Tăng mỡ máu cao là tình trạng rối loạn chuyển hóa lipid máu. Bệnh gặp chủ yếu ở người trưởng thành, đặc biệt là người cao tuổi.

Mỡ máu tăng cao kéo dài có thể gây nên một số hậu quả xấu ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, thậm chí gây biến chứng nguy hiểm.

Mỡ máu bao gồm một số thành phần chính như cholesterol toàn phần, cholesterol tốt, cholesterol xấu, lipoprotein, apoprotein, axít béo tự do, phospholipid và triglycerid. Trong đó, các loại cholesterol chiếm đến 60 – 70%. Mỡ máu rất cần thiết cho sự sống của cơ thể để duy trì mọi hoạt động bình thường. Tuy vậy, khi mỡ máu cao kéo dài sẽ bất lợi cho sức khỏe người bệnh.

Nguyên nhân làm tăng mỡ máu

Trong các thành phần mỡ máu, cholesterol, lipoprotein, apoprotein và triglycerid đóng một vai trò hết sức quan trọng, đáng quan tâm nhất là cholesterol và triglycerid. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh tăng mỡ máu, đặc biệt là chế độ dinh dưỡng (ăn quá nhiều, lặp lại nhiều lần các loại thịt đỏ như: thịt chó, thịt bò hoặc ăn nhiều phủ tạng động vật, tiết canh, tôm, uống nhiều rượu bia…), hoặc do chế độ sinh hoạt không hợp lý (ít hoặc lười vận động), và có thể có yếu tố di truyền, yếu tố gia đình, hoặc do lão hóa (các cơ quan trong cơ thể bị lão hóa bởi thời gian, trong có các bộ phận như gan, mật.

Trọng lượng cơ thể dư thừa sẽ làm tăng hàm lượng cholesterol trong máu

Các nhà nghiên cứu cho rằng tăng mỡ máu có thể do tuổi tác và giới tính. Các nghiên cứu thấy rằng estrogen ảnh hưởng đến việc chuyển hóa chất béo và ảnh hưởng gián tiếp đến các mạch máu. Nữ giới đang trong độ tuổi từ 15 – 45 tuổi thường có tỉ lệ triglycerid thấp hơn so với nam giới. Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn mãn kinh, lượng triglycerid và cholesterol xấu càng ngày càng tăng (mỡ máu tăng) và làm tăng khả năng bị mắc bệnh xơ vữa động mạch ở nữ giới. Nếu bị béo phì, nguy cơ tăng mỡ máu có thể xảy ra. Thật vậy, các nhà nghiên cứu phân tích, trọng lượng cơ thể dư thừa sẽ làm tăng hàm lượng cholesterol trong máu, đặc biệt, các chất béo thường hay xuất hiện tập trung ở vùng bụng thay vì ở phần ngực hay hông, đùi. Bên cạnh đó, stress (căng thẳng thần kinh) là một trong các nguyên nhân gây ra rất nhiều bệnh, trong đó có bệnh tăng mỡ máu. Ngoài ra, ít vận động, uống nhiều rượu, bia, hút thuốc, mắc một số bệnh tiểu đường, tăng huyết áp hoặc thiểu năng tuyến giáp có thể khiến lượng mỡ trong máu tăng cao.

Người cao tuổi khi tăng mỡ máu sẽ có một vài triệu chứng: hoa mắt, chóng mặt, đau ngực, đau đầu, nhịp tim nhanh, thở gấp

Triệu chứng

Bệnh tăng mỡ máu hầu như chỉ được phát hiện một cách tình cờ nhân khám bệnh hoặc khám sức khỏe định kỳ. Ở những người trẻ, các dấu hiệu của bệnh thường khá thầm kín, khó có thể nhận biết được, đối với người cao tuổi khi tăng mỡ máu sẽ có một vài triệu chứng rõ ràng hơn bởi họ thường mắc thêm một số bệnh khác và sức khỏe đã giảm đáng kể. Vì vậy, có thể xuất hiện một số biểu hiện như: hoa mắt, chóng mặt, đau ngực, đau đầu, nhịp tim nhanh, thở gấp gáp. Khi tăng mỡ máu kéo dài gây xơ vữa động mạch, có thể xuất hiện các triệu chứng nguy hiểm khi lòng mạch bị hẹp hoặc mảng xơ vữa bong ra gây tắc mạch.

Biến chứng

Mỡ máu cao là một loại bệnh không gây tử vong ngay trong thời gian ngắn, nếu mỡ máu tăng cao kéo dài sẽ gây nên nhiều biến chứng, thậm chí biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là biến chứng về hệ tim mạch, nếu không phát hiện sớm, điều trị và dự phòng tốt. Bởi vì, mỡ máu tăng cao sẽ lắng đọng vào trong lòng mạch máu (động mạch), tạo ra các mảng xơ vữa làm hẹp lòng động mạch cản trở sự lưu thông hoặc tắc nghẽn mạch máu, đặc biệt là mạch máu nuôi tim (động mạch vành), mạch máu nuôi não (mạch máu não). Nếu mảng xơ vữa dày lên sẽ làm tắc mạch máu hoặc làm vỡ mạch máu. Nếu mảng xơ vữa bị bong ra đi theo dòng máu đến cơ quan nào mạch máu nhỏ sẽ gây tắc mạch máu (nhồi máu cơ tim, nhồi máu não) gây nên các tai biến, nếu không kịp thời cấp cứu có thể tử vong hoặc nếu qua khỏi cơn nguy kịch (tai biến mạch máu não) sẽ để lại di chứng nặng nề (liệt, rối loạn tâm thần…). Ngoài ra, mỡ máu tăng cao còn có thể gây tắc mạch ở ruột gây hoại tử ruột, ở chi gây tắc mạch máu chi gây đau đớn, hoại tử hoặc gây viêm tụy, bệnh lý tiểu đường týp 2, tê chân, bệnh gan nhiễm mỡ…

Nguyên tắc điều trị

Cần được khám bệnh để được xác định cụ thể và được điều trị đúng, sớm. Người bệnh không nên tự đoán bệnh hoặc nghe theo người không có chuyên môn về y học, chỉ bắt mạch đã cho rằng bị tăng mỡ máu và dùng thuốc không rõ nguồn gốc sẽ rất nguy hiểm.

Phòng mỡ máu tăng cao

Để hạn chế mỡ máu cao, mọi người, đặc biệt người cao tuổi, cần có chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý, nên hạn chế ăn các loại thức ăn có chứa các chất béo và cholesterol như: bơ, sữa toàn phần, thịt xông khói, dầu dừa, dầu quả cây cọ, các phủ tạng động vật, da gà, da vịt, da ngỗng, các loại thịt đỏ, tôm và mỡ, lòng động vật. Hạn chế dùng các loại thực phẩm có chứa transfat (các loại chiên rán, nhất là chiên rán với loại dầu, mỡ đã sử dụng nhiều lần như quẩy, thịt rán, mì ăn liền). Nếu bị béo phì, nên giảm béo một cách từ từ, không nóng vội, không dùng các loại dược phẩm, thuốc nam, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc, chưa được phép của nhà chức trách. Hạn chế hoặc bỏ rượu , bia khi đã tăng mỡ máu.

Lời khuyên của thầy thuốc

Cần vận động cơ thể thường xuyên và đúng bài bản, ví dụ như tập thể dục buổi sáng, chơi các môn thể thao nhẹ hoặc đi bộ. Đi bộ nên thực hiện khoảng 60 phút hàng ngày, chia làm 3 – 4 lần, mỗi lần từ 15 – 20 phút, không nên đi bộ một lúc 60 phút, không đi bộ vào lúc trời nắng hoặc mưa, lạnh. Nên đi bộ quanh bờ hồ, đường mát mẻ không có xe ô tô, xe máy đi qua là tốt nhất. Ngoài ra, người cao tuổi cần đi khám bệnh định kỳ để biết được tình trạng mỡ máu của mình, trên cơ sở đó sẽ được bác sĩ khám bệnh điều chỉnh liều lượng sử dụng thuốc giảm mỡ máu hợp lý.

Gan nhiễm mỡ là hiện tượng lượng mỡ trong gan bị dư thừa gây ảnh hưởng đến chức năng gan. Nếu không sớm chữa trị thì nó có thể gây biến chứng xơ gan,…. Do đó nếu thấy mình mắc một số triệu chứng gan nhiễm mỡ dưới đây thì bạn nên tới gặp bác sỹ để thăm khám và điều trị kịp thời.

GAN NHIỄM MỠ THƯỜNG BIỂU HIỆN QUA NHỮNG BỆNH NÀO?

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến gan nhiễm mỡ như béo phì, tiểu đường, tăng lipid máu, nghiện rượu, viêm gan siêu vi, do sử dụng một số thuốc như corticoid, tamoxiphen, amiodarone… Đặc biệt, khoảng 70% bệnh nhân gan nhiễm mỡ là do béo phì.

+ Béo phì:
Gan nhiễm mỡ thường gặp ở bệnh nhân béo phì và mức độ nhiễm mỡ cũng liên quan đến mức độ béo phì, đặc biệt là béo bụng. Có 80% đến 90% bệnh nhân béo phì bị gan nhiễm mỡ. Nếu béo phì nặng thì mức độ gan nhiễm mỡ cũng nặng hơn và lâu ngày sẽ có khả năng đưa đến viêm gan thoái hóa mỡ và cuối cùng có thể tiến triển thành xơ gan.

+ Tiểu đường:
Gan nhiễm mỡ ít phổ biến ở bệnh nhân tiểu đường type 1, nhưng rất thường gặp ở bệnh nhân tiểu đường type 2 do có sự rối loạn về chuyển hoá chất béo. Ước tính 50% bệnh nhân tiểu đường type 2 bị gan nhiễm mỡ.

+ Tăng mỡ máu:
Tăng mỡ máu hay tăng lipid máu (bao gồm tăng triglyceride máu, tăng cholesterol máu hoặc cả hai) cũng thường kèm theo gan nhiễm mỡ với tỷ lệ tương đối cao.

+ Nghiện rượu:
Gan nhiễm mỡ thường gặp ở người nghiện rượu. Việc tăng tổng hợp và giảm phân giải chất béo trong gan là kết quả của nghiện rượu mãn tính làm mỡ bị ứ lại trong gan.

Gan nhiễm mỡ ở người nghiện rượu thường có thể phục hồi nhưng nếu tiếp tục uống rượu sẽ dẫn tới viêm gan do rượu và xơ gan. Bên cạnh đó việc thường xuyên dùng các loại thuốc như acemol, panadol… để giảm nhức đầu sau khi uống rượu cũng làm cho gan tổn hại nhanh. Như vậy không có thần dược nào để chữa gan nhiễm mỡ hay để phòng xơ gan do rượu tốt bằng con đường cai nghiện rượu trước khi quá trễ.

Người mắc bệnh tiểu đường có thể gặp những biến chứng như tổn thương thần kinh, bệnh tim, tổn thương mắt, nhiếm trùng hay tăng mỡ máu.

Bệnh tiểu đường, còn gọi là Đái tháo đường hay Bệnh dư đường, là một nhóm bệnh rối loạn chuyển hóa cacbohydrat khi hoóc môn insulin của tụy bị thiếu hay giảm tác động trong cơ thể, biểu hiện bằng mức đường trong máu luôn cao; trong giai đoạn mới phát thường làm bệnh nhân đi tiểu nhiều, tiểu ban đêm và do đó làm khát nước

Nhiều yếu tố quyết định bệnh tiểu đường như gen, môi trường, ăn uống, vận động thể lực, stress…Bệnh tiểu đường xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ insulin, hoặc cơ thể giảm đáp ứng với tác dụng của insulin (đề kháng với insulin).

Insulin, được sản xuất từ tuyến tuỵ , một tuyến nằm sau dạ dày, giúp cho các tế bào của cơ thể sử dụng đường từ máu của bạn.Glucose là một nguồn năng lượng cho các tế bào. Glucose được tạo ra từ thức ăn (tinh bột) và thức uống ngọt.

Các biến chứng thường gặp của bệnh tiểu đường

1. Tổn thương thần kinh

Bệnh nhân có thể bị tổn thương thần kinh ngoại vi: Làm thay đổi cảm giác, giảm cảm giác, tê bì hoặc kim châm, yếu cơ. Các dấu hiệu này thường hay xảy ra ở bàn chân nên bàn chân dễ bị tổn thương gây loét có thể làm nhiễm trùng, hoại tử và phải cắt cụt chi để bảo toàn tính mạng.

2. Tổn thương thận

Do hàm lượng đường trong máu luôn cao gây tổn thương hàng triệu vi mạch tại thận dẫn đến suy giảm các chức năng quan trọng lọc, bài tiết của thận và suy thận.

3. Tổn thương mắt

Những mạch máu nhỏ tại võng mạc dễ bị nghẽn, vỡ trong lòng mắt gây ra tổn thương dẫn đến các bệnh lý về võng mạc. Mặt khác, tiểu đường cũng có thể gây đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp, gây mù loà.

4. Bệnh lý mạch máu và tim

Biến chứng tim mạch ở bệnh nhân tiểu đường là cực kỳ nguy hiểm và rất thường gặp. Bệnh nhân rất dễ bị cao huyết áp, xơ cứng động mạch, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não gây bại liệt hoặc tử vong. Theo các số liệu thống kê cho thấy 65 % tỉ lệ tử vong ở bệnh tiểu đường là do tai biến mạch máu.

5. Nhiễm trùng

Bệnh nhân tiểu đường cũng rất dễ bị nhiễm trùng và có thể bị nhiễm trùng ở bất cứ bộ phận nào điển hình như: răng miệng, lợi, nhiễm trùng da gây mụn nhọt, nấm, nhiễm trùng đường tiểu bàng quang, thận…

Biến chứng của tiểu đường thực sự rất nguy hiểm nhưng chúng ta hoàn toàn có thể ngăn chặn các biến chứng trên nếu kiểm soát tốt hàm lượng đường trong máu.

6. Tăng mỡ máu

Những người cao tuổi mắc bệnh tiểu đường thường có hai chỉ số liên quan đến mỡ máu tăng là cholesterol và tryglyceride. Đây chính là thủ phạm làm tăng nguy cơ đột quỵ và bệnh tim. Do mỡ máu cao nên làm cho động mạch tắc nghẽn, dễ gây ra các biến chứng viêm nhiễm, bệnh về chân.

Biến chứng bệnh tiểu đường có thể tránh được và hạn chế chúng ngay cả khi chúng đã xảy ra, sự tiến triển của các biến chứng có thể được ngăn chặn thông qua việc phát hiện sớm và điều trị.Phương pháp thích hợp để điều trị các biến chứng tiểu đường đầu tiên đảm bảo sự phù hợp của phương pháp điều trị và có thể tránh được các biến chứng khác . điều quan trong là phát hiện sớm các biến chứng trong giai đoạn sớm để có phục hồi được chức năng của cơ quan tổn thương.

Theo SKGD