhà nghiên cứu đã tìm ra mối liên hệ 2 chiều giữa bệnh đái tháo đường và trầm cảm. Những người bị trầm cảm có nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường cao hơn và ngược lại, bệnh đái tháo đường có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm.

Bệnh đái tháo đường làm tăng nguy cơ trầm cảm

Đái tháo đường làm thay đổi cuộc sống của người bệnh. Người bệnh sẽ phải bắt đầu theo dõi mức đường huyết, uống thuốc, kiểm soát chế độ ăn uống, tập thể dục và có thể cần phải dùng insulin. Tất cả những điều này có thể làm tăng nguy cơ phát triển hội chứng rối loạn lo âu hoặc trầm cảm. Khi biết tin mình bị bệnh đái tháo đường, người bệnh sẽ có thể cảm thấy tức giận, không tin vào sự thật, sợ hãi… cuối cùng dẫn đến trầm cảm.

Tức giận

Đây là phản ứng thông thường và hoàn toàn tự nhiên khi bạn biết tin mình mắc bệnh đái tháo đường. Khi được chẩn đoán mắc bệnh đái tháo đường, người bệnh sẽ bắt đầu tự hỏi tại sao căn bệnh này lại ảnh hưởng đến họ trong khi bạn bè hoặc họ hàng của mình lại không mắc bệnh? Cảm giác tức giận có thể dẫn đến việc người bệnh bỏ bê quản lý hoặc điều trị bệnh đái tháo đường.

Không tin vào sự thật

Đây là một cảm xúc phổ biến sau khi người bệnh được chẩn đoán mắc đái tháo đường. Phần lớn người bệnh sẽ không tin rằng mình đã mắc phải căn bệnh này. Họ tìm đến những bác sỹ, bệnh viện khác để chẩn đoán lại xem liệu mình có thật sự mắc phải căn bệnh này hay không.

Sợ hãi

Sợ hãi là một phản ứng thông thường sau khi được chẩn đoán mắc bệnh đái tháo đường. Bệnh đái tháo đường là một tình trạng nghiêm trọng, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm và đòi hỏi phải được theo dõi thường xuyên. Điều này khiến người bệnh cảm thấy sợ hãi khi nghĩ tới.

Trầm cảm

Nếu những cảm xúc nêu trên không được kiểm soát kịp thời thì dần dần người bệnh đái tháo đường sẽ bị trầm cảm. Do đó, chăm sóc sức khỏe tinh thần là một trong những vấn đề đầu tiên mà người bệnh cần làm sau khi được chẩn đoán mắc bệnh đái tháo đường. Hãy nói chuyện với các bác sỹ để được tư vấn về giải pháp điều trị các vấn đề này cũng như cách điều trị bệnh đái tháo đường hợp lý nhất.

Một số nguyên nhân khiến phụ nữ trung niên bị lãnh cảm

Không có cảm xúc khi yêu: Đàn ông hành động theo bản năng trong khi phụ nữ hành động theo cảm xúc. Chính việc quan hệ nhàm chán, như chồng lười trong màn dạo đầu, sau khi quan hệ đàn ông thường lăn ra ngủ thay vì ôm ấp, vuốt ve vợ. Tình trạng này kéo dài sẽ khiến phụ nữ bị tổn thương và xuất hiện trạng thái lãnh cảm.

Mệt mỏi thiếu năng lượng: Trong cuộc sống hiện đại, phụ nữ đang phải chịu nhiều áp lực từ công việc cho đến chuyện chồng con, chính điều này khiến phụ nữ không còn sức lực “yêu” chồng.

Ảnh minh họa

Âm đạo khô, rát khi quan hệ: Theo tuổi tác, nội tiết tố của phụ nữ suy giảm bắt đầu sau 30 tuổi. Sau tuổi 40, phụ nữ bước vào thời kỳ tiền mãn kinh, mãn kinh nên việc thiếu nội tiết tố càng trở nên trầm trọng, dẫn đến âm đạo bị khô, đau rát khi quan hệ. Lâu dần khiến phụ nữ cảm thấy sợ “yêu” và trở thành chứng lãnh cảm.

Do thiếu sắt: Nếu phụ nữ bị mất máu quá nhiều do kinh nguyệt, có thai, sinh đẻ hoặc do bị u xơ tử cung, xuất huyết tử cung đều bị mất lượng sắt đáng kể.

Có tiền bệnh về huyết áp thấp, bị rối loạn thần kinh hoặc suy giảm tuyến giáp khiến việc tuần hoàn huyết dịch không tốt. Bệnh này thường kèm theo triệu chứng đau thắt lưng, lưng, bụng hoặc toàn thân, khiến cơ thể người phụ nữ luôn rơi vào trạng thái đau nhức, uể oải lâu ngày chỉ chẳng còn tha thiết trong “chuyện yêu”.

Cách điều trị bệnh lãnh cảm ở phụ nữ trung niên

Về ăn uống: Phụ nữ trung niên nên ăn thức ăn giàu chất sắt, kẽm như: thịt nạc, cá, lòng đỏ trứng, các loại đậu, rau cần, nấm hương, củ dền… Bên cạnh đó, phụ nữ cần ăn nhiều rau củ và trái cây có nhiều vitamin C để giúp việc hấp thu sắt tốt hơn.

Tập thể dục thể thao: Rèn luyện thân thể rất tốt với mọi người, đặc biệt là với phụ nữ càng nhiều tuổi. Khi tập thể dục giúp máu huyết lưu thông không tốt và đồng thời điều trị được chứng lãnh cảm. Ngoài ra, phụ nữ nên tập thêm các bài tập Kegel giúp âm đạo khỏe và dẻo dai trong những lần “lâm trận”. Mỗi ngày phụ nữ khuyến khích tập thể dục ít nhất 30 phút và ít nhất 3 lần/tuần.

Làm mới cuộc yêu: Để chuyện yêu không còn là điều bắt buộc, bạn cần tạo cảm xúc yêu thương khi “yêu”. Bên cạnh đó việc thay đổi tư thế và thói quen quan hệ để có thể có cảm xúc mới mẻ và phấn khởi khi yêu.

Bổ sung nội tiết tố nữ estrogen: Nếu cần tăng ham muốn và điều trị khô, rát âm đạo bắt buộc phải bổ sung estrogen để giúp cơ thể cân bằng lại nội tiết tố. Việc thiếu nội tiết tố estrogen còn khiến phụ nữ bị mệt mỏi, căng thẳng, stress không đủ sức yêu thương chồng. Đặc biệt là với phụ nữ trên 40 tuổi, bước vào thời kỳ tiền mãn kinh, mãn kinh thì việc bổ sung nội tiết tố là điều cấp thiết và cần thiết giúp giảm các triệu chứng tiền mãn kinh và mãn kinh.

Trichotillomania là hội chứng nghiện nhổ tóc, căn bệnh tâm thần nghiêm trọng có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhiều người không nhận biết nên coi như vô hại. Những thông tin dưới đây sẽ giải đáp tất cả về nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa trị căn bệnh “kỳ lạ” này:

Trichotillomania là một dạng rối loạn đặc trưng bởi sự thôi thúc không thể kiềm chế được phải kéo đứt lông, tóc trên cơ thể mới yên. Vì vậy, nó cũng được xếp vào dạng bệnh nghiện và phát triển âm thầm, nếu nặng có thể dẫn đến hói đầu và viêm nhiễm trầm trọng.

Trichotillomania là căn bệnh có tỷ lệ mắc bệnh thấp nên ít được quan tâm như những căn bệnh rối loạn tâm thần khác. Ví dụ, tại Mỹ có khoảng 200.000 người bị ảnh hưởng, những người này lại im lặng, hoặc sống âm thầm, cô lập, sợ xấu hổ nên tình trạng ngày càng tồi tệ hơn.

1. Nguyên nhân gây bệnh

Nghiện nhổ tóc thường xuất hiện ở những người gặp phải những căng thẳng trong các mối quan hệ xã hội hay gia đình. Nhiều trường hợp cũng xảy ra do có sự bất hòa nghiêm trong giữa anh chị em ruột trong nhà hay mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái bị rạn nứt và có biểu hiện trì trệ trí tuệ.

Các bệnh lý rối loạn tâm tính, trầm cảm tiên phát cũng làm gia tăng tỷ lệ mắc phải của chứng này. Tật nhổ tóc có thể xuất hiện ở tuổi thanh niên và tuổi trưởng thành; khi xảy ra ở người lớn, thì một số nhà tâm thần phân loại nó như một rối loạn ám ảnh cưỡng bức.

Tỉ lệ mắc phải tật nhổ tóc dao động trong khoảng 0,6-13%. Bệnh này thường gặp nhất ở trẻ nhỏ, tuổi thanh thiếu niên, nữ giới mắc nhiều hơn nam (2,5: 1). Tuổi khởi phát trung bình từ 9-13. Tần suất gia tăng ở những người hay lo âu và dễ xúc động, y học gọi là dạng “thần kinh nghệ sĩ”. Người nhổ tóc luôn lo lắng bị phát hiện và ngại đi khám bệnh vì sợ bị chỉ trích về hành vi của mình.

2. Biểu hiện của người nghiện nhổ tóc

Đây là căn bệnh phát triển từ một thói quen vô tình. Ban đầu chỉ là thói quen nhẹ như xoắn tóc, vuốt lông mi, lông mày nhưng lâu dần tạo thành thói quen khó sửa, phải kéo và nhổ tóc thì mới dễ chịu. Khi đã phát bệnh, những thói quen này rất khó bỏ, thậm chí còn vượt quá tầm kiểm soát và hậu quả dẫn đến tóc bị thưa dần, thậm chí là hói đầu.

Người bệnh thường cảm thấy thỏa mãn khi nhổ tóc

Khi đến cữ, người bệnh thường xoắn tóc vào ngón tay rồi nhổ cho được hoặc chà xát cho đến khi làm đứt sợi tóc đó. Họ có thể nhổ tóc ở bất kỳ vị trí nào tay với tới được, thường là tóc vùng trán, thái dương; nhưng cũng có khi nhổ cả lông mi, lông mày. Những đám tóc bị nhổ có bờ không đều và mật độ tóc giảm đáng kể nhưng không bao giờ rụng nhẵn thín như trong bệnh rụng tóc vùng. Những sợi tóc có độ dài từ 0.5-1cm thường được người bệnh dùng ngón út cuộn lại và nhổ ra.

Người nghiện nhổ tóc thường có cảm giác căng thẳng gia tăng ngay trước khi nhổ hoặc trong khi cố gắng cưỡng lại hành vi đó. Ngoài ra còn có cảm giác thú vị, hài lòng hoặc khuây khỏa khi nhổ được tóc là điểm đặc trưng nhất của tật kỳ lạ này.

3. Cách điều trị chứng nghiện nhổ tóc

Tật nhổ tóc tuy không nguy hiểm cho tính mạng, nhưng việc điều trị đòi hỏi rất nhiều công sức và quy trình. Những người xung quanh nên đánh lạc hướng sự tập trung của người bệnh khi nhổ tóc chẳng hạn như nói chuyện với họ, rủ họ đi ăn, đi chơi, tham gia các hoạt động ngoài xã hội…

Trichotillomania là căn bệnh hiếm gặp nên việc điều trị mang tính tình thế. Hiện tại, mới chỉ có một số cách điều trị như nhận thức hành vi trị liệu, như thôi miên và dùng một số thuốc nhất định, hoặc các loại dược phẩm có tác dụng trấn an người bệnh và ngăn chặn sự thôi thúc giật tóc.

Tối ưu nhất trong điều trị hội chứng Trichotillomania là kết hợp nhiều loại thuốc và liệu pháp khác nhau trong thời gian dài như ở hầu hết các loại bệnh rối loạn tâm thần mà con người mắc phải.

Những lần tranh luận hoặc cãi cọ giữa bố mẹ khiến mẹ bầu mang cảm xúc căng thẳng, khó chịu, từ đó khiến thai nhi cũng bị ảnh hưởng theo.

Theo các chuyên gia về sinh sản, việc cha mẹ cãi nhau quá nhiều trong thời kỳ người mẹ mang bầu sẽ kéo theo hệ lụy xấu đến con trẻ. Mẹ bầu bị stress khiến lượng hormone cortisol và dolpamine trong máu tăng cao. Chúng theo nhau thai truyền tới thai nhi. Những đứa trẻ sinh ra bởi các bà mẹ thường xuyên căng thẳng, đời sống hôn nhân không hạnh phúc có nguy cơ cao bị trầm cảm, kém thông minh, chậm nói.

Một số thói quen xấu nữa cũng trực tiếp ảnh hưởng đến con là bố mẹ hút thuốc lá hoặc mẹ bầu sống trong môi trường nhiều khói thuốc. Thai nhi có bố hút thuốc lá thường xuyên, có nguy cơ cao mắc bệnh hen suyễn từ trong bụng mẹ. Khói thuốc vô cùng độc hại chứa carbon oxit, coliđin, chất có mùi thơm nhưng rất độc, amoniac kèm theo methylamin và những amin khác. Đây là thói quen của bố mẹ dễ làm hại thai nhi vì dù hút thuốc lá hoặc hít phải khói thuốc thụ động, chị em phụ nữ sẽ phải gánh chịu hậu quả nguy hiểm đến sức khỏe sinh sản cũng như thai nhi nếu đang mang bầu.

Bố mẹ quan hệ tình dục quá nhiều và quá mạnh cũng khiến em bé bị nguy hiểm, dễ sinh non. Bố mẹ thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại như công nhân môi trường, thợ làm tóc, bác sĩ chụp X-quang, thợ sơn… có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản rất lớn. Phụ nữ mang thai cần tránh tiếp xúc các hóa chất như thuốc diệt côn trùng, hương muỗi, nước tẩy rửa bồn cầu… khi làm việc nhà. Hoặc phải đeo găng tay, khẩu trang khi nhất thiết phải sử dụng.

Tương tự, mẹ bầu có thói quen ăn đồ tái sống chứa nhiều loại vi khuẩn như E.coli, Listeria, Salmonell là nguyên nhân gây sảy thai, sinh non ở bà bầu.

Thay đổi những thói quen của bố mẹ dễ làm hại thai nhi sẽ giúp vợ chồng bạn có một thai kì an toàn, sinh con khỏe mạnh, thông minh.

Các môn thể thao như chạy chậm có thể kích thích tiết endorphin, tạo cảm giác vui vẻ thoải mái và hạnh phúc, khiến cho trầm cảm nhanh chóng được xua tan.

Theo WHO, có khoảng 298 triệu người mắc trầm cảm trong năm 2010 (chiếm 4,3% dân số toàn cầu). Theo một nghiên cứu khác ở Mỹ năm 2014, có khoảng 17.6 nghìn người bị trầm cảm mỗi năm, nhưng có tới hơn 2/3 người bị trầm cảm không nhận ra mình có bệnh và không được điều trị. Điều đáng báo động là có tới 48% những người trầm cảm có ý tưởng tự sát và 24% những người có toan tự sát được báo cáo là không nhận được sự hỗ trợ điều trị trước đó.

Trầm cảm có thể xảy ra ở nhiều lứa tuổi nhưng phổ biến nhất là 18-45 tuổi. Đặc biệt, phụ nữ có nguy cơ mắc trầm cảm nhiều hơn nam giới gấp hai lần. Phụ nữ trong giai đoạn sự thay đổi hormon ở lứa tuổi dậy thì, trong chu kỳ kinh nguyệt, giai đoạn mang thai, bị sảy thai, giai đoạn mãn kinh có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm.

Hội chứng này này cũng gặp tỷ lệ cao ở những người ly thân, ly dị, thất nghiệp, nhân cách yếu, nét nhân cách dễ bị tổn thương. Nguy cơ mắc trầm cảm cũng tăng với các bệnh lý thần kinh, tim mạch kèm theo như đột quỵ, Parkinson… Trầm cảm là yếu tố nguy cơ của một số bệnh lý tim mạch như suy tim, nhồi máu cơ tim, tăng huyết áp.

Nhiều nghiên cứu cho thấy: Tập luyện các môn thể thao có thể mang lại một cơ thể tràn trề sức sống có thể kích thích tiết chất endorphin trong não bộ, khiến cho tinh thần phấn chấn và tạo cảm giác khoan khoái. Rất tốt cho việc giảm nhẹ sang chấn tâm lý như trầm cảm, lo lắng và các bệnh mãn tính khác.

Xua tan trầm cảm bằng việc chạy bộ mỗi ngày

Rất nhiều người khi rơi vào tâm trạng bất ổn thường đi tập thể thao, như chạy bộ, bơi, đánh bóng,… sau khi một lượng lớn mồ hôi được thoát ra ngoài lại đi tắm, như vậy tâm trạng trầm cảm được cải thiện rõ rệt. Đó chính là tác dụng của “endorphin”.

“Endorphin” là một loại hormon được tiết từ tuyến yên của con người, có tác dụng giảm đau rất tốt, tương tự như mocfin, tác dụng của nó mạnh hơn mocfin khoảng 200 lần. Sau khi vận động mạnh, lượng endorphin trong cơ thể sẽ tăng gấp 8 lần so với lúc bình thường.

Từ năm 1992 Tổ chức Y tế thế giới cho biết, môn thể thao tốt cho sức khỏe nhất trên thế giới là đi bộ. Đi bộ không chỉ có thể làm tăng chức năng của tim mạch, thúc đẩy máu tuần hoàn, phòng ngừa bệnh tim, hạ huyết áp, còn có thể cải thiện tâm trạng, tốt cho việc giảm nhẹ chứng trầm cảm.

Chúng ta có thể thấy, những người thích tập thể thao thường giữ được cơ thể sung mãn và tinh thần lạc quan. Các môn thể thao như chạy chậm có thể kích thích tiết endorphin, tạo cảm giác vui vẻ thoải mái và hạnh phúc, khiến cho nỗi lo âu nhanh chóng được xua tan. Tuy nhiên, phải tập thể thao mới nâng cao được lượng chất endorphin, ít nhất phải tập liên tục trong 30 phút, có như vậy lượng endorphin mới tăng cao.

Endorphin là hormon tạo cảm giác vui vẻ cho con người, muốn thoát khỏi nỗi lo lắng và sợ hãi thì phải có sự trợ giúp của hormon này. Thông qua tập thể thao khiến cho những người mắc bệnh trầm cảm sản xuất “hormon vui vẻ” để tự cứu mình, như vậy có thể hình thành vòng tăng trưởng tích cực, từ đó chứng trầm cảm cũng dần dần biến mất.

Mặc dù đã có sự thay đổi nhận thức đáng kể của cộng đồng về căn bệnh này nhưng vẫn còn những quan niệm sai lầm. Dưới đây là những điều bạn có thể không biết về rối loạn tự kỷ ở trẻ em.
Có thể chẩn đoán bệnh từ rất sớm
Hầu hết các chẩn đoán xảy ra ở 24 tháng hoặc lớn hơn, lúc đó chẩn đoán được xem là rất đáng tin cậy, thế nhưng rối loạn này có thể được phát hiện sớm hơn khi trẻ dưới 18 tháng tuổi. Không có xét nghiệm y khoa hoặc xét nghiệm máu cho chứng tự kỷ, vì vậy, các bác sĩ thường đánh giá hành vi của trẻ thông qua sàng lọc phát triển và sau đó là đánh giá chẩn đoán toàn diện, bao gồm các xét nghiệm thính giác, thị lực và thần kinh. Bác sĩ cũng có thể đề nghị trẻ được thăm khám bởi một chuyên gia nhi khoa khác để hỗ trợ cho chẩn đoán chứng tự kỷ.
Có rất nhiều triệu chứng
Triệu chứng rối loạn phổ tự kỷ (ASD) có thể khác nhau (từ nhẹ đến nặng) tùy thuộc vào từng cá nhân.Tuy nhiên, các triệu chứng của rối loạn này nói chung có khuynh hướng liên quan đến kỹ năng giao tiếp và hành vi xã hội, như cực kỳ lén lút, không muốn chơi với các trẻ khác hoặc không liên lạc bằng mắt. Trẻ có rối loạn phổ tự kỷ có thể lặp lại các hành vi nhất định (như vỗ tay) nhiều lần hoặc chúng có thể bị ám ảnh bởi một đồ chơi đặc biệt. Thiếu kỹ năng nói là một trong những triệu chứng nổi bật nhất (20 – 30% người có ASD được ước tính là không nói), nhưng điều này không phải lúc nào cũng đúng. Một gợi ý cho cha mẹ để nhận diện sớm trẻ tự kỷ là trẻ rất nhạy cảm với tiếng ồn, thể hiện cơn cáu giận một cách dữ dội, không trả lời, không bị “hấp dẫn” bởi các vật thể thú vị trước 18 tháng.
Trẻ mắc tự kỷ thường dễ mắc thêm bệnh lý khác.
Tỷ lệ dường như đang tăng lên
Số liệu thống kê về chứng tự kỷ có thể thay đổi nhưng Trung tâm Kiểm soát và ngăn ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) ước tính khoảng 1 trong số 68 trẻ em ở Hoa Kỳ mắc chứng rối loạn tự kỷ trong giai đoạn 2000-2010 so với 1 trong 150 trường hợp vào năm 2000. Nguyên nhân được đưa ra có thể là do sự gia tăng nhận thức chung của tất cả mọi người về bệnh lý này đối với cuộc sống của đứa trẻ và cũng có thể do tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh đang thay đổi dẫn đến nhiều trẻ được xác định bệnh hơn.
Trẻ trai có nhiều khả năng mắc bệnh hơn
Các rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ trai được chẩn đoán cao gấp 4,5 lần so với trẻ gái. Nguyên nhân được cho là trẻ gái ít được quan tâm đến vấn đề này hơn so với trẻ trai. Khi một trẻ gái nhút nhát, không nói chuyện hay chỉ thích chơi một mình thì người ta thường cho rằng đó là tính cách của con gái nên sẽ không có vấn đề gì. Nhưng đối với trẻ trai, dường như mọi người có quan niệm rằng chúng thường nghịch ngợm, chạy nhảy, chơi với bạn bè nên khi thấy trẻ không muốn chơi với bạn bè của mình thì lập tức được chú ý đúng mức với các chẩn đoán của bác sĩ.
Tự kỷ có thể bắt đầu trước khi sinh
Cho đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa biết chính xác nguyên nhân gây ra chứng tự kỷ. Hầu hết các chuyên gia đều đồng ý rằng sự kết hợp các yếu tố di truyền và môi trường làm tăng nguy cơ phát triển chứng rối loạn phổ tự kỷ nhưng vẫn còn nhiều điều chưa biết. Gần đây, đã có bằng chứng mới cho thấy trẻ em có thể bắt đầu phát triển chứng tự kỷ trước khi chúng được sinh ra dựa vào sự phát triển các tế bào não. Một số yếu tố nguy cơ dẫn đến trẻ mắc tự kỷ có thể dự đoán trước khi sinh như người mẹ dùng thuốc điều trị động kinh trong thời kỳ mang thai, người mẹ lớn tuổi hay có anh chị em ruột bị chứng tự kỷ.
Trẻ tự kỷ có nhiều khả năng mắc các bệnh khác
Khoảng 2% người mắc chứng ASD có triệu chứng nhiễm sắc thể X dễ gãy (hội chứng Fragile X) gây tình trạng khuyết tật trí tuệ. Ngoài ra, khoảng 39% người tự kỷ mắc chứng động kinh khi họ trưởng thành. Hơn nữa, những người có ASD cũng có thể dễ bị lo lắng, tăng động giảm chú ý (ADHD), trầm cảm, các vấn đề về ngủ, dị ứng và các vấn đề về dạ dày.
Vắc-xin không gây ra chứng tự kỷ
Sở dĩ có nghi vấn vắc-xin gây ra chứng tự kỷ là từ một nghiên cứu nhỏ năm 1998 tại Mỹ tuyên bố tìm thấy mối liên quan giữa vắc-xin phòng sởi, quai bị và chứng tự kỷ nhưng nghiên cứu này đã bị coi là thiếu sót và tạp chí xuất bản nghiên cứu này cũng đã thu hồi lại nó. Bên cạnh đó, thimerosal – một thành phần vắc-xin khác cũng đã từng được coi là nguyên nhân làm tăng nguy cơ tự kỷ cũng không liên quan đến ASD và từ năm 2001, thành phần này đã không có trong vắc-xin nữa. Và nghiên cứu tiếp theo đã liên tục khẳng định vắc-xin an toàn và không có mối liên hệ giữa tiêm chủng cho trẻ em và chứng tự kỷ.
Can thiệp sớm là chìa khóa
Không có phương pháp chữa tự kỷ nhưng sự can thiệp sớm có thể giúp trẻ em tự kỷ phát triển mạnh. Ứng dụng phân tích hành vi (ABA) và nghề nghiệp, ngôn từ và các liệu pháp vật lý thường được sử dụng. ABA có thể được áp dụng nhiều nhất do nó hoạt động bằng cách xác định các lý do tại sao trẻ em bị tự kỷ thường có những hành động bất thường, chẳng hạn như sự giận dữ và vẫy tay thường bị kích hoạt bởi sự thất vọng của việc không thể diễn tả rằng mình đang đói. Việc trẻ càng sớm được chẩn đoán và chữa trị tự kỷ càng có nhiều lợi thế khi giao tiếp và kỹ năng xã hội. Ngoài ra, cũng có những loại thuốc giúp quản lý một số triệu chứng của ASD như thuốc chống trầm cảm, thuốc chống động kinh hoặc thuốc tăng cường sự tập trung.

Tuy nhiên, hàng ngày, hàng giờ nghĩ đến vấn đề tình dục gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và công việc thì người đó cần được đi khám bác sĩ.

Trao đổi với PV, bác sĩ Tô Thanh Phương, Phó Giám đốc, kiêm Trưởng khoa 6 – Bệnh viện Tâm thần TW1 cho hay, đã từng điều trị cho rất nhiều bệnh nhân mắc hội chứng nghiện tình dục. Ông chia sẻ: “Nghiện tình dục cũng giống như nghiện thuốc, nghiện rượu. Những người nghiện căn bệnh này thường thích tìm cảm giác thăng hoa, kích thích các giác quan trong cơ thể”.

Một người nghiện tình dục thường có các biểu hiện như: Họ sống không chung thủy, hay thủ dâm, họ có nhiều đối tác tình dục, đôi khi chỉ là tình một đêm. Những người này không kiểm soát được ham muốn nên đôi khi bản thân không biết được đâu là hành vi được xã hội chấp nhận. Một số bệnh nhân khác bị nặng có thể biểu hiện ham muốn tình dục ra bên ngoài như: Thích mặc đồ hở hang, liên tục tán tỉnh và tìm mọi cách để tiếp cận với các đối tác với mục đích được quan hệ tình dục nhằm thỏa mãn dục tính của mình…

Để điều trị căn bệnh này, bác sỹ Phương cho biết: “Đối với những bệnh nhân có biểu hiện nghiện tình dục, chúng tôi sẽ tiến hành khám lâm sàng, cho bệnh nhân làm bài test nhằm đánh giá chính xác các triệu chứng lâm sàng theo tiêu chuẩn quốc tế (ICD-10). Từ kết quả này, nếu bệnh nhân có dấu hiệu trầm cảm sẽ điều trị trầm cảm ngay”.

Sau khi đánh giá được mức độ bệnh sẽ có những phác đồ điều trị đối với bệnh nhân đó. Với bất kỳ bệnh nhân nào, dù có biểu hiện của bệnh trầm cảm đều nên điều trị bằng thuốc để khỏi hẳn. Bởi nếu không điều trị, bệnh sẽ tiến triển theo hướng tăng dần trong một thời gian rất ngắn.

Nhiều người thường lầm tưởng cho rằng, những dư chấn tâm lý gây nên bệnh trầm cảm thì không cần dùng thuốc điều trị, chỉ cần dùng những bài thuốc tâm lý. Đó là suy nghĩ sai lầm, vì tâm lý chỉ tác động một phần cho người bệnh tin tưởng và uống thuốc điều trị cho tốt. Lúc này, các chất dẫn truyền dây thần kinh trong não của bệnh nhân bị rối loạn. Vì vậy, phải dùng thuốc mới có thể điều trị được lâu dài.

Bác sĩ Phương nói: “Đối với một bệnh nhân bị trầm cảm, nếu điều trị tích cực và đầy đủ thì trong vòng nửa tháng, tình trạng bệnh bắt đầu bình ổn, sau hai tháng bệnh nhân tỉnh táo nhiều, sau 3 tháng bệnh nhân trở về tình trạng gần như bình thường. Sau 6 tháng người bệnh trở về trạng thái người bình thường, có thể tham gia các hoạt động xã hội. Điều trị thêm một thời gian nữa sẽ khỏi”.

Điều trị nghiện tình dục như thế nào?

Rất nhiều người khi mắc chứng bệnh này đã bị người khác lầm tưởng họ lăng nhăng, đào hoa. Tuy nhiên, đây là một chứng bệnh mà nhiều người chưa hiểu hết về nó. Vì vậy trong cuộc sống hàng ngày, các thành viên trong gia đình cần phải quan tâm đến nhau.

Phó giám đốc Tô Thanh Phương chia sẻ, nếu một người có vấn đề gì khác thường về tâm thần như: Hay kêu ca phàn nàn, suy nghĩ tiêu cực, ăn, ngủ kém đặc biệt biểu hiện đầu tiên của trầm cảm là bệnh mất ngủ.

“Cần phải đưa họ đi kiểm tra xem có bị trầm cảm hay không. Phải đặt sức khỏe lên hàng đầu, không được ngại khi nghĩ rằng đến bệnh viện tâm thần sợ tai tiếng. Người bệnh cần xóa bỏ suy nghĩ ấy và đặt vấn đề sức khỏe lên hàng đầu”, bác sĩ Phương nói.

Để điều trị bệnh nghiện quan hệ tình dục, đầu tiên, bệnh nhân được nói lên những vấn đề họ đang mắc phải. Từ đó, các bác sĩ sẽ đưa ra những liệu trình rõ ràng hơn nhằm giúp họ tự tin hơn, điều chỉnh những hành vi sai lệch của người bệnh.

Bác sĩ Phương cho hay: “Không nên có thái độ lạnh lùng, lên án đối với những người bị bệnh này. Bên cạnh việc điều trị còn khuyến khích bệnh nhân tham gia các nhóm đồng cảnh. Họ tìm thấy những người cùng cảnh ngộ sẽ giúp sống tích cực hơn. Bệnh nhân cần phải kiên trì, tích cực điều trị trong một thời gian dài để khỏi căn bệnh này”.

Theo bác sỹ Phương, những người mắc bệnh nghiện tình dục thường kéo theo cả bệnh trầm cảm. Bệnh nhân mắc bệnh trầm cảm ngoài 6 tháng sẽ trở thành trầm cảm mãn tính. Bệnh trầm cảm ở giai đoạn này, để điều trị dứt điểm phải mất 3 năm đến 5 năm. Để thực hiện quá trình điều trị bệnh này, 6 tháng đầu tác động tích cực, sau đó duy trì điều trị liên tục mỗi ngày trong thời gian 3 đến 5 năm thì bệnh khỏi hẳn.

Dương Tuệ Mẫn

Sống cô độc, ăn nhiều, tập thể dục sai cách, thiếu vitamin D, trầm cảm… là những nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người bị bệnh khớp.

Các vị trí dễ bị thoái hóa khớp. Ảnh: camnanglamdep.

Trang Health Sina tổng hợp 7 nguyên nhân gây các chứng bệnh liên quan đến khớp, gồm:

Lười vận động

Dù đau khớp vẫn phải tập thể dục, điều này nghe có vẻ trái với suy nghĩa thông thường. Các bác sĩ khuyến cáo bệnh nhân khớp vẫn cần tuân thủ tập thể dục thường xuyên. Điều quan trọng là cần chọn hình thức tập phù hợp, các môn được khuyến khích như đạp xe, bơi hoặc có thể tham gia huấn luyện sức mạnh giúp các cơ bắp bảo vệ đầu gối.

Tập thể dục sai cách

Bệnh nhân bị viêm khớp gối không nên làm động tác ngồi xổm hay khom người. Không nên vận động quá nhiều, ví dụ người thích đi bộ nên giảm cường độ, nếu thích các hoạt động khác (như làm vườn) nên phân chia các tư thế khác nhau trong suốt cả ngày, đừng chỉ làm một tư thế suốt ngày.

Ăn nhiều, cơ thể mập mạp

Các chuyên gia sau khi phân tích thể trọng và tính di động của cơ thể đã phát hiện thể trọng càng nặng thì đầu gối chịu gánh nặng càng lớn, cơn đau càng nghiêm trọng. Người thể trọng quá lớn có khả năng bị tàn tật càng cao.

Sống cô độc

Người bệnh xương khớp thường nhận thức được rằng cuộc sống lành mạnh có lợi cho việc cải thiện bệnh tình, nhưng để thực hiện thì rất khó. Thường xuyên gặp gỡ các bệnh nhân đồng cảnh ngộ, chia sẻ khó khăn gặp phải sẽ giúp cải thiện những thói quen xấu, tăng cường hoạt động thể chất và sống lành mạnh hơn.

Ít ăn rau quả và trái cây

Ăn nhiều rau và trái cây giúp người bệnh khớp giảm nhẹ cơn đau. Ngoài ra, ăn uống lành mạnh và giữ cho cơ thể ở trạng thái hoạt động cũng giúp họ giảm cân. Người bị viêm xương khớp cần phải giảm cân, ăn trái cây tươi, rau củ và thịt nạc, hạn chế các loại thực phẩm đã chế biến sẵn.

Trầm cảm

Trầm cảm, mất ngủ có liên quan mật thiết đến đau xương khớp. Các triệu chứng lo âu trầm cảm, căng thẳng và lo lắng làm giảm khả năng miễn dịch của cơ thể khi đối phó với bệnh. Vì vậy, nếu bệnh nhân viêm xương khớp nghĩ mình bị trầm cảm thì cần phải điều trị kịp thời.

Thiếu vitamin D

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng mức độ thiếu hụt vitamin D liên quan đến các cơn đau khớp. Bổ sung dinh dưỡng có chứa vitamin D sẽ giúp giảm đau viêm xương khớp. Người bệnh cần đảm bảo chế độ ăn đầy đủ vitamin D và canxi. Bác sĩ có thể làm xét nghiệm máu đo lượng vitamin D trong cơ thể bệnh nhân để đưa ra các khuyến nghị thích hợp.

Theo VnExpress