Bệnh quai bị là căn bệnh không còn lạ lẫm với mọi độ tuổi, đặc biệt là trẻ em dưới 10 tuổi. Nếu không điều trị kịp thời và phòng ngừa đúng cách bệnh đúng cách sẽ gây ra những biến chứng nặng nề cho trẻ sau này.

Bệnh quai bị là căn bệnh truyền nhiễm do virus gây nên ở tuyến nước bọt, tuyến nước bọt là một tuyến nhỏ ở phía trước mỗi tai, chúng lây lan qua tuyến nước bọt hoặc những chất bài tiết từ mũi. Bệnh lây nhiễm qua đường hô hấp bởi những hoạt động như hắt hơi vào người khác hoặc sử dụng chung vật dụng cá nhân cũng sẽ dẫn đến tình trạng lây nhiễm loại virus này.

Hiện nay cách duy nhất để phòng ngừa bệnh là việc tiêm vắc xin. Việc tiêm phòng được dành cho các bé từ 5-14 tháng tuổi. Tuy nhiên ngày nay tỷ lệ người trưởng thành mắc quai bị đã tăng lên đột biến và đã không trở thành bệnh phổ biến đối với trẻ em dưới 1 tuổi.

Các triêu chứng của bệnh quai bị thường ở mức độ nhẹ, một số trường hợp trẻ bị bệnh quai bị thường không có bất kỳ biểu hiện này. Một số trường hợp xuất hiện triệu chứng như đau nhức, đau bên dưới tai, sốt. Theo nghiên cứu cho thấy có khoảng 70% xuất hiện tình trạng sưng tấy và đau dưới tai và quai hàm. Bệnh gây nên những biến chứng nguy hiểm có thể kể đến là bệnh viêm màng não, bệnh gây sưng nhức các màng xung quanh não, tuỷ sống làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ và sự phát triển của bé sau này.

Hướng dẫn phòng bệnh quai bị cho trẻ đúng cách

Biện pháp duy nhất trong việc phòng tránh bệnh quai bị là sử dụng cách tiêm vắc xin phòng bệnh. Vắc xin phòng bệnh hiện nay là việc sử dụng vắc xin sống giảm động lực. Chế phẩm dưới dạng vắc xin quai bị đơn hoặc phối hợp với vắc xin phòng sởi và rubella có tên thương phẩm MMR hay Trimovax. Đây là một loại chế phẩm cao có hiệu lực bảo vệ đạt trên 95% gây được miễn dịch lâu bền và có thể được dùng cho cả người đã từng có hệ miễn dịch.

Liều dùng cho một mũ tiêm phòng bệnh quai bị là 0,5 ml/mũi tiêm sau đó nên tiêm nhắc lại sau 5 năm khi trẻ vào học lớp 1 hoặc người lớn có nguy cơ mắc bệnh quai bị cao, chú ý tiêm vắc xin chỉ được tiêm dưới da, không được tiêm tĩnh mạch. Liều thứ nhất tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi trở lên theo lịch tiêm và tiêm lại khi trẻ được 6 tuổi.

Quy trình tiêm vắc xin quai bị

Chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ tiêm và được khử trùng đạt tiêu chuẩn.
Trước khi sử dụng phải lau sạch lọ, lắp lọ và bề mặt vắc xin.
Sử dụng bơm kim tiêm 10ml hút 5,5 ml nước pha tiêm bơm vào lọ vắc xin lắc đều cho đến khi vắc xin tan hoàn toàn để đảm bảo dịch vắc xin không có cặn hay dị vật.
Dùng bơm tiêm 1ml lấy đủ 0,5ml vắc xin tiêm 1 liều.
Cách tiêm dưới da tuân thủ theo đúng kỹ thuật và chương trình tiêm chủng mở rộng.
Trong quá trình thực hiện thao tác không để nhiễm bẩn vào dụng cụ và phải thay đổi bơm kim tiêm, bơm tiêm đối với từng bệnh nhân.

Hầu hết những tác dụng phụ khi tiêm vắc xin đều sẽ hết vào khoảng từ 1 đến 2 ngày mà khôn cần điều trị gì. Những phản ứng tiêm vắc xin sau khi tiêm thường hiếm xảy ra tuy nhiên không phải là không có nếu như các bác sĩ không nắm chắc được kỹ thuật tiêm và không xử lý kịp thời.

Bệnh quai bị có thể dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm cho người bệnh như viêm não, viêm màng não và nguy hiểm nhất chính là gây vô sinh ở nam giới.

Sau khi tiếp xúc với virus quai bị khoảng 14-24 ngày, người bệnh có cảm giác khó chịu, ăn kém, sốt, đôi khi rét, đau họng và đau góc hàm.

Tuyến mang tai sưng to dần trong khoảng 3 ngày rồi giảm sưng dần trong khoảng 1 tuần. Tuyến mang tai có thể sưng 1 bên hay 2 bên. Nếu sưng cả 2 bên thì 2 tuyến có thể không sưng cùng lúc, tuyến 2 bắt đầu sưng khi tuyến 1 đã giảm sưng. Vùng sưng thường lan đến má, dưới hàm, đẩy tai lên trên và ra ngoài; có khi lan đến ngực gây phù trước xương ức.

Có cảm giác đau ở vùng tuyến bị sưng nhưng da trên vùng sưng không nóng và không sung huyết, ngược với những trường hợp viêm tuyến mang tai do vi khuẩn. Lỗ ống Stenon ở niêm mạc má 2 bên sưng đỏ, có khi có giả mạc.

Bệnh quai bị là một bệnh nhẹ nhưng có thể gây những biến chứng nguy hiểm
Có cảm giác khó nói, khó nuốt, đôi khi phù thanh môn gây khó thở phải mở khí quản. Thời gian biểu hiện bệnh lý khoảng 10 ngày. Tuy nhiên có khoảng 25% người bị nhiễm virus quai bị mà không có dấu hiệu bệnh lý rõ rệt, đây là những đối tượng có khả năng truyền bệnh mà người xung quanh không nhận biết. Bệnh quai bị gây miễn dịch bền vững khi đã mắc bệnh dù sưng 1 hay 2 bên tuyến mang tai nên ít khi bị quai bị lần 2.

Có thể có viêm tinh hoàn: phần nhiều hậu phát 5 dến 10 ngày sau khi sưng tuyến mang tai, có thể tiến phát và riêng lẻ phải nghĩ đến bệnh quai bị để khỏi phải chẩn đoán sai. Biểu hiện là có sốt trở lại 39 – 40 dộ. Bệnh nhân trằn trọc, có khi mê sảng. Một bên tinh hoàn sưng to, đau, tấy đỏ lên, nếu cả hai bên bị sưng thì có thể gây vô sinh. Khỏi sau 10 ngày nhưng phải sau 2 tháng mới bíêt rõ có teo hay không. Phụ nữ có thể có viêm buồng trứng.

Có thể gặp viêm màng não, viêm não và tuỵ tạng nhưng phần lớn đều tự khỏi không để llại di chứng trong vài ngày.

Bài thuốc uống dân gian chữa quai bị đơn giản nhất
1. Huyền sâm 15g, hạ khô thảo 6g, bản lam căn 12g, sắc uống.

2. Vỏ cây gạo 40g, cạo bỏ vỏ giấy bên ngoài, thái lát, sao vàng, sắc uống.

3. Củ sắn dây 16g, bạc hà 6g, cúc tần sao 10g, thăng ma 10g, thạch cao sống 10g, cam thảo 6g, hoa cúc 15g, hoàng cầm (nam) sắc uống.

4. Sài đất 20g, bồ công anh 16g, kinh giới, kim ngân, thổ phục linh mỗi thứ 12g, chỉ xác 8g, cam thảo nam 8g, bạc hà 6g. Sắc uống ngày một thang chia 3 lần.

5. Bồ công anh 16g, hạ khô thảo, kim ngân, sài hồ, mỗi thứ 12g, ngưu bàng tử, liên kiều, hoàng cầm mỗi thứ 8g. Sắc uống ngày một thang chia 3 lần.

6. Thạch cao 16g, ngưu bàng, cát căn mỗi thứ 12g, thăng ma, hoàng cầm, liên kiều, cát cánh, thiên hoa phấn mỗi thứ 8g, cam thảo 4g. Sắc uống ngày một thang, chia 3 lần.

Chào BS,

Tôi hiện đang có bầu hơn 16 tuần. Khoảng 1 tuần gần đây tôi có thấy hơi nhức quai hàm bên trái, tôi không có biểu hiện sốt, cúm, ho. Khi miệng ở trạng thái bình thường tôi thấy hơi nhức, và khi cắn hai hàm răng lại với nhau tôi thấy đau. Tôi soi gương và dí vào vùng lợi, má thì không đau. Bên hàm trái tôi có răng khôn mọc lệch hàm.

Vậy xin hỏi BS là tôi có phải bị triệu chứng của quai bị hay không. Khi ngồi tôi chống cằm vào đầu gối chân và thấy kêu khục 1 cái, sau đó thấy cắn hai hàm răng lại với nhau thì hết đau. Rất mong sớm nhận được tư vấn của BS. Và nếu trường hợp xấu tôi bị mắc quai bị thì thai nhi có bị ảnh hưởng gì hay không?

(Minh Tuyết – tuyetdaominh…@gmail.com)

Young Woman Holding the Side of Her Face in Pain — Image by © Royalty-Free/Corbis

Ảnh minh họa – Nguồn Internet

Chào bạn,

Với các triệu chứng nêu trên thì nhiều khả năng bạn bị viêm/trật khớp thái dương hàm bên trái, chứ ít nghĩ do quai bị. Việc điều trị chủ yếu là dùng thuốc giảm viêm giảm đau, massage vùng thái dương hàm, tự điều chỉnh và có thể dùng một số dụng cụ hỗ trợ nếu bạn có tình trạng nghiến răng, tùy theo đánh giá của bác sĩ, việc điều trị đơn thuần không ảnh hưởng đến thai.

Bạn nên đến khám bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt để được khám cụ thể và có chẩn đoán cũng như điều trị thích hợp, bạn nhé.

Thân mến!

Viêm tuyến nước bọt, viêm tinh hoàn, viêm buồng trứng là những biến chứng khi điều trị quai bị không đúng.

Biến chứng khi điều trị bị quai bị không đúng:

Viêm tuyến nước bọt

Đặc điểm của sưng tuyến nước bọt là sưng 2 bên thường không đối xứng. Một số người bệnh do tuyến nước bọt sưng lên rất to làm cằm, cổ bạnh ra gây biến dạng cả bộ mặt. Da vùng tuyến nước bọt sưng, căng, bóng, không đỏ, nhưng khi sờ vào vùng da đó thấy nóng và bệnh nhân kêu đau.

Có 3 vị trí đau điển hình của bệnh quai bị trong dấu hiệu viêm tuyến nước bọt là góc thái dương – hàm, điểm mỏm xương chũm và góc xương hàm dưới. Nhiều bệnh nhân vì đau nên khó nhai, khó nuốt. Sốt thường kéo dài trong vòng 10 ngày, sau khi hết sốt thì hiện tượng sưng tuyến nước bọt cũng giảm dần.

Đặc điểm nổi bật của viêm tuyến nước bọt do virus quai bị là không bị hóa mủ (trừ khi có bội nhiễm thêm vi khuẩn khác, một đặc điểm rất cần được lưu tâm trong chẩn đoán bệnh quai bị.

Viêm tinh hoàn:

Viêm tinh hoàn do virus quai bị thường hay gặp nhất ở lứa tuổi đang dậy thì và cả lứa tuổi trưởng thành. Có khoảng từ 10 – 30% bệnh nhân kèm theo viêm tinh hoàn. Đặc điểm nổi bật của viêm tinh hoàn là thường xảy ra một bên, tỷ lệ viêm tinh hoàn 2 bên gặp ít hơn. Sau khi viêm tuyến nước bọt từ 5 – 7 ngày thì xuất hiện viêm tinh hoàn.

Bệnh nhân thấy xuất hiện sốt trở lại, đôi khi thân nhiệt còn tăng hơn lúc ban đầu của viêm tuyến nước bọt. Tinh hoàn sưng to, đau. Khi sờ vào tinh hoàn thấy mật độ chắc và nhìn thấy da bìu bị phù nề rõ rệt, căng, bóng, đỏ. Ngoài ra, có thể xuất hiện kèm theo viêm mào tinh hoàn, viêm thừng tinh hoàn, thậm chí xuất hiện tràn dịch màng tinh hoàn trong những trường hợp bệnh nặng.

Bệnh viêm tinh hoàn kéo dài từ 3 – 5 ngày thì hết sốt. Tinh hoàn cũng giảm dần độ sưng nề và giảm đau cho đến 3 – 4 tuần lễ sau đó mới hết sưng, đau hẳn.

Viêm tinh hoàn gây hậu quả teo tinh hoàn: Muốn biết có bị teo tinh hoàn hay không phải theo dõi khoảng vài tháng mới có thể chắc chắn. Cũng không nên lo lắng quá về bệnh của mình bởi vì tỷ lệ teo tinh hoàn do virus quai bị gây ra rất thấp, cũng chỉ khoảng 0,5% mà thôi.

Nếu teo tinh hoàn một bên thì mọi chức năng của tinh hoàn còn lại vẫn hoạt động bình thường, nhưng khi đã bị teo cả 2 bên tinh hoàn thì sẽ ảnh hưởng lớn đến hoạt động sinh dục và sinh sản.

Viêm buồng trứng

Ngoài biến chứng viêm tinh hoàn ở nam giới thì ở nữ giới khi bị quai bị cũng có thể bị viêm buồng trứng; tuy rằng chiếm tỷ lệ thấp hơn.

Viêm tụy, viêm não, viêm màng não cũng có thể gặp trong bệnh quai bị nhưng không nhiều. Mặc dù những bệnh này gặp trong viêm quai bị là thấp nhưng rất nguy hiểm, có thể đe dọa đến tính mạng của người bệnh nên cần hết sức cảnh giác.

Đơn vị kiểm duyệt: Trung tâm Truyền thông Giáo dục Sức khỏe Trung ương – Bộ Y tế (T5g.org.vn)

Theo Sức khỏe và Đời sống

Viêm tuyến nước bọt, viêm tinh hoàn, viêm buồng trứng là những biến chứng khi điều trị quai bị không đúng.

Biến chứng khi điều trị bị quai bị không đúng:

Viêm tuyến nước bọt

Đặc điểm của sưng tuyến nước bọt là sưng 2 bên thường không đối xứng. Một số người bệnh do tuyến nước bọt sưng lên rất to làm cằm, cổ bạnh ra gây biến dạng cả bộ mặt. Da vùng tuyến nước bọt sưng, căng, bóng, không đỏ, nhưng khi sờ vào vùng da đó thấy nóng và bệnh nhân kêu đau.

Có 3 vị trí đau điển hình của bệnh quai bị trong dấu hiệu viêm tuyến nước bọt là góc thái dương – hàm, điểm mỏm xương chũm và góc xương hàm dưới. Nhiều bệnh nhân vì đau nên khó nhai, khó nuốt. Sốt thường kéo dài trong vòng 10 ngày, sau khi hết sốt thì hiện tượng sưng tuyến nước bọt cũng giảm dần.

Đặc điểm nổi bật của viêm tuyến nước bọt do virus quai bị là không bị hóa mủ (trừ khi có bội nhiễm thêm vi khuẩn khác, một đặc điểm rất cần được lưu tâm trong chẩn đoán bệnh quai bị.

Viêm tinh hoàn:

Viêm tinh hoàn do virus quai bị thường hay gặp nhất ở lứa tuổi đang dậy thì và cả lứa tuổi trưởng thành. Có khoảng từ 10 – 30% bệnh nhân kèm theo viêm tinh hoàn. Đặc điểm nổi bật của viêm tinh hoàn là thường xảy ra một bên, tỷ lệ viêm tinh hoàn 2 bên gặp ít hơn. Sau khi viêm tuyến nước bọt từ 5 – 7 ngày thì xuất hiện viêm tinh hoàn.

Bệnh nhân thấy xuất hiện sốt trở lại, đôi khi thân nhiệt còn tăng hơn lúc ban đầu của viêm tuyến nước bọt. Tinh hoàn sưng to, đau. Khi sờ vào tinh hoàn thấy mật độ chắc và nhìn thấy da bìu bị phù nề rõ rệt, căng, bóng, đỏ. Ngoài ra, có thể xuất hiện kèm theo viêm mào tinh hoàn, viêm thừng tinh hoàn, thậm chí xuất hiện tràn dịch màng tinh hoàn trong những trường hợp bệnh nặng.

Bệnh viêm tinh hoàn kéo dài từ 3 – 5 ngày thì hết sốt. Tinh hoàn cũng giảm dần độ sưng nề và giảm đau cho đến 3 – 4 tuần lễ sau đó mới hết sưng, đau hẳn.

Viêm tinh hoàn gây hậu quả teo tinh hoàn: Muốn biết có bị teo tinh hoàn hay không phải theo dõi khoảng vài tháng mới có thể chắc chắn. Cũng không nên lo lắng quá về bệnh của mình bởi vì tỷ lệ teo tinh hoàn do virus quai bị gây ra rất thấp, cũng chỉ khoảng 0,5% mà thôi.

Nếu teo tinh hoàn một bên thì mọi chức năng của tinh hoàn còn lại vẫn hoạt động bình thường, nhưng khi đã bị teo cả 2 bên tinh hoàn thì sẽ ảnh hưởng lớn đến hoạt động sinh dục và sinh sản.

Viêm buồng trứng

Ngoài biến chứng viêm tinh hoàn ở nam giới thì ở nữ giới khi bị quai bị cũng có thể bị viêm buồng trứng; tuy rằng chiếm tỷ lệ thấp hơn.

Viêm tụy, viêm não, viêm màng não cũng có thể gặp trong bệnh quai bị nhưng không nhiều. Mặc dù những bệnh này gặp trong viêm quai bị là thấp nhưng rất nguy hiểm, có thể đe dọa đến tính mạng của người bệnh nên cần hết sức cảnh giác.

Đơn vị kiểm duyệt: Trung tâm Truyền thông Giáo dục Sức khỏe Trung ương – Bộ Y tế (T5g.org.vn)

Theo Sức khỏe và Đời sống

Chào bác sĩ, Em bị quai bị mà vợ em đang có thai. Ở nhà em có đeo khẩu trang và ăn uống, tự giặt giũ lấy nhưng sợ đụng chạm chung đồ vật là bị lây. Vậy cho em hỏi, liệu vợ em có bị lây không? Em bệnh 2 tuần rồi, giờ em còn có khả năng lây cho vợ nữa không? (Huyen Mac)

Chào bạn,

Bệnh quai bị lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp do tiếp xúc với các giọt nước bọt, hoặc các giọt chất tiết mũi họng của người bệnh được văng ra khi người bệnh ho hoặc nhảy mũi. Quai bị không lây qua da.

Người bị bệnh quai bị có thể lây lan cho người khác 1 tuần trước khi sưng tuyến mang tai và kéo dài 2 tuần sau khi sưng tuyến mang tai.

Người đang mang thai không được tiêm ngừa quai bị, nếu có gì bất thường như sốt, sưng tuyến nước bọt mang tai thì vào viện để kiểm tra.

Theo alobacsi