Hai món ăn thay thuốc chữa gan nhiễm mỡ:

Cháo thủ ô – táo đỏ: bột hà thủ ô 30g, gạo tẻ 75g, táo đỏ 8 quả (có thể đại táo 5 quả). Táo đỏ sau khi rửa sạch cùng gạo tẻ cho vào nồi, thêm bột hà thủ ô (khuấy loãng với ít nước lạnh), trộn đều, sau khi đun sôi lại múc ra chén. Tốt nhất dùng ăn sáng lúc bụng đói.

Canh trai – đậu phụ: con trai 2 con (khoảng 150g), rửa sạch, cho vào nồi xào sơ, thêm 1 chén nước, đun sôi bằng lửa to, đổ vào đậu phụ, nấu sôi lại, thêm bột nêm, muối. Dùng ăn riêng, cũng có thể làm món phụ.

Kim tiền thảo.

Uống sữa đậu nành, ăn đậu phộng chữa gan nhiễm mỡ:

Một người bệnh 70 tuổi, kiên trì tập luyện buổi sáng, bên cạnh đó, mỗi bữa sáng uống sữa đậu nành thay uống sữa bò, ăn đậu phộng. Kiên trì như thế vài năm gan nhiễm mỡ biến mất hoàn toàn. Chú ý: một là sữa đậu nành cần đun thật sôi; hai là không uống quá nhiều, để tránh rối loạn tiêu hóa; ba là trước khi uống cần dùng trước một ít thức ăn khô, không bụng đói.

Người bệnh viêm túi mật thích hợp dùng canh chua ô mai:

Người bệnh viêm túi mật mạn tính, có thể thường xuyên dùng canh chua ô mai, chẳng hạn mỗi sáng dùng một chén, không quá đậm, cũng không quá nhiều. Kiên trì một thời gian, người bệnh vốn có các triệu chứng như: căng tức ngực sườn, đôi lúc đau âm ỉ khó thở trào ngược… sẽ giảm nhẹ thấy rõ, thèm ăn. Thế nhưng, cần lưu ý một tình huống: nếu đã xảy ra cơn đau thắt ngực, hoặc có sỏi nhỏ gây tắc nghẽn đường mật, khi túi mật có biểu hiện bệnh lý nhiều thì không thích hợp dùng canh chua ô mai.

Bệnh sỏi mật dùng món ăn tanh thích đáng:

Ăn đồ tanh vừa đủ sẽ không gây hại đối với người bệnh sỏi mật, viêm túi mật. Bởi vì đồ tanh có tác dụng tiết mật mạnh, các sỏi nhỏ trong ống mật sẽ theo dịch mật bài ra ngoài, giảm tích tụ sỏi trong ống mật; hơn nữa, dịch mật tiết ra thường xuyên, sẽ không quá đậm đặc, cũng giúp ích đối với việc ngăn ngừa sỏi lớn dần trong túi mật.

Bài thuốc nghiệm phương trị sỏi mật:

Song hoa ẩm: cúc hoa 50g, kim ngân hoa 50g, sắc uống, nêm đường trắng vừa đủ, dùng uống thay trà. Thích hợp dùng cho người bệnh sỏi mật kèm chứng viêm.

Nước gừng giấm: gừng tươi 100g, cắt sợi, ngâm trong 250ml giấm sử dụng dần. Mỗi lần dùng 10ml, ngày 2 lần.

Bí rợ chữa viêm gan:

Bí rợ bỏ cuống, dùng thủ công hay máy xay bí rợ dạng hồ, lọc qua lưới, chờ sau khi lắng tự nhiên, hôm sau gạn bỏ hết phần nước, đem phơi khô, tán thành bột sử dụng dần. Hằng ngày pha nước uống vài lần, dùng lâu dài. Có hiệu nghiệm nhất định đối với viêm gan mạn tính, xơ gan, viêm thận và bệnh đái tháo đường.

Bồ công anh chữa sỏi mật:

Bồ công anh tươi 40g, rửa sạch cắt nhuyễn, sắc nước, bỏ bã, cùng gạo tẻ 100g nấu chè, nêm đường phèn vừa đủ. Mỗi sáng và chiều dùng 1 lần, dùng liền 5 ngày.

Phụ nữ ăn nhiều cam ít bị sỏi mật:

Nhà khoa học Mỹ khám phá rằng, tỉ lệ nữ viêm túi mật cao hơn rất nhiều so với nam giới, bởi vì ostrogen sẽ làm cho cholesterol tích tụ càng nhiều trong dịch mật, dịch mật và cholesterol trung hòa nhiều, dễ hình thành sỏi mật. Nữ giới ăn nhiều trái cây, đặc biệt là cam, có tác dụng thấy rõ đối với việc hình thành sỏi mật. Vitamin C trong cam có thể ức chế cholesterol chuyển hóa thành acid cholic, làm cho dịch mật (phân giải chất béo) trung hòa với cholesterol giảm đi, cơ hội cho hai chất này tích tụ hình thành sỏi mật cũng giảm xuống tương ứng.

Bột uất kim trị sỏi mật:

Bột uất kim hằng ngày uống 1,5g với nước sắc đảng sâm 9g, dùng liền 1 tháng, cơn đau sỏi mật giảm hoặc biến mất.

Nghiệm phương trị sỏi mật:

Hạch đào nhân 120g, dầu mè nguyên chất 60g. Sau khi rán, trộn đường phèn 90g, ngày 3 lần.

Lục kim hóa thạch bài thạch lợi đởm thang:

Kim tiền thảo 30g, hải kim sa 15g, kê nội kim tươi (màng mề gà tươi) 3g, uất kim 9g, kim linh tử 9g, kim ngân hoa 15g, đại hoàng sống 6g, chỉ thực 12g, nhân trần 30g. Ngày 1 thang, sắc 2 lần, uống sáng và chiều. Bài thuốc sơ can lợi đởm, thanh nhiệt hóa thấp, bài sỏi, thông tiện.

Bài thuốc trị sỏi mật đau bụng:

Nhân trần 24g, mộc thông 12g, chi tử 9g, sinh địa 9g, điều linh 9g, xích thược 9g, ngũ linh chi 9g, long đởm thảo 9g, mộc hương 6g, sài hồ 6g, bột kê nội kim 3g (chia 2 lần nuốt uống). Ngày 1 thang, sắc uống.

Bài thuốc trị viêm túi mật:

Thanh đởm lợi thấp thang: sài hồ 15g, hoàng cầm 10g, bán hạ 10g, mộc hương 10g, uất kim 10g, xa tiền tử 10g, mộc thông 10g, chi tử 10g, đại hoàng sống (sắc sau) 10g, nhân trần 15g. Sắc uống. Chữa viêm túi mật và sỏi mật thể thấp nhiệt với triệu chứng: đau tức ngực sườn liên tục, thỉnh thoảng đau từng cơn; triệu chứng thiếu dương như miệng đắng, họng khô, váng đầu, chán ăn; phần nhiều có hàn nhiệt vãng lai; phần nhiều vàng da, vàng mắt, màu vàng như quít; tiểu vàng đục hoặc tiểu gắt, đại tiện táo kết; lưỡi đỏ, rêu vàng nhầy hoặc dầy; mạch huyền hoạt, hoạt sác. Về bệnh lý thuộc loại viêm cấp tính.

Thanh đởm hành khí thang: sài hồ 10g, bán hạ 10g, hoàng cầm 10g, chỉ xác 10g, hương phụ 10g, uất kim 10g, diên hồ sách 10g, đại hoàng sống (sắc sau) 10g, mộc hương 12g, xích thược 15g. Sắc uống. Chữa viêm túi mật thể khí trệ có triệu chứng: căng tức ngực sườn, hay đau thắt, hoặc đau từng cơn; có bệnh sử đau bụng sau khi nổi giận hoặc đau nặng hơn; bệnh nhân hay cáu gắt, nôn nóng; có chứng thiếu dương như: miệng đắng, họng khô, váng đầu, chán ăn; tiêu trong hoặc hơi vàng; lưỡi thon hơi đỏ, rêu lưỡi trắng mỏng hoặc hơi vàng; mạch huyền khẩn hoặc huyền tế, thường không có triệu nóng lạnh hoặc hoàng đản (vàng da). Về bệnh lý thuộc loại viêm túi mật cấp tính đơn thuần.

Thanh đởm tả hỏa thang: sài hồ 15g, hoàng cầm 15g, bán hạ 10g, chi tử 10g, mộc hương 10g, uất kim 10g, đại hoàng sống 10g (sắc sau), măng tiêu (hãm uống) 10g, nhân trần 30g. Sắc uống. Chữa viêm túi mật thể thực hỏa có triệu chứng như: căng tức ngực sườn; có bệnh sử đau bụng sau khi nổi giận hoặc đau nặng hơn; bệnh nhân hay cáu gắt, nôn nóng; có chứng thiếu dương như miệng đắng, họng khô, váng đầu, chán ăn; tiêu trong hoặc hơi vàng; bụng căng; lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng hoặc có gai; mạch huyền hoạt sác, hồng sác. khẩn hoặc huyền tế, thường không có triệu nóng lạnh hoặc hoàng đản (vàng da).

Bài thuốc bài sỏi:

Kim tiền thảo 30g, nhân trần 15g, uất kim 15g, mộc hương 10g, đại hoàng sống 10g. Sắc uống, hoặc làm hoàn dùng uống lâu dài, 1 tháng là 1 liệu trình, sau khi ngưng thuốc 1 tuần, tiến hành liệu trình kế tiếp.

Mặc dù lá gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất nhưng việc ăn uống thiếu điều độ trong dịp nghỉ lễ cuối năm, đón năm mới như bây giờ lại khiến bạn gây tổn thương lâu dài cho bộ phận này. Điều đó có nghĩa là sức khỏe gan ít nhiều không ổn định vì ít băng thông hơn để điều chỉnh lượng đường trong máu, xử lý cholesterol và tạo ra một số hormone mà bạn cần. Tác hại ảnh hưởng đến sức khỏe gan cụ thể như sau:

Mặc dù lá gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất nhưng việc ăn uống thiếu điều độ trong dịp nghỉ lễ cuối năm, đón năm mới như bây giờ lại khiến bạn gây tổn thương lâu dài cho bộ phận này.

Những ngụm rượu bia đầu tiên…

Khi bạn uống một hoặc hai ly, gan của bạn sẽ thực hiện nhiệm vụ phân chia: Biến chất cồn thành nước vô hại và carbon dioxide, sau đó bạn đi tiểu hoặc thở ra. Nó cũng giữ bất cứ thứ gì nó có thể sử dụng, như chất chống oxy hóa trong rượu hoặc carbs trong bia. quá trình chuyển hóa rượu tạo ra các axit béo trên đường đi, được lưu trữ dưới dạng triglyceride một loại cholesterol cho đến khi cơ thể bạn có thể sử dụng chúng. Thông thường, nếu bạn ăn và uống số lượng hợp lý, nó sẽ được sử dụng tốt, cho đến khi…

Khi bạn uống một hoặc hai ly, gan của bạn sẽ thực hiện nhiệm vụ phân chia.

Có thêm một vài đồ uống nữa…

Ông Christopher Koh, chuyên gia tại Viện Tiểu đường và Tiêu hóa và Bệnh thận Quốc gia Mỹ cho hay, nếu bạn cứ chìm trong việc uống và say sưa rồi lại uống và say sưa như thế, gan của bạn sẽ bị sốc mỗi lần uống và khó hồi phục như ban đầu.

Càng uống nhiều, gan của bạn càng xáo trộn những chất béo trung tính đó vào đống đốt cháy sau đó. . . cho đến khi đống lớn đến mức gan của bạn có thể đơ hoạt động. Điều này gây ra viêm và cuối cùng giết chết các tế bào gan, để lại mô sẹo (và có thể dẫn đến xơ gan, vấn đề rất phổ biến ở những người 25-34 tuổi khi chăm sóc sức khỏe gan không tốt).

Chỉ cần 3 lần rượu bia trong một tuần suốt kỳ nghỉ lễ thì có thể gan đã bị suy giảm chức năng đáng kể và bắt đầu viêm. Mỗi lần uống 5 ly rượu bia trong vòng 2 giờ thì sức khỏe gan chắc chắn bị ảnh hưởng.

Chỉ cần 3 lần rượu bia trong một tuần suốt kỳ nghỉ lễ thì có thể gan đã bị suy giảm chức năng đáng kể và bắt đầu viêm.

Ăn quá nhiều các loại đồ ăn khác nhau

Chỉ mình việc uống rượu thôi thì chưa chắc đã làm rối loạn chức năng gan của bạn. Những loại thực phẩm theo mùa với chất béo bão hòa, carbs tinh chế hoặc thịt đỏ đã qua chế biến kết hợp với tăng cân liên quan đến kỳ nghỉ có thể dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD).

Theo Chương trình bệnh gan nhiễm mỡ tại Cedars-Sinai, ước tính có tới 30% dân số Hoa Kỳ mắc NAFLD và không có triệu chứng nào, vì vậy mọi người thường không biết và cũng không làm gì để thay đổi điều đó. Trong khi đó, chất béo đó chẳng khác gì một loại rượu đang tàn phá cơ thể không gây viêm nhiễm, cuối cùng để lại sẹo ở lá gan. NAFLD có thể phát triển trong ít nhất 6 tuần nếu bạn thực sự lạm dụng.

Những loại thực phẩm theo mùa với chất béo bão hòa, carbs tinh chế hoặc thịt đỏ đã qua chế biến kết hợp với tăng cân liên quan đến kỳ nghỉ có thể dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.

Làm thế nào để khắc phục?

Gan của bạn thực sự có thể tái tạo lại nếu bạn ăn uống lành mạnh hơn. Bạn không cần một ly sinh tố than hoạt tính hoặc nước rửa giải độc củ cải đường để làm điều đó. Gan của bạn tự nhiên trở lại hoạt động bình thường nếu bạn di chuyển ra khỏi chế độ ăn uống sai lầm.

Một tháng hoặc lâu hơn mà không có một giọt rượu có thể làm giảm việc lưu trữ chất béo trong gan và giúp giảm viêm. Bạn có thể loại bỏ một số chất béo gây ra NAFLD bằng cách ăn uống sạch và cắt giảm kích thước phần ăn: Giảm 5% trọng lượng đồ ăn có thể giảm tới 30% chất béo trong gan.

Men gan tăng cao ngày càng xuất hiện ở nhiều người đặc biệt là do thói quen ăn uống thất thường và sử dụng nhiều rượu bia. Nhưng phần lớn mọi người đều rất chủ quan mãi cho đến khi sức khỏe cơ thể kiệt quệ vì men gan tăng cao.

Men gan – “biển báo vàng” cho sức khỏe

Trong gan có một hệ thống enzyme hoàn chỉnh để thực hiện hoạt động tổng hợp và chuyển hóa chất gọi chung là men gan.

Khi tế bào gan bị tổn thương nhiều thì men gan sẽ tăng do lượng enzyme phóng thích vào máu càng nhiều.

Do vậy chỉ số men gan là chỉ số phản ánh tình trạng sức khỏe của gan.

Bạn có thể biết được chỉ số men gan của cơ thể bằng việc xét nghiệm máu.

Bạn đã làm gì để men gan tăng cao?

Việc men gan tăng cao có thể xuất phát từ các nguyên nhân sau:

Uống rượu, bia: Rượu bia có mức độ “sát nhân” gan cực cao và làm nồng độ men gan tăng lên rất nhiều. Lượng men gan tăng ở người uống rượu, bia tùy thuộc vào liều lượng và chất lượng của rượu, bia.

Rượu bia là nguyên nhân hàng đầu làm men gan tăng cao

Viêm gan: Viêm gan do bất kỳ nguyên nhân nào cũng làm cho men gan tăng cao đột biến nhưng viêm gan do các nhóm virus như A, B, C, E, D có mức độ tăng rất cao và thường gây ra tình trạng viêm cấp tính.

Bệnh sốt rét: Khi bị sốt rét nồng độ men gan trong cơ thể cũng tăng lên vì lúc này các tế bào của gan và thận đều bị tổn thương.

Bệnh về đường mật: Men gan cũng có thể tăng trong các bệnh về đường mật như bệnh viêm đường mật, viêm túi mật, sỏi đường mật trong gan, teo đường mật bẩm sinh hoặc áp-xe gan.

Ngoài ra, các bệnh gan nhiễm mỡ, bệnh gan do dùng thuốc cũng có thể làm tăng nồng độ men gan.

Hậu quả của bệnh men gan cao

Tỷ lệ men gan tăng cao, làm suy giảm chức năng của gan, lúc này gan giảm hoặc không còn khả năng giải độc và dẫn đến hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe.

Men gan cao là dấu hiệu báo động nhiều bệnh lý nghiêm trọng như viêm gan, ung thư gan, viêm cơ, viêm thận mãn, viêm túi mật, nhồi máu cơ tim, động kinh…

Trong tạp chí y học Hepatology số tháng 3/2008, W. Ray Kim, M.D., Mayo Clinic và cộng sự báo cáo rằng: Men gan cao làm giảm dần tuổi thọ, tăng tỷ lệ tử vong từ 21 đến 78%.

Khi các bệnh lý nghiêm trọng kể trên không điều trị kịp thời sẽ dấn đến các biến chứng như xơ gan, ung thư gan.

Nhưng vẫn còn cơ hội điều trị

Khi bị men gan tăng cao, bạn đừng quá bi lụy vì vẫn có cơ hội điều trị. Cách làm là: hãy đến gặp bác sĩ và tuân thủ đúng liệu trình điều trị đồng thời thực hiện chế độ, ăn uống, vận động, sinh hoạt khoa học nhất.

Tuy nhiên, theo GS, TS, BS. Nguyễn Khánh Trạch (Chủ tịch Hội Nội khoa Việt Nam): Nếu viêm gan ở giai đoạn muộn, các tế bào gan bị xơ hoá và hoại tử nghiêm trọng, hình thành những nốt gan bất thường thì mọi cách điều trị lúc này chỉ làm chậm tốc độ xơ hoá, còn bệnh thì gần như hết đường cứu chữa.

Vậy lời khuyên chân thành nhất dành cho bạn là: Hãy làm mọi cách để duy trì lá gan khỏe mạnh của bạn.

Bệnh viêm gan B đang có xu hướng gia tăng. Vậy khi bị viêm gan B, người bệnh nên kiêng kị những loại thực phẩm sau.

Người mắc bệnh viêm gan B không cần thiết phải kiêng khem quá mức, ăn uống phải có sự cân đối giữa các thành phần như đường, chất béo, chất đạm, vitamin và khoáng chất. Nên chọn các loại thức ăn dễ tiêu hóa, tăng cường lượng rau củ quả trong bữa ăn. Bên cạnh đó, người bệnh nên kiêng kị trong ăn uống với những nhóm thực phẩm sau vì chúng gây nhiều tổn hại đến gan.

Tôm

Người bệnh viêm gan B không nên ăn tôm bởi tôm giàu đạm, hàm lượng cholesterol lại cao. Tôm có thể có tác dụng bổ thận tráng dương, tốt cho sức khỏe của người bình thường nhưng với người viêm gan B thì đó là thực phẩm hoàn toàn không nên dùng.

Thịt dê

Thịt dê cũng là một trong số những loại thực phẩm tốt cho sức khỏe nhưng hoàn toàn không phù hợp với người viêm gan B. Do thịt dê có hàm lượng protein và lipit cao. Nếu người viêm gan ăn nhiều, sẽ làm tăng gánh nặng cho gan, khiến gan không thể hoàn thành nhiệm vụ trao đổi chất cũng như đào thải các chất độc.

Măng, hành, hẹ

Đây là những thực phẩm có nhiều xơ, dai, dạ dày khó tiêu hoá và chuyển hoá ở gan. Ở những người viêm gan, xơ gan tĩnh mạch, đường tiêu hoá ở cuối dạ dày bị giãn nở, nếu ăn nhiều chất xơ và khó tiêu sẽ không có lợi.

Người bị viêm gan B nên kiêng ăn măng. Ảnh minh họa

Nhân sâm

Nếu dùng nhân sâm, người viêm gan B có thể bị xuất huyết trong cơ thể. Do nhân sâm có tác dụng tăng nhiệt giảm âm. Tuy nhiên, người viêm gan lại có xu hướng âm suy hoả vượng như miệng khô, bí đại tiện, thấp nhiệt, mắt đỏ… Nếu dùng sâm sẽ làm người viêm gan B âm càng suy, dẫn đến xuất huyết trong cơ thể.

Tỏi, gừng

Cả tỏi và gừng đều thực phẩm có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, trong 2 loại này đều có chứa volatile. Chất này sẽ làm giảm số lượng hồng cầu và huyết sắc tố trong máu, dẫn tới thiếu máu. Vì vậy, cả tổ và gừng đều bất lợi với người viêm gan.

Phủ tạng động vậtPhủ tạng động vật như óc, tim, gan, lòng heo là món khoái khẩu của nhiều người. Tuy nhiên, người đang mắc bệnh viêm gan B thì nên cẩn thận với chúng vì chúng luôn chứa nhiều cholesterol do đó chúng khiến cho sự bài tiết mật có thể bị giảm hoặc bế tắc, dẫn đến không tiêu hóa hết các chất béo trong thực phẩm, ảnh hưởng không tốt đến quá trình tinh lọc của gan.

Tỏi, gừng là một trong những thực phẩm người bệnh viêm gan B cần kiêng kị trong ăn uống. Ảnh minh họa

Lòng đỏ trứng

Cũng như phủ tạng động vật, lòng đỏ trứng rất giàu cholesterol nên mỗi tuần người bệnh chỉ nên ăn 1-2 quả. Hoặc sử dụng lòng trắng trứng như một liệu pháp thay thế.

Các món chiên rán, mỡ động vật

Đây là những thức ăn có lượng chất béo bão hòa dễ gây tình trạng béo phì cũng như gây nhiễm mỡ cho gan. Người bệnh nên ăn hạn chế trong khẩu phần ăn của mình để có một lá gan khỏe mạnh

Rượu bia và chất kích thích

Tuyệt đối bỏ các thức uống có cồn (rượu, bia) và các chất kích thích để bảo vệ tế bào gan và giúp gan chóng bình phục. Đây là các tác nhân hàng đầu gây tổn hại tế bào gan của bệnh nhân. Thực hiện theo những chỉ dẫn trên đây, những người bệnh đã tìm ra cho mình hướng giải quyết vấn đề viêm gan B để có một cơ thể khỏe mạnh và một cuộc sống hạnh phúc.

Vì sao mẹ chồng tôi không hút thuốc, không uống rượu, cũng không bị viêm gan B, C nhưng mới đây vẫn phát hiện bà bị xơ gan giai đoạn 2. Gia đình chúng tôi rất sốc, thưa bác sĩ.

Vì sao lại thế ạ? Bà ăn uống rất cẩn thận, kỹ lưỡng. Vì sao bị xơ gan?

Xin được hỏi BS xơ gan là gì? Các nguyên nhân dẫn đến xơ gan. Khi gan bị xơ thì có những biểu hiện như thế nào và nếu không nhận biết hoặc không điều trị kịp thời gây biến chứng gì? Cách nào phòng ngừa được căn bệnh này thưa BS? Một bệnh nhân xơ gan cần có chế độ ăn uống, sinh hoạt thế nào, thưa bác sĩ?

Gia đình chúng tôi xin cảm ơn bác sĩ và cảm ơn Cổng thông tin tư vấn sức khỏe AloBacsi luôn đồng hành chia sẻ những kiến thức quý giá, giúp chúng tôi giải đáp nhiều thắc mắc không biết hỏi ai. Trân kính,

(Trịnh Thị Thu Hoài – 47 tuổi, Đồng Nai)

Chào chị Thu Hoài,

Nguyên nhân xơ gan ở nước ta hiện nay ngoài rượu còn do siêu vi B, C. Siêu vi B và C lây qua đường máu, đường vợ chồng và đường mẹ truyền cho con. Do giai đoạn đầu thường không có triệu chứng người bệnh không được chẩn đoán để theo dõi và điều trị, khi có triệu chứng rõ ràng thường đã diễn tiến xơ gan.

Tuy nhiên, hiện nay với những phương pháp điều trị tiên tiến xơ gan vẫn có thể được theo dõi, làm chậm diễn tiến bệnh, hạn chế biến chứng cuối cùng của bệnh gan. Vì vậy, chị cũng đừng quá lo lắng nên tập trung điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

Xơ gan là tình trạng gan bị xơ hóa không thực hiện được các chức năng bình thường của gan. Gan là một cơ gan lớn nhất và quan trọng nhất cơ thể đảm nhiệm rất nhiều chức năng quan trọng trong cơ thể.

Vì vậy, khi bị xơ gan sẽ ảnh hưởng nhiều chức năng trong cơ thể. Nguyên nhân gây xơ gan ở nước ta gặp nhiều nhất là rượu bia, viêm gan siêu vi B và C, viêm gan do thuốc, viêm gan tự miễn, viêm gan do các bệnh lý đường mật.

Xơ gan thường giai đoạn đầu bệnh nhân ít có triệu chứng rõ ràng, chỉ cảm thấy mệt, ăn uống khó tiêu, đến giai đoạn trễ hơn sẽ có vàng da, vàng mắt, bụng to, phù chân, chẩn đoán giai đoạn càng trễ việc điều trị càng kém hiệu quả.

Xơ gan có thể gây ra các biến chứng như: xuất huyết tiêu hóa, hôn mê gan, nhiễm trùng, suy thận…

Chúc chị sức khỏe!

Thân mến!

Gan nhiễm mỡ có thể dẫn tới sút cân đột ngột, đau đầu, chóng mặt, rối loạn giấc ngủ, dễ cáu gắt, giảm ham muốn tình dục, mất ngủ, suy giảm trí nhớ, xơ gan.

Cuộc sống hiện đại, áp lực gia đình, công việc, xã hội… gây ảnh hưởng đến sức khỏe của đàn ông. Hiện nay, nhiều bệnh trước đây chỉ xuất hiện người già đã tấn công đàn ông ngay từ khi còn trẻ. Bạn có biết những bệnh nào đe dọa lớn nhất đối với sức khỏe của đàn ông?

Có nhiều bệnh ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của nam giới trong đó có bệnh gan nhiễm mỡ. Bệnh gan nhiễm mỡ chỉ đứng sau bệnh viêm gan virus về mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe của nam giới.

Gan nhiễm mỡ hay gọi là mỡ gan là chỉ tình trạng chất béo tích tụ quá nhiều ở trong tế bào gan. Gan nhiễm mỡ có thể là một hậu quả của rất nhiều bệnh, kể cả do uống nhiều rượu, các bệnh về chuyển hoá, do sử dụng thuốc và các rối loạn về dinh dưỡng.

Bệnh gan nhiễm mỡ ở đàn ông cũng có nhiều nguyên nhân và uống nhiều bia rượu là một trong những nguyên nhân chính khiến bệnh gan nhiễm mỡ xuất hiện nhiều hơn ở nam giới so với phụ nữ.

Triệu chứng của bệnh nhân gan nhiễm mỡ thường là mệt mỏi kiệt sức, buồn nôn, nôn mửa và vàng da ở các mức độ khác nhau.

Ở nam giới mắc bệnh gan nhiễm mỡ có thể dẫn đến những dấu hiệu đễ nhầm lẫn với bệnh cảm cúm thông thường như sốt nhẹ, mệt mỏi, chán ăn, đau cơ…nếu bệnh ở tình trạng nặng thì có thể có một số biểu hiện như sút cân đột ngột, đau đầu, chóng mặt, rối loạn giấc ngủ, dễ cáu gắt, giảm ham muốn tình dục, mất ngủ, suy giảm trí nhớ.

Bệnh xuất hiện ở đàn ông từ 30-50 tuổi.

Các bác sĩ khuyến cáo nếu không điều trị, có 50% số người bệnh gan nhiễm mỡ sẽ bị xơ hóa, trong số này 15% sẽ tiến triển đến xơ gan và 4% sẽ bị ung thư gan. Các nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy, bệnh lý gan nhiễm mỡ hiện diện trong 75% người béo phì và tiểu đường tuýp 2; 50% số trẻ bị béo phì có gan nhiễm mỡ.

Việc sử dụng rượu quá mức có liên quan tới tổn thương gan cả trước mắt cũng lâu dài: chấn thương, ung thư gan và tổn hại các mối quan hệ gia đình, xã hội. Nguy cơ xơ gan tăng khi sử dụng trên 30 g rượu mỗi ngày (có 1% xơ gan); nguy cơ cao nhất khi dùng trên 120 g rượu mỗi ngày (có 5,7% xơ gan).

Theo ước tính, tỷ lệ lạm dụng và nghiện rượu ở Việt Nam là: Thành phố (7- 11% lạm dụng, 5% nghiện rượu); vùng núi (7- 17% lạm dụng, 3% nghiện rượu); nông thôn (1,2% lạm dụng, 1% nghiện rượu). Tỷ lệ nghiện rượu phần lớn là nam giới, ở độ tuổi 20 đến 30. Với số liệu này, số người tổn thương gan do rượu, bia chiếm tỷ lệ không nhỏ và sẽ là gánh nặng cho xã hội, vì ngoài ngộ độc rượu, cai rượu còn phải điều trị va phục hồi tổn thương gan do rượu.

Gan nhiễm mơ không do rượu là bệnh gan “im lặng” thường gặp. Bệnh gần giống viêm gan do rượu, nhưng xảy ra ở người ít uống hoặc không uống rượu. Điểm nổi bật trong gan nhiễm mỡ là hiện diện mỡ trong gan kèm theo viêm và tổn thương mô gan. Phần lớn người bệnh đều cảm thấy khỏe mạnh, nhưng gan nhiễm mỡ có diễn tiến nặng và dẫn đến xơ gan.

Chứng viêm gan nhiễm mỡ ở vùng châu Á- Thái Bình Dương đang trong tình trạng báo động, ước tính với tần xuất hiện mắc khoảng 10% số dân ở phía Tây và 20 đến 30% số dân ở phía đông.

Dấu hiệu nhận biết

Hầu hết các bệnh nhân không có triệu chứng và thường được phát hiện tình cờ bởi vì các xét nghiệm chức năng gan bất thường hoặc gan to hoặc siêu âm gan khi khám sức khỏe định kỳ.

Qua kết quả sinh thiết gan cho thấy có 3 loại gan nhiễm mỡ:

Gan thoái hóa mỡ đơn thuần: gan bị thâm nhiễm bởi chất mỡ, không kèm theo tình trạng viêm gan.

Viêm gan thoái hóa mỡ do rượu: ngoài tình trạng gan bị thâm nhiễm bởi chất mỡ, kèm theo tình trạng viêm gan, mô gan có thể bị sẹo hoặc bị xơ và tiền sử uống rượu nhiều.

Viêm gan thoái hóa mỡ không do rượu: kết quả sinh thiết giống loại trên, nhưng không có tiền sử uống rượu (hoặc uống rượu không đáng kể).

Việc điều trị gan nhiễm mỡ phụ thuộc vào nguyên nhân của nó và nói chung, điều trị gan nhiễm mỡ sẽ phục hồi nếu được thực hiện ở giai đoạn sớm.

Giải pháp

Khi đã biết những tác nhân khiến gan nhiễm mỡ ở nam giới điều quan trọng đối với nam giới cần hạn chế nhất có thể việc đưa những chất độc vào cơ thể như thuốc lá, rượu, bia và những đồ uống có cồn, Cần hạn chế những thực phẩm nhiều dầu mỡ, chất béo, chất bảo quản…; Tăng cường ăn nhiều rau xanh và uống nhiều nước để thanh lọc cơ thể.

Tránh lạm dụng thuốc tây, sử dụng thuốc theo hướng dẫn điều trị từ bác sĩ. Bên cạnh đó cần có lối sống lành mạnh, ngăn ngừa các nguồn lây nhiễm và duy trì thói quen tập thể dục hàng ngày. Cần ăn uống đủ dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý để gan được phục hồi.

Theo SKDS

Bỏ hút thuốc lá rượu bia, tránh khí randon và các hóa chất độc hại, uống trà xanh và bổ sung thêm vitamin E.

Theo Boldsky, ung thư phổi ảnh hưởng đến các tế bào của phổi, thường gặp ở những người hút thuốc lâu năm. Tuy nhiên, ung thư phổi cũng có thể xảy ra ở những người chưa bao giờ hút.

Nguyên nhân gây bệnh ung thư phổi ngoài hút thuốc còn do tiếp xúc với độc tố, di truyền… Các triệu chứng chính của ung thư phổi là ho ra máu, đau ngực, thở khò khè, nhiễm trùng đường hô hấp, khó thở, mất cảm giác ngon miệng, tổn thương cơ quan…

Dưới đây là một vài cách đơn giản có thể giúp bạn ngăn ngừa bệnh ung thư phổi:

Bỏ hút thuốc

Cách tốt nhất để ngăn ngừa ung thư phổi là bỏ hút thuốc và đừng bao giờ thử nếu bạn là người không hút thuốc. 90% người bệnh chết do ung thư phổi có hút thuốc lá.

Tránh hít khói thuốc lá

Bạn không hút thuốc lá nhưng vẫn có khả năng hít phải khói thuốc nếu người xung quanh hút. Hút thuốc lá thụ động cũng là tác nhân gây bệnh ung thư phổi. Do đó, hãy cố gắng tránh nơi có người hút thuốc để ngăn ngừa ung thư phổi.

Tránh xa khí radon

Nếu muốn ngăn ngừa ung thư phổi, hãy đảm bảo rằng nhà của bạn không có các chất độc như radon. Các nghiên cứu khoa học được thực hiện trong nhiều năm qua cho thấy chất phóng xạ này có thể làm gia tăng nguy cơ mắc ung thư phổi. Khí này được tìm thấy trong đất, đá, nước, đường ống cũ, các vật liệu xây dựng và khí đốt tự nhiên…

Làm việc ở môi trường an toàn

Tránh tiếp xúc gần với chất gây ung thư. Nếu bạn làm việc trong các nhà máy hóa chất, nhà máy hạt nhân thì cần phải chú ý. Hãy trang bị đồ bảo hộ lao động an toàn.

Dùng vitamin E

Một nghiên cứu cho thấy dùng các thực phẩm giàu vitamin E, như dừa, cá, bơ, các loại hạt… có thể ngăn ngừa ung thư phổi.

Uống trà xanh

Trà xanh có lợi cho sức khỏe, ngăn ngừa ung thư.

Bỏ rượu

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh uống quá nhiều rượu dẫn đến ung thư phổi. Do đó, để phòng tránh ung thư, hãy loại bỏ đồ uống có hại này.

Theo VNE

Thực phẩm bị mốc như lạc, đậu tương, ngô chứa chất aflatoxin độc tính mạnh dễ gây thoái hóa hoặc hoại tử tế bào gan dẫn đến ung thư gan.

Rượu bia là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây bệnh về gan. Ảnh: News.

Theo Health Sina, không chỉ rượu ảnh hưởng đến gan mà các thức ăn lên men mốc và thói quen ăn uống nghèo nàn cũng không tốt cho sức khỏe. Nên tránh những loại thực phẩm sau:

Rượu

Với người có vấn đề về gan, rượu càng làm gan tổn thương trầm trọng hơn nữa. Bệnh nhân gan đã vốn bị rối loạn chức năng giải độc trong khi chất chuyển hóa trung gian từ rượu là acetaldehyde lại gây hại trực tiếp đến các tế bào gan. Vì vậy bác sĩ khuyên nên hạn chế bia rượu, người bệnh gan phải tuyệt đối tránh xa rượu.

Thực phẩm chứa chất bảo quản

Thực phẩm tiện lợi như mì ăn liền, xúc xích, thực phẩm đóng hộp có thể chứa chất bảo quản và màu thực phẩm. Tiêu thụ thường xuyên loại này làm tăng gánh nặng chuyển hóa và chức năng giải độc của gan, bất lợi cho người có chức năng gan kém.

Thực phẩm bị mốc

Thực phẩm bị mốc như lạc, đậu tương, ngô sản sinh chất aflatoxin độc tính mạnh dễ gây thoái hóa hoặc hoại tử tế bào gan dẫn đến ung thư gan. Vì vậy bác sĩ khuyên mọi người tuyệt đối không ăn thực phẩm lên men mốc.

Hạt hướng dương

Loại hạt này chứa các axit béo không bão hòa. Tiêu thụ hạt hướng dương quá mức sẽ tăng lượng lớn choline lưu trữ chất béo trong gan, ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng tế bào gan.

Theo VNExpress

Bệnh gout là một bệnh khớp do rối loạn chuyển hóa axit uric trong máu. Tác động của các loại đồ uống có cồn đối với lượng axit uric trong máu là rất khác nhau.

Do đó, nguy cơ mắc bệnh gout khi uống các đồ uống này cũng không giống nhau. Bia hay rượu dễ gây bệnh gout.

Bệnh gout là một dạng viêm khớp gây đau dữ dội ở ngón chân cái hay mắt cá chân, thường gặp ở nam giới. Một trong những nguyên nhân khiến các đấng mày râu trở thành đối tượng tấn công của căn bệnh này là do họ thường xuyên uống nhiều bia rượu.

Bia và bệnh gout

Acid uric là nguyên nhân chính gây lên bệnh gout. Acid uric là sản phẩm của quá trình phân hủy chất đạm purin và được bài tiết khỏi cơ thể qua đường tiểu. Thói quen sử dụng các đồ ăn, thức uống giàu chất purin đều dẫn đến tăng axit uric trong máu.

Ngoài các thức ăn bổ dưỡng như thịt bò, cá, tôm, cua, phủ tạng động vật…, bia cũng được xem là nguồn cung cấp quá lớn nhân purin gây tăng acid uric trong máu và bệnh gout.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ, những người uống 2 cốc bia mỗi ngày có tỷ lệ mắc bệnh cao gấp 2,5 lần người không uống.

Rượu và bệnh gout

Các nhà nghiên cứu cho biết, rượu tuy không phải là nguồn cung cấp purin dồi dào, nhưng đây là đồ uống cần nên tránh cho quý ông bị gout. Chất cồn trong rượu làm suy giảm chức năng hoạt động của gan thận, gây mất cân bằng trong chuyển hóa acid uric trong cơ thể.

Theo các bác sĩ, nhóm suy giảm khả năng bài xuất acid uric ở ống thận thường do nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu là do ăn nhiều thức ăn giàu đạm và uống nhiều rượu. Việc uống nhiều rượu, rượu mạnh không những góp phần làm tăng thêm acid uric máu mà còn làm cho acid uric dễ dàng bị lắng đọng tại các tổ chức, gây cơn gút cấp, gây sỏi thận.

Ảnh minh họa.

Bia hay rượu nguy hiểm đối với bệnh gout

Các nhà khoa học Mỹ đã nghiên cứu về mối liên quan giữa việc uống bia, rượu mạnh và rượu vang với nồng độ axit uric trong máu trên 14.809 người có độ tuổi thấp nhất là 20.

Kết quả cho thấy nồng độ axit uric trong máu ở những người thường xuyên uống bia là lớn nhất, sau đó là những người uống nhiều rượu mạnh. Trong khi đó, các chuyên gia không nhận thấy mối liên quan giữa việc uống rượu vang và nồng độ axit uric.

Cũng theo nghiên cứu, kết quả này là như nhau ở cả nam và nữ, cũng như đối với mọi mức trọng lượng.

Dấu hiệu và triệu chứng của bệnh gout

Các triệu chứng bệnh gout hầu hết là cấp tính, xảy ra một cách đột ngột, thường vào ban đêm, không có triệu chứng báo trước.

– Đau khớp dữ dội. Gout thường ảnh hưởng những khớp lớn trên ngón chân cái, nhưng cũng có thể ở khớp bàn chân, mắt cá chân, gối, bàn tay, cổ tay,…Cơn đau điển hình có thể kéo dài 5-10 ngày rồi ngưng. Khó chịu sẽ giảm dần dần sau 1-2 tuần, các khớp có vẻ không có gì bất thường.

– Viêm đỏ. Các khớp bị sưng đỏ và đau.

Nguyên nhân gây bệnh gout

Bệnh này do nồng độ acid uric trong máu tăng quá cao. Acid uric là một sản phẩm phụ tạo ra do sự thoái giáng của purin. Chất này có thể thấy trong tự nhiên như một số loại thực phẩm – tạng động vật như gan, não, thận, lách – và cá trồng, cá trích, cá thu. Purin cũng có trong tất cả các loại thịt, cá và gia cầm.

Thông thường thì acid uric bị phân hủy trong máu và được thải ra ngoài qua thận để ra nước tiểu. Nhưng đôi khi cơ thể bạn tạo ra quá nhiều acid uric hoặc thải acid này ra nước tiểu quá ít. Hậu quả là acid uric trong máu tăng lên, tích lũy dần dần và lắng đọng thành những tinh thể sắc nhọn hình kim tại các khớp hoặc các bao quanh khớp gây ra triệu chứng đau đớn, viêm sưng khớp.

Cách tự chăm sóc

– Thay đổi lối sống không thể điều trị bệnh gout, nhưng rất hữu ích để hỗ trợ điều trị. Các biện pháp sau giúp giảm và ngăn ngừa triệu chứng :

– Duy trì cân nặng hợp lý bằng cách giảm cân từ từ giúp giảm nồng độ acid uric máu, đồng thời giảm bới sự chịu đựng sức nặng của các khớp. Tuy nhiên không nên nhịn đói để giảm cân nhanh vì như vậy lại càng làm tăng acid uric máu.

– Tránh ăn quá nhiều đạm động vật. Đây là nguồn chứa nhiều purin. Các thực phẩm chứa nhiều purin như tạng động vật (gan, thận, não, lách), cá trồng, cá trích, cá thu,…các loại thịt, cá, gia cầm chứa ít purin hơn.

– Giới hạn hoặc tránh rượu. Uống quá nhiều rượu làm giảm bài tiết acid uric. Giới hạn dưới hai cốc mỗi ngày nếu bạn là nam, môt cốc nếu bạn là nữ. Nếu bạn đang bị Gout, tốt nhất nên tránh hoàn toàn rượu bia.

– Ăn uống nhiều nước, chất lỏng. Dịch làm pha loãng nồng độ acid uric trong máu bạn.

Theo VnMedia

Bệnh chưa có thuốc điều trị, không chỉ gây biến chứng xơ cứng gan và ung thư gan mà còn dẫn tới bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường…

10 người xét nghiệm, 6 bị bệnh

Chị Lê Thị T. (25 tuổi, Thanh Xuân, Hà Nội) không thể tin được khi kết quả siêu âm, xét nghiệm sức khỏe định kỳ kết luận chị bị mỡ máu cao, gan nhiễm mỡ (GNM) độ 3 trong khi chị thuộc thể trạng gầy còm nhất cơ quan. Nghi ngờ, chị tiếp tục đi kiểm tra chỗ khác nhưng kết quả cho thấy nồng độ men gan trong máu vẫn tăng cao gấp cả chục lần so với bình thường.

Anh Nguyễn Văn Q. (38 tuổi, Sông Công, Thái Nguyên) thấy người gần đây mệt mỏi, chán ăn, bụng ấm ách, tức ngực đi khám xét nghiệm máu thì chỉ số triglycerid gấp gần 10 lần bình thường. Siêu âm, hàm lượng mỡ chiếm trên 40% trọng lượng gan và có biểu hiện xơ cứng.

BS Đào Thị Kim Ngân, chuyên gia siêu âm phòng khám phát hiện sớm ung thư (Hà Nội), cho biết GNM còn gọi là thoái hóa mỡ gan.

Đó là tình trạng tích lũy chất béo trong gan > 5% trọng lượng gan. Bệnh thấy trên siêu âm ngày càng nhiều, nếu chục năm trước mỗi ngày phòng khám siêu âm chỉ gặp 1 – 2 ca thì nay từ 7 – 10 ca.

Tương tự, BS Lý Thị Phong, trưởng phòng khám Trung tâm Y tế Sông Công, Thái Nguyên, cho biết ngày càng nhiều người bị GNM.

Trước đây, phòng khám mỗi ngày chỉ gặp 1- 2 người do viêm gan, nam giới trên 45 tuổi uống nhiều rượu bia, thì hiện tại gặp ở mọi lứa tuổi, cả trẻ 7 – 8 tuổi cũng bị, đặc biệt đang gia tăng ở lứa tuổi 20-30.

Trung bình một ngày có 7-10 người bị GNM, chiếm tỉ lệ gần 10% số ca đến khám tại phòng khám.

Còn BS Lưu Kim Ảm, phó khoa chuyên khoa cận lâm sàng Trung tâm Y tế Sông Công, cho biết có tới 50% bệnh nhân siêu âm ổ bụng có biểu hiện GNM ở nhiều mức độ khác nhau, nhiều người rất trẻ mới 30 tuổi đã có biểu hiện GNM xơ hóa. Có trẻ 15-16 tuổi mỡ đã chiếm tỉ lệ > 30% trong gan.

BS.CKII Vũ Đức Chung, trưởng khoa nội tiêu hóa BV 354, cho biết thống kê cho thấy nguy cơ mắc GNM tăng gấp 4,6 lần ở những người béo phì, nhất là dạng béo bụng.

Tuy nhiên, ngay cả khi bệnh nhân có chỉ số khối cơ thể (BMI) bình thường, người gầy ăn chay trường như nhà sư cũng đang bị rất nhiều.

Bệnh không chỉ gặp ở người trung niên mà cả lớp trẻ với tỉ lệ khá cao, trung bình cứ 10 người làm xét nghiệm lâm sàng thì có sáu người bị GNM. Nhiều người không tin và “cự” lại bác sĩ khi kết luận bị GNM.

Ăn kiêng cũng gây bệnh

BS Vũ Đức Chung cho biết sự gia tăng GNM là do môi trường và thói quen ăn uống của chúng ta đã thay đổi.

Ngoài việc chúng ta ăn ngon, ăn no, ăn thừa năng lượng, uống nhiều bia rượu… thì nhiều người lại thực hiện các chế độ ăn kiêng, ăn kham khổ, không ăn cơm… mà không hiểu rằng tất cả việc ăn uống thiếu cân bằng này đều dẫn tới thiếu một số chất cần thiết để đưa bớt mỡ ra khỏi gan và bị GNM.

Bên cạnh đó, việc thực phẩm bị nhiễm hóa chất, sử dụng thuốc tùy tiện: từ viên thuốc kháng sinh đến các thuốc giảm đau, thuốc chống táo bón… đều có thể gây thoái hóa mỡ gan.

BS Lưu Kim Ảm cảnh báo người bị GNM giai đoạn đầu không có biểu hiện triệu chứng gì. Nhiều người khi GNM ở giai đoạn nặng mới cảm thấy hơi mệt mỏi và suy nhược, hoặc có cảm giác hơi tưng tức vùng dưới sườn bên phải.

Do vậy, bệnh thường được phát hiện một cách tình cờ sau một xét nghiệm máu thường quy hoặc sau khi được siêu âm.

Theo BS Vũ Đức Chung, ở thể nhẹ GNM không có biểu hiện gì nhưng sau đó gây rối loạn chức năng gan, gây rối loạn chuyển hóa mỡ máu cao ảnh hưởng tới tim mạch…, đặc biệt lâu dài sẽ gây viêm gan và 20% có biến chứng xơ gan, ung thư và suy gan…

Đặc biệt, những người bị GNM thường bị xơ vữa mạch, cao huyết áp nên dễ tử vong do các bệnh lý tim mạch và bệnh lý của não hơn những người không bị.

Ăn uống quyết định điều trị

BS Vũ Đức Chung nhấn mạnh không có thuốc đặc hiệu cho bệnh GNM. Khi mỡ máu, mỡ gan cao bắt buộc phải uống thuốc giảm mỡ máu statin… nhưng dùng lâu dài thuốc này sẽ gây mệt mỏi, rối loạn chức năng gan, rối loạn kinh nguyệt, liệt dương…, nhất là ảnh hưởng nhiều đến thần kinh, tâm lý.

Việc kiểm soát tình trạng GNM phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Chế độ điều trị có thể bao gồm cai nghiện rượu; ngưng dùng các thuốc có nhiều khả năng gây GNM; kiểm soát các bệnh về chuyển hóa: tiểu đường, béo phì…

Đặc biệt, chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh đóng vai trò quyết định giúp phòng ngừa và điều trị bệnh. Người bệnh cần tập thể dục đều đặn năm ngày/tuần. Ăn đa dạng thức ăn. Tuyệt đối không quên ăn cơm hoặc các chất tinh bột. Tăng thêm rau nhưng không bỏ qua thịt.

Hạn chế các món chiên xào mà thay bằng những món nướng, luộc. Cần tránh ăn gan, óc, cật, bộ đồ lòng gia súc hoặc từ sữa động vật như bơ, phômai, da các loại thịt heo, vịt, gà…

Theo Linh Hà – Tuổi trẻ