Rối loạn tuần hoàn não luôn gây ra sự mệt mỏi chân tay, suy giảm trí nhớ, khó ngủ mất ngủ, dễ cáu. Vì thế, bạn cùng tìm hiểu nguyên nhân và cách phòng trị chứng bệnh nguy hiểm dưới đây nhé.

Hiện nay, các bệnh mạn tính như nhiễm mỡ máu, tăng huyết áp, thừa cân, béo phì, nghiện rượu, thuốc lá… và những áp lực của công việc, cuộc sống đang làm cho chứng bệnh này có xu hướng tăng. Rối loạn tuần hoàn não thường xảy ra ở độ tuổi trung niên trở lên. Tuy nhiên, ngay cả những người trẻ tuổi cũng là đối tượng nguy cơ của bệnh.

Người bình thường lưu lượng máu (tưới máu não là 55ml máu/100g não/phút), khi lưu lượng máu não đến não quá thấp (dưới 20ml/100g/phút) thì não sẽ bị thiếu máu (rối loạn tuần hoàn não). Hoạt động tim mạch bảo đảm hoạt động tưới máu não, nhất là huyết động học. Độ quánh của máu, lòng động mạch ảnh hưởng nhiều tới dòng chảy trong các mạch máu. Những stress trong cuộc sống hằng ngày cũng là yếu tố tác động tới việc xuất hiện căn bệnh này.

Tăng huyết áp, xơ cứng mạch não, stress… là các yếu tố nguy cơ của rối loạn tuần hoàn não.

Các biểu hiện của rối loạn tuần hoàn não

Rối loạn tuần hoàn não hay còn gọi là thiểu năng tuần hoàn não, ở giai đoạn đầu có thể bù trừ, sau đó chuyển sang giai đoạn mất bù với cơn thiếu máu não thoáng qua – một sự rối loạn khu trú nhất thời tại não hay võng mạc và sẽ mất đi trong 24 tiếng. Tuy đây là dấu hiệu đầu tiên của nguy cơ mắc tai biến mạch máu não về sau nhưng mọi người thường ít chú ý, đặc biệt là người trẻ. Những biểu hiện như mỏi tay chân ở một bên người, có cảm giác tê bì, co giật ở chi, hoặc đang nói chuyện người bệnh dừng lại không nói được, hay đột nhiên có người đi ngoài đường không nhớ đường về nhà… Những rối loạn này nếu không được điều trị sớm sẽ tiến triển nặng hơn nếu trong người có sẵn các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch…

Các rối loạn tuần hoàn não ít nhiều đều có phù não, gây ra các rối loạn về tâm lý, như người bệnh dễ nóng giận, buồn vui, hay quên, thậm chí không gọi tên được người thân ngồi trước mặt. Các rối loạn khác có thể gặp nữa là rối loạn thần kinh thực vật (cảm giác nóng bừng bừng, toát mồ hôi, nghẹt thở, lạnh các ngón chi, nổi da gà…), rối loạn kích thích, rối loạn đại tiểu tiện…

Rối loạn tuần hoàn não còn được chia theo vị trí tổn thương như ở vùng não bán cầu, vùng trán, vùng thái dương, vùng chẩm, vùng thân não, tiểu não…

Khi người bệnh bị rối loạn tuần hoàn não cấp tính, biểu hiện sẽ là tai biến mạch máu não. Đây là bệnh rất kinh điển. Những biểu hiện thường thấy của tai biến mạch máu não là sự đau đầu dữ dội, hôn mê, nôn và buồn nôn, liệt chi, méo tiếng, mất tiếng, xuất huyết não (ở các vị trí đặc biệt như chảy máu não thất, chảy máu tiểu não), nhồi máu não… người bệnh rất dễ tử vong.

Ở cấp độ mạn tính là tình trạng thiếu máu não mạn tính, các triệu chứng bệnh như tê mỏi chân tay, đau đầu, hoa mắt, mất ngủ, rối loạn cảm xúc, sa sút trí tuệ,… sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống và công việc.

Những yếu tố nguy cơ của rối loạn tuần hoàn não

Trường hợp mắc các bệnh mạn tính: tăng huyết áp, xơ cứng mạch não, tình trạng lắng đọng mỡ, đường trong máu, các bệnh van tim, rối loạn nhịp tim, suy thận mạn… là một trong những nguyên nhân quan trọng gây ra chứng bệnh này.

Sự thay đổi về thời tiết, khí hậu, thời sinh học cũng là một yếu tố nguy cơ của rối loạn tuần hoàn não. Các cơn tai biến mạch máu não thường dễ gặp trong mùa lạnh. Về thời sinh học, con người có hai thời khắc dễ gặp rủi ro về tuần hoàn não nhất là vào thời điểm từ 4 – 5 giờ sáng và 5 – 6 giờ chiều.

Các yếu tố xã hội là nguy cơ của rối loạn tuần hoàn não: tình trạng dùng rượu, bia, nghiện thuốc lá là điều kiện thuận lợi cho chứng rối loạn tuần hoàn não. Xu hướng thừa cân, béo phì, ít vận động làm gia tăng bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch tác động xấu đến rối loạn tuần hoàn não. Những người thường xuyên lao động trí óc với cường độ cao, stress từ áp lực công việc, xã hội nặng nề, sẽ có nguy cơ cao mắc bệnh.

Thực tế cho thấy, thói quen sống thụ động, phụ thuộc nhiều vào máy móc phương tiện, chế độ ăn giàu đạm béo hay làm việc quá sức, thiếu quan tâm đến các thay đổi về sức khỏe chính là tiền đề phát sinh bệnh. Vì vậy, rối loạn tuần hoàn não giờ không chỉ còn là bệnh của người lớn tuổi, khi não bị lão hóa qua thời gian mà còn là bệnh của người trẻ, những người lao động trí óc nhiều hoặc sinh hoạt thiếu khoa học.

Phòng bệnh vẫn là quan trọng nhất

Một chế độ ăn uống khoa học, hạn chế dùng các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá và vận động thường xuyên luôn là phương án lý tưởng để phòng ngừa mọi bệnh tật, ngay cả với rối loạn tuần hoàn não. Trong bữa ăn hàng ngày, cần chú trọng tăng cường tỷ lệ rau quả, cá cũng như ưu tiên cho cách chế biến thanh đạm như hấp, luộc, thay vì dùng thịt, mỡ động vật và các món chiên xào. Song song đó, tập thể dục đều đặn sẽ giúp đẩy lùi các bệnh về tim mạch, huyết áp, thừa cân béo phì, stress vốn là những tác nhân dẫn tới bệnh. Ngoài ra, đối với những người làm việc trí óc nhiều, cần nghỉ ngơi định kỳ để tránh việc não bị quá tải.

Ngay khi có các dấu hiệu như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tê mỏi chân tay,… cần đến ngay bệnh viện để được chẩn đoán cụ thể chứ không nên chủ quan, nhất là những người trẻ tuổi vì cho rằng sức khỏe còn tốt và dẻo dai. Nếu đã phát hiện mắc rối loạn tuần hoàn não, người bệnh phải tuân thủ những tư vấn của bác sĩ về chế độ ăn, tập luyện và dùng thuốc. Lưu ý không tắm nước lạnh khi mới đi ngoài nắng về, ngủ nơi có gió lùa hay bật dậy ngay khi vừa thức giấc… đặc biệt là người lớn tuổi. Bởi khi tuần hoàn não bị rối loạn thì những thay đổi đột ngột về nhiệt độ cơ thể và tư thế vận động có thể khiến não bị tắc nghẽn máu nhất thời, dễ gây ra tai biến mạch máu não.

Tăng huyết áp là nguyên nhân chủ yếu gây tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, suy tim… làm cho hàng trăm ngàn người bị liệt, tàn phế hoặc mất sức lao động mỗi năm.

Hầu hết những người bị tăng huyết áp không có biểu hiện triệu chứng nào cả và thậm chí họ còn không biết mình bị bệnh, vì vậy tăng huyết áp được gọi là “Kẻ giết người thầm lặng”.

Tăng huyết áp có nguyên nhân từ dinh dưỡng không hợp lý, thiếu hoạt động thể lực, hút thuốc và lạm dụng rượu, bia. Theo kết quả điều tra của Bộ Y tế năm 2015, có 45% nam giới hút thuốc; 77% nam giới uống rượu, bia và gần một nửa uống ở mức nguy hại; hơn một nửa dân số ăn thiếu rau/tráỉ cây; người dân ăn muối nhiều gấp hai lần so với khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới và có khoảng 1/3 người trưởng thành thiếu hoạt động thể lực. Đây là những yếu tố nguy cơ chính gây tăng huyết áp hoặc làm cho bệnh tiến triển nặng gây biến chứng tim mạch, đột quỵ.

Khi nào được gọi là tăng huyết áp?

Huyết áp là áp lực máu cần thiết tác động lên thành động mạch để đưa máu đến nuôi dưỡng các mô trong cơ thể. Bình thường huyết áp tối đa dao động từ 90-139 mmHg và số đo huyết áp tối thiểu bình thường từ 60- 89 mmHg.

Huyết áp được gọi là tăng khi huyết áp tâm thu >140mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương >90mmHg sau khi đo lặp đi lặp lại nhiều lần và đúng cách. Dưới 40 tuổi, huyết áp 145/80; dưới 50 tuổi, huyết áp 150/80; dưới 60 tuổi huyết áp 160/90 và trên 60 tuổi huyết áp 165/95 được coi là có khuynh hướng tăng huyết áp.

Vì huyết áp có thể lên xuống trong những điều kiện nhất định nên để biết một người có bị tăng huyết áp hay không thì không thể xác định qua một lần đo mà phải đo nhiều lần trong ngày, thậm chí là trong tháng. Khi đo, bệnh nhân phải tuân thủ những yêu cầu như không hút thuốc lá hoặc uống cà phê 15-30 phút trước khi đo, tinh thần thoải mái… và bác sĩ phải thực hiện đo đúng phương pháp.

Xử trí khi bị tăng huyết áp

Bản chất của bệnh tăng huyết áp là không có triệu chứng điển hình. Nếu không dùng máy để đo huyết áp thì hầu như rất khó phát hiện. Tuy nhiên, cũng có một số trường hợp bệnh nhân có những triệu chứng do tăng áp lực máu lên não như nhức đầu nhiều, mặt đỏ, tai ù, mắt nhìn mờ, chóng mặt, nôn mửa. Tốt nhất nên kiểm tra huyết áp bằng máy hoặc tìm sự trợ giúp của nhân viên y tế gần nhà. Để bệnh nhân nằm nghỉ trong tư thế thoải mái rồi tiến hành đo huyết áp. Sau 5-7 phút nằm nghỉ lại tiếp tục đo lần hai, nếu huyết áp vẫn cao như trị số ban đầu (khoảng 160/100) thì nên uống thuốc hạ huyết áp (người bệnh tăng huyết áp cần có sẵn thuốc ở nhà theo đơn của bác sĩ).

Tuy nhiên cần lưu ý rằng, không được quá vội vàng cho bệnh nhân uống thuốc hạ huyết áp khi mới đi ngoài nắng nóng về hoặc đang lúc nóng giận… sẽ rất nguy hiểm. Những trường hợp như vậy, chưa chắc huyết áp nền đã cao mà nhiều khi do yếu tố môi trường, thời tiết, tâm lý có thể gây tăng huyết áp giả tạo.

Chú ý:

+ Khi huyết áp đột ngột tăng cao, bệnh nhân nên thả lỏng cơ thể, giữ tâm lý ổn định, không nên nói nhiều, không nên quá xúc động (quá vui hoặc nóng giận).

+ Người nhà không nên vì quá lo lắng mà tập trung lại hỏi han bệnh nhân quá nhiều. Người bệnh cũng không nên hoạt động gắng sức mà cần nằm nghỉ nơi yên tĩnh. Trong trường hợp huyết áp không hạ sau nghỉ ngơi thì cần đưa đến bệnh viện để được xử trí kịp thời.

+ Không sử dụng đường (trà đường, nước đường…); tuyệt đối không ăn mặn, không hút thuốc lá hoặc uống rượu, bia trong lúc lên cơn tăng huyết áp vì chúng dễ làm huyết áp tăng cao hơn.

Để phòng chống nguy cơ tăng huyết áp, Bộ Y tế khuyến cáo:

1. Có chế độ dinh dưỡng lành mạnh, kiểm soát cân nặng của mình.

2. Tăng cường ăn rau và trái cây.

3. Giảm ăn muối xuống dưới 5g/ngày.

4. Tích cực vận động thể lực ít nhất 30 phút mỗi ngày.

5. Không hút thuốc, hạn chế rượu, bia.

6. Đo huyết áp thường xuyên là biện pháp đơn giản và quan trọng nhất để phát hiện sớm tăng huyết áp, đặc biệt đối với người trên 40 tuổi. Mỗi người hãy nhớ số đo huyết áp của mình.

7. Người bị tăng huyết áp nên tuân thủ việc dùng thuốc và thực hiện đầy đủ chế độ dinh dưỡng, vận động theo lời khuyên của thầy thuốc.

Một trong những điều khiến tai biến mạch máu não (TBMMN) trở thành căn bệnh kinh khủng nhất chính là những di chứng nặng nệ sau bệnh. Bên cạnh các di chứng vật lý như: liệt nửa người, chứng khó nuốt, cơ giật động kinh… thì những di chứng cảm xúc còn kinh khủng hơn nữa.

Đề cập đến vấn đề này, trong sách giáo khoa về tâm thần, nhà tâm lý và tâm thần học Thụy Sĩ Eugen Bleuler nhận xét: trầm cảm kéo dài hàng tháng hoặc thường xuyên xuất hiện sau TBMMN.

Thế nhưng giả thuyết trầm cảm là một biến chứng đặc biệt của TBMMN chỉ mới được đưa ra nhờ các nghiên cứu của trường phái Baltimore – Robinson và Price. Những tác giả này cho rằng: “trầm cảm sau TBMMN” không phải do phản ứng tâm lý đối với độ nặng của bệnh nhưng lại liên kết với vị trí tổn thương bán cầu.

Bên cạnh hội chứng trầm cảm, Robinson và cộng sự cũng chỉ ra những trạng thái cảm xúc bất thường sau TBMMN như: hưng cảm, lo âu, hoảng loạn, thiếu kiên nhẫn, rối loạn ngữ điệu, vô cảm, mất năng lực, cũng như tâm thần phân liệt, hoang tưởng,…

Nguyên nhân gây trầm cảm sau tai biến

Tại Việt Nam, trung bình mỗi năm có 200.000 người mắc tai biến mạch máu não, trong đó có 100.000 tử vong. Như vậy một nửa trong số đó có nguy cơ phải đối mặt với những di chứng tâm lý nặng nề sau bệnh.

Ảnh minh họa

Nguyên nhân gây rối loạn tâm lý sau tai biến chính là việc tự nhìn thấy những xuống cấp trầm trọng về thể xác của cơ thể. Người bị TBMMN hầu như rơi vào tình trạng tàn phế sau khi bệnh và điều này dường như quá sức chịu đựng với một cơ thể đã từng rất khỏe mạnh trước đó vài tháng hay vài tuần.

Chính sự xuống cấp về “vật chất” đã kéo đến sự khủng hoảng về “tinh thần”. Mặt khác, thái độ chăm sóc, quan tâm từng ly từng tí của người thân cũng khiến họ cảm thấy mình bị phụ thuộc, bất lực, từ đó càng buồn bã và sống khép mình.

Rối loạn tâm lý sau tai biến sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy và hậu quả, điển hình là người bệnh trở nên khó chiều, từ chối điều trị, không có ý thức tập vật lý trị liệu khiến khả năng phục hồi bị suy giảm, thậm chí là nghĩ đến cái chết.

Cách giải tỏa trầm cảm người bệnh sau tai biến

Các nghiên cứu tiền cứu của nhóm Baltimore (Robinson, Price và Starkstein) nhận xét rằng nếu không điều trị, trầm cảm có thể kéo dài hơn hai năm sau TBMMN. Bên cạnh việc sử dụng thuốc thì thái độ, biên pháp chăm sóc của người thân cực kỳ quan trọng và gần như chiếm vị trí quyết định.

Điều cần làm lúc này là giúp người bệnh “tái hòa nhập” với cuộc sống.

Điều trị rối loạn tâm lý dau TBMMN cũng khó như cai nghiện mà túy vậy nên nguyên tắc cần nhớ là hãy kiền trì. Hồi phục không phải là chuyện “ngày một ngày hai”, vì thế cả người bệnh và người thân của người bệnh cần chấp nhận thực tế: đây sẽ là cả một quá trình dai dẳng.

Bạn cần kiên nhẫn thuyết phục và động viên bệnh nhân luyện tập vật lý trị liệu, tạo đà tiến đến phục hồi vận động.

Khi chức năng vận động phục hồi, áp lực tâm lý đối diện với tình trạng thể chất sẽ được hóa giải.

Thêm vào đó, vận động còn giúp phòng tránh những triệu chứng thường gặp ở bệnh nhân tai biến như cao huyết áp, táo bón, loét tì đè…

Về cơ bản, bệnh nhân tai biến thường có mặc cảm rằng mình đang là gánh nặng khi phải để người thân chăm sóc nên thường buồn bực, tự ti.

Do đó người thân cần khéo léo trong cách cư xử với người bệnh: chăm sóc tỉ mỉ nhưng vẫn cho họ được tự chủ.

Dĩ nhiên điều này còn phụ thuộc vào mức độ nặng nhẹ của bệnh nhưng tự chủ là một trong những phương pháp hiệu quả giúp giải tỏa tâm lý tiêu cực.

Chẳng hạn thay vì nói “để con làm cho” thì hãy nói “Mẹ sẽ làm được mà”.

Cụ thể là người bệnh có thể tự chủ trong các hoạt động đơn giản như ăn uống, rửa mặt, thay quần áo… và hơn hết là tìm cách khuyến khích họ tự chủ trong vấn đề nhạy cảm như vệ sinh.

Một trong những phương pháp rèn luyện tính tự chủ trong vệ sinh chính là lựa chọn sản phẩm chăm sóc vệ sinh phù hợp với khả năng vận động của người bệnh chẳng hạn như tã quần phù hợp .

Như vậy, có thể tóm lại, phương pháp điều trị trầm cảm sau TBMMN hiệu quả nhất chính là kiên nhẫn và yêu thương.

Hàng năm tại Việt Nam, đột quỵ hay còn gọi là tai biến mạch máu não khiến 200.000 trường hợp mắc mới, trong đó gần 11.000 người chết và nhiều người bị dị tật. Vậy bạn đã biết cách sơ cứu kịp thời khi gặp trường hợp bị tai biến?

Dấu hiệu của đột quỵ

Theo thống kê, số bênh nhân đột quỵ đang gia tăng trong những năm gần đây. Đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 3 sau tim mạch và ung thư. Vì vậy, mọi người cần được trang bị kiến thức cơ bản để nhận biết những dấu hiệu của đột quỵ.

– Đột ngột yếu, tê hay liệt mặt tay hoặc chân (đặc biệt là ở một bên của cơ thể).

– Không nói được hoặc khó khăn trong nói hay hiểu ngôn ngữ.

– Đột ngột mất thị lực, đặc biệt chỉ ở một mắt.

– Đột ngột nhức đầu dữ dội, chóng mặt, mất thăng bằng, mất khả năng phối hợp vận động.

Thời điểm vàng để điều trị tai biến

Ngay khi thấy có những dấu hiệu đó, người bệnh cần được đưa đi cấp cứu kịp thời.

Thông thường, 3 giờ đầu tiên khi bệnh nhân đột quỵ được xem là “thời gian vàng” do lúc này các dấu hiệu của bệnh vừa mới xuất hiện. Sau 3 giờ, nơi vùng não xảy ra tai biến và mô não cận kề vùng tai biến sẽ bị hư hại, khó phục hồi.

Vì vậy, bệnh nhân đột quỵ cần được sớm đưa vào bệnh viện để các bác sĩ cứu chữa trong thời gian vàng này.

Những việc cần làm khi gặp người bị đột quỵ

Như vậy, khi thấy người thân có một trong các triệu chứng đột quỵ, người nhà cần phải:

– Gọi xe đưa ngay người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

– Không tự ý cho uống hoặc nhỏ thuốc hạ huyết áp hay bất kỳ loại thuốc nào khác.

Trong khi chờ xe cấp cứu, cần phải:

– Đặt người bệnh nằm lên một mặt phẳng nằm ngang, không đặt người bệnh lên đệm lò xo có độ lún quá sâu sẽ làm thay đổi tư thế đầu.

– Đặt đầu người bệnh hơi nghiêng, để nếu dịch trong miệng chảy ra nhiều sẽ chảy ra bên mép mà không để chảy xuống đường thở gây ngạt thở.

– Để người bệnh nằm xuống chỗ thoáng, nghiêng qua một bên nếu nôn ói, móc hết đàm nhớt cho bệnh nhân dễ thở.

– Trong thời điểm đó nếu có điều kiện thì nên kiểm tra nhịp tim và huyết áp của người bệnh. Tuyệt đối không cho uống thuốc hay nhỏ thuốc hạ huyết áp hay bất kỳ loại thuốc nào khác. Vì khi đó chưa biết bệnh do thiếu máu não hay xuất huyết não gây ra mà vẫn cố hạ huyết áp quá sớm vô tình chúng ta đã làm hại bệnh nhân, do lưu lượng máu sẽ giảm đột ngột và triệu chứng càng xấu đi.

Nhiều người tưởng rằng chỉ tăng huyết áp mới gây tai biến mạch máu não, nhưng thực tế, huyết áp thấp cũng là nguyên nhân dẫn tới căn bệnh nguy hiểm này.

Nhiều người tưởng rằng chỉ tăng huyết áp mới gây tai biến mạch máu não, nhưng thực tế, huyết áp thấp cũng là nguyên nhân dẫn tới căn bệnh nguy hiểm này. Có nhiều nguyên nhân gây ra huyết áp thấp như chế độ dinh dưỡng, người có bệnh mạn tính, bị suy giảm các chức năng, cũng có thể do yếu tố di truyền và nhiều nguyên nhân hiện chưa được biết đến.

Những người có hiện tượng mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt thường chủ quan, cho rằng do thay đổi thời tiết, do gặp lạnh, áp lực công việc, stress… Tuy nhiên, đây là những triệu chứng đặc trưng của bệnh huyết áp thấp mà một số người thường bỏ qua.

Huyết áp thấp là gì?

Với người bình thường, trị số huyết áp thường là 120/80mmHg (đây là trị số giữa huyết áp tâm thu/tâm trương). Nếu trị số huyết áp dưới 100/60mmHg được cho là mắc bệnh huyết áp thấp. Nếu một người khỏe mạnh bình thường đo huyết áp thấp thường không có triệu chứng gì và không cần điều trị bởi nó không phải là bệnh.

Tuy nhiên, nếu được bác sĩ chuyên khoa xác định mắc bệnh huyết áp thấp, người bệnh cần được theo dõi và điều trị. Đối với những người già, người có bệnh mạn tính nếu đo huyết áp ở mức thấp nên được quan tâm điều trị, bởi điều này có thể gây nguy hiểm do máu không đến đủ tim, não hoặc các bộ phận khác trong cơ thể.

Nguy hiểm nhất trong bệnh huyết áp thấp là khi huyết áp giảm đột ngột, não bị thiếu một nguồn cung cấp máu sẽ dẫn đến chóng mặt, đầu óc lâng lâng. Khi thay đổi tư thế từ nằm hoặc ngồi sang đứng, huyết áp thay đổi, đây là một loại huyết áp thấp thường được biết đến là hạ huyết áp tư thế.

Hay huyết áp thấp do trung gian, đó là khi một người phải đứng quá lâu dẫn đến hạ huyết áp. Theo ước tính, có khoảng 10-20% những người từ 65 tuổi trở lên bị bệnh huyết áp tư thế. Đó là do sự hư hại của hệ tim mạch, hệ thần kinh chịu trách nhiệm giúp cơ thể thích ứng với những sự thay đổi đột ngột.

Ngoài ra, huyết áp thấp thường xuất hiện khi người bệnh bị tiêu chảy, xuất huyết tiêu hóa, rong kinh, rối loạn tiền mãn kinh. Biểu hiện càng rõ ràng khi thay đổi tư thế đột ngột.

Những ai dễ bị huyết áp thấp?

Phụ nữ mang thai. Người mắc bệnh nội tiết như suy tuyến giáp, bệnh tiểu đường. Do thuốc, một số loại thuốc gây hạ huyết áp như thuốc trị bệnh cao huyết áp, trầm cảm hoặc bệnh Parkinson. Do rối loạn nhịp tim. Kiệt sức vì nóng hoặc đột quỵ do nắng nóng gây hạ huyết áp. Người mắc bệnh gan.

Hậu quả do huyết áp thấp

Huyết áp thấp cũng gây ra những hậu quả nghiêm trọng không kém gì tăng huyết áp. Thông thường, người dân thường chủ quan và chưa có hiểu biết đúng về căn bệnh huyết áp thấp. Nhiều người nghĩ rằng, những triệu chứng này là do ăn uống không tốt, thể trạng yếu… mà không coi đó là bệnh và chỉ cần nghỉ ngơi sẽ khỏi.

Nguy hiểm nhất trong bệnh huyết áp thấp là liên quan đến tim mạch thì lại ít người biết đến như các bệnh nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực… Nếu bị tụt huyết áp nhiều lần sẽ làm cho các cơ quan trong cơ thể nhanh bị suy yếu, do chất dinh dưỡng và oxy không thể đến được các bộ phận đó gây tổn thương. Nặng nhất với các trường hợp tụt huyết áp có thể gây sốc, nhất là với những người khi đang làm công việc ở ngoài trời nắng, trên cao hoặc đang lái xe… sẽ nguy hiểm tới tính mạng.

Nếu người bệnh chủ quan, để tình trạng huyết áp thấp kéo dài thì có thể dẫn đến tai biến mạch máu não, tỷ lệ này chiếm khoảng 10-15%. Hiện nay, sự hiểu biết của bệnh nhân về huyết áp thấp còn rất ít. Các nghiên cứu cho thấy, hơn 70% bệnh nhân không biết mình bị huyết áp thấp, hơn 80% bệnh nhân bỏ qua những triệu chứng của bệnh.

Phòng ngừa thế nào?

Huyết áp thấp sẽ làm suy giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh nhưng không phải ai cũng nhận thức được vấn đề này để có những biện pháp dự phòng và điều trị dứt điểm. Người bệnh cần ăn nhiều bữa trong ngày (từ 4-5 bữa) với các loại thực phẩm giàu chất đạm như thịt, cá, tôm, cua, trứng, sữa giúp tăng huyết áp. Uống thêm cà phê, nước chè xanh đặc với bánh quy hay 1-2 miếng bánh mỳ với bơ hoặc pho mát cũng rất có lợi cho việc nâng huyết áp và sức khỏe.

Hạn chế rượu, bia, đồ uống có cồn, mướp đắng, lòng trắng trứng gà, nước cam, khoai lang tím, tảo biển, ớt, quả kiwi… là những thực phẩm gây hạ huyết áp. Theo lời khuyên của bác sĩ, người bệnh không nên chủ quan, coi thường các dấu hiệu bất thường của sức khỏe để tránh những hậu quả đáng tiếc do huyết áp thấp gây ra. Ngay khi bị hoa mắt, chóng mặt, choáng váng…, bạn hãy đến các cơ sở y tế để kiểm tra kịp thời.

Lời khuyên của thầy thuốc

Để phòng ngừa tai biến khi bị huyết áp thấp, người bệnh không nên thức khuya, giữ ấm khi ngủ, không ra ngoài trời nắng gắt, muốn thay đổi tư thế cần vận động từng bước một, không trèo cao, duy trì vận động nhẹ nhàng vừa phải như đi bộ, khi ngủ cần gối thấp. Đặc biệt, người từ 50 tuổi trở lên cần theo dõi huyết áp thường xuyên bởi họ rất dễ có nguy cơ chuyển từ huyết áp thấp thành tăng huyết áp.

Nhiều người tưởng rằng chỉ tăng huyết áp mới gây tai biến mạch máu não, nhưng thực tế, huyết áp thấp cũng là nguyên nhân dẫn tới căn bệnh nguy hiểm này. Có nhiều nguyên nhân gây ra huyết áp thấp như chế độ dinh dưỡng, người có bệnh mạn tính, bị suy giảm các chức năng, cũng có thể do yếu tố di truyền và nhiều nguyên nhân hiện chưa được biết đến.

Những người có hiện tượng mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt thường chủ quan, cho rằng do thay đổi thời tiết, do gặp lạnh, áp lực công việc, stress… Tuy nhiên, đây là những triệu chứng đặc trưng của bệnh huyết áp thấp mà một số người thường bỏ qua.

Huyết áp thấp là gì?

Với người bình thường, trị số huyết áp thường là 120/80mmHg (đây là trị số giữa huyết áp tâm thu/tâm trương). Nếu trị số huyết áp dưới 100/60mmHg được cho là mắc bệnh huyết áp thấp. Nếu một người khỏe mạnh bình thường đo huyết áp thấp thường không có triệu chứng gì và không cần điều trị bởi nó không phải là bệnh.

Tuy nhiên, nếu được bác sĩ chuyên khoa xác định mắc bệnh huyết áp thấp, người bệnh cần được theo dõi và điều trị. Đối với những người già, người có bệnh mạn tính nếu đo huyết áp ở mức thấp nên được quan tâm điều trị, bởi điều này có thể gây nguy hiểm do máu không đến đủ tim, não hoặc các bộ phận khác trong cơ thể.

huyết áp thấp, tăng huyết áp, huyết áp cao, tai biến mạch máu não, tai biến, tụt huyết áp
Làm việc dưới trời nắng nóng dễ bị kiệt sức hoặc hạ huyết áp đột ngột dẫn đến đột qụy.
Nguy hiểm nhất trong bệnh huyết áp thấp là khi huyết áp giảm đột ngột, não bị thiếu một nguồn cung cấp máu sẽ dẫn đến chóng mặt, đầu óc lâng lâng. Khi thay đổi tư thế từ nằm hoặc ngồi sang đứng, huyết áp thay đổi, đây là một loại huyết áp thấp thường được biết đến là hạ huyết áp tư thế.

Hay huyết áp thấp do trung gian, đó là khi một người phải đứng quá lâu dẫn đến hạ huyết áp. Theo ước tính, có khoảng 10-20% những người từ 65 tuổi trở lên bị bệnh huyết áp tư thế. Đó là do sự hư hại của hệ tim mạch, hệ thần kinh chịu trách nhiệm giúp cơ thể thích ứng với những sự thay đổi đột ngột.

Ngoài ra, huyết áp thấp thường xuất hiện khi người bệnh bị tiêu chảy, xuất huyết tiêu hóa, rong kinh, rối loạn tiền mãn kinh. Biểu hiện càng rõ ràng khi thay đổi tư thế đột ngột.

Những ai dễ bị huyết áp thấp?

Phụ nữ mang thai. Người mắc bệnh nội tiết như suy tuyến giáp, bệnh tiểu đường. Do thuốc, một số loại thuốc gây hạ huyết áp như thuốc trị bệnh cao huyết áp, trầm cảm hoặc bệnh Parkinson. Do rối loạn nhịp tim. Kiệt sức vì nóng hoặc đột quỵ do nắng nóng gây hạ huyết áp. Người mắc bệnh gan.

Hậu quả do huyết áp thấp

Huyết áp thấp cũng gây ra những hậu quả nghiêm trọng không kém gì tăng huyết áp. Thông thường, người dân thường chủ quan và chưa có hiểu biết đúng về căn bệnh huyết áp thấp. Nhiều người nghĩ rằng, những triệu chứng này là do ăn uống không tốt, thể trạng yếu… mà không coi đó là bệnh và chỉ cần nghỉ ngơi sẽ khỏi.

Nguy hiểm nhất trong bệnh huyết áp thấp là liên quan đến tim mạch thì lại ít người biết đến như các bệnh nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực… Nếu bị tụt huyết áp nhiều lần sẽ làm cho các cơ quan trong cơ thể nhanh bị suy yếu, do chất dinh dưỡng và oxy không thể đến được các bộ phận đó gây tổn thương. Nặng nhất với các trường hợp tụt huyết áp có thể gây sốc, nhất là với những người khi đang làm công việc ở ngoài trời nắng, trên cao hoặc đang lái xe… sẽ nguy hiểm tới tính mạng.

Nếu người bệnh chủ quan, để tình trạng huyết áp thấp kéo dài thì có thể dẫn đến tai biến mạch máu não, tỷ lệ này chiếm khoảng 10-15%. Hiện nay, sự hiểu biết của bệnh nhân về huyết áp thấp còn rất ít. Các nghiên cứu cho thấy, hơn 70% bệnh nhân không biết mình bị huyết áp thấp, hơn 80% bệnh nhân bỏ qua những triệu chứng của bệnh.

Phòng ngừa thế nào?

Huyết áp thấp sẽ làm suy giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh nhưng không phải ai cũng nhận thức được vấn đề này để có những biện pháp dự phòng và điều trị dứt điểm. Người bệnh cần ăn nhiều bữa trong ngày (từ 4-5 bữa) với các loại thực phẩm giàu chất đạm như thịt, cá, tôm, cua, trứng, sữa giúp tăng huyết áp. Uống thêm cà phê, nước chè xanh đặc với bánh quy hay 1-2 miếng bánh mỳ với bơ hoặc pho mát cũng rất có lợi cho việc nâng huyết áp và sức khỏe.

Hạn chế rượu, bia, đồ uống có cồn, mướp đắng, lòng trắng trứng gà, nước cam, khoai lang tím, tảo biển, ớt, quả kiwi… là những thực phẩm gây hạ huyết áp. Theo lời khuyên của bác sĩ, người bệnh không nên chủ quan, coi thường các dấu hiệu bất thường của sức khỏe để tránh những hậu quả đáng tiếc do huyết áp thấp gây ra. Ngay khi bị hoa mắt, chóng mặt, choáng váng…, bạn hãy đến các cơ sở y tế để kiểm tra kịp thời.

Lời khuyên của thầy thuốc

Để phòng ngừa tai biến khi bị huyết áp thấp, người bệnh không nên thức khuya, giữ ấm khi ngủ, không ra ngoài trời nắng gắt, muốn thay đổi tư thế cần vận động từng bước một, không trèo cao, duy trì vận động nhẹ nhàng vừa phải như đi bộ, khi ngủ cần gối thấp. Đặc biệt, người từ 50 tuổi trở lên cần theo dõi huyết áp thường xuyên bởi họ rất dễ có nguy cơ chuyển từ huyết áp thấp thành tăng huyết áp.

Bố tôi bị tai biến mạch máu não. Tôi xin hỏi cách chăm sóc ông sau khi ra viện?
(Lê. V. H. – TP.HCM)

Bệnh tai biến mạch máu não, ngày nay rất phổ biến không những xảy ra ở người lớn tuổi mà còn xảy ra ở người trẻ. Bệnh để lại di chứng rất nặng nề làm ảnh hưởng đến cuộc sống, làm cho họ không thể trở lại với công việc trước đó của mình, họ có thể không nói được, không hiểu được, tay không cử động, chân không đi được…

Các biến chứng thường xảy ra trên người bệnh bị tai biến mạch máu não là liệt nửa người, do liệt nửa người nên không cử động được hoặc cử động hạn chế, từ đó dễ đưa đến nhiều biến chứng như: loét do nằm lâu, viêm phổi, trật khớp vai, teo cơ, loãng xương do không vận động, co rút cơ dẫn đến cứng khớp, thường gặp ở khớp khuỷu, gối, cổ tay, cổ chân, các ngón tay, tình trạng gối duỗi quá, mất hoặc giảm cảm giác, tình trạng liệt mặt kéo dài ảnh hưởng chức năng ăn và uống, rối loạn ngôn ngữ…

Phòng biến chứng cho người tai biến mạch máu não

Để phòng tránh các biến chứng như đã nói phần trên, gia đình thân nhân người bệnh cần có giải pháp phòng tránh, trước hết tạo cho người bệnh với buồng bệnh phải đủ rộng, thoáng mát, đủ ánh sáng, tránh đặt người bệnh bên liệt hướng vào vách tường, vật dụng đặt về một phía bên liệt; xoay trở người bệnh ít nhất mỗi 2 giờ một lần, có thể dùng vòng chống loét, nếu người bệnh bị hôn mê; đặt người bệnh nằm đầu cao, nghiêng về một bên, hút đàm rãi thường xuyên, vỗ lưng – vai cho người bệnh; mang đai nâng đỡ cánh – cẳng – bàn tay khi cho bệnh nhân ngồi, đứng, đi; tập vận động phần chi liệt và chi không liệt; kiểm tra thường xuyên vùng khớp cổ chân, gối, khuỷu, bàn tay và các ngón tay để đề phòng cứng khớp; khi cho bệnh nhân đứng cần chú ý tới vùng khớp gối, cố gắng giữ cho đầu gối thẳng và song song với chân lành; dùng các kích thích da người bệnh như: vuốt, vỗ nhẹ… tập vận động vùng mặt, massage và giữ mặt ấm; tập cho người bệnh phát âm như: a, o, e…, tập nói. Ngoài tập thường xuyên cho người bệnh, việc đặt đúng tư thế người bệnh cũng vô cùng quan trọng.

Đặt tư thế đúng:

Nằm ngửa:

– Tay: vai hơi dang (90o xoay trong hoặc xoay ngoài), khuỷu hơi gập, cẳng tay quay sấp, cổ tay hơi duỗi (20o), các ngón tay ở tư thế chức năng (các ngón hơi gập, ngón cái đối).

– Chân: hông hơi dang, gối hơi gập (5 -10o), bàn chân ở tư thế trung tính (90o).

Nằm nghiêng:

– Nghiêng bên liệt: thân mình hơi ngữa ra sau, vai bên liệt được kéo ra phía trước, khuỷu duỗi, cẳng tay quay ngữa, tạo 1 góc khoảng 90o so với thân mình, chân liệt đặt thẳng. Tay mạnh đặt trên bụng, chân mạnh có gối đỡ ở tư thế hông gập, gối gập.

– Nghiêng bên mạnh: thân mình nghiêng hơi sấp có gối đỡ ở lưng. Tay liệt gập vai, khuỷu gập đặt trên gối, chân liệt đặt trên gối với hông và gối gập. Chân mạnh duỗi hông, gập gối.

Ngồi: hai vai ngang nhau, lưng thẳng.

Hai bàn chân đặt vuông góc với sàn nhà.

Đứng: hai vai ngang nhau, lưng thẳng.

Hai chân song song nhau, hai đầu gối thẳng không duỗi quá.

Đi: chân phải gập hông, gập gối.

– Đối với bàn tay: tập cầm nắm đồ vật từ vật lớn đến vật nhỏ, tập viết…

Khi người bệnh khá hơn cần khuyến khích người bệnh tự làm vệ sinh cá nhân như tự xúc cơm ăn, chải đầu, đánh răng, mặc quần áo… Khi người bệnh đi được khuyến khích người bệnh về nhà tiếp tục tập luyện đồng thời động viên người nhà chăm lo cho người bệnh để họ không mặc cảm vì bệnh tật của mình.

Tóm lại, để đem lại kết quả tốt cho người bệnh phải có sự kết hợp chặt chẽ của nhóm phục hồi, người nhà người bệnh cùng với sự hợp tác tốt của người bệnh ngay trong thời gian đầu khi người bệnh nhập viện cho đến khi người bệnh thích ứng với khả năng còn lại của mình.

Trong số những bệnh mà bà bầu hay gặp khi mang thai có bệnh huyết áp thấp. Bệnh khiến cơ thể thai phụ lúc nào cũng trong trạng thái mệt mỏi, chán ăn, mất nước……..gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc cung cấp dưỡng chất cho bà bầu cũng như dẫn tới tình trạng thai nhi bị thiếu dinh dưỡng, chậm phát triển.

Nguyên nhân gây bệnh huyết áp thấp ở bà bầu.

Những bà bầu có thể trạng gầy ốm, thiếu máu, ăn ít, hoặc mắc bệnh nhiễm trùng cấp tính …thường hay bị huyết áp thấp.

Cũng có thể do yếu tố di truyền mà bà bầu có thể bị huyết áp thấp.

Trong quá trình mang thai, sự suy giảm hoạt động của tuyến giáp có thể làm cơ thể bị thiếu hụt lượng hormone giáp, gây ra chứng huyết áp thấp, kèm các biểu hiện như hoa mắt, chóng mặt và rụng tóc.

Lượng đường trong máu bà bầu giảm xuống dưới mức 2.5mmol/l, kèm cảm giác mệt mỏi, run rẩy và vã mồ hôi, chứng tỏ bà bầu đang rơi vào tình trạng huyết áp thấp.

Nhịp tim đập chậm dưới 60 nhịp/ phút sẽ khiến máu và oxy không đủ để lưu thông trong cơ thể. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn tới bệnh huyết áp thấp.

Sự căng thẳng trong quá trình mang thai cũng là nguyên nhân thường gặp dẫn tới huyết áp thấp.

Dấu hiệu cảnh báo khi bà bầu bị huyết áp thấp.

Các dấu hiệu thường xuyên gặp phải nhất khi bị huyết áp thấp đó là:

Bà bầu lúc nào cũng có cảm giác mệt mỏi và muốn được nghỉ ngơi dù đã hết thời kì nghén.

Đôi lúc thấy hoa mắt, chóng mặt, có cảm giác buồn nôn.

Tinh thần bất ổn, khó tập trung vì vậy hay nổi cáu.

Da nhăn và khô, kèm theo rụng tóc. Dù vẫn thấy đổ mồ hôi nhưng lại có cảm giác lạnh.

Mỗi khi leo lên cầu thang hoặc làm việc nặng, sẽ thở dốc, khó thở.

Các triệu chứng có thể xuất hiện thường xuyên hoặc đột ngột, tùy vào nguyên nhân gây bệnh huyết áp thấp.

Thường những trường hợp bị huyết áp thấp mãn tính, khi người bệnh đã quen và thích nghi với mức huyết áp thấp này, sẽ cảm thấy không có dấu hiệu gì rõ rệt, nó thường bị lẫn với các dấu hiệu mệt mỏi khi mang thai, cho nên nhiều người không biết mình bị huyết áp thấp.

Các yếu tố nguy cơ khi bị huyết áp thấp ở bà bầu.

Khi bị huyết áp thấp, bà bầu sẽ có nguy cơ bị tổn thương các cơ quan như: não, tim, thận..Bởi khi bệnh nhân bị tụt huyết áp nhiều lần, hệ thống thần kinh sẽ bị suy giảm chức nắng, khiến cơ thể không kịp điều chỉnh để cung cấp đủ dinh dưỡng và oxy cho các cơ quan đó.

Bệnh huyết áp thấp có thể dẫn tới tình trạng đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, suy thận…vô cùng nguy hiểm đến tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.

Nhiều trường hợp bà bầu bị huyết áp thấp có thể bị tai biến mạch máu não, trong đó phần lớn là nhồi máu não chiếm 30%.

Huyết áp thấp là bệnh vô cùng nguy hiểm cho bà bầu, cho nên bà bầu không nên chủ quan, cần phải thăm khám và điều trị ngay nếu phát hiện các triệu chứng của bệnh.

Theo SKDS

Nguy hiểm không kém những bệnh ăn theo như tim mạch, ung thư gan, tai biến mạch máu não… tổ ấm của nam giới bị đái tháo đường có thể tan vỡ khi gặp phải chứng dối loạn cương dương.

Theo một nghiên cứu, có tới gần 1/3 số người đái tháo đường bị giảm xuất tinh, hoặc không xuất tinh. Ở lứa tuổi 40 trở lên rất nhiều bệnh nhân nam bị rối loạn cương dương, nhưng không ít người vì tâm lý mặc cảm, xa lánh chuyện “yêu”, họ thường tỏ ra cam chịu khi gặp trục trặc trong đời sống chăn gối.

Hạnh phúc gia đình sẽ là không trọn vẹn khi hai người không biết chia sẻ, thông cảm, và thiếu”yêu” cũng là một trong những nguyên nhân gây tan vỡ hạnh phúc.

Có thể vô sinh

Theo BS. Lâm Đình Phúc (Phó Chủ tịch CLB Đái tháo đường Hà Nội, Nguyên Trưởng khoa Nội tiết-Đái tháo đường, BV Nội tiết TW): Cũng như một số biến chứng như tim mạch, thần kinh, trầm cảm, dạ dày… những người bị đái tháo đường thường gặp, đặc biệt là những người bị đái tháo đường tuýp 1 thì không ít nam giới cũng bị dối loạn cương dương.

Nguyên nhân chính là do bệnh đái tháo đường gây độc thần kinh của hệ thần kinh điều khiển cung phản xạ của việc cương dương. Tình trạng trên bảo dưới không nghe là do hệ thần kinh bị tổn thương làm rối loạn phản xạ cương.

Các dây thần kinh và động mạch có liên quan đến dương vật trong quá trình điều trị các bệnh ăn theo bệnh đái tháo đường cũng có thể bị tổn thương bởi các chấn thương do phẫu thuật. Nhiều loại thuốc thông thường (bao gồm cả thuốc chống trầm cảm và thuốc huyết áp) có thể gây rối loạn cương.

Chứng rối loạn cương dương cũng có thể là do testosterone trong máu người bệnh giảm, vì testosterone là một nội tiết tố nam, kích thích ham muốn, tạo cung phản xạ chỉ đạo việc dương vật cương.

Lượng đường trong máu càng giao động, bắp thịt càng thoái hóa, ham muốn càng sớm triệt tiêu trong cuộc sống lứa đôi của nạn nhân. Thiếu testosterone nam giới như mất đi vị nhạc trưởng điều tiết bản nhạc gây ra loạn nhịp.

Nguy hiểm nhất là đái tháo đường còn có thể dẫn tới chứng vô sinh do biến chứng xuất tinh ngược. Xuất tinh ngược lúc này là do các bệnh trên hệ thống thần kinh tự động làm huỷ hoại sự phân bố các nhánh thần kinh giao cảm tới vùng cổ bàng quang. Những người mắc bệnh này, nếu muốn có con cần được lọc rửa tinh trùng trong nước tiểu, hay qua chọc hút tinh hoàn để thụ tinh nhân tạo.

Cần tuân thủ nghiêm ngặt điều trị

– Để có một đời sống lành mạnh, các bệnh nhân nam muốn muốn duy trì phong độ trong đời sống chăn gối, trước tiên phải chữa điều trị ổn định bệnh, sau đó cần bổ sung testosterone và các thuốc hỗ trợ cương dương với liều lượng tùy theo sức khỏe của mỗi người.

– Tuyệt đối không được sử dụng thuốc tùy tiện, bởi rất có thể nó sẽ gây ra nhiều biến chứng khác nhất là ảnh hưởng tới nhịp tim, mà phải luôn tuân thủ các chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa như việc dùng thuốc, chế độ ăn uống và khám định kỳ.

– Sức khỏe của bệnh nhân và khả năng chịu đựng điều trị của bệnh nhân là điều quan trọng nhất cho việc điều trị bệnh. Để xác định cách điều trị tốt nhất các bệnh nhân nên tìm đến các chuyên gia tiết niệu, các phòng khám nam khoa để các bác sĩ tư vấn điều trị.

Theo Sức khỏe gia đình

Không quá khó để cai thuốc lá nếu người bệnh tiểu đường đồng thời là “tín đồ” của khói thuốc tận mắt nhìn thấy vết thương hoại tử trên bàn chân không thể cứu vãn.

Nhiều người mắc bệnh tiểu đường vẫn tưởng chất càng ngọt càng có hại với bệnh này. Nghĩ vậy là không sai nhưng chưa chính xác. Lượng đường trong máu khó mà không tăng nếu gia chủ quá mạnh miệng với bánh kẹo, chè mứt.

Nicotin và “bè lũ”

Đường huyết tất nhiên vọt lên như pháo thăng thiên, đến độ phải kêu xe cấp cứu nếu gặp món đại kỵ như sầu riêng, lồng mứt… Tuy nhiên, chuyện đó không dễ xảy ra phần vì đa số bệnh nhân cũng biết “tránh ngọt chẳng hổ mặt nào”, phần vì đường huyết nếu thỉnh thoảng xé rào cũng không đến độ khiến bệnh nhân suy thận ngay tức khắc.

Có một chất khác tuy không ngọt chút nào trên đầu lưỡi nhưng hại gấp trăm lần đường phèn, ngay cả trong trường hợp đường huyết của nạn nhân vẫn ổn định. Đó là nicotin và bè lũ độc chất trong thuốc lá!

Thuốc lá là nguyên nhân gây tiêu hao nguồn dự trữ nhiều loại sinh tố Ảnh: TẤN THẠNH

Nếu tưởng bị bệnh tiểu đường lại thêm hút thuốc thì nguy cơ tai biến mạch máu não cũng như nhồi máu cơ tim tăng gấp đôi như 1 + 1 = 2 thì lầm to. Nguy cơ trong trường hợp này cao gấp 4-12 lần nếu so với người tuy cũng bị tiểu đường nhưng không hút thuốc. Nếu thêm vào đó là bệnh cao huyết áp và tăng mỡ trong máu thì đừng hy vọng xác suất rủi ro chỉ 2 + 2 = 4 mà là 4 x 4 = 16 lần, nếu so với người chỉ có vấn đề với đường huyết.

Sức công phá của cơ chế ôxy hóa

Thuốc lá có hại là cái chắc nhưng sở dĩ có hại cho người tiểu đường hơn người chưa bệnh là vì:

– Hơn 7.000 độc chất trong thuốc lá là lý do khiến hệ miễn dịch và biến dưỡng bù đầu chống đỡ. Thêm vào đó, tác dụng công phá qua cơ chế ôxy hóa khiến cơ thể bên bờ “gỉ sét” của người bệnh tiểu đường sớm nhanh chân về hướng thoái hóa, lão hóa, thậm chí biến thể ác tính. Kiệt sức đề kháng chỉ là vấn đề không sớm thì muộn. Ung thư – cụ thể là ung thư phổi, vòm hầu, thanh quản… – vì khói thuốc từ lâu không còn xa lạ trong bệnh tiểu đường.

Nicotin và “cộng tác viên” trong thuốc lá là “cảm tình viên” tích cực của hiện tượng xơ vữa mạch máu vì vừa làm co mạch khiến thiếu dưỡng khí cục bộ vừa gây tổn thương mặt trong mạch máu giúp cho huyết cầu, chất béo… có nơi bám cứng.

– Thuốc lá là nguyên nhân gây tiêu hao nguồn dự trữ nhiều loại sinh tố có công năng kháng ung thư như A, E, C… và khoáng tố vi lượng cần thiết cho sức đề kháng như kẽm, selen, crôm… trong cơ thể vốn lúc nào cũng cần nhiều sinh và khoáng tố của người bệnh tiểu đường. Dễ hiểu nếu vết thương ngoài da, nếu bệnh bội nhiễm ở người tiểu đường cộng thêm khói thuốc bao giờ cũng kéo dài, cũng trầm kha, cũng dễ gây biến chứng nghiêm trọng.

Lời khuyên vô nghĩa

Người bệnh tiểu đường vì thế phải cai thuốc lá cho bằng được. Đừng ngụy biện bằng cách dựa vào trường hợp cá biệt nào đó tuy hút thuốc liên hồi nhưng vẫn sống khỏe re rồi lững lờ bỏ quên số người vừa mất mạng đêm qua vì nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, ung thư… do cả đời tự xông khói thuốc… lá!

Bỏ thuốc lá đúng là không dễ, nhất là với người bệnh tiểu đường đang trầm uất vì thất vọng trong nghề nghiệp, vì cô đơn trong gia đình, vì mỏi mệt với bệnh tình dai dẳng… nhưng cũng không là “điệp vụ bất khả thi” nếu người bệnh may mắn tìm được thầy thuốc quán triệt chương trình cai thuốc lá bằng biện pháp sinh học như nhĩ châm, dưỡng sinh, dinh dưỡng…, thay vì lời khuyến cáo ngắn gọn vô nghĩa “bỏ thuốc đi, không bỏ chết ráng chịu!”. Tất nhiên là đúng vì xưa nay đâu có thầy thuốc nào chịu chết thay cho người bệnh dù “nghe qua ngậm đắng nuốt cay thế nào”.

Thấy quan tài rồi bao giờ cũng dễ đổ lệ. Có lẽ không quá khó để cai thuốc lá nếu người bệnh tiểu đường đồng thời là người hâm mộ của khói thuốc tận mắt nhìn thấy vết thương hoại tử đen sì, hôi thối trên bàn chân sắp bị cưa; chứng kiến cảnh cấp cứu đặt ống khí quản, ép tim, hô hấp nhân tạo bệnh nhân tiểu đường hôn mê chỉ vì bỏ không nổi mấy điếu thuốc bạc tình.