Hiện chưa có thuốc điều trị triệt để parkinson- căn bệnh do thoái hóa tế bào thần kinh ảnh hưởng đến chức năng vận động của cơ thể.

Bệnh Parkinson là một bệnh về thần kinh xảy ra khi một nhóm tế bào trong não bị thoái hóa. Khi các tế bào não không còn kiểm soát được vận động của cơ bắp, con người sẽ đi đứng khó khăn, cử động chậm chạm, tay chân run cứng. Khi bệnh tiến triển, nó phá hủy các tế bào thần kinh, dẫn đến thiếu hụt dopamine, một chất truyền thần kinh có thể gửi tín hiệu lên não để điều khiển vận động.

Hiện nay trên thế giới có khoảng 6,5 triệu người mắc bệnh. Bệnh thường xảy ra ở nam nhiều hơn so với nữ, bệnh khởi phát lúc 60 tuổi, và thường có những dấu hiệu sớm ở 50 tuổi, nhưng một vấn đề mới xuất hiện hiện nay là số người trẻ, trên 35 tuổi có dấu hiệu sớm của bệnh parkinson chiếm gần 10%.

Bệnh thường biểu hiện bằng các triệu chứng tăng trương lực cơ (cứng cơ), run, không điều khiển được tay chân theo ý muốn, chậm vận động, đi lại khó khăn, mất các phản xạ tư thế…

Đây là căn bệnh hiện không có thuốc chữa để có thể giúp người bệnh từ mắc bệnh trở thành khỏi bệnh hoàn toàn, mà các thuốc điều trị hiện nay chỉ có thể giúp cho người bệnh trong những năm đầu, làm cải thiện chất lượng cuộc sống, trì hoãn quá trình tiến triển của bệnh.

Theo TS Bobby, Trung tâm tư vấn thần kinh Aster Medcity cho biết, chính vì không thể chữa khỏi căn bệnh này nên việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời là biện pháp tốt nhất giúp người bệnh có thể cải thiện chức năng vận động của mình.

Dưới đây là lời khuyên của các bác sĩ chuyên khoa thần kinh, nếu xuất hiện bất cứ dấu hiệu nghi ngờ nào, bạn cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được phát hiện sớm bệnh:

Tính cách thay đổi

Bộ não thường chịu trách nhiệm về suy nghĩ, hành xử, nhìn nhận và phản ứng với các tình huống nhất định trong cuộc sống- tất cả hình thành nên tính cách của mỗi con người. Bất kỳ sự thay đổi trong tính cách nào cũng có thể là nguyên nhân sớm của bệnh Parkinson. Người mắc bệnh này hay xuất hiện tình trạng căng thẳng hay mệt mỏi về tinh thần nhưng lại dễ bị bỏ qua.

Chậm chạm trong phối hợp các hoạt động

Đây là một trong những dấu hiệu điển hình khi mới mắc bệnh Parkinson. Bất cứ những thay đổi tư thế nào như khi quay đầu, quay người lại, với, cài khuy, buộc dây giày… người bệnh thường làm với tốc độ chậm, không rõ ràng.

Nhiều người cho rằng đây là dấu hiệu của tuổi già, người bệnh thường phản ứng chậm với các hành động có mục đích. Nhưng thực tế nó cũng là dấu hiệu sớm của căn bệnh thoái hóa thần kinh này.

Giảm cảm giác về mùi

Ở giai đoạn đầu của bệnh Parkinson, nó thường ảnh hưởng đến khứu giác của con người người. Trong các nghiên cứu về căn bệnh Parkinson, người mắc bệnh hoặc có nguy cơ mắc bệnh không có khả năng phân biệt mùi dưa chua, mùi cay, hoặc các mùi thối….Họ không phân biệt được rõ ràng hoặc khứu giác ngày càng suy giảm khi bệnh nặng.

Hay xuất hiện các vấn đề đường ruột

Tình trạng táo bón hoặc các vấn đề về tiêu hóa rất phổ biến, đặc biệt với người lớn tuổi. Nguyên nhân có thể do chế độ ăn thiếu chất xơ, uống ít nước, nhưng cũng không nên bỏ qua, đây là một dấu hiệu cho thấy sự xuất hiện của bệnh Parkinson.

Đau vai

Triệu chứng này thường bị nhầm lẫn với các bệnh xương khớp, đối với người già, việc loãng xương, mất xương càng dễ nghi ngờ là nguyên nhân hơn do bệnh Parkinson. Khi đau xương khớp do Parkinson kéo dài, kể cả khi có sự can thiệp của y tế như dùng thuốc. Nếu người bệnh dùng thuốc mà không thấy đỡ cần phải nghi ngờ mình mắc bệnh Parkinson.

Mệt mỏi

Nếu bạn cảm thấy mệt mỏi thường xuyên, ngay cả khi bạn mới có một giấc ngủ say, bạn cũng cần phải tìm nguyên nhân gây ra chứng mệt mỏi cho mình. Nếu mệt mỏi đi kèm với một trong những dấu hiệu sớm của bệnh Parkinson tốt nhất là bạn nên đến gặp bác sĩ để nhận được những đánh giá chính xác nhất.

Thay đổi chữ viết tay

Bệnh nhân mắc bệnh Parkinson gặp các triệu chứng như cứng đờ cơ bắp, khó khăn khi cử động các ngón tay. Một sự thay đổi đột ngột dễ nhận thấy nhất là sự thay đổi chữ viết tay, kể cả sự thay đổi chữ ký, đây là dấu hiệu của bệnh Parkinson. Những con chữ sẽ đột nhiên nhỏ đi hoặc viết sít hơn….

Run nhẹ

Khi bệnh đã tiến triển, run thường xuất hiện, nó có thể xảy ra ở bất cứ bộ phận nào trên cơ thể như tay, chân, đầu…. Ở giai đoạn đầu, người bệnh chỉ thấy xuất hiện các triệu chứng run nhẹ ở các ngón tay, ngón tay cái, cằm, môi…. Bên cạnh đó, bạn có thể gặp co giật nhẹ và run khi bạn cố gắng để ngồi hoặc co giật tay chân …

Gặp vấn đề khi di chuyển

Vì Parkinson ảnh hưởng đến vấn đề cử động của cơ thể, trong giai đoạn đầu của bệnh, người bệnh có thể bị cứng ở chân khi đi bộ chẳng hạn, đó là do khớp bị cứng lại. Tuy nhiên triệu chứng tê cứng sẽ dần mất đi khi bạn bắt đầu đi bộ, hoặc đôi khi người bệnh cảm thấy bất lực, như chân bị dính xuống sàn mà không thể nhấc lên. Các triệu chứng thoáng qua này chính là dấu hiệu ban đầu của Parkinson.

Rối loạn giấc ngủ

Người mắc nệnh parkinson cũng có những dấu hiệu về thần kinh như rối lọan giấc ngủ, trầm cảm, lo âu… Nếu gặp phải những bất thường này hãy tìm đến bác sĩ chuyên khoa thần kinh.

Mất đi sự cân bằng

Người mắc bệnh Parkinson có sự thay đổi tư thế như hay khom lưng hoặc nghiêng về phía trước là dấu hiệu phổ biến. Họ thường khom lưng khi di chuyển, thậm chí cả khi đứng, người bệnh thường đứng không vững.

Ngất xỉu

Cảm thấy chóng mặt hoặc ngất xỉu sau khi thức dậy, đây là triệu chứng cần phải nghĩ đến người bệnh đã mắc Parkinson.

Thay đổi trong giọng nói

Bất kỳ sự thay đổi trong giọng nói nào như khàn giọng hoặc giọng nói trở nên khác lạ chính là dấu hiệu đáng lo ngại. Thay đổi trong giọng nói rất phổ biến ở bệnh nhân Parkinson, ở giai đoạn nặng nhiều người bệnh còn bị mất đi giọng nói của họ.

Liệt cơ mặt

Người bệnh Parkinson thường không có biểu hiện cảm xúc nhiều, do các cơ vận động trên khuôn mặt bị ảnh hưởng. Họ gặp khó khăn cả trong khi cười, nói, hoặc chớp mắt…..

Tính khí thất thường

Đây là phổ biến đối với bệnh nhân Parkinson và cũng có thể coi là một triệu chứng sớm của bệnh. Trong trường hợp người bệnh thay đổi tâm trạng thường xuyên, tốt hơn là họ nên được đưa đi khám bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá đầy đủ.

Theo Sức khỏe và Đời sống

“Run tay gia đình”

Đó là trường hợp của một nam bệnh nhân 25 tuổi, không hút thuốc, không cà phê, rượu. Khi tâm lý thoải mái, đôi tay anh cử động bình thường, nhưng mỗi lần căng thẳng, hồi hộp là tay lại run run. Tay trái run nhiều hơn tay phải.

Em của bệnh nhân cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Chứng bệnh này gọi là “Run tay gia đình” (familial tremor), còn gọi là run bản thể hay run vô căn (essential tremor). Run tay gia đình do di truyền, do có sự đột biến của một số gen. Nguyên nhân có sự đột biến thì chưa được biết. Một số người bị run tay gia đình từ khi còn trẻ, sau đó hết và bệnh trở lại khi lớn tuổi.

Về điều trị, có thể thấy rất rõ bệnh liên quan đến sự căng thẳng, vì vậy, cần giải tỏa căng thẳng bằng cách thiền, yoga để tĩnh tâm, nghỉ ngơi, ngủ đủ.

Theo BS Nguyễn Hữu Công – Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, bệnh này điều trị bằng thuốc propranolol, nhưng đây là loại thuốc tác động lên dẫn truyền thần kinh trong tim và ảnh hưởng nhịp tim. Do vậy, khi dùng thuốc phải thận trọng, tăng liều từ từ và tuyệt đối tuân theo toa bác sĩ.

Run tay do hạ đường huyết

Ở tuổi trung niên, lượng đường trong máu xuống thấp cũng có thể gây run tay. Nguyên nhân: não sử dụng nhiều năng lượng, một phần lấy từ tế bào và một phần lấy từ lượng đường trong máu. Khi lượng đường trong máu giảm, sẽ gây các triệu chứng về thần kinh.

Khi lượng đường trong máu xuống quá thấp, sẽ có các triệu chứng hạ đường huyết như: cảm giác cồn cào, mạch nhanh, run chân run tay…

Nếu hạ đường huyết xảy ra khi đi xa, đang ngủ…, nếu không được phát hiện, cấp cứu kịp thời, dễ dẫn đến cơn mê đường huyết, có thể tử vong nếu không kịp cấp cứu.

Bệnh nhân tiểu đường luôn được bác sĩ dặn khi thấy tay run, cảm giác cồn cào trong ruột, tim đập nhanh thì ngậm viên kẹo, uống ly nước đường, sữa hoặc ăn trái cây ngọt như chuối chẳng hạn, đường huyết sẽ tăng nhanh chóng, hết ngay cảm giác khó chịu. Sau đó, cần đến bác sĩ chuyên khoa để được hướng dẫn cách ăn uống và dùng thuốc điều trị.

Run tay do Parkinson

Bệnh thường xuất hiện ở người cao tuổi với các triệu chứng: đi đứng chậm chạp, bước chúi về phía trước, khó giữ vững tư thế và dễ bị té ngã, lưng còng, tay run bần bật hoặc tay chân cứng đờ, chữ viết nhỏ.

Dấu hiệu run dễ thấy nhất của Parkinson là khi để yên tay trên mặt bàn. Song, khi đưa tay có mục đích như cầm nắm thì giảm run. Lúc mới mắc bệnh, thường chỉ run một tay, sau một thời gian thì run ở cả hai tay.

Nguyên nhân gây bệnh do thiếu hụt dopamine trong não. Chất này giúp tế bào não chỉ huy và kiểm soát được các cử động của bắp thịt ở tay, chân… Bệnh được điều trị bằng thuốc để đỡ run và cử động nhanh nhẹn dễ dàng hơn. Nếu không dùng thuốc, bệnh nhân sẽ bị tàn phế và tuổi thọ bị rút ngắn.

Khi dùng thuốc sẽ thấy bệnh “lui quân” nhanh chóng. Giai đoạn này thường kéo dài vài năm. Thời gian gần đây, nhiều phương pháp can thiệp khác đã được thử nghiệm, nhưng hiện chỉ có kích thích não sâu là được quốc tế chấp nhận để dùng điều trị bệnh Parkinson ở giai đoạn không còn đáp ứngvới thuốc.

Lần đầu tiên tại Việt Nam, GS JP Nguyễn và PGS Nguyễn Thi Hùng – Phó Giám đốc BV FV TPHCM, Chủ nhiệm Bộ môn Thần kinh Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch TPHCM đã thực hiện kích thích não sâu cho bệnh Parkinson và run vô căn kháng trị tại BV Nguyễn Tri Phương.

Từ 2012 – 2014 đã có 18 trường hợp thực hiện kỹ thuật này và kết quả rất khả quan tuy chi phí còn cao, nhưng vẫn rẻ bằng một nửa khi đi phẫu thuật ở Singapore. Để bệnh đỡ “tác oai tác quái”, người bệnh cần tập thể dục nhiều. Bên cạnh đó nên ăn nhiều rau, củ quả để không bị táo bón.

Bệnh Parkinson nếu khởi phát trước 40 tuổi thường do di truyền. Việc dùng thuốc cần cân nhắc và cần có thầy thuốc chuyên khoa có kinh nghiệm hướng dẫn.

Run tay do rối loạn chức năng tuyến giáp

Run tay thường được phát hiện khi cường giáp, trong đó có bệnh basedow. Bên cạnh run tay, bệnh nhân thường bị tim đập nhanh, đổ mồ hôi, sụt cân rất nhanh, tính tình nóng nảy… Khi thấy có những triệu chứng này, cần đi khám bác sĩ chuyên khoa nội tiết và làm thêm các xét nghiệm về tuyến giáp.

Ngoài những nguyên nhân gây run tay nêu trên, còn có các trường hợp do nghiện rượu, chất kích thích, rối loạn hệ thần kinh thực vật, do tác dụng của thuốc… Ngoài ra, chứng run sinh lý còn xảy ra ở người trẻ tuổi. Chứng run rẩy này lành tính và có thể hết khi điều chỉnh lối sống, tránh căng thẳng, ngủ đầy đủ.

 

Theo alobacsi