1. Chứng mất ngủ là gì?

Mất ngủ là bệnh của thời đại. Chứng mất ngủ rất phổ biến ở các nước tiên tiến hơn là những nước đang phát triển.

Rất nhiều người không ngủ được hoặc ban đêm ngủ rất ít, ngủ không yên mà thường nửa tỉnh nửa mơ, hoảng hốt trong giấc ngủ…

Sau mỗi đêm mất ngủ, con người cảm thấy mê mệt, uể oải, làm việc không có năng suất. Đối với người bệnh nặng, sức khỏe sa sút, tâm tính thay đổi, càng ngày càng trở nên khó tính.
loading…

Có rất nhiều nguyên nhân gây bệnh: – Lao tâm quá đáng, làm cho tâm huyết bị hao tổn, tâm không giữ được thần – Hỏa không hãm xuống dưới và thủy không thể lên trên khiến cho tâm thần bất giao – tinh thần uất kết, can đởm hỏa vượng – tỳ vị bất hòa, đình thực tích đâm – người già yếu mất ngủ…

– Đông y quan niệm con người là tiểu vũ trụ, mọi thay đổi chuyển vận của vũ trụ đều ảnh hưởng tới con người. Âm dương của trời đất cũng như âm dương trong cơ thể người ta.

Nói đến âm dương là nói đến ngày đêm. Vũ trụ có ngày có đêm thì con người có thức có ngủ. Trương Cảnh Nhạc nói rằng: “Sự ngủ lấy gốc ở âm, do thần làm chủ. Thần an thì ngủ an, thần bất an thì không ngủ được.

Sự bất an có thể do tà khí quấy phá mà cũng có thể do doanh khí bất túc”. Con người biết sống theo lẽ biến hóa của âm dương, ăn uống điều độ, thức ngủ đúng ngày đêm thì cuộc sống sẽ thoải mái, tâm trí nhẹ nhàng khoan khoái.

Đối với những người sống cưỡng lại với chu kỳ biến hóa của âm dương, đêm không ngủ đế rồi chín mười giờ sáng còn chưa thức dậy thì không thể không bệnh.

Những người lo nghĩ quá độ, lại dùng thêm những chất kích thích như trà đậm, cà phê, thuốc lá… hoặc là chi biết thỏa mãn cái khoái nhất thời, làm mất đi cái lẽ thường của cuộc sống thì mất ngủ, suy nhược là lẽ tự nhiên.

Ở tuổi tráng niên, khí huyết thịnh, cơ nhục trơn chu, kinh mạch thông sướng, hai khí doanh vệ vận hành đúng kỷ cương cho nên ban ngày sảng khoái, ban đêm ngủ ngon.

Ở tuổi 50 trở lên, khí huyết suy nhược, cơ nhục khô ráo, kinh mạch trì trệ, hai khí doanh vệ bắt đầu vận hành lệch lạc cho nên ban đêm khó ngủ, ban ngày mê mệt.

Cho nên đối với người mất ngủ, uống thuốc chỉ là trị ngọn, cần phải tìm ra nguyên nhân chính mà trị tận gốc, đồng thời bồi dưỡng cơ thể, duy trì nếp sống điều độ, tập thư giãn tinh thần, tập thể dục dưỡng sinh, biết cách ăn uống thích hợp… cần kết hợp nhiều mặt mới mong chấm dứt được chứng bệnh ngôn cố này.

2. Phân loại chứng mất ngủ

Việc phân loại chứng mất ngủ cũng không ngoài hai chữ “thực – hư”. Tâm lý huyết hư, tâm thận bất giao thưởng thuộc hư chứng. Can đờm hỏa vượng, thực trệ đâm hỏa là do thực chứng. Điều quan trọng là phân biệt hai loại này để theo đó mà chữa trị: Hư thì bổ, thực thì tả.

Mất ngủ do hư chứng: lo lắng, hồi hộp, mệt mỏi thần khí, đầu óc choáng váng, tâm phiền, ăn ít, gầy yếu, thức ngủ bất thường, miệng khát, di tinh, mạch hư hoặc tế sác.

Mất ngủ do thực chứng: Vùng ngực và bụng trên bị mãn, bứt rứt, bồn chồn, dễ tức giận, đầu choáng váng, đau nhức, đàm nhiều, đại tiện bí, hông sườn đau, miệng đắng, mạch huyết hạt, lưỡi đỏ, rêu thô.

Phép trị hư chứng là bổ khí dưỡng huyết, tư âm giáng hóa – Trị thực chứng là thanh tiết hỏa ở can đờm, kiên tỳ, hóa đàm, tiêu trệ.

3. Điều nên làm khi bị chứng mất ngủ

– Không dùng những đồ kích thích làm mất ngủ như nước trà đặc, cà phê, thuốc lá.

– Thức ngủ đúng ngày đêm. Tránh ngủ ban ngày nhiều.

– Tập thư giãn tinh thần

– Cố gắng thay đổi môi trường sống, nếp sống.

– Tránh giận dữ, lo lắng thái quá; quảng gánh lo đi.

– Tăng vận động tay chân, tập thể dục dưỡng sinh.

– Đa số thuốc an thần đều độc, chỉ dùng khi thật cần thiết. Dùng thuốc ngủ dài hạn có thể quen thuốc và lệ thuộc thuốc.

– Điều hòa ăn uống, cữ uống rượu, không ăn no quá, chọn các món ăn dễ tiêu và dể ngủ (xem đoạn dưới).

– Tiết giảm việc vợ chồng

Duy trì nếp sống điều độ, điều hòa ăn uống cho hợp với lẽ tự nhiên, cơ thể sẽ dần dần thuận theo nhịp biến hóa của âm dương, nghĩa là giấc ngủ sẽ trở lại bình thường.

Theo suckhoe24h