Thoát vị đĩa đệm là một trong những bệnh xương khớp làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, vận động, chất lượng cuộc sống của người bệnh. Nhận biết được những triệu chứng của bệnh sẽ giúp quá trình điều trị hiệu quả và nhanh chóng hơn.

Đĩa đệm là một mảnh nhỏ hình chiếc đĩa nằm ở khe giữa hai đốt sống, bên ngoài có một lớp bao xơ dày và chắc, bên trong chứa chất nhầy. Bao xơ bị rách, dịch nhầy sẽ tràn ra và tạo thành một khối gọi là khối thoát vị.

Thoát vị hoàn toàn có thể xảy ra ở bất cứ phần nào của cột sống, từ cổ đến thắt lưng. Tuy nhiên, thoát vị đĩa đệm xảy ra phổ biến nhất ở phần cột sống thắt lưng.

Ở Việt Nam có đến 17% những người trên 60 tuổi bị chứng thoái hóa cột sống thắt lung. Việc hiểu biết tốt về vấn đề này cho phép dự phòng bệnh thoát vị đĩa đệm có hiệu quả và giảm bớt được gánh nặng của chi phí điều trị.

1. Nguyên nhân gây nên bệnh thoát vị đĩa đệm

Do yếu tố di truyền: Nếu bố mẹ có cấu trúc đĩa đệm yếu thì con cũng rất dễ bị mắc bệnh.

Do quá trình hoạt động, lao động bị sai tư thế nghiêm trọng hoặc do chấn thương cột sống đột ngột.

Ngồi sai tư thế là một trong những nguyên nhân chính gây thoát vị đĩa đệm

Do quá trình thoái hóa (đây là trường hợp thoát vị phổ biến nhất): Quá trình thoái hóa cột sống tác động tới bao xơ đĩa đệm làm vòng bao xơ trở nên xơ cứng, mất đi tính dẻo dai. Khi đó người bệnh không nhất thiết phải mang vác các vật nặng sai tư thế nhưng vẫn mắc bệnh. Bởi lẽ, bao xơ đĩa đệm bị xơ cứng bây giờ chỉ chịu được một áp lực giới hạn rất nhỏ. Khi rách bao xơ làm cho nhân nhầy thoát ra chèn ép vào rễ thần kinh gây nên bệnh thoát vị.

2. Triệu chứng của thoát vị đĩa đệm

Đau và tê lan truyền xuống cánh tay hoặc chân tùy vị trí thoát vị. Đây chính là dấu hiệu bệnh thoát vị đĩa đệm.

– Đau buốt khi đứng lên ngồi xuống cũng là một trong những biểu hiện thoát vị đĩa đệm thường gặp nhất. Khi đứng lên và ngồi xuống làm cho phần đĩa đệm bị trật khỏi khe đốt sống tăng thêm áp lực lên các rễ thần kinh, làm tăng thêm mức độ đau nhức cho người bệnh.

– Đau khi đi bộ với khoảng cách ngắn. Khi đĩa đệm nằm đúng vị trí mặc định của mình, chúng ta sẽ đi lại hết sức linh hoạt. Tuy nhiên, khi đĩa đệm hình thành các khối thoát vị sẽ chèn ép lên các rễ thần kinh gây đau, dù cho đi bộ một quãng đường ngắn người bệnh cũng thấy đau nhức khó chịu.

Ngoài ra, đối với 2 loại thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ và thoát vị đĩa đệm cột sống lưng thì còn có thêm một số triệu chứng sau:

Bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống cổ:

Bệnh nhân thường có triệu chứng đau dọc vùng gáy, đau mỏi nhừ kéo sang bả vai và cánh tay. Có những bệnh nhân có cảm giác tê bì dọc cánh tay, thậm chí kéo tới làm tê bì mất cảm giác của bàn tay, đốt ngón tay làm suy yếu, ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng cuộc sống.

Ngoài những cơn đau mỏi, bệnh nhân còn giảm lực của tay làm ảnh hưởng tới các vận động như: cầm, nắm, xách, vác… Có những bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm cổ còn có triệu chứng đau bốc lên đỉnh đầu, thậm chí hoa mắt, chóng mặt, tức hốc mắt.

Bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng:

Khi bị thoát vị đĩa đệm cột sống lưng, bệnh nhân có biểu hiện đau vùng ngang thắt lưng, đau liên sườn. Triệu chứng đau tăng lên, co thắt từng cơn được nhìn thấy rõ nhất khi bệnh nhân mắc bệnh ho hoặc khi đi đại tiện.

Ngoài ra, bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm đốt sống lưng còn có biểu hiện đau dọc vùng mông kéo xuống chân, có thể gây tê bì chân hoặc có nhưng cơn đau rút chân khi cúi ngửa.. Có những bệnh nhân ngồi lâu thường bị những cơn đau thắt lưng dữ dội phải nằm nghiêng bất động.

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng làm hạn chế cử động cột sống của người bệnh: không còn khả năng ưỡn của thắt lưng, không cúi được xuống thấp… Người bệnh có thể thay đổi dáng đứng, cách đi để không đau và dần dần cột sống bị vẹo sang một bên.

Tập luyện cũng có thể gây tác hại không mong muốn như viêm khớp, thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống do thực hành bài tập sai kỹ thuật.

Hiện nay, việc tập luyện thể dục thể thao ngày càng được chú trọng hơn trong cuộc sống. Chúng giúp ta khỏe mạnh, dẻo dai, cải thiện vóc dáng và thư giãn sau những giờ làm việc căng thẳng.

Dưới đây là bài chia sẻ của cựu vận động viên, HLV thể hình Nguyễn Thế Thanh Tùng (thành viên Hiệp hội khoa học thể thao quốc tế – ISSA) về ảnh hưởng của tập luyện đến xương khớp cùng Zing.vn:

Các nhà khoa học đã chứng minh mật độ xương sẽ tăng lên và khỏe hơn nếu thường xuyên tập luyện các môn như thể hình, bơi lội, đạp xe,… ít nhất 2-3 ngày mỗi tuần. Luyện tập giúp xương khớp được kích thích phát triển, tăng chiều cao ở trẻ nhỏ, giảm loãng xương, viêm khớp và đau lưng với người lớn tuổi.

Bên cạnh rất nhiều lợi ích, tập luyện cũng có thể gây ra tác hại không mong muốn như ảnh hưởng đến xương khớp do thực hành bài tập sai kỹ thuật, kém điều độ. Trường hợp xấu nhất bạn có thể gặp phải là mang thương tật, thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống và viêm khớp mạn tính. Đặc biệt, số người bị thoát vị đĩa đệm ngày càng trẻ hóa vì tập quá sức và sai tư thế.

Khi tập luyện, bạn cần được hướng dẫn cụ thể về các động tác khởi động, căng cơ và làm “nguội cơ” sau khi tập. Nếu thiếu đi các bước này sẽ dễ xảy ra chấn thương gây, ảnh hưởng xấu đến xương khớp.

Người tập có nguy cơ thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống do thực hiện sai kỹ thuật, không điều độ. Ảnh:Pinterest

Các nguyên nhân gây hại xương khớp khi tập luyện:

– Không làm nóng cơ thể và khởi động trước khi tập luyện

– Không co giãn, “làm nguội” cơ bắp sau khi tập

– Tập luyện theo rập khuôn (không thay đổi phương pháp)

– Tập luyện không đúng kỹ thuật

– Tập quá sức, cường độ cao, không có thời gian nghỉ ngơi

Ngoài ra, xương khớp còn bị ảnh hưởng bởi thói quen đi đứng và sinh hoạt hàng ngày như:

– Ngồi làm việc không đúng tư thế trong văn phòng

– Sử dụng điện thoại di động ảnh hưởng đến đốt sống cổ

– Đứng không thẳng lưng

– Ngủ sai tư thế gây vẹo sống lưng

Trước khi bắt đầu luyện tập, bạn cần được tư vấn bởi các huấn luyện viên chuyên môn về tư thế, kỹ thuật, quy trình khởi động trước và sau tập luyện. Ngoài ra, bạn cũng nên tham khảo bác sĩ hoặc chuyên gia về thể hình để được hướng dẫn tư thế sinh hoạt thường ngày, tư thế ngủ, tránh ảnh hưởng đến xương khớp.

Thoát vị đĩa đệm nhiều tầng – một bệnh lý lâm sàng rất phức tạp, đa dạng, nhất là trường hợp khối lượng thoát vị quá to gây chèn ép tủy sống và đuôi ngựa. Đây là chùm hội tụ nhiều rễ thần kinh thắt lưng – cùng gây đau đớn cho người bệnh tới cực điểm, đòi hỏi phải xử trí cấp cứu kịp thời.

Hậu quả do thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Đau rễ thần kinh

Đau rễ phản ánh một quá trình tổn thương kích thích rễ thần kinh. Có thể do chèn ép cơ học (thoát vị đĩa đệm, chèn ép do xương); do viêm rễ, viêm ngoài màng cứng, viêm màng nhện của tủy sống; do u rễ. Đau rễ thần kinh thường đau theo dải, lan từ thắt lưng xuống chân, tương ứng với vùng phân bố của rễ thần kinh. Đau rễ xuất hiện sau giai đoạn đau thắt lưng cục bộ, đau tăng lên khi đi lại, đứng lâu, ngồi lâu. Đau dội mạnh lên khi ho, hắt hơi, rặn đại tiện. Nằm nghỉ tại giường lại giảm đau nhanh chóng. Đó là kiểu đau mang tính chất cơ học, thường gặp trong cơ chế xung đột giữa đĩa đệm với rễ thần kinh do thoát vị đĩa đệm.

Đau rễ lại xuất hiện khi đi được một đoạn làm bệnh nhân phải dừng lại để nghỉ. Khi đi tiếp một đoạn nữa, đau lại xuất hiện, buộc bệnh nhân phải nằm nghỉ. Người ta gọi đó là hội chứng đau khập khễnh cách hồi.

Trường hợp đau một rễ thần kinh thường gặp trong thoát vị đĩa đệm tầng L4 – L5 (đốt thắt lưng 4 – 5) và thoát vị đĩa đệm L5 – S1 (đốt thắt lưng 5 – xương cùng thứ nhất). Trường hợp thoát vị đĩa đệm hai tầng sẽ gây đau hai rễ thần kinh, thường gặp ở hai đĩa đệm cuối là L4 – L5 và L5 – S1 vì đây là đoạn bản lề của cột sống thắt lưng, nơi chịu sức ép mạnh của tải trọng phần trên cơ thể và sự chuyển động của cột sống về nhiều phía.

Rối loạn cảm giác thường gặp là giảm cảm giác nông (nóng, lạnh, xúc giác) ở những khu vực khoang da tương ứng với rễ thần kinh bị tổn thương. Đây là biểu hiện mức độ tổn thương sâu sắc của rễ thần kinh.

Rối loạn vận động: bại và liệt cơ ở hai chân do rễ thần kinh chi phối.

Rối loạn cơ thắt: trong tổn thương các rễ vùng xương cùng (rễ S3, S4, S5) có biểu hiện lúc đầu bí tiểu sau đái dầm dề, luôn luôn có nước tiểu chảy rỉ ra một cách thụ động do liệt cơ thắt kiểu ngoại vi không giữ được nước tiểu.

Ngoài các triệu chứng trên, thầy thuốc chuyên khoa thần kinh có những nghiệm pháp khám khách quan như rối loạn phản xạ, rối loạn thần kinh thực vật…

Các giai đoạn tiến triển của thoát vị đĩa đệm.

Và hội chứng đuôi ngựa

Tủy sống tận cùng ở ngang mức đốt sống thắt lưng 2 (L2). Tiếp theo khoanh tủy cuối là nón cùng (hình tam giác giống như cái nón). Đuôi ngựa là hội tụ của các rễ thần kinh thắt lưng cùng, gồm các rễ L2, L3, L4, L5, S1, S2, S3, S4, S5 chi phối thần kinh vận động, cảm giác và dinh dưỡng cho các cơ quan trong chậu hông và hai chân.

Trường hợp đau nhiều rễ thần kinh do chèn ép của khối thoát vị đĩa đệm lớn, nhiều tầng tạo nên bảng lâm sàng như là một khối u, được gọi là hội chứng đuôi ngựa. Đau nhiều rễ cũng ít gặp nhưng rất quan trọng vì thường là khởi đầu của bệnh cảnh hội chứng đuôi ngựa do khối thoát vị đĩa đệm lớn (thể giả u) chèn ép đuôi ngựa. Đặc điểm lâm sàng là đau khốc liệt, người bệnh không thể chịu nổi, đòi hỏi cấp cứu về thần kinh. Đau lại kèm theo liệt cơ, mất cảm giác, rối loạn cảm giác…

Có 3 hội chứng đuôi ngựa tùy theo tầng thoát vị đĩa đệm, có các hội chứng khác nhau:

Hội chứng đuôi ngựa trên: liệt ngoại vi toàn bộ ở hai chân, rối loạn cảm giác hai chân từ nếp bẹn trở xuống, rối loạn cơ thắt kiểu ngoại vi. Thể này ít gặp vì thoát vị đĩa đệm ở đoạn cao (L1 – L2 và L2 – L3) ít có điều kiện xảy ra.

Hội chứng đuôi ngựa dưới: do thoát vị đĩa đệm L5 – S1, có rối loạn cơ thắt kiểu ngoại vi, rối loạn cảm giác vùng đáy chậu, không có liệt hoặc chỉ liệt một số động tác của bàn chân (rễ L5, S1, S2).

Hội chứng đuôi ngựa giữa: thường gặp do thoát vị đĩa đệm L3 – L4 và L4 – L5. Liệt gấp cẳng chân, liệt các động tác của bàn chân và ngón chân, mất cảm giác toàn bộ ngón chân; mất cảm giác toàn bộ cẳng chân, bàn chân, mặt sau đùi và mông; rối loạn cơ thắt kiểu ngoại vi.

Chẩn đoán xác định viêm đa rễ thần kinh dựa trên cơ sở lâm sàng và các kỹ thuật cận lâm sàng như chụp Xquang, chụp cắt lớp vi tính, chụp cộng hưởng từ…

Thoát vị đĩa đệm gây nhiều rối loạn khác nhau.

Chữa trị bằng các biện pháp kết hợp

Chế độ vận động: trong thời kỳ cấp tính, nằm nghỉ tại giường là nguyên tắc quan trọng đầu tiên. Tư thế nằm ngửa trên ván cứng, có đệm ở vùng khoeo làm co nhẹ khớp gối và khớp háng.

Điều trị vật lý và các liệu pháp phản xạ: bao gồm phương pháp nhiệt như chườm nóng (túi nước, muối rang, cám rang, lá lốt, lá ngải cứu nóng); dùng các dòng điện tại khoa vật lý trị liệu, điều trị bằng laser; châm cứu.

Dùng thuốc: chủ yếu là dùng các loại thuốc chống viêm, giảm đau, giãn cơ, an thần, trấn tĩnh thần kinh và vitamin nhóm B liều cao (B1, B6, B12). Các thuốc này đều có những chống chỉ định nên phải do thầy thuốc chuyên khoa sử dụng.

Các biện pháp điều trị đặc hiệu khác đều phải điều trị nội trú tại các trung tâm chuyên khoa thần kinh và phẫu thuật thần kinh.

Theo SKDS

Béo phì là nguyên nhân làm gia tăng các bệnh mãn tính nguy hiểm như tim mạch, nội tiết, hô hấp… và hệ xương khớp là một trong những căn bệnh chịu tác hại nghiêm trọng.

Phòng thoái hóa cột sống bằng cách giảm cân

Tổ chức Y tế Thế giới WHO đã đưa ra những chỉ số chuẩn với cơ thể con người.

Theo đó, chỉ số cơ thể (BMI) bằng cân nặng cơ thể (kg) chia cho chiều cao bình phương (m), và phân ra các mức độ: Nếu BMI dưới 18,5kg/m2 là thiếu cân, gầy, chỉ số BMI từ 18,5-24kg/m2 là bình thường và chỉ số này từ 25-30kg/m2 là thừa cân, chỉ số BMI trên 30kg/m2 là béo phì. Các chỉ số này thấp hơn một chút khi áp dụng cho người châu Á.

Thừa cân, béo phì là nguy cơ dẫn đến bệnh tật của nhiều cơ quan, bộ phận trong cơ thể con người như: Hệ tim mạch, hệ hô hấp, hệ nội tiết, hệ vận động, tác động về tâm lý. Trọng lượng quá lớn so với sức chịu đựng của hệ cơ xương cũng gây thoái hóa thứ phát.

Ở trẻ nhỏ, có rất nhiều sụn khớp và xương dài chưa phát triển, trọng lượng cơ thể quá lớn sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến sự phát triển của hệ cơ xương, biểu hiện cụ thể như trẻ đi lại chậm chạp, lười vận động, có thể xuất hiện bệnh thoái hóa cột sống thứ phát.

Bệnh thoái hóa cột sống gây ảnh hưởng đến đời sống hàng ngày

Khi trọng lượng cơ thể tăng thì sức nặng đè lên các khớp càng lớn, nhất là vùng lưng, khớp háng, khớp gối, cổ chân, làm cho các khớp này sớm bị tổn thương và lão hóa nhanh.

Hậu quả là gây đau đớn và khó khăn trong quá trình vận động, sinh hoạt hàng ngày của con người. Mặt khác, người bị béo phì thường ngại vận động, ít hoạt động ngoài trời nên tiếp xúc với ít ánh nắng… Tình trạng này kéo dài sẽ làm giảm quá trình chuyển hóa canxi dẫn tới giảm chất lượng của xương.

Đặc biệt, nếu có bệnh đái tháo đường đi kèm các triệu chứng đau mỏi cơ xương khớp càng thêm nghiêm trọng hơn do thoái hóa khớp và tổn thương thần kinh ngoại biên.

Thoái hóa cột sống là một trong các căn bệnh phổ biến nhất hiện nay. Tỷ lệ giữa nam giới và nữ giới mắc căn bệnh này không chênh lệch quá lớn, nữ giới mắc thoái hóa cột sống chiếm khoảng 62%, trong khi đó tỷ lệ nam giới thấp hơn một chút, chiếm 55%.

Điều đáng nói, đây không phải là bệnh viêm nhiễm mà nguyên nhân gây bệnh là do quá trình lão hóa và tình trạng chịu áp lực quá tải kéo dài của sụn khớp, dẫn đến tổn thương sụn khớp, đĩa đệm ở cột sống, lâu ngày dẫn đến biến đổi xương dưới sụn khớp và màng hoạt dịch gây ra đau và biến dạng khớp cột sống. Điều đó cho thấy béo phì là một trong những nguyên nhân gây thoái hóa cột sống. Vì vậy, nên giảm cân để phòng cân bệnh khó chịu này.

Đề phòng bệnh thoái hóa cột sống bằng dinh dưỡng hợp lý, bổ sung canxi, vitamin D và các chất dinh dưỡng hợp lý khác. Kết hợp với liệu pháp đi bộ và giảm cân là lời khuyên của các chuyên gia cho việc phòng căn bệnh này.

Điều trị thoái hóa cột sống

Hiện nay, việc kết hợp điều trị giữa Tây y và y học cổ truyền đang tỏ ra rất hiệu quả đối với người bị mắc bệnh thoái hóa cột sống. Với những bài tập đặc thù của vận động và tự xoa bóp, bấm huyệt hay cấy chỉ (phương pháp châm cứu mới) mang lại hiệu quả bất ngờ cho người bị thoái hóa cột sống. Các phương pháp điều trị chủ yếu được áp dụng là:

Điều trị vật lý

Đây là phương pháp sử dụng những bài tập giúp làm giãn cột sống, củng cố cơ bắp ở gần phần cột sống với mục đích là tăng độ bền và sự linh hoạt cho cột sống.

Kéo giãn cột sống giúp áp lực ở vùng cột sống bớt bị tác động nhờ việc làm tăng khoảng không cho những dây thần kinh gần cột sống. Việc điều trị bằng phương pháp vật lý cũng giúp bệnh nhân cải thiện được tư thế đứng, ngồi và kỹ năng tự làm giảm cơn đau cho mình.

Tiêm steroid

Phương pháp này còn được gọi là phương pháp chích gây tê ngoài màng cứng. Chức năng của nó chỉ là tạm thời giúp làm giảm thoái hoá cột sống.

Phương pháp này cần các bác sĩ có kinh nghiệm hành nghề lâu năm cũng như phải tuân thủ nghiêm ngặt về liều lượng tiêm.

Sử dụng thuốc kháng viêm và giảm đau

Những loại thuốc thường dùng để điều trị thoái hoá cột sống gồm thuốc giảm đau, giãn cơ, kháng viêm, thuốc steroid dùng để uống và thuốc acetaminophen. Tuy nhiên, thông thường những loại thuốc không phải kê đơn có khả năng mang lại những tác dụng phụ.

Việc lựa chọn phương pháp điều trị thoái hoá cột sống phụ thuộc vào mức độ và tình trạng thoái hoá của cột sống. Vì thế, bệnh nhân nên đi đo mật độ xương cũng như mức độ bị thoái hoá để giúp ích trong việc điều trị bệnh.

Tôi bị đau thắt lưng, có khi lan xuống chân, nhất là khi đi bộ đau tăng. Đi khám chụp cộng hưởng từ bị thoái hóa và thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Xin hỏi bác sĩ bệnh của tôi điều trị thế nào? Tôi nên tập môn thể dục nào để cải thiện tình trạng đau?
Nguyễn Văn Huệ (Hà Tĩnh)

Đau thắt lưng là tình trạng thường gặp, có thể do các nguyên nhân như căng cơ, thoát vị đĩa đệm, do thoái hóa cột sống… Đau do bệnh lý đĩa đệm có một sự liên quan đặc trưng với những hoạt động làm tăng áp lực bên trong của đĩa đệm: ngồi, cong người ra trước, ho và hắt hơi có thể gây đau tăng vùng thắt lưng. Đau chân do chèn ép rễ thần kinh ở vùng thắt lưng (gọi đau kiểu rễ) có thể đi kèm với đau thắt lưng do bệnh lý đĩa đệm, đặc biệt khi ngồi, đứng hoặc đi bộ. Do đó khi bắt đầu phát hiện bệnh ở giai đoạn nhẹ ngoài việc dùng thuốc việc tập luyện và chế độ ăn cũng rất quan trọng để trì hoãn sự thoái hóa không tiến triển nặng. Có nhiều phương pháp điều trị, tùy mức độ bệnh bác sĩ sẽ có chỉ định phù hợp. Điều trị bảo tồn (điều trị nội khoa) chiếm 90% bằng các thuốc giảm đau, chống viêm, vật lý trị liệu, có thể dùng nẹp trợ giúp phần lưng và hạn chế những vận động gây đau; châm cứu, điện châm, thủy châm, chườm ấm… Nếu bệnh nặng gây chèn ép thì cần can thiệp phẫu thuật. Ngoài ra, thay đổi lối sống: giảm béo, không hút thuốc lá, tập các môn thể dục phù hợp như dưỡng sinh, yoga, nhất là bơi trong nước ấm thường xuyên giúp cải thiện đau do thoái hóa và thoát vị đĩa đệm rất tốt.

BS. Đinh Thị Thanh

Cả đời làm việc quần quật trên các công trường, ông Nguyễn Minh Lê (Bình Trị Đông, Bình Thạnh, TPHCM) chẳng mấy khi ốm. Mang vác nặng thường xuyên mà cũng chẳng mấy khi mỏi lưng đau cột sống. Vậy mà mới đây, nghỉ hưu mấy năm, ông chỉ ngồi đọc báo, chăm cây cảnh thì cột sống lại hay làm phiền ông bằng những cơn đau. Nghĩ chắc già rồi, cũng nên đôi khi thấy ốm, chứ ai khỏe mãi, ông cũng chủ quan.

Nhưng gần đây những cơn đau kéo dài, liên tục, lan xuống hông, chân thì ông Lê mới chịu đi khám. Ông ngỡ ngàng khi bác sĩ kết luận đó là thoát vị đĩa đệm thắt lưng. Ông thắc mắc cả đời làm nặng nhọc mà thoát thì có lẽ về già nghỉ ngơi sẽ không bị bệnh đó. Bác sĩ giải thích, bệnh của ông có thể do tư thế ngồi không đúng làm tổn thương, để lâu quá nên giờ khó chữa nội khoa, đành phải phẫu thuật. Ông thầm tiếc: “Giá như mình không chủ quan mà đi khám sớm!”.

Ảnh minh họa

Thế nào là thoát vị đĩa đệm?

Giữa những đốt sống trong cột sống được chêm bởi những đĩa nhỏ, tròn dẹt. Vỏ ngoài đĩa dai bao bọc chất nhầy bén giúp cột sống mềm dẻo dễ uốn nên được ví như cái giảm sốc. Khi chúng bị chấn thương chúng có thể mòn rách, phình hoặc vỡ ra hết chức năng khiến cột sống đau, cứng, “chậm chạp”. Lúc đó gọi là thoát vị đĩa đệm. Thoát vị đĩa đệm xảy ra ở bất cứ phần nào của cột sống nhưng 90% xảy ra ở thắt lưng.

Thoát vị đĩa đệm thường xảy ra do thoái hóa tự nhiên, tai nạn hoặc do hoạt động không đúng cách, ngồi sai tư thế. Thay vì ngồi xuống từ từ mang vác đồ bạn lại cúi gập người đột ngột khiến đĩa đệm tổn thương. Tư thế ngồi vặn vẹo cột sống cũng là nguyên nhân khiến đĩa giảm sốc mất chức năng.

Khi bị thoát vị đĩa đệm, người bệnh thường gặp các triệu chứng như đau tê từ cột sống đến hông, hai vai, cánh tay, bàn tay.

Nếu bị ở đốt sống cổ, người bệnh đau vùng vai gáy, mất cảm giác dần xuống vùng cổ tay, bàn tay. Còn bệnh xảy ra với những đĩa đệm vùng thắt lưng thì cảm giác đau tăng lên khi nằm nghiêng, ho và đại tiện. Đau tê lan dần xuống vùng mông, chân, bàn chân, giảm khả năng uốn mình, cúi thấp khó khăn.

Chữa trị thoát vị đĩa đệm cột sống

Thoát vị đĩa đệm không khó chữa nếu phát hiện sớm. Phần lớn không cần phẫu thuật mà chỉ uống thuốc điều trị. Khả năng khỏi và phục hồi lao động khá nhanh. Nhưng phần lớn người bệnh khi thấy triệu chứng đau thì vẫn gắng chịu và chỉ đến bệnh viện khi không chịu được nữa. Do đó lúc này bác sĩ phải chỉ định mổ. Có thể mổ hở hoặc mổ ít xâm lấn. Bệnh nhân rất nhanh bình phục, hai ngày có thể đi lại bình thường, sáu tháng thì phục hồi lao động.

Theo Sức khỏe gia đình

Theo BS Paul D’Alfonso, Trung tâm Chăm sóc sức khỏe Thần kinh Cột sống Maple Healthcare, thói quen là hành vi được lặp đi lặp lại trong cuộc sống hàng ngày của mỗi người. Nhiều thói quen vô hại, nhưng một số khác có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, nguy cơ chấn thương hay những cơn đau nghiêm trọng như bệnh lý thoát vị đĩa đệm, thoái hóa đĩa đệm, viêm khớp, đau cổ…

BS Paul ghi nhận 5 thói quen phổ biến khiến bệnh nhân bị đau thần kinh cột sống và thoát vị đĩa đệm như:

Ngồi không đúng tư thế

Thường xuyên ngồi làm việc với máy tính hoặc nằm dài xem tivi dễ hình thành tư thế không thích hợp, làm cho cột sống lệch ra khỏi vị trí thẳng tự nhiên ban đầu. Đây là nguyên nhân gây ra cơn đau đĩa đệm, thần kinh tọa và các vấn đề cột sống khác.

Tư thế ngồi đúng (trái) và sai (phải). Ảnh: Health.

Ở Việt Nam, nhiều người thường có thói quen ngồi chúi về phía trước khi lái xe. Như thế sẽ gây ra rất nhiều áp lực lên cột sống, làm cho cột sống bị đè nén, thúc đẩy quá trình thoái hóa cột sống diễn ra nhanh hơn bao giờ hết.

Bác sĩ khuyên mọi người nên thay đổi tư thế để không bị bệnh cột sống. Cụ thể khi ngồi phải giữ cho lưng thẳng, đầu và vai hơi ngả về phía sau và thả lỏng. Hai bàn chân tách nhau và tiếp xúc với mặt sàn, cẳng chân và đầu gối tạo thành một góc 90 độ.

Kỹ thuật nâng vác không đúng

Khi bạn nâng nhấc vật nặng, các khớp, cơ bắp và cột sống chịu một lực căng rất lớn. Vì vậy áp dụng tư thế nâng nhấc thích hợp là vô cùng quan trọng. Chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến những chấn thương đốt sống và đĩa đệm từ nhẹ đến nghiêm trọng.

Tư thế nâng vật đúng (trái) và sai (phải). Ảnh: Health.

Hầu hết mọi người đều mắc phải sai lầm là cúi gập người và dùng lực từ eo trở lên khi nâng vật nặng. Bác sĩ khuyên hãy hạ thấp đầu gối và sử dụng lực của chân để chịu trọng lượng của vật được nâng. Cần đảm bảo bạn cầm chắc đồ vật và giữ nó gần với cơ thể. Quan trọng nhất là cố gắng nâng một cách dứt khoát, không được xoay người đột ngột trong khi nâng. Trường hợp trọng lượng của vật vượt quá sức của bạn, tốt nhất nên sử dụng máy móc, thiết bị để hỗ trợ.

Lười vận động

Duy trì lối sống năng động là rất quan trọng để có sức khỏe tốt, đặc biệt với người mắc phải những vấn đề sức khỏe liên quan đến vùng lưng như gai cột sống, viêm khớp, lồi đĩa đệm. Nhiều bệnh nhân thường nghĩ rằng tập thể dục sẽ gây ra các cơn đau cơ và tốn thời gian. Thực tế, các cơ và khớp trở nên chắc khỏe và không còn bị căng cứng, nguy cơ bị các cơn đau mãn tính giảm đáng kể khi thực hiện các bài tập thể dục và căng cơ đúng cách.

Một chế độ tập luyện lý tưởng là 30 phút hoạt động mỗi ngày, duy trì từ 3 đến 5 lần mỗi tuần. Hãy thử một môn thể thao bạn yêu thích và kiên trì thực hiện nó đều đặn. Tập luyện không nhất thiết phải đến các phòng gym hay dùng máy chạy bộ mà có thể lựa chọn bất kỳ môn nào như yoga, pilates, võ thuật, khiêu vũ, nhảy hoặc các hình thức tập luyện khác.

Vận động trị liệu là một cách hữu hiệu để giảm đau và tăng cường sức khỏe, sự dẻo dai cho cơ bắp. Ảnh: Maple Healthcare Việt Nam.
Uống rượu bia và hút thuốc lá

Thường xuyên uống rượu bia hay hút thuốc là tác nhân gây đau lưng. Nhiều nghiên cứu cho thấychất nicotine có trong thuốc lá làm hạn chế khả năng hấp thu chất dinh dưỡng của đĩa đệm, cản trở chất dinh dưỡng đến các khớp và các cơ, đẩy nhanh quá trình thoái hóa đĩa đệm, ảnh hưởng xấu đến cột sống và gây đau lưng. Uống nhiều rượu bia dẫn đến tích mỡ bụng, thừa cân. Trọng lượng cơ thể tăng tạo thêm áp lực đè nén lên các đốt sống, làm cho xương khớp không còn dẻo dai và linh hoạt.

Ngại đi khám bác sĩ

Nhiều người thường ngại đi khám bệnh vì muôn vàn lý do khác nhau như khó khăn trong việc sắp xếp cuộc hẹn với bác sĩ, sợ phát hiện các vấn đề sức khỏe hay phải nghe thuyết giảng về thói quen xấu của mình… Bác Paul cho rằng việc không kiểm tra sức khỏe định kỳ hay không tìm đến sự hỗ trợ y khoa khi bị bệnh là rất đáng tiếc, đặc biệt khi bạn bị đau lưng nếu điều trị sớm sẽ mang lại rất nhiều lợi ích.

Bác sĩ khuyên những người bị đau lưng cần đến gặp các chuyên gia về thần kinh cột sống ngay khi có những triệu chứng đầu tiên để tìm nguyên nhân và có các liệu pháp điều trị kịp thời. Rất nhiều người bị đau lưng xuất phát từ tình trạng thoát vị đĩa đệm. Phát hiện sớm và tiến hành trị liệu ngay từ đầu sẽ ngăn chặn các chuyển biến xấu hơn của bệnh, phòng tránh rủi ro cũng như nguy cơ phải phẫu thuật.

Có nhiều cách để điều trị những cơn đau nhức xương khớp tận gốc và hiệu quả. Trong đó kết hợp liệu trình nắn chỉnh thần kinh cột sống với các bài tập giãn cơ là những bước rất cần thiết để giúp phục hồi chức năng tự nhiên của cột sống. Ngoài ra, cần duy trì chế độ ăn uống nhiều rau và đầy đủ protein, thực hành một lối sống lành mạnh, nghỉ ngơi đầy đủ và giảm căng thẳng đóng vai trò quan trọng việc phòng và điều trị chứng đau xương khớp.

Theo Trần Ngoan – VnExpress

Đau lưng là chứng bệnh thường gặp ở người già và kể cả những bạn trẻ lao động quá nhiều hoặc ngồi không đúng cách.

Đau lưng sẽ làm trì trệ mọi hoạt động trong công việc và khiến cơ thể mệt mỏi hơn. Điều trị đau lưng bằng những cây cỏ thiên nhiên dường như đang được nhiều người áp dụng rất hiệu quả.

Đau lưng có thể xảy ra do một số nguyên nhân như: tư thế làm việc, ngủ nghỉ không đúng gây chèn ép cơ xương, do thời tiết thay đổi, do mang thai, tuổi tác…

Trong một vài trường hợp đau lưng lại là biểu hiện của bệnh lý nguy hiểm như thoát vị đĩa đệm, viêm xương khớp…

Đau lưng nếu không được điều trị dứt điểm có thể sẽ gây ra teo cơ, teo chân, thậm chí là tàn phế

Dưới đây là một số bài thuốc dân gian trị đau lưng vô cùng hiệu quả

Lá tướng quân

Dùng Lá cây đại tướng quân, lá ngũ trảo và bồ công anh đem giả nhỏ với ít muối. Xong trộn với ít rượu trắng cao độ (khoảng 40 độ rượu trở lên) xào nóng lên đem đắp vào vùng cột sống bị đau.

Lá lốt

Lá lốt thường được dùng trong các món ăn hàng ngày nhưng theo y học cổ truyền lá lốt có tác dụng giảm đau, chống viêm được dùng chữa đau lưng, nhức mỏi chân tay rất hiệu quả.

Lá lốt và lá ngải cứu, liều lượng bằng nhau, giã nát, chế thêm giấm, chưng nóng đắp, chờm ngày 2 lần để giảm đau lưng.

Cây xấu hổ

Trong y học cổ truyền cây xấu hổ có vị ngọt, hơi se, tính hơi hàn, có tác dụng trấn tĩnh, an thần, chống viêm. Nó được coi là cây thuốc nam chữa đau lưng nhức mỏi xương.

Mỗi ngày dùng từ 15 – 20 rễ cây xấu hổ đã sao vàng uống thay nước sẽ là bài thuốc dân gian trị bệnh đau lưng.

Ớt

Khoa học hiện đại đã chứng minh được rằng quả ớt có chứa chất capsicain có tác dụng kích thích não tiết ra hóc môn endorphin, có khả năng gây tê và giảm đau.

Trong y học cổ truyền ớt cũng được dùng để chữa trị đau lưng. Dùng 10 – 15 quả ớt chín, lá đu đủ, rễ cây ớt giã nhỏ có thể cho thêm một chút rượu sau đó xoa bóp chỗ đau.

Gừng tươi

Chất cay trong gừng tươi đã được chứng minh có khả năng chống lại quá trình ôxy hóa, giảm đau tức thời nhất là cơn đau lưng. Dùng 20g gừng tươi, 15g hành củ, 30g bột mỳ sao nóng rồi đáp nên chỗ đau.

Ngải cứu

Ngải cứu có chứa tinh dầu cineol, tricosanol, archly… có khả năng xoa dịu dây thần kinh và thấp khớp và được dùng chữa đau lưng rất tốt. Ngải cứu rửa sạch sao nóng đắp lên chỗ đau.

Rễ cây đinh lăng

Trong y học cổ truyền đinh lăng được ví như “sâm nam” vì nó có tác dụng chữa bệnh rất lớn dùng để thông huyết bổ khí. Rễ cây đinh lăng đã được khoa học chứng minh có chứa tới 13 loại acid amin khác nhau như: lyzin, xytein, vitamin B1…

Ngoài ra nó còn chứ một số hoạt chất có lợi khác như: saponin trerpe, alcalot. Dùng từ 20 – 30g rẻ đinh lăng sắc uống hàng ngày để trị đau lưng.

Theo Khỏe và Đẹp

Béo phì là nguyên nhân làm gia tăng các bệnh mãn tính nguy hiểm như tim mạch, nội tiết, hô hấp… và hệ xương khớp là một trong những căn bệnh chịu tác hại nghiêm trọng.

Phòng thoái hóa cột sống bằng cách giảm cân

Tổ chức Y tế Thế giới WHO đã đưa ra những chỉ số chuẩn với cơ thể con người.

Theo đó, chỉ số cơ thể (BMI) bằng cân nặng cơ thể (kg) chia cho chiều cao bình phương (m), và phân ra các mức độ: Nếu BMI dưới 18,5kg/m2 là thiếu cân, gầy, chỉ số BMI từ 18,5-24kg/m2 là bình thường và chỉ số này từ 25-30kg/m2 là thừa cân, chỉ số BMI trên 30kg/m2 là béo phì. Các chỉ số này thấp hơn một chút khi áp dụng cho người châu Á.

Thừa cân, béo phì là nguy cơ dẫn đến bệnh tật của nhiều cơ quan, bộ phận trong cơ thể con người như: Hệ tim mạch, hệ hô hấp, hệ nội tiết, hệ vận động, tác động về tâm lý. Trọng lượng quá lớn so với sức chịu đựng của hệ cơ xương cũng gây thoái hóa thứ phát.

Ở trẻ nhỏ, có rất nhiều sụn khớp và xương dài chưa phát triển, trọng lượng cơ thể quá lớn sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến sự phát triển của hệ cơ xương, biểu hiện cụ thể như trẻ đi lại chậm chạp, lười vận động, có thể xuất hiện bệnh thoái hóa cột sống thứ phát.

Bệnh thoái hóa cột sống gây ảnh hưởng đến đời sống hàng ngày

Khi trọng lượng cơ thể tăng thì sức nặng đè lên các khớp càng lớn, nhất là vùng lưng, khớp háng, khớp gối, cổ chân, làm cho các khớp này sớm bị tổn thương và lão hóa nhanh.

Hậu quả là gây đau đớn và khó khăn trong quá trình vận động, sinh hoạt hàng ngày của con người. Mặt khác, người bị béo phì thường ngại vận động, ít hoạt động ngoài trời nên tiếp xúc với ít ánh nắng… Tình trạng này kéo dài sẽ làm giảm quá trình chuyển hóa canxi dẫn tới giảm chất lượng của xương.

Đặc biệt, nếu có bệnh đái tháo đường đi kèm các triệu chứng đau mỏi cơ xương khớp càng thêm nghiêm trọng hơn do thoái hóa khớp và tổn thương thần kinh ngoại biên.

Thoái hóa cột sống là một trong các căn bệnh phổ biến nhất hiện nay. Tỷ lệ giữa nam giới và nữ giới mắc căn bệnh này không chênh lệch quá lớn, nữ giới mắc thoái hóa cột sống chiếm khoảng 62%, trong khi đó tỷ lệ nam giới thấp hơn một chút, chiếm 55%.

Điều đáng nói, đây không phải là bệnh viêm nhiễm mà nguyên nhân gây bệnh là do quá trình lão hóa và tình trạng chịu áp lực quá tải kéo dài của sụn khớp, dẫn đến tổn thương sụn khớp, đĩa đệm ở cột sống, lâu ngày dẫn đến biến đổi xương dưới sụn khớp và màng hoạt dịch gây ra đau và biến dạng khớp cột sống. Điều đó cho thấy béo phì là một trong những nguyên nhân gây thoái hóa cột sống. Vì vậy, nên giảm cân để phòng cân bệnh khó chịu này.

Đề phòng bệnh thoái hóa cột sống bằng dinh dưỡng hợp lý, bổ sung canxi, vitamin D và các chất dinh dưỡng hợp lý khác. Kết hợp với liệu pháp đi bộ và giảm cân là lời khuyên của các chuyên gia cho việc phòng căn bệnh này.

Điều trị thoái hóa cột sống

Hiện nay, việc kết hợp điều trị giữa Tây y và y học cổ truyền đang tỏ ra rất hiệu quả đối với người bị mắc bệnh thoái hóa cột sống. Với những bài tập đặc thù của vận động và tự xoa bóp, bấm huyệt hay cấy chỉ (phương pháp châm cứu mới) mang lại hiệu quả bất ngờ cho người bị thoái hóa cột sống. Các phương pháp điều trị chủ yếu được áp dụng là:

Điều trị vật lý

Đây là phương pháp sử dụng những bài tập giúp làm giãn cột sống, củng cố cơ bắp ở gần phần cột sống với mục đích là tăng độ bền và sự linh hoạt cho cột sống.

Kéo giãn cột sống giúp áp lực ở vùng cột sống bớt bị tác động nhờ việc làm tăng khoảng không cho những dây thần kinh gần cột sống. Việc điều trị bằng phương pháp vật lý cũng giúp bệnh nhân cải thiện được tư thế đứng, ngồi và kỹ năng tự làm giảm cơn đau cho mình.

Tiêm steroid

Phương pháp này còn được gọi là phương pháp chích gây tê ngoài màng cứng. Chức năng của nó chỉ là tạm thời giúp làm giảm thoái hoá cột sống.

Phương pháp này cần các bác sĩ có kinh nghiệm hành nghề lâu năm cũng như phải tuân thủ nghiêm ngặt về liều lượng tiêm.

Sử dụng thuốc kháng viêm và giảm đau

Những loại thuốc thường dùng để điều trị thoái hoá cột sống gồm thuốc giảm đau, giãn cơ, kháng viêm, thuốc steroid dùng để uống và thuốc acetaminophen. Tuy nhiên, thông thường những loại thuốc không phải kê đơn có khả năng mang lại những tác dụng phụ.

Việc lựa chọn phương pháp điều trị thoái hoá cột sống phụ thuộc vào mức độ và tình trạng thoái hoá của cột sống. Vì thế, bệnh nhân nên đi đo mật độ xương cũng như mức độ bị thoái hoá để giúp ích trong việc điều trị bệnh.

Theo VietNamNet

Cả đời làm việc quần quật trên các công trường, ông Nguyễn Minh Lê (Bình Trị Đông, Bình Thạnh, TPHCM) chẳng mấy khi ốm. Mang vác nặng thường xuyên mà cũng chẳng mấy khi mỏi lưng đau cột sống. Vậy mà mới đây, nghỉ hưu mấy năm, ông chỉ ngồi đọc báo, chăm cây cảnh thì cột sống lại hay làm phiền ông bằng những cơn đau. Nghĩ chắc già rồi, cũng nên đôi khi thấy ốm, chứ ai khỏe mãi, ông cũng chủ quan.

Nhưng gần đây những cơn đau kéo dài, liên tục, lan xuống hông, chân thì ông Lê mới chịu đi khám. Ông ngỡ ngàng khi bác sĩ kết luận đó là thoát vị đĩa đệm thắt lưng. Ông thắc mắc cả đời làm nặng nhọc mà thoát thì có lẽ về già nghỉ ngơi sẽ không bị bệnh đó. Bác sĩ giải thích, bệnh của ông có thể do tư thế ngồi không đúng làm tổn thương, để lâu quá nên giờ khó chữa nội khoa, đành phải phẫu thuật. Ông thầm tiếc: “Giá như mình không chủ quan mà đi khám sớm!”.

Ảnh minh họa

Thế nào là thoát vị đĩa đệm?

Giữa những đốt sống trong cột sống được chêm bởi những đĩa nhỏ, tròn dẹt. Vỏ ngoài đĩa dai bao bọc chất nhầy bén giúp cột sống mềm dẻo dễ uốn nên được ví như cái giảm sốc. Khi chúng bị chấn thương chúng có thể mòn rách, phình hoặc vỡ ra hết chức năng khiến cột sống đau, cứng, “chậm chạp”. Lúc đó gọi là thoát vị đĩa đệm. Thoát vị đĩa đệm xảy ra ở bất cứ phần nào của cột sống nhưng 90% xảy ra ở thắt lưng.

Thoát vị đĩa đệm thường xảy ra do thoái hóa tự nhiên, tai nạn hoặc do hoạt động không đúng cách, ngồi sai tư thế. Thay vì ngồi xuống từ từ mang vác đồ bạn lại cúi gập người đột ngột khiến đĩa đệm tổn thương. Tư thế ngồi vặn vẹo cột sống cũng là nguyên nhân khiến đĩa giảm sốc mất chức năng.

Khi bị thoát vị đĩa đệm, người bệnh thường gặp các triệu chứng như đau tê từ cột sống đến hông, hai vai, cánh tay, bàn tay.

Nếu bị ở đốt sống cổ, người bệnh đau vùng vai gáy, mất cảm giác dần xuống vùng cổ tay, bàn tay. Còn bệnh xảy ra với những đĩa đệm vùng thắt lưng thì cảm giác đau tăng lên khi nằm nghiêng, ho và đại tiện. Đau tê lan dần xuống vùng mông, chân, bàn chân, giảm khả năng uốn mình, cúi thấp khó khăn.

Chữa trị thoát vị đĩa đệm cột sống

Thoát vị đĩa đệm không khó chữa nếu phát hiện sớm. Phần lớn không cần phẫu thuật mà chỉ uống thuốc điều trị. Khả năng khỏi và phục hồi lao động khá nhanh. Nhưng phần lớn người bệnh khi thấy triệu chứng đau thì vẫn gắng chịu và chỉ đến bệnh viện khi không chịu được nữa. Do đó lúc này bác sĩ phải chỉ định mổ. Có thể mổ hở hoặc mổ ít xâm lấn. Bệnh nhân rất nhanh bình phục, hai ngày có thể đi lại bình thường, sáu tháng thì phục hồi lao động.

Theo Sức khỏe gia đình