Nấm được ứng dụng rất rộng rãi trong đời sống lẫn sản xuất. Nhiều loài được sử dụng trong công nghệ thực phẩm, làm thức ăn hoặc trong quá trình lên men. Nấm còn được dùng để sản xuất chất kháng sinh, hoóc môn trong y học và nhiều loại enzym. Tuy vậy, nhiều loại nấm lại có chứa các chất hoạt động sinh học được gọi là mycotoxin, như ancaloit và polyketit – là những chất độc đối với động vật lẫn con người (gây buồn nôn, khó chịu, ngộ độc).

Nếu chỉ tính đến những loại nấm ăn được, thì bạn sẽ phải bất ngờ vì loại thực phẩm nhỏ bé nhưng công dụng to lớn này.

1. Nấm có đặc tính chống ung thư

Một nghiên cứu năm 2010 công bố trên tạp chí Experimental Biology & Medicine thử nghiệm 5 loại nấm (maitake, crimini, portabella, hàu và nút trắng) đã phát hiện ra rằng nấm có khả năng ức chế sự phát triển và sinh sản của tế bào ung thư vú. Ngoài ra, nấm shiitake có chứa lentinan, một loại phân tử có hoạt chất chống ung thư. Theo Trung tâm Memorial Sloan Kettering Cancer, lentinan có thể giúp kéo dài sự sống của bệnh nhân mắc bệnh ung thư khi sử dụng hóa trị. Trên thực tế, lentinan đã được phê duyệt làm chất bổ trợ cho bệnh ung thư dạ dày ở Nhật Bản từ năm 1985. Lentinan không tiêu diệt tế bào ung thư trực tiếp, mà nó giúp tăng cường hệ thống miễn dịch, giúp làm chậm sự phát triển của khối u.

2. Nấm giúp tăng cường
Beta-glucan là một loại đường được tìm thấy trong thành tế bào của nấm (và một số loại thực vật khác) cũng giúp tăng cường hệ thống miễn dịch của bạn. Beta-glucan có cấu trúc 1, 3 và 1, 6 mới có tác dụng mạnh nhất lên sức khỏe của con người. Đặc biệt, chúng có khả năng kích thích hệ thống miễn dịch của cơ thể. Các thuộc tính tác dụng lên miễn dịch của Beta-glucan đã được công nhận trong nhiều thập kỷ. Beta-glucan có thể hoạt động trên nhiều thụ thể màng tế bào miễn dịch. Nó có thể hoạt động đơn lẻ hoặc kết hợp với các phân tử khác bao gồm các đại thực bào, bạch cầu trung tính, monocytes, các tế bào giết tự nhiên và các tế bào đuôi gai. Beta-glucan cũng kích hoạt một loạt các cytokine được giải phóng, như yếu tố hoại tử khối u (TNF)-a và các loại interleukins khác nhau. Do đó, ăn nấm sẽ giúp tăng khả năng miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch thích nghi.

3. Nấm giúp giảm cholesterol

Nấm là một nguồn chitin và beta-glucan tốt, là những chất làm giảm cholesterol. Một nghiên cứu năm 2012 trên Tạp chí International Journal of Medicinal Mushrooms cho thấy nấm sò hồng làm giảm tổng lượng cholesterol và LDL. Nấm Shiitake có chứa một hợp chất giúp gan xử lý cholesterol và loại bỏ nó ra khỏi máu. Nấm chứa chất phytonutrients có tác dụng giữ cho các tế bào không dính vào thành mạch máu, duy trì huyết áp khỏe mạnh và cải thiện lưu thông.

4. Nấm có nhiều vitamin B và D

Vitamin B đóng vai trò quan trọng đối với quá trình trao đổi chất, hệ thần kinh, mắt, cơ bắp, các cơ quan, da và tóc. Vitamin B là nguyên liệu cần thiết trong quá trình chuyển hóa thức ăn thành năng lượng và hoạt động điều hòa các phản ứng hóa học trong cơ thể của các enzyme, protein. Các nguồn cung cấp vitamin B tốt nhất là rau, hoa quả, thịt và cá.

Vitamin D là một nhóm các secosteroid tan được trong chất béo, có chức năng tăng cường khả năng hấp thu canxi và phosphat ở đường ruột. Ở người, các hợp chất quan trọng nhất trong nhóm này là vitamin D3 (còn được gọi là cholecalciferol) và vitamin D2 (ergocalciferol). Vitamin D3 và D2 có thể bổ sung vào cơ thể qua việc ăn uống. Cơ thể cũng có thể tự tổng hợp vitamin D (đặc biệt là cholecalciferol) ở da khi da được tiếp xúc đủ với ánh nắng mặt trời.

Ăn nấm sẽ cung cấp vitamin B và D cho cơ thể bạn.

5. Nấm có khả năng chống viêm

Trong nấm có chứa một chất chống oxy hóa mạnh mẽ gọi là ergothioneine, giúp giảm viêm khắp cơ thể. Nấm linh chi được các nước châu Á sử dụng làm thuốc trong hàng ngàn năm, cũng có tác dụng chống viêm rất tốt. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng nấm linh chi có nhiều lợi ích cho sức khỏe như giúp chống nhiễm mỡ, xơ mạch và các biến chứng (bệnh xơ vữa động mạch vành). Có tác dụng đặc biệt trong việc loại trừ chất cholesterol trong máu và các thành mạch, trợ tim, lọc sạch máu, làm giảm cholesterol, giảm xơ cứng thành động mạch, thúc đẩy quá trình lưu thông máu, tăng cường tuần hoàn máu.

6. Nấm ‘ma thuật’ có thể giúp bệnh nhân ung thư bớt căng thẳng

Trong một thử nghiệm lâm sàng tại Đại học Y khoa Johns Hopkins và Trung tâm Y tế Langone, các bác sĩ đã cho 80 bệnh nhân ung thư đang trong trạng thái lo âu, trầm cảm hoặc sợ chết dùng thử psilocybin. Đây là một hợp chất gây ảo giác tự nhiên được tìm thấy trong khoảng 200 loại nấm. Khoảng 80% trong số các bệnh nhân cho biết, họ đã trải qua sự hạnh phúc, cảm giác kết nối với người khác và những trải nghiệm huyền bí tâm linh khi dùng psilocybin. Những tác động tích cực này kéo dài trong vòng 6 tháng. Trên tạp chí Tâm lý học, các nhà khoa học cũng cho biết: Psilocybin là hợp chất có lợi cho những người bị trầm cảm hoặc rối loạn căng thẳng sau chấn thương.

7. Nấm giúp chống lão hóa

Nấm có chứa hai chất chống oxy hóa: Selenium và Ergothioneine. Các chất này có tác dụng loại bỏ các gốc tự do và được cho là giúp cơ thể chống lại các bệnh mãn tính. Các nhà nghiên cứu ở Mỹ đã phát hiện ra rằng nấm trắng có hàm lượng Ergothioneine cao gấp 12 lần so với lúa mì và gấp 4 lần so với gan gà – trước đây là những thực phẩm được đánh giá hàng đầu cho chất chống oxy hóa này.

1. Giúp tăng cường hệ miễn dịch

Sự hiện diện của một lượng lớn vitamin C trong nhãn giúp tăng cường hệ thống miễn dịch, bảo vệ cơ thể chống lại chứng cảm lạnh thông thường, cúm và các bệnh truyền nhiễm khác.

2. Tăng cường hấp thụ sắt trong máu

Vitamin C trong nhãn cũng hỗ trợ cải thiện hấp thu sắt trong máu, làm tăng mức huyết sắc tố và năng lượng, ngăn ngừa tình trạng thiếu máu và các vấn đề liên quan đến máu khác.

3. Ngừa bong tróc da

Lượng vitamin C cao trong nhãn còn làm cho làn da mịn màng và khỏe mạnh hơn. Ăn nhiều loại trái này có thể ngăn ngừa bong tróc da và nếp nhăn ở vùng da mỏng manh quanh mắt, do một số chất chống oxy hóa tác động.

4. Tác dụng chữa bệnh của nhãn

Nhãn thường được kê đơn như một phương thuốc thảo dược trong y học cổ truyền Nam Á. Nó giúp làm giảm căng thẳng, ngăn ngừa viêm và giảm chứng mất ngủ, được coi là một loại thuốc chống trầm cảm tự nhiên.

Ăn nhiều nhãn cũng làm dịu các dây thần kinh, giảm kích thích mệt mỏi, tất cả nhờ hàm lượng hợp chất pericarp chứa nhiều chất chống oxy hóa như flavonoid, axit phenolic, polysacarit bên trong. Đồng thời, những chất này cũng giúp chống viêm, vi khuẩn cực kỳ tốt.

Một bộ môn mới của nghiên cứu khoa học đang cho thấy những lợi ích của việc ngủ trưa, và cách một giấc ngủ trưa có thể tái tạo cơ thể và tâm trí.
Khi bạn bắt đầu rơi vào tình trạng buồn ngủ rũ rượi vào giữa ngày, điều này sẽ phá hủy sự tập trung và tỉnh táo, tiến sĩ Carl Bazil (Đại học Columbia, Mỹ) cho biết.

Vì sao chỉ nên ngủ trưa khoảng 25 đến 30 phút?

Một giấc ngủ ngắn buổi trưa sẽ giúp bạn cảm thấy được phục hồi, tỉnh táo và chú ý hơn. Theo Tổ chức National Sleep của Mỹ, một nghiên cứu của NASA về các phi công quân sự và phi hành gia đã phát hiện ra rằng một giấc ngủ ngắn 40 phút đã cải thiện hiệu suất 34% và cải thiện sự tỉnh táo bằng một con số khổng lồ 100%, theo Reader’s Digest.

Ngủ trưa giúp ghi nhớ

Cùng với sự tăng cường chức năng thần kinh, giấc ngủ trưa giúp tăng cường khả năng lưu giữ thông tin đã học. Elizabeth Napevitt, một nhà nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm về giấc ngủ và nhận thức tại Đại học California (Mỹ), cho biết: Trong khi ngủ, các vùng não liên quan đến việc thu thập thông tin vào bộ nhớ có thể được kích hoạt lại.

Một nghiên cứu của Đức cho thấy các đối tượng có khả năng nhớ lại các cặp từ ngẫu nhiên mà họ đã học được gấp 5 lần nếu họ ngủ trưa.

Ngủ trưa cải thiện sức khỏe tim

Giấc ngủ không chỉ tốt cho não, nó còn giúp ích cho trái tim nữa. Giấc ngủ được gọi là kỳ nghỉ của tim mạch vì trong khi ngủ sâu kể cả ngủ trưa, có một sự nghỉ ngơi tổng thể về hoạt động tim mạch, ông McDevitt (Đại học California, Mỹ) nói. Thay vào đó, hệ thống giao cảm, gồm phản ứng nghỉ ngơi và tiêu hóa, chiếm lĩnh.

Một nghiên cứu trên nam giới ở Hy Lạp cho thấy những người thường xuyên ngủ trưa có nguy cơ tử vong vì bệnh tim thấp hơn 37%. Thiếu ngủ cũng có thể dẫn đến nguy cơ mắc bệnh tim, do đó giấc ngủ trưa vô cùng có lợi, theo Reader’s Digest.

Ngủ trưa giúp giảm căng thẳng

Buồn ngủ cũng có liên quan đến tăng huyết áp và mức độ hoóc môn căng thẳng cao hơn, do đó dùng giấc ngủ trưa để giảm căng thẳng là rất tốt cho cơ thể.

Một nghiên cứu khác từ Hy Lạp cho thấy những người ngủ trưa có huyết áp thấp hơn so với những người không ngủ. Giấc ngủ trưa làm giảm lượng hoóc môn căng thẳng trong cơ thể, giảm căng thẳng và giảm nguy cơ mắc bệnh tim, ông Richard Shane, tiến sĩ, chuyên gia về giấc ngủ ở New West Physicians, Mỹ, cho biết.

Ngủ trưa giúp giảm cân

Xuất phát từ nhịp sinh học tự nhiên, vào thời điểm xế chiều, bạn sẽ cảm thấy buồn ngủ, mệt mỏi và muốn nạp năng lượng. Nhưng nếu ngủ trưa, bạn có thể giúp loại bỏ cảm giác thèm ăn dẫn đến tiêu thụ thực phẩm không lành mạnh, và do đó, giúp giảm cân.

Theo ông McDevitt, có một số bằng chứng cho thấy việc ngủ trưa tác động đến hai loại hoóc môn chuyển hóa có tác dụng điều chỉnh cơn đói và sự thèm ăn. Từ quan điểm này, ngủ trưa là một lựa chọn lành mạnh hơn để chống lại cơn buồn ngủ và thèm ăn vặt.

Ngủ trưa giúp cải thiện tâm trạng

Khi có một giấc ngủ kém, sẽ tạo ra sự mất cân bằng nội tiết tố thần kinh, gây cảm giác mệt mỏi và khó chịu. Ngủ trưa giúp khôi phục hệ thống thần kinh trở lại mức bình. Nhưng để không bị khó chịu khi thức dậy, hãy thử một giấc ngủ ngắn chỉ từ 20 – 30 phút, Trường Y khoa Harvard đề nghị, theo Reader’s Digest.

Ngủ trưa làm tăng cường hệ miễn dịch

Một lợi ích khác của ngủ trưa là giúp cơ thể tránh khỏi vi trùng xâm nhập. Mất ngủ làm suy yếu chức năng miễn dịch và ngủ trưa có thể giúp khôi phục chức năng miễn dịch sau khi thiếu ngủ.

Một nghiên cứu cho thấy số lượng bạch cầu bị tăng sau một đêm thiếu ngủ, được phục hồi sau một đêm ngủ đủ 8 tiếng kèm theo một giấc ngủ trưa. Chỉ có giấc ngủ ban đêm, nhưng không ngủ trưa thì không cho thấy hiệu ứng này. Giấc ngủ trưa còn giúp tái tạo da và mô, giúp trẻ hơn, theo Reader’s Digest.

Ngủ trưa cải thiện hiệu suất tập luyện

Ngủ trưa có thể giúp tăng cường khả năng tập luyện hoặc các kỹ năng vận động tinh tế như chơi piano. Hệ thống vận động có thể trở nên mệt mỏi do sử dụng quá mức, dẫn đến hiệu suất chậm hơn hoặc kém chính xác hơn. Ngủ trưa có thể giúp giảm bớt sự mệt mỏi, giúp khôi phục tốc độ và độ chính xác.

Nên ngủ trước hay sau khi vận động?

Hóa ra, cả hai đều có lợi. Nồng độ hoóc môn tăng trưởng tăng đột biến trong khi ngủ, cho thấy đây là thời cơ thích hợp để cơ bắp và mô liên kết tự tái tạo. Vì vậy, một giấc ngủ ngắn sau khi tập luyện thể chất có thể giúp bắt đầu quá trình tái tạo cơ bắp.

Ngủ trưa tăng cường sự nhạy bén

Khi cần ngủ, các giác quan cảm thấy mệt mỏi, nhưng một giấc ngủ trưa có thể giúp chúng nghỉ ngơi. Điều này có thể đặc biệt hữu ích cho các kỹ năng nhận thức, như bác sĩ X-quang phát hiện khối u trong hình ảnh, hoặc như một nhạc sĩ có thể phân biệt giữa các âm thanh tương tự nhau.

Ngủ trưa tăng cường sự sáng tạo

Ngủ trưa không chỉ tăng hiệu suất mà còn có thể thúc đẩy sự sáng tạo.

Trong khi ngủ, đặc biệt là ngủ trưa, bộ não được khởi động lại và được dọn đi những thứ lộn xộn. Điều này có thể giúp giải thích tại sao khi ngủ, dù chỉ vài phút, bạn đột nhiên có giải pháp và ý tưởng mới.

Một nghiên cứu gần đây cho thấy bán cầu não phải, liên quan đến sự sáng tạo, đã hoạt động trong những giấc ngủ trưa. Tiến sĩ Shane nói rằng những giấc ngủ trưa dài hơn, cho phép cơ thể bước vào giai đoạn của giấc ngủ khi não hoạt động tích cực và xuất hiện giấc mơ, đã giúp thực hiện các bài kiểm tra giải quyết vấn đề sáng tạo