Cây cao khoảng 60cm – 1m, lá có 3 chét hình trái xoan ngược, dài 5-7cm, rộng 2cm, mặt trên nhẵn, mặt dưới có lông. Hoa màu vàng, xếp thành chùm gồm những vòng giả, có lông ngắn. Quả đậu hình dải, lúc non có lông, về sau nhẵn.

Hạt nhiều, màu hạt dẻ nhạt hoặc vàng da cam, hình thận. Cây ra hoa từ tháng 6 đến tháng 10. Quả thường được thu hái vào mùa thu, phơi khô và tách lấy hạt. Bộ phận dùng làm thuốc bao gồm cả cây, rễ, hạt, phơi khô để dùng dần.
Trong dân gian, người ta cho rằng hạt lục lạc ba lá tròn có tác dụng chữa tiểu tiện nhiều lần, tiểu són, can thận kém, mắt mờ, di tinh, viêm tuyến vú, trẻ con cam tích.

Cây lục lạc ba lá

Sau đây là một số bài thuốc thường dùng từ cây lục lạc ba lá:

Chữa nước tiểu đục do nhiệt: Hạt lục lạc ba lá 20g sao vàng, hạt bo bo 30g, cây mã đề tươi 20g, râu ngô 12g, cam thảo dây 10g. Sắc uống ngày một thang, chia 2 – 3 lần. 5 – 10 ngày là một liệu trình.

Đau nhức xương khớp, đau dây thần kinh tọa: Thân, rễ lục lạc ba lá (khô) 10 – 15g, bạch chỉ 20g, ké đầu ngựa 10g, khiếm thực 20g. Tất cả đem sắc uống, ngày 1 thang, chia làm 2 lần uống. 5 ngày là một liệu trình.

Chữa di tinh, hoạt tinh: Hạt lục lạc ba lá 20g (sao vàng), củ súng 20g, hạt sen 20g. Sắc uống ngày một thang. 10 – 20 ngày là một liệu trình.

Chữa bạch đới, tiểu són ở phụ nữ: Dùng hạt lục lạc, rau dừa nước, mỗi vị 20g, sắc với nước uống. Dùng 3 – 5 ngày.

Chữa đái dầm: Hạt lục lạc ba lá 20g sao vàng. Sắc uống ngày một thang. Dùng 5 – 10 ngày.

Hỗ trợ điều trị tăng huyết áp: Hạt lục lạc ba lá 20g sao vàng, hạt muồng muồng (quyết minh tử) 12g sao vàng, lá dâu 12g sao vàng. Sắc uống ngày một thang, chia 2 – 3 lần. 10 ngày là một liệu trình.

Chữa suy nhược thần kinh, mất ngủ: Hạt lục lạc ba lá 20g sao vàng, hạt muồng muồng (quyết minh tử) 12g sao vàng, long nhãn 12g, lá lạc tiên 20g. Sắc uống ngày một thang, chia 2-3 lần. Hoặc dùng thân, rễ: 10 – 15g, lá vông nem 30g, tâm sen 5g. Sắc uống ngày 1 thang, chia làm 2 lần uống. Dùng 5 – 10 ngày.

Lưu ý: Do hạt lục lạc có tính độc nên không tự ý dùng theo mách bảo, kinh nghiệm dân gian mà cần có sự tư vấn của thầy thuốc chuyên khoa y học cổ truyền, lương y có uy tín. Đặc biệt, phụ nữ mang thai không nên dùng.

Theo kinh nghiệm dân gian, rau càng cua tính chua cay, hàn, có tác dụng bổ âm, dưỡng huyết, thanh nhiệt giải độc, thông ứ, chỉ thống, lợi đại tiểu tiện. Chữa phế nhiệt, miệng khô khát, chứng huyết nhiệt sinh lở ngứa, mụn nhọt và chứng đau mỏi cơ khớp do phong nhiệt.

Rau càng cua trộn thịt bò tốt cho người thiếu máu (Ảnh: Internet)

Chữa phế nhiệt, viêm họng, khô cổ khản tiếng: rau càng cua rửa sạch nhai ngậm hoặc xay nước uống ngày 50 – 100g.

Chữa chứng tiêu khát (đái tháo đường) có kèm chứng miệng khô khát, táo bón: rau càng cua rửa sạch 100g bóp giấm, chanh, thịt ếch chiên bột 100g ăn tuần vài lần.

Chữa thiếu máu: rau càng cua 100g rửa sạch bóp giấm, thịt bò, cho gia vị vừa đủ xào chín tới trộn đều ăn vài lần.

Chữa tiểu dắt, tiểu khó: rau càng cua ăn sống hoặc nấu nước uống ngày 150 – 200g.

Chữa đau lưng cơ co rút (nhiệt độc nhập kinh thận): rau càng cua sắc uống mỗi ngày 50 – 100g.

Chữa nhiễm khuẩn đầu ngón tay (chín mé): rau càng cua 100 – 150g sắc uống trong, bã đắp ngoài.

Chữa ngoài da khô sần, mụn nhọt lở ngứa, vết thương lâu lành: rau càng cua ăn sống hoặc xay nước uống, giã đắp ngoài.

Rễ cây bá bệnh

2. Cách dùng cây Bách Bệnh:

– Kích thích tiêu hóa: Rễ bách bệnh 20g, 10 quả chuối sứ khô nướng vàng, ngâm với 1 lít rượu trắng, ngâm khoảng 7 ngày là dùng được, ngày dùng 3 lần, mỗi lần 1 chén nhỏ (khoảng 30 ml).

– Tăng cường sinh lực, hỗ trợ điều trị yếu sinh lý ở nam giới: Bách bệnh 400mg, tinh chất nhân sâm 50mg, linh chi 50mg được bào chế thành viên nang. Liều lượng và cách dùng theo chỉ định và hướng dẫn của thầy thuốc Đông y.

– Chữa đầy bụng, ăn không tiêu: Vỏ thân bách bệnh 12g, trần bì 8g, can khương 4g, đậu khấu 6g, xích phục linh 12g, cam thảo 4g. Sắc uống mỗi ngày một thang. Uống 5-7 ngày.

– Chữa phụ nữ kinh nguyệt không thông, đau bụng khi có kinh: Rễ bách bệnh 15g, sắc uống ngày 1 thang. Dùng 7-10 ngày.

Bệnh thận mãn tính (Chronic Kidney Disease – CKD) là một tình trạng ngày càng phổ biến (cứ mỗi 10 người có 1 người mắc bệnh thận mạn ở các giai đoạn khác nhau trên thế giới). Nó là một vấn đề sức khỏe cộng đồng toàn cầu với tỉ lệ tử vong cao và chi phí y tế rất lớn, có thể phát sinh ra nhiều bệnh cảnh mới, hơn nữa không thể kéo dài tuổi thọ.

Hoàng kỳ là một vị thuốc bổ lâu đời. “Thần Nông bản thảo kinh”, quyển sách đầu tiên về dược vật học, đã cho hoàng kỳ là thượng phẩm.
Mô tả dược liệu
Hoàng kỳ: tên khoa học Astragalus membranaceus Bge; họ Đậu (Fabaceae).

Thành phần hóa học:

Theo sách “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” của GS. Đỗ Tất Lợi, hoàng kỳ có nhiều thành phần rất tốt cho cơ thể như: saccaroza, nhiều loại axít amin, protid, cholin, betatain, axít folic, vitamin P, selenium, sắt, canxi, phốt pho, magnesium và amylase.
Tính vị, quy kinh:

Cam, ôn. Vào các kinh phế, tỳ.

Công dụng:

Người xưa cho rằng, hoàng kỳ có tác dụng:

– Điều trị các triệu chứng suy nhược cơ thể.

– Bổ nguyên khí, tăng cường các chức năng của tạng phủ.

– Bổ tỳ, vị.

– Có tác dụng giải độc.

– Trị lở loét, giảm đau, hoạt huyết, là phương thuốc hữu hiệu để điều trị mụn nhọt, lở loét.

Hoàng kỳ trong điều trị bệnh thận mạn
Y học hiện đại đã nghiên cứu và chứng minh rằng, hoàng kỳ có tác dụng tăng cường sức đề kháng cho cơ thể, làm chậm sự lão hóa của tế bào và có tác dụng ngăn ngừa oxy hóa. Qua nhiều nghiên cứu lâm sàng và thực nghiệm cho thấy hoàng kỳ có các tác dụng sau trong điều trị bệnh thận mạn:

Giảm protein niệu (đạm niệu):

Protein niệu không chỉ được coi là dấu hiệu quan trọng tổn thương thận, mà cũng là một yếu tố làm cho bệnh lý thận nặng lên. Ảnh hưởng của hoàng kỳ trong việc giảm mức độ protein niệu có thể có lợi ích trong việc làm chậm sự tiến triển của bệnh thận mạn.

Sử dụng hoàng kỳ (40g/ngày) hoặc kết hợp với đương quy trong 12 tuần, có tác dụng làm giảm đạm niệu, tăng độ lọc cầu thận, làm chậm quá trình diễn tiến của bệnh.

Giảm lipid máu:

Hoàng kỳ có thể cải thiện rối loạn chuyển hóa lipid do tác động lên thụ thể tại gan.

Chống viêm và điều hòa miễn dịch tại thận:

Hoàng kỳ ức chế các cytokine gây viêm và có tác dụng chống oxy hóa mạnh mẽ trong các tế bào biểu mô.

Tác dụng bảo vệ chống lại tổn thương thận:

Nghiên cứu cho thấy dùng hoàng kỳ (40g/ngày) giúp cải thiện chức năng thận. Hoàng kỳ có thể duy trì mức độ ổn định của eGFR và trì hoãn việc bắt đầu điều trị thay thế thận ở những bệnh nhân CKD giai đoạn 4 tiến triển.

Tác dụng lợi tiểu:

Hoàng kỳ cải thiện cân bằng nước và natri, làm tăng lượng nước tiểu.

Kiểm soát huyết áp:

Ở liều thấp hoàng kỳ có tác dụng tăng huyết áp nhẹ. Với liều lớn hơn 30g/ngày hoàng kỳ làm hạ huyết áp ổn định.

Phục hồi tổn thương tái tưới máu do thiếu máu cục bộ:

Hỗn hợp của hoàng kỳ và đương quy (30g/ngày/lần/3 tháng) đã được chứng minh bảo vệ thận chống lại tổn thương thiếu máu cục bộ và tăng phục hồi chức năng và mô học sau khi thận tổn thương do thiếu máu cục bộ.

Tác động lên quá trình xơ hóa thận:

Hoàng kỳ và đương quy tác động trên biểu hiện TGF-1 – một chất điều chỉnh quan trọng ảnh hưởng đến sự tiến triển của xơ thận.

Hoàng kỳ và hỗn hợp của hoàng kỳ với các loại thuốc khác như đương quy và xuyên khung có thể có vai trò có lợi trong việc làm chậm sự tiến triển của CKD. hạn chế kích hoạt viêm, điều hòa miễn dịch nội tại thận, giảm đạm niệu, và tăng albumin huyết và giảm lipid máu, tăng độ lọc cầu thận, lợi tiểu, hạ áp…

Rễ hoàng kỳ (Radix Astragali)

Phương thuốc tham khảo

Trị chứng tiểu tiện bí: lấy 6g hoàng kỳ, thêm 2 chén nước sắc còn 1 chén, uống khi thuốc còn nóng. Trẻ nhỏ chỉ uống một nửa.

Trị chứng tiểu ra máu hoặc nước tiểu lẫn máu: hoàng kỳ, hoàng liên tán nhỏ, trộn với nước rồi nặn thành viên bằng hạt đậu xanh, mỗi lần uống 30 viên.

Trị chứng tiểu ít: hoàng kỳ, nhân sâm nghiền nhỏ. Lấy vài lát củ cải, thêm một ít mật ong rồi sao qua. Sau đó tán nhỏ, uống với nước muối dưa chua.

Trị chứng tiểu đạm, cao huyết áp: hoàng kỳ và đương quy tán bột hoặc sắc nước (30g – 40g/ngày/lần/3 tháng).

Trị phù thũng: nước sắc hoàng kỳ 6 – 12g/ngày.

Tương tác thuốc: tránh dùng chung với thuốc lợi tiểu tiết kiệm kali. Có thể làm tăng nguy cơ chảy máu khi sử dụng đồng thời với thuốc chống đông máu, kháng tiểu cầu, hoặc thuốc chống huyết khối.

2. Thành phần hóa học chính .

Sơ bộ, người ta đã xác định được thành phần chính của táo nhân có: Dầu béo, tinh dầu, vitamin, saponin và có phản ứng của alcaloid.

3. Công dụng, cách dùng

Táo nhân có tác dụng an thần, giảm huyết áp và thúc đẻ. Dùng chữa các bệnh như: người yếu mệt, hồi hộp, ít ngủ, tim đập mạnh hay quên, dễ bị kích thích, hay ra mồ hôi…

Cách dùng:
Uống 6 – 12g/ngày, bằng cách sao vàng rồi sắc uống hoặc sao cháy tồn tính nghiền thành bột để uống. Chú ý. Dùng nhiều sẽ gây độc; phụ nữ có thai dùng thận trọng.

Khu vực phân bố

Cây bụp giấm có xuất xứ ở Châu Phi, được du nhập vào nước ta một vài năm gần đây. Hiện nay loài cây này được khá nhiều nơi trồng để lấy hoa làm dược liệu. Một số tỉnh trồng nhiều cây này: Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên….

Bộ phận dùng
Hoa bụp giấm là bộ phận được sử dụng làm thuốc.

Cách chế biến và thu hái
Vào thời điểm từ tháng 9 đến tháng 11 hàng năm là thời điểm thu hái hoa bụp giấm. Người dân thu hái hoa về sử dụng tươi hoặc phơi khô bảo quản dùng dần.

Thành phần hóa học

Theo một số tài liệu hoa bụp giấm có chứa các hoạt chất: Vitamin A, C, các axit béo không no axit citric, axit tartric, axit malic, các hợp chất hibiscus, polysaccharides, cyanidin, delphinidin.Hoa bụp giấm khô

Tính vị

Theo y học cổ truyền, bụp giấm có vị hơi chua, mùi thơm nhẹ, tính mát. Vào 2 kinh can và đại trường.

* Công dụng của cây bụp giấm

– Giảm cân, phòng và điều trị bệnh béo phì
– Tăng cường hệ miễn dịch, ngăn ngừa bệnh
– Làm giảm sự hấp thu bia rượu vào máu
– Tăng cường chức năng gan, bảo vệ gan
– Hạ huyết áp
– Giảm cholesterol
– Điều trị ho, viêm họng
– Tốt cho chức năng tiêu hóa
– Lợi tiểu, lợi mật
– Nhuận tràng, điều trị táo bón, phòng ngừa trĩ

Cách dùng, liều dùng

Có rất nhiều cách sử dụng cây bụp giấm. Dưới đây là 3 cách dùng phổ biến nhất hiện nay.

Lưu ý: Trước khi dùng cây tươi các bạn cần tách hoa và chế biến theo như hướng dẫn ở video phía trên.

1. Cách pha trà bụp giấm: Công dụng thanh nhiệt giải độc, giảm cân, hạ huyết áp, giảm mỡ máu, lợi tiểu, nhuận tràng

Lấy 70g hoa bụp giấm tươi, hoặc (30g hoa khô) đem rửa sạch, hãm với 700ml nước, thêm chút đường uống trong ngày.

2. Cách ngâm rượu bụp giấm: Công dụng lợi mật, nhuận tràng, tốt cho tiêu hóa

Hoa bụp giấm tươi 1kg (Hoặc 600g hoa khô) đem rửa sạch, để dáo nước, bỏ vào bình ngâm với 3 lít rượu 40 độ, thêm khoảng 150ml mật ong để làm giảm vị chua. Ngâm trong thời gian khoảng 10 ngày trở lên là dùng được.

3. Cách ngâm đường hoa bụp giấm: Công dụng ngừa ho, tốt cho tiêu hóa

Hoa bụp giấm tươi rửa sạch, để dáo nước. Bỏ hoa vào bình. Cứ 1 lớp hoa lại bỏ thêm 1 lớp đường tới khi nào hoa và đường quyện đều với nhau. Đậy nắp bình lại, để khoảng 15 ngày khi nào thấy đường tan ra hết, có nước màu đỏ từ hoa tiết ra là có thể sử dụng được. Mỗi ngày dùng khoảng 30ml nước hoa bụp giấm ngâm đường sẽ rất tốt cho sức khỏe.

Khu vực phân bố

Có 2 loại cây mã tiền: Loại mã tiền mọc thẳng đứng và loại mã tiền dạng cây dây leo.

– Mã tiền mọc thẳng đứng chỉ phân bố ở các tỉnh miền Nam như: Gia Lai, Kom tum, Đăk Lăc, Lâm Đồng…
– Cây mã tiền dây leo mọc ở các tỉnh miền núi phí Bắc Như: Lào cao, Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ, Sơn La, Hòa Bình…. Trong kháng chiến cây mã tiền là 1 dược liệu dùng để điều chế thuốc strycnin để dùng trong nước và xuất khẩu.
Hiện nay 100% nguồn dược liệu này đều được thu hái tự nhiên, chưa có nơi nào tiến hành trồng cây thuốc này.

Bộ phận dùng

Bộ phận được dùng làm thuốc của cây là hạt.

Cách chế biến và thu hái

Hạt mã tiền có độc tính nên được chế biến rất kỹ, có 2 cách chế biến khử độc hạt mã tiền như sau:

Cách 1 ngâm nước vo gạo: Hạt mã tiền được ngâm trong nước vo gạo 1 ngày và 1 đêm, đem ra bóc vỏ, phơi khô sử dụng hoặc nghiền thành dạng bột để sử dụng.
Cách 2 đun với dâu vừng: Hạt mã tiền sẽ được đun với dầu vằng cho tới khi hạt nổi lên, vớt ra thá mỏng phơi khô để làm thuốc.
Thành phần hóa học

Trong hạt có chứa tới 15% manan, rất nhiều ancaloit với thành phần chính là strycnin, 85% ga- lactan, 4-5% chất béo, heterozit. Trong các hoạt chất trên thì chất strycnin đóng vai trò quan trọng nhất (Nó được dùng để điều chế thuốc).

Cây mã tiền

Hạt mã tiền

*Công dụng của hạt mã tiền

Theo y học cổ truyền hạt mã tiền có vị đắng, tính hàn, rất độc, có tác dụng thông lạc, chỉ thống, tán kết tiêu thũng. Hạt mã tiền có tác dụng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể tùy vào liều lượng nhiều hay ít. Xong cần lưu ý dùng đúng liều lượng, nếu dùng quá liều sẽ gây ngộ độc nguy hiểm. Trong đông y mã tiền được dùng để điều trị các bệnh sau:

– Điều trị bệnh phong tê thấp
– Điều trị bại liệt, bán thân bất toại
– Điều trị co giật, cắt cơn động kinh
– Điều trị chó dại cắn
– Điều trị bệnh ghẻ lở
Cách dùng, liều dùng

Bài 1: Điều trị phong tê thấp, bại liệt, bán thân bất toại

Bột mã tiền 50g (Đã được khử độc bằng nước vo gạo), bột thương truật 20g, bột hương phụ tứ 13g (đã chế biến), bột mộc hương 8g, bột địa liền 6g, bột quế chi 3g, tá dược vừa đủ làm thành dạng viên hoàn = 1000 viên. Mỗi ngày uống 4 viên, tối đa 6 đến 8 viên.

Một đợt uống 50 viên thì lại nghỉ 7 ngày rồi mời uống tiếp. Dùng khi nào thấy giật giật mới có kết quả.

Đây là bài thuốc phong tê thấp bà giằng ở Thanh Hóa, bài thuốc được ghi chép ở nhiều cuốn sách cổ.

Lưu ý: Khi dùng bài thuốc cần hết sức thận trọng vì mã tiền có độc, cần xin ý kiến bác sỹ khi sử dụng.

Bài 2: Điều trị ghẻ lở, bệnh hủi

Hạt mã tiền đã chế biến (Đem sao vàng, tán thành dạng bột), trộn với dầu vừng bôi lên nơi bị ghẻ, nơi lở loét, hủi.

Bài 3: Điều trị động kinh, cắt cơn co giật

– Hạt mã tiền khô 32 gram, dầu vừng 500ml: Đổ hạt mã tiền vào đun sôi trên chảo dầu vừng, đến khi hạt chuyển sang màu đỏ tía thì vớt ra, bóc bỏ phần vỏ có lông, đem nhân hạt phơi khô, nghiền thành dạng bột.
– Giun đất 8 con, đem rửa sạch, phơi khô nghiền thành bột.
Hai vị bột mã tiền, bột giun đất đem chộn đều với bột mì làm hồ thành dạng viên hoàn nhỏ như hạt cải. Mỗi lần uống 2-3 viên (Từ 0,4g – 1g), nếu dùng cho trẻ nhỏ thì liều dùng giảm một nửa.

Dùng vào thời gian trước khi đi ngủ, dùng với nước muỗi loãng.

Điều trị chó dại cắn:

Hiện nay đã có thuốc tiêm phòng khi bị chó dại cắn nên ta không còn dùng cách điều trị bằng hạt mã tiền nữa vì hiệu quả không toàn diện bằng biện pháp tiêm phòng.

Lưu ý khi sử dụng

– Hạt mã tiền rất độc. Khi bị ngộ độc mã tiền người dùng có biểu hiện nôn mửa, nước dãi chảy, mạch nhanh yếu, tứ chi tê cứng, mắt trợn ngược, đồng tử giãn, khó thở. Nếu không được cấp cứu kịp thời có thể tử vong Vì vậy cần hết sức lưu ý khi sử dụng.
– Do có độc nên hiện nay hạt mã tiền chỉ được người dân sử dụng ngâm rượu để xoa bóp, không dùng để uống.

Rau khởi không chỉ dùng nấu canh ăn ngon mà còn là vị thuốc chữa nhiều bệnh.

Bổ hư ích tinh, thanh can sáng mắt, thích hợp cho người hay buồn phiền căng thẳng, chóng mặt mắt mờ, mỡ máu cao, bệnh tim, tăng huyết áp, đái tháo đường, xơ cứng động mạch: lấy 100g rau khởi tươi non rửa sạch, cho vào nồi cháo gạo đã đun nhừ, đun sôi một lúc, cho đường hoặc muối, ăn. Lá rau khởi hơi già thì đổ nước vào đun rồi chắt lấy nước, cho gạo tẻ vo sạch vào nấu cháo.

Chữa chứng khô khát, người háo: rau khởi tươi 100g, thịt bò 100g. Rau rửa sạch, thịt thái mỏng hoặc băm nhỏ, nấu canh nêm nếm vừa miệng. Ăn liền vào bữa cơm trưa vài ba ngày thì khỏi.

Chữa chứng gân cốt suy yếu: rau khởi tươi 10g, thịt trâu 100g. Rau rửa sạch, thịt trâu băm nhỏ, nấu canh, nêm nếm vừa ăn.

Chữa chứng đau lưng, thận suy: rau khởi 100g, thịt dê 100g. Rau rửa sạch, thịt dê thái mỏng, xào hoặc nấu canh, ăn vào bữa trưa. Ăn liền trong vài ngày. Chú ý: Thịt dê rất nóng, nếu người hỏa vượng thì giảm bớt 1/3 lượng thịt dê.

Chữa chứng “trường bế” do nhiệt độc tích tụ, ruột bị ứ nghẽn, tiêu, tiểu không thông: dùng 1 nắm rau khởi rửa sạch, vẩy ráo nước, ăn sống kèm với cá mòi kho hoặc nấu canh với cá mòi, ăn liền trong mấy ngày.

Bổ hư, ích tinh, thanh nhiệt, sáng mắt: Thích hợp cho người bị bệnh đái tháo đường và do suy nhược gây sốt, hoa mắt chóng mặt, mắt quáng gà: lá khởi tươi 100g, gạo nếp 50g, đường trắng vừa đủ. Lá câu kỷ đem rửa sạch, cho vào 300g nước, đun cạn còn lại 200g, vớt bỏ bã, cho gạo nếp, đường trắng vào, đổ thêm 300g nước nữa, đun thành cháo loãng. Ăn nóng vào buổi sáng và buổi tối. Vì tác dụng của nó thấm dần dần nên phải kiên trì trong một thời gian dài.

Bổ thận ích tinh, tráng kiện gân cốt trừ phong sáng mắt: cật lợn bóc màng bỏ dây chằng, thái mỏng lấy một ít bột đậu ướt trộn vào. Luộc cật với 500ml nước, sôi nước thì cho lá khởi vào sôi lại là được, thêm một ít xì dầu, hạt tiêu bột làm canh ăn phụ trong bữa. Trị chứng thận hư khiến dương vật không cương, gầy yếu, tinh suy lực yếu. Người thận hư thị lực suy giảm, quáng gà, váng đầu chóng mặt đều dùng được.

Bổ hư, sáng mắt, cầm đới: lá khởi tươi non 200g, trứng gà 1 quả. Lá khởi rửa sạch, thái nhỏ, đập trứng lẫn lá khởi xào chín bằng dầu cải trên bếp lửa mạnh. Ăn lúc đói, ngày 1 lần, liên tục 10 ngày. Tác dụng: bổ hư, sáng mắt, trừ đới. Dùng cho người hư nhược, tỳ thận bất túc, bạch đới lượng nhiều, sắc trắng hoặc sắc vàng, chất trong không hôi, sắc mặt vàng bệch, thân thể thần kinh mệt mỏi. Cũng dùng để trị khô mắt, mắt đỏ.

Lưu ý: Rau khởi có nơi gọi rau khỉ nên phải tránh nhầm với cây con khỉ (hoàn ngọc, xuân hoa…).

Thanh nhiệt, giải độc, phòng chống say nắng, say nóng: Dùng nước ép rau muống với chút muối hoặc nước rau muống luộc cho thêm ít chanh hoặc muối uống sẽ cảm thấy dễ chịu, tiêu khát nhanh chóng. Có thể dùng thường xuyên trong mùa hè.

Giải độc (say sắn nhẹ): Lấy rau muống một nắm, rửa sạch, giã nát vắt lấy nước cốt (khoảng 150ml) uống. Hoặc lấy 100g rau muống, rửa sạch, cắt đoạn, cám gạo tẻ 50g trộn vào giã nhuyễn, thêm nước cho loãng để uống Nếu sau khi uống mà không đỡ phải đến cơ sở y tế cấp cứu ngay.

Đau dạ dày với triệu chứng nóng ruột, ợ chua, miệng khô đắng: Rau muống 20g, rau má 20g, rau sam 16g, cỏ mực 20g, vỏ quýt 12g, tất cả sao qua cho vào ấm đổ 500ml nước, sắc nhỏ lửa còn 250ml, chia 2 lần uống lúc đói sẽ đỡ các triệu chứng trên.

Trẻ nóng nhiệt ra nhiều mồ hôi: Rau muống 100g, mã thầy 500g, sắc lấy nước cho trẻ uống thay nước trong ngày.

Nhuận tràng: Dùng rau muống luộc, xào, hoặc nấu canh ăn hàng ngày.

Các món ăn từ rau muống có tác dụng thanh nhiệt, nhuận tràng.
Hỗ trợ điều trị đái tháo đường: Rau muống đỏ 60g, râu ngô 30g, sắc lấy nước uống trong ngày, có thể dùng thường xuyên.

Chữa dị ứng, rôm sảy, mẩn ngứa: Rau muống tươi một nắm to, rửa sạch, đun sôi kỹ, để vừa ấm, rửa chỗ thương tổn. Hoặc: Rau muống 30g, râu ngô 15g, mã thầy 10 củ. Sắc uống hằng ngày đến khi khỏi.

Lưu ý: Những trường hợp bị suy nhược nặng, hư hàn không nên ăn nhiều rau muống. Người có vết thương, mụn nhọt đang trong quá trình lành, ăn nhiều rau muống có thể làm sẹo lồi xấu. Không dùng nếu đang uống một số loại thuốc Đông y theo chỉ định của thầy thuốc.

Khi dùng đẽo vỏ của những cây già, cạo sạch vỏ ngoài, cắt thành từng phiến, phơi khô hoặc sao hơi vàng cho thơm.

Cây quao nước.

Chữa viêm gan mạn tính, xơ gan:

Bài 1: Vỏ quao nước 50g, rễ bình bát 10g, rễ muồng trâu 10g, lá hoặc quả dành dành 20g, vỏ cây chân chim 5g, dây bìm bìm biếc 5g. Tất cả thái nhỏ, phơi khô, sắc với 400ml nước còn 100ml, uống làm 2 lần trong ngày.

Bài 2: vỏ cây quao nước 50g, vỏ cây cách 50g, lá cối xay 50g, lá trâm bầu 50g, rễ cỏ xước 50g, cỏ hàn the hoặc cỏ tranh 20g, quả dứa gai 20g, thân ráy gai 20g. Thái nhỏ, sắc nước uống. Dùng 1-2 tháng.

Thuốc bổ phổi từ ho: Lá quao nước 40g phối hợp với lạc tiên 20g, bọ mắm 20g, huyết dụ 10g, cỏ chân vịt 5g, mía lau (loại mía nhỏ) 50g. Tất cả thái nhỏ phơi khô sắc uống làm 2 lần trong ngày.

Chữa sỏi thận: Rễ quao nước 30g, rễ rau ngót (sao tẩm mật) 30g, rễ thài lài trắng 20g, hà thủ ô đỏ (chế với nước đậu đen) 20g. Tất cả thái nhỏ phơi khô, sắc uống.