Theo nghiên cứu của y học hiện đại, nấm linh chi có tác dụng ổn định huyết áp, tăng cường tuần hoàn máu, giảm mệt mỏi, hỗ trợ thần kinh, chống đau đầu và tứ chi, điều hòa kinh nguyệt, chống dị ứng, chống bệnh béo phì, phòng chữa bệnh tiểu đường, bệnh về gan mật như viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ…

Thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Khánh Toàn, Trưởng khoa Đông y, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho hay các nhà khoa học đã tiến hành khảo sát và chứng minh tác dụng trị liệu của linh chi đối với các mặt bệnh như rối loạn lipid máu, thiếu máu cơ tim, vữa xơ động mạch, cao huyết áp, huyết áp thấp, viêm phế quản mạn, hen phế quản, ho ra máu, viêm gan cấp và mạn tính, xơ gan, suy nhược thần kinh, suy nhược cơ thể, thiếu máu, đái tháo đường, các chứng xuất huyết, viêm mũi, viêm da, mụn nhọt, các bệnh ung thư phổi, dạ dày và cổ tử cung, hội chứng suy giảm bạch cầu do dùng hóa chất chống ung thư…

Ngoài ra, linh chi còn được dùng để nâng cao sức đề kháng của cơ thể, bồi bổ sức khỏe và kéo dài tuổi thọ, đặc biệt đối với người cao tuổi. Với phụ nữ, linh chi được dùng để làm đẹp da, chống các nếp nhăn và các vết sắc tố.

Công nhận những tác dụng tốt của nấm linh chi, nhưng GS.TS, BSCKII Dương Trọng Hiếu, chuyên khoa Nội Y học cổ truyền, Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương, lưu ý những tác dụng này chỉ có được khi dùng đúng liều lượng.

“Nấm linh chi được nhắc nhiều tới tác dụng “cải lão hoàn đồng”, chống độc, chống lão hóa nhưng chúng phải được dùng với liều lượng đủ và uống đều. Nếu người dân chỉ nấu 10 gram linh cho cả nhà cùng uống thì chắc chắn chẳng có tác dụng gì. Ngược lại, nếu đun khoảng 20 gram linh chi cô đặc trong 1-2 chén lại rất tốt. Ngoài ra, chúng ta cần phải kết hợp vị thuốc này với các loại dược liệu khác mới phát huy được tác dụng”, GS Hiếu cho hay.

Theo ông, nấm linh chi có 5 màu khác nhau gồm vàng, đỏ, xanh, tím, đen. Mỗi loại sẽ tác động vào mỗi tạng khác nhau, do đó, khi dùng cần có sự hướng dẫn như các y bác sĩ y học cổ truyền. Nếu dùng đại trà, bừa bãi, linh chi có thể sẽ phản tác dụng.

Khi sử dụng, người dân nên dùng nấm linh chi theo cách truyền thống tức đun nhỏ lửa trong khoảng 20-60 phút trước khi thêm các thành phần thảo dược khác. Nếu chỉ đun linh chi trong 5 phút giống như đun trà thì lượng hoạt chất trong nấm không tan hết trong nước, vô tình gây lãng phí.

Lưu ý: Nấm linh chi nên dùng vào mỗi buổi sáng, lúc bụng đói. Uống nhiều nước làm tăng công hiệu thải độc của nấm. Khi sử dụng có biểu hiện đi tiểu nhiều lần chứng tỏ nấm tác dụng thanh lọc chất độc trong cơ thể.

Khi đun, hãm linh chi có thể kết hợp thêm cam thảo, táo tàu, atiso, hoặc cỏ ngọt để giảm bớt vị đắng, giúp dễ uống mà không làm ảnh hưởng đến dược tính. Nên kết hợp thêm vitamin C khi uống linh chi vì sẽ làm tăng hấp thu dược chất trong nấm.

Sau 2-3 ngày dùng linh chi đỏ, có thể xuất hiện những triệu chứng như táo bón, tiêu chảy, mẩn ngứa. Bệnh nhân ung thư, tiểu đường có cảm giác bệnh nặng lên. Đó là dấu hiệu bình thường, không đáng ngại. Bạn có thể giảm lượng dùng hoặc ngừng hẳn 4-5 ngày, sau đó sử dụng trở lại, triệu chứng trên sẽ không còn. Người bị huyết áp thấp có thể bị chóng mặt, vì vậy chỉ nên sử dụng nấm linh chi sau khi ăn no và không uống vào buổi tối.

Nấm linh chi có thể bảo quản tươi trong ngăn đá tủ lạnh hoặc phơi khô và để ở nơi thoáng mát.

BV Trung ương Quân đội 108 vừa tiếp nhận bệnh nhân Nguyễn Văn T. (61 tuổi) từ bệnh viện tuyến dưới chuyển lên trong tình trạng suy thận độ 4, suy gan nặng.

Bác sĩ phải chỉ định lọc máu cấp cứu, tuy nhiên từ 21/10 đến nay, tình trạng bệnh nhân vẫn tiếp tục nặng lên. Hiện bệnh nhân T. đang hôn mê, phải thở máy, tiên lượng dè dặt.

Gia đình cho biết, ông T. có tiền sử bị viêm gan B và suy thận độ 3. Ba tháng nay, ông T. uống nấm linh chi liên tục. Tuy nhiên 1 tháng trở lại đây, da ông T. ngày càng vàng, điều trị tại tuyến dưới nhưng bệnh ngày càng nặng thêm nên từ 16/10, gia đình chuyển ông T. đến BV 108.

Thầy thuốc Nhân dân – bác sĩ cao cấp Nguyễn Xuân Hướng, nguyên Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam cho biết, trường hợp bệnh nhân Nguyễn Văn T. cần xem xét kĩ nguyên nhân.

Thứ nhất, cần xem nấm ông T. uống có phải nấm linh chi hay không. Thứ hai, sản phẩm nấm linh chi đó có nguồn gốc rõ ràng, có chất bảo quản độc hại hay không, nếu có dễ gây nhiễm độc.

Trong 17.000 bài thuốc đông y, nấm linh chi chỉ có tên trong duy nhất 1 bài thuốc, chỉ được coi như một loại trà
Trường hợp thứ ba, nếu loại nấm ông T. uống có nguồn gốc rõ ràng, an toàn nhưng vì quá tin tưởng vào nấm linh chi, chỉ uống nấm kéo dài mà ngưng dùng các loại thuốc điều trị viêm gan B và suy thận thì bệnh nặng lên là do lỗi của bệnh nhân. Đây là sai lầm rất nghiêm trọng.
TS Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện nghiên cứu phát triển y dược cổ truyền Việt Nam cho biết thêm, để xác định chính xác nguyên nhân khiến tình trạng bệnh nhân nặng lên cần xem xét nhiều khía cạnh, trong đó có chế độ ăn uống, sinh hoạt. Ngoài ra cần xem loại nấm ông T. uống có phải linh chi hay loại nấm khác.

Nấm linh chi chỉ như một loại trà

BS Hướng cho biết, nấm linh chi về cơ bản lành tính, có vị đắng, tính hàn. Trên thế giới có 6 loại linh chi, dựa theo màu sắc gồm: linh chi đỏ, vàng, xanh, trắng, đen, tím.

Tại Việt Nam mới tìm ra và nuôi trồng được linh chi vàng và đỏ. Gần đây, thêm một người dân ở Tây Nguyên tìm được linh chi đen.

“Tôi khẳng định linh chi là 1 loại trà để giải độc gan thận thôi chứ không phải một vị thuốc chữa bệnh. Trong 17.000 bài thuốc đông y, duy chỉ có 1 bài thuốc có linh chi”, BS Hướng nhấn mạnh.

Ông cũng nói rõ, nhiều người nói nấm linh chi có thêm tác dụng tăng cường sức đề kháng, ngăn ngừa ung thư, chữa được bệnh nọ, bệnh kia nhưng đây đều là những lời nói quá, thần thánh hoá. Nấm linh chi chỉ tốt vừa phải.

“Uống linh chi cũng như uống nước trà nhưng nghĩ nó là thần dược, không uống thuốc men gì cả thì bệnh nặng là đương nhiên”, BS Hướng nói.

Nguyên Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam cho biết, linh chi vốn là loại nấm mọc trên cây lim, nếu mọc trên những cây khác thì tác dụng không còn nhiều, trong khi ở Việt Nam, rừng lim đã không còn, chỉ còn rất ít cây đơn lẻ. Theo đó, những loại nấm linh chi được nuôi trồng cũng chỉ có tác dụng vừa phải.

TS Phùng Tuấn Giang cũng cho biết, hầu hết linh chi đưa về Việt Nam chỉ còn bã, không còn nhiều tác dụng. Nấm linh chi được nuôi cấy cũng có tác dụng không bằng nấm tự nhiên.

“Để giữ lại các tinh chất quý trong nấm linh chi, khi hái cần phải đúng thời điểm, tốt nhất là thời điểm lúc ra hoa khi nấm có lớp phấn bên ngoài (bào tử nấm). Trong khi hầu hết nấm linh chi ở Việt Nam đã qua giai đoạn này, lấy ở giai đoạn muộn cũng chỉ như gỗ thôi”, TS Giang chia sẻ.

Để hiệu quả tối ưu, lớp vỏ cứng của bào tử nấm cần được tách bỏ vì khi uống gây táo bón, khó tiêu hoá. Sau đó, phải dùng công nghệ nano hoá, bào chế thành các viên nhỏ.

TS Giang cũng khuyến cáo người dân không nên đun nấu nấm linh chi lấy nước uống, vì cách này chỉ lấy được 30% dưỡng chất, 70% dưỡng chất còn lại không tan trong nước. Muốn tan phải sử dụng thêm các công nghệ để bào chế.

Dù lành tính nhưng không nên uống quá nhiều nấm linh chi, có thể gây hạ đường huyết, co cơ, chuột rút, hạ huyết áp.