Các tổn thương gan làm cho gan phù nề, tăng kích thước, áp lực trong gan có nguy cơ gây xuất huyết dưới bao, vỡ bao gan. Đây là một trong những biến chứng khiến hội chứng này đe dọa tính mạng người bệnh, gây khó khăn cho bác sĩ cấp cứu.

Hội chứng HELLP là một trong những hội chứng sản khoa ít gặp, nhưng tỷ lệ tử vong cao, khoảng 25%. Nếu không cấp cứu kịp thời, nguy cơ tử vong cả mẹ và bé. Do đó, các chuyên gia cảnh báo thai phụ cần hết sức lưu ý hội chứng nguy hiểm này.

Sản phụ hồi phục sau hội chứng nguy hiểm.
Mới đây, tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, thai phụ Nguyễn Kiều Trang (đã đổi tên, 28 tuổi) được xác định mắc hội chứng này khi ở thai kỳ tuần 34.

Thai phụ đột nhiên cảm thấy đau bụng, mệt mỏi nên được cấp cứu tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội và được phát hiện mắc hội chứng HELLP. Các bác sĩ nhận định đây là trường hợp rất nặng, thai phụ được chỉ định mổ lấy thai khẩn cấp để cứu đứa trẻ.

Trong quá trình phẫu thuật lấy thai, các bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Hà Nội phát hiện ổ bụng bệnh nhân có rất nhiều máu. Lập tức kíp phẫu thuật đã điện thoại hội chẩn với Bệnh viện Xanh Pôn, yêu cầu cử một ê-kíp bác sĩ sang phối hợp cứu bệnh nhân.

Khi tiếp cận với ca bệnh HELLP, nguy cơ tử vong trên bàn mổ rất cao, các bác sĩ Bệnh viện Xanh Pôn xác định thương tổn chảy máu trong bụng là do một vết rách dài của gan trên nền tụ máu toàn bộ bao gan phải. Sản phụ được cầm máu và khẩn cấp chuyển về Bệnh viện Xanh pôn để tiếp tục theo dõi, điều trị tình trạng chảy máu của gan trên nền bệnh HELLP.

Sau một tuần hồi sức và điều trị tích cực, sản phụ đã được xuất viện trong tình trạng mạnh khỏe, các chỉ số huyết động trở lại bình thường. Em bé sức khỏe tốt và phát triển bình thường.

Qua trường hợp này, các bác sĩ khuyến cáo, để giảm thiểu những nguy cơ của hội chứng HELLP, phụ nữ có thai nên được thăm khám định kỳ ngay từ giai đoạn sớm của thai kỳ và trong suốt thời gian mang thai.

Nhờ đó, các bác sĩ có thể phát hiện sớm và điều trị kịp thời nếu thai phụ có những dấu hiệu của hội chứng này, giống như dấu hiệu của nhiễm độc thai nghén như đau bụng, mệt mỏi, phù, có protein niệu. Những người nguy cơ như cao huyết áp và có protein niệu, cần phải được tư vấn và theo dõi bởi các bác sĩ chuyên khoa.

Men gan đóng một vai trò vô cùng trong sức khỏe của mỗi con người vì chỉ số men gan phản ánh rất nhiều các vấn đề của cơ thể. Men gan cao là dấu hiệu của nhiều bệnh lý như viêm gan cấp, viêm gan mạn tính giai đoạn hoạt động, tắc đường mật, viêm tụy… Nếu không được kiểm soát kịp thời, nồng độ men quá cao sẽ làm cho bệnh nặng hơn, người bệnh có nguy cơ giảm tuổi thọ, thậm chí tử vong.

1. Men gan là gì?

Vì gan đảm nhiệm hơn 500 chức năng trong cơ thể như chuyển hóa, giải độc, lưu trữ, thanh lọc máu… nên để thực hiện các nhiệm vụ này, trong các tế bào gan có chứa các enzyme chính là men gan (thường gọi là alanine aminotransferases (viết tắt là ALT).

Khi tế bào gan bị chết đi hoặc bị tổn thương, các men gan sẽ tràn vào trong máu, vì vậy xét nghiệm máu sẽ thấy men gan trong máu. Nồng độ men gan trong máu khác nhau sẽ phản ảnh tình trạng tế bào gan khác nhau. Tế bào gan càng bị hủy hoại càng nhiều thì lượng men gan giải phóng ra càng nhiều.

Cho nên trong các trường hợp viêm gan cấp tính hoặc viêm gan tối cấp hoặc ung thư gan thì lượng men gan tăng nhanh một cách đột biến có khi lên tới 5.000U/l.

Ảnh minh họa

Men gan đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống của mỗi con người, nó nằm trong tế bào gan và tham gia vào quá trình chuyển hóa quan trọng các chất trong cơ thể.Khi men gan bị rối loạn, tức là khi men gan tăng cao, phải đến gặp bác sĩ để có những xét nghiệm kịp thời vì đó có thể là triệu chứng của nhiều căn bệnh nguy hiểm.

2. Các tác nhân làm tăng men gan

Do uống rượu, bia

Đặc biệt là rượu. Lượng men gan tăng trong máu người uống rượu tùy thuộc liều lượng rượu vào máu và chất lượng rượu. Lượng men gan trong máu do gan bị tổn thương bởi rượu thì loại AST thường tăng cao từ 2-10 lần trong khi đó lượng ALT tăng ít.

Viêm gan

Viêm gan do virút có thể do virút viêm gan A, B, C, E, D. Viêm gan cấp do virút hoặc bất kỳ nguyên nhân nào cũng làm cho men gan tăng cao đột biến.

Nếu tăng từ 1-2 lần là ở mức độ nhẹ, từ trên 2 – 5 lần là tăng ở mức độ trung bình và tăng trên 5 lần là tăng ở mức độ nặng (bình thường AST ≤ 37U/l và ALT ≤ 40U/l và GGT: nam 15 – 50 ≤ U/l và nữ: 7 – 32 ≤ U/l).

Bệnh về đường mật

Men gan cũng có thể tăng trong các bệnh về đường mật (viêm đường mật, viêm túi mật, sỏi đường mật trong gan, teo đường mật bẩm sinh) hoặc áp-xe gan.

Bệnh sốt rét

Men gan có thể tăng cao trong bệnh sốt rét do ký sinh trùng sốt rét, đặc biệt là sốt rét ác tính vì tế bào gan, thận bị tổn thương hoặc các bệnh tắc đường mật do giun, viêm dạ dày cấp, sởi, viêm tụy cấp hoặc mạn tính.

Các bệnh lý khác

Men gan có thể tăng trong các bệnh do ứ sắt, viêm gan tự miễn, bệnh lý tự miễn ở ruột non. Với một số thuốc dùng để điều trị một bệnh nào đó nhưng cũng có thể gây tác dụng phụ làm ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa của tế bào gan hoặc gây ngộ độc tế bào gan làm xuất hiện viêm gan cấp tính do thuốc, ví dụ ngộ độc thuốc điều trị lao.

Chỉ số men gan bình thường:

AST: 20-40UI/L.

ALT: 20-40UI/L.

GGT: 20-40UI/L.

Phosphatase kiềm: 30-110UI/L.

Men gan tăng cao ngày càng xuất hiện ở nhiều người đặc biệt là do thói quen ăn uống thất thường và sử dụng nhiều rượu bia. Nhưng phần lớn mọi người đều rất chủ quan mãi cho đến khi sức khỏe cơ thể kiệt quệ vì men gan tăng cao.

Men gan – “biển báo vàng” cho sức khỏe

Trong gan có một hệ thống enzyme hoàn chỉnh để thực hiện hoạt động tổng hợp và chuyển hóa chất gọi chung là men gan.

Khi tế bào gan bị tổn thương nhiều thì men gan sẽ tăng do lượng enzyme phóng thích vào máu càng nhiều.

Do vậy chỉ số men gan là chỉ số phản ánh tình trạng sức khỏe của gan.

Bạn có thể biết được chỉ số men gan của cơ thể bằng việc xét nghiệm máu.

Bạn có thể biết được chỉ số men gan nhờ việc xét nghiệm

Bạn đã làm gì để men gan tăng cao?

Việc men gan tăng cao có thể xuất phát từ các nguyên nhân sau:

Uống rượu, bia: Rượu bia có mức độ “sát nhân” gan cực cao và làm nồng độ men gan tăng lên rất nhiều. Lượng men gan tăng ở người uống rượu, bia tùy thuộc vào liều lượng và chất lượng của rượu, bia.

Viêm gan: Viêm gan do bất kỳ nguyên nhân nào cũng làm cho men gan tăng cao đột biến nhưng viêm gan do các nhóm virus như A, B, C, E, D có mức độ tăng rất cao và thường gây ra tình trạng viêm cấp tính.

Bệnh sốt rét: Khi bị sốt rét nồng độ men gan trong cơ thể cũng tăng lên vì lúc này các tế bào của gan và thận đều bị tổn thương.

Bệnh về đường mật: Men gan cũng có thể tăng trong các bệnh về đường mật như bệnh viêm đường mật, viêm túi mật, sỏi đường mật trong gan, teo đường mật bẩm sinh hoặc áp-xe gan.

Ngoài ra, các bệnh gan nhiễm mỡ, bệnh gan do dùng thuốc cũng có thể làm tăng nồng độ men gan.

Hậu quả của bệnh men gan cao

Tỷ lệ men gan tăng cao, làm suy giảm chức năng của gan, lúc này gan giảm hoặc không còn khả năng giải độc và dẫn đến hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe.

Men gan cao là dấu hiệu báo động nhiều bệnh lý nghiêm trọng như viêm gan, ung thư gan, viêm cơ, viêm thận mãn, viêm túi mật, nhồi máu cơ tim, động kinh…

Trong tạp chí y học Hepatology số tháng 3/2008, W. Ray Kim, M.D., Mayo Clinic và cộng sự báo cáo rằng: Men gan cao làm giảm dần tuổi thọ, tăng tỷ lệ tử vong từ 21 đến 78%.

Khi các bệnh lý nghiêm trọng kể trên không điều trị kịp thời sẽ dấn đến các biến chứng như xơ gan, ung thư gan.

Nhưng vẫn còn cơ hội điều trị

Khi bị men gan tăng cao, bạn đừng quá bi lụy vì vẫn có cơ hội điều trị. Cách làm là: hãy đến gặp bác sĩ và tuân thủ đúng liệu trình điều trị đồng thời thực hiện chế độ, ăn uống, vận động, sinh hoạt khoa học nhất.

Tuy nhiên, theo GS, TS, BS. Nguyễn Khánh Trạch (Chủ tịch Hội Nội khoa Việt Nam): Nếu viêm gan ở giai đoạn muộn, các tế bào gan bị xơ hoá và hoại tử nghiêm trọng, hình thành những nốt gan bất thường thì mọi cách điều trị lúc này chỉ làm chậm tốc độ xơ hoá, còn bệnh thì gần như hết đường cứu chữa.

Vậy lời khuyên chân thành nhất dành cho bạn là: Hãy làm mọi cách để duy trì lá gan khỏe mạnh của bạn.

Men gan cao là căn bệnh diễn biến âm thầm nên nhiều người cho là không nguy hiểm đến tính mạng thường không đi khám. Tuy nhiên, đây lại là bệnh khó điều trị dứt điểm.

Nhiều người chỉ quan về bệnh men gan cao

Men gan là một loại enzyme nằm trong tế bào gan, tham gia vào quá trình chuyển hóa các chất trong cơ thể. Men gan tăng (men gan cao) là biểu hiện bất thường đầu tiên về sinh hóa ở bệnh nhân viêm gan virus, viêm gan do thuốc và viêm gan tự miễn.

Anh Hà Trung, 35 tuổi (Đông Anh – Hà Nội) cho biết mình đã bị men gan cao cách đây 5 trong một lần đi kiểm tra sức khỏe do công ty tổ chức. Trước đây mình cũng coi thường sức khỏe lắm ham nhậu nhẹt bạn bè, ăn uống không kiêng cữ nên mình tăng cân nhanh từ 65kg lên 80kg trong một thời gian ngắn. Sau khi phát hiện mình có chỉ số men gan cao bác sĩ khuyên nên hạn chế hoặc không dùng những đồ uống chứa chất cồn như bia rượu. Từ đó trở đi mỗi lẫn nhậu nhẹt ở cơ quan hay bạn bè mình không dám uống.

Theo Thạc sĩ – bác sĩ Lê Thị Phương Huệ, Bệnh viện Thanh Nhàn, những người mà có dấu hiệu bị men gan mà khi sử dụng bia rượu nhiều thì khi vào cơ thể, gan sẽ phải làm việc “xử lý” lượng chất cồn và đào thải chúng ra ngoài. Nhưng khi gan yếu hoặc lượng chất cồn quá nhiều thì điều ngược lại sẽ xảy ra, chất cồn sẽ “xử lý” gan, phá hủy tế bào gan. Do đó, trong cuộc sống hàng ngày, bạn nên hạn chế uống bia rượu để bảo vệ lá gan. Đặc biệt khi gan bị viêm, men gan cao, người bệnh cần phải kiêng tuyệt đối bia rượu để giúp gan hồi phục nhanh.

Khi đã biết mình bị tăng men gan, bạn nên giữ gìn sức khỏe, tránh làm việc quá sức, cần điều chỉnh chế độ ăn uống và bước kế tiếp là phải đi khám bác sĩ chuyên khoa về bệnh gan mật để được xác định rõ bệnh và điều trị kịp thời, tránh được sớm những biến chứng nguy hiểm như: xơ gan, ung thư gan…

Men gan cao là căn bệnh diễn biến âm thầm nên nhiều người cho là không nguy hiểm đến tính mạng thường không đi khám. Ảnh minh họa

Còn chị Hạnh, 40 tuổi (Phủ Lý – Hà Nam) cho biết, dù không uống bia rượu nhưng chị vẫn mắc bệnh men gan cao. Chị kể trước khi thấy trong người mệt mỏi, da vàng lúc nào trong người thấy nóng ruột ăn không biết ngon, người gầy sụt cân. Chị nghĩ nguyên nhân do làm việc nhiều nên chủ quan không đi khám. Đợt đưa con đi thi đại học, cậu em trai chị thấy chị gái dạo này sức khỏe gầy cho đi kiểm tra làm các xét nghiệm máu thì bác sĩ cho biết chị bị viêm gan B kèm theo men gan cao gấp 2 lần so với bình thường. Nên phải dùng thuốc điều trị một thời gian để men gan được ổn định.

Theo bác sĩ Huệ những trường hợp như chị Hạnh khi bị men gan cao do xuất phát từ bệnh lý là nhất nhiều. Trong số các nguyên nhân gây tăng men gan thì viêm gan do virus là đáng sợ hơn cả. Viêm gan do virus có thể do virut viêm gan A, B, C, E, D. Viêm gan cấp do virus hoặc bất kỳ nguyên nhân nào cũng làm cho men gan tăng cao đột biến. Nếu tăng từ 1- 2 lần là ở mức độ nhẹ, từ trên 2-5 lần là tăng ở mức độ trung bình và tăng trên 5 lần là tăng ở mức độ nặng. Đối với những trường hợp như thế này là men gan tăng ở mức độ trung bình chỉ cần bệnh nhân tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ định bác sĩ thì men gan nhanh chóng trở lại bình thường.

Điều trị men gan cao phải theo chỉ dẫn của bác sĩ

Bác sĩ Huệ cho biết ngoài những nguyên nhân trên, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến men gan cao do các bệnh lý khác men gan có thể tăng trong các bệnh do ứ sắt, viêm gan tự miễn, bệnh lý tự miễn ở ruột non. Với một số thuốc dùng để điều trị một bệnh nào đó nhưng cũng có thể gây tác dụng phụ làm ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa của tế bào gan hoặc gây ngộ độc tế bào gan làm xuất hiện viêm gan cấp tính do thuốc…

Người bị tăng men gan nên đi kiểm tra sức khoẻ định kỳ để được bác sĩ theo dõi và đánh giá sự tiến triển của bệnh. Khi men gan tăng, bác sĩ không chỉ dựa vào chỉ số men gan trong máu tăng mà còn dựa vào nhiều yếu tố khác và các xét nghiệm cận lâm sàng khác mới hy vọng kết luận được nguyên nhân gây tăng men gan như siêu âm gan, siêu âm hệ thống dẫn mật, tụy tạng cũng như xem xét một số bộ phận khác.

Tuy nhiên, đây lại là bệnh khó điều trị dứt điểm. Ảnh minh họa

Trong ăn uống hằng ngày, cần kiêng rượu, bia và các loại nước giải khát có cồn, nhất là người đang mắc bệnh về gan (viêm gan cấp, mạn hoặc người lành mang virut viêm gan), mật (sỏi mật, giun chui ống mật, viêm đường dẫn mật) hoặc đã từng mắc bệnh sốt rét. Không nên hút thuốc lá, thuốc lào.

Khi có một chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp tế bào gan hồi phục và tái sinh nhanh hơn, tăng cường chức năng miễn dịch, thúc đẩy hồi phục chức năng gan. Những bệnh nhân bị men gan cao không ăn mỡ động vật, các loại thức ăn chiên, xào, thức ăn có nhiều chất béo hay các đồ ngọt. Vì các chất này có thể làm cho cơ thể tăng lên, dễ gây ra mỡ gan và
mỡ máu cao, từ đó làm nặng thêm men gan cao, làm cho men gan cao chữa mãi không khỏi.

Một lưu ý hết sức quan trọng đối với bệnh nhân có men gan cao khi xét nghiệm máu thấy men gan tăng trong khi đang dùng một loại thuốc nào đó cũng nên cho bác sĩ khám bệnh và theo dõi sức khoẻ cho mình biết để bác sĩ có phương án giải quyết. Ngoài ra cũng nên vận động cơ thể một cách nhẹ nhàng trừ khi đang bị viêm gan cấp tính.

Người có men gan tăng cũng không nên chủ quan nhưng không nên lo lắng thái quá ảnh hưởng đến tinh thần, theo đó ảnh hưởng đến sức khỏe, nhất là còn mắc các bệnh khác về tim mạch hoặc bệnh rối loạn chuyển hóa. Khám bệnh định kỳ để theo dõi chỉ số men gan trong máu là việc làm rất cần thiết.

Theo SKDS

Men gan cao – mức độ hủy hoại tế bào gan ở mức báo động

Anh Nguyễn Trung, 35 tuổi, TPHCM, nhân viên kinh doanh của một công ty xuất nhập khẩu. Vì đặc thù công việc, anh phải giao tiếp, thường xuyên dùng rượu bia. Trong lần khám sức khỏe tháng 6 vừa rồi, anh nhận kết quả xét nghiệm bị tăng men gan với chỉ số 2700 U/l.

Để điều trị giảm men gan, bác sĩ khuyên anh kết hợp dùng thuốc và thay đổi lối sống, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, đặc biệt là kiêng rượu bia. Sau lần tái xét nghiệm, men gan của anh đã giảm thấy rõ.

Kịp thời phát hiện và điều trị sớm, triệu chứng tăng men gan chưa gây ra các bệnh nguy hiểm với anh Trung. Tuy nhiên, TS.BS. Phạm Thị Thu Thủy, Trưởng khoa Gan, Trung tâm Y khoa Medic, cho biết: rất nhiều người hiện nay, do không phát hiện sớm tăng men gan dẫn đến những tổn thương gan nặng như xơ gan, suy gan thì việc điều trị vô cùng khó khăn.

Ảnh minh họa

Trong nhóm xét nghiệm chức năng gan, giúp đánh giá một cách tổng quát tình trạng hoạt động của gan và hệ thống đường mật thì có xét nghiệm men gan. Men gan liên quan đến tình trạng viêm và hoại tử tế bào gan, men gan là chỉ số nói lên mức độ hủy hoại của tế bào gan. Men gan càng cao thì mức độ hủy hoại càng tăng. Tăng men gan có thể do nhiều nguyên nhân do virút, vi trùng, hóa chất, uống nhiều rượu bia… Trong đó, lạm dụng rượu bia được xem là nguyên nhân chủ yếu.

Nếu men gan tăng nhẹ dưới 2 lần thì người bệnh hầu như chưa có biểu hiện triệu chứng gì, chỉ được đánh giá qua xét nghiệm với hai chỉ số chính là men ALT (Alanin Amino Transferase) và men AST (Aspartate Amino Transferase). Chỉ số bình thường trong máu khoảng < 30 U/l . Khi chỉ số các men ALT, AST gia tăng trong máu báo hiệu tế bào gan đang bị phá hủy. Từ đó, dẫn đến giảm khả năng làm việc của gan, suy gan, ảnh hưởng hoạt động các cơ quan khác trong cơ thể như thận, tim…

Tăng men gan là triệu chứng của nhiều bệnh, do đó cần điều trị theo từng nguyên nhân. Trong đó, TS.BS. Thu Thủy lưu ý đến tác hại của việc lạm dụng rượu bia “phá hoại” lá gan vì khiến lượng acetaldehyt là chất độc được sản sinh ra khi sử dụng bia rượu phá hủy tế bào gan tăng rất nhanh, nặng có thể gây viêm gan cấp, hôn mê gan, nguy hiểm đến tính mạng.

“Chặn” men gan tăng từ sớm

TS.BS. Thu Thủy cho rằng, cần ngăn chặn tăng men gan bằng phương pháp khoa học từ lúc còn là nguy cơ để bảo vệ lá gan.

Để bảo vệ lá gan khỏe mạnh, bạn cần chú ý tới chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt hợp lý: nên bổ sung các thực phẩm giàu vitamin A (cà rốt, hẹ, tỏi tây, bắp cải), vitamin B1 (giá, hoa quả, đậu, lạc, rau xanh), vitamin B2 (hạt kê, đậu nành, trứng, sữa), các thực phẩm chứa nhiều protein (thịt nạc, cá); không ăn da, mỡ động vật, các thực phẩm chứa nhiều đường, nhiều dầu mỡ, tránh các gia vị cay nóng; kiêng rượu, bia và các đồ uống có cồn, không hút thuốc lá. Bên cạnh đó, nên nghỉ ngơi hợp lý, tập thể dục nhẹ nhàng, không thức khuya, giải quyết tốt áp lực, stress…

Mỗi người nên chủ động theo dõi sức khỏe và khám sức khỏe định kỳ để phát hiện tăng men gan. Người bị men gan cao nên thực hiện đúng chỉ định và dùng thuốc theo sự hướng dẫn của bác sĩ. Không tự ý dùng thuốc, đồng thời, kiểm tra định kỳ để được bác sĩ theo dõi và đánh giá sự tiến triển của bệnh để giúp tế bào gan nhanh tái sinh, tăng cường chức năng miễn dịch, thúc đẩy phục hồi chức năng gan.

Theo Khánh Lan – Sức khỏe & Đời sống