Theo y học cổ truyền, quả nhót có vị chua, chát, tính bình, vào các kinh phế đại tràng, có tác dụng chỉ ho, trừ đờm, bình suyễn, chỉ tả. Lá có vị chát, có tác dụng chỉ ho, bình suyễn, giảm sốt.

Nhân hạt nhót có tác dụng sát khuẩn, trị giun sán. Rễ có tác dụng cầm máu, giảm đau, thường dùng dưới dạng thuốc sắc, dùng riêng lẻ hoặc phối hợp với các vị thuốc khác. Liều dùng hàng ngày: quả 8-12 g (5-7 quả khô), lá tươi 20-30 g, lá và rễ (khô) 12-16 g. Dùng ngoài dưới dạng nước tắm, rửa mụn nhọt, không kể liều lượng.

Theo các thực nghiệm về sinh học, lá nhót có tác dụng kháng khuẩn đối với nhiều chủng vi khuẩn gram dương và gram âm; đặc biệt đối với các chủng trực khuẩn lỵ: Shigella dysenteria, Shigella shiga, Shigella flexneri, Shigella sonnei. Trên động vật thí nghiệm, lá nhót có tác dụng chống viêm cấp và mạn tính; tác dụng tăng cường sức co bóp của tử cung.

Dưới đây là cách sử dụng nhót chữa bệnh như:

Chữa các chứng ho nói chung: Lá nhót tươi 30g, sắc với nước, thêm chút đường và uống.

Lá nhót dùng tươi hay sấy khô chữa lỵ, cảm sốt, hen xuyễn, nhiều đờm với liều 6 -10g mỗi ngày, dưới dạng bột hay thuốc sắc.

Lao phổi ho ra máu: Lá Nhót tươi 24g, đường 15g; dùng nước sôi hãm như nước trà; ngày uống 2 lần sau bữa ăn.

Nhọt độc phát ở sau lưng (hậu bối), các vết thương chảy máu: Lá nhót tươi, rửa sạch, giã nát, đắp vào chỗ bị bệnh.

Thổ huyết, đau họng khó nuốt: Rễ cây nhót 30g sắc với nước uống (trung thảo dược thủ sách).

Phong hàn phế suyễn (phát cơn suyễn do bị nhiễm lạnh): Rễ cây Nhót 30g, đường đỏ 15g, sắc nước uống sau bữa ăn cơm.

Bị ong đốt, rắn cắn: Lá nhót tươi rửa sạch, giã nát vắt lấy nước cốt với rượu uống, còn bã đem đắp vào chỗ bị bệnh.

Nôn ra máu, khạc ra máu, đại tiện ra máu, kinh nguyệt quá nhiều: Rễ cây Nhót 30 – 60g, sắc nước uống sau bữa ăn cơm.

Trị ho ra máu, chảy máu cam. Rễ nhót 16g sao đen, sắc uống ngày một thang. Có thể phối hợp với cỏ nhọ nồi, ngải diệp, trắc bách diệp. Tất cả đều sao đen, sắc uống ngày một thang, chia 3 lần uống trước bữa ăn 1,5 giờ.

Phong thấp đau nhức: Rễ cây nhót 120g, hoàng tửu 60g, chân giò 500g, đổ nước vào nấu kỹ, thành món chân giò hầm; ăn thịt và uống nước thuốc.

Hoàng đản (vàng da): Rễ cây nhót 15 – 18g, sắc nước uống.

Phụ nữ sau khi đẻ đau bụng, ỉa chảy ra toàn nước trong kèm theo đồ ăn không tiêu hoá (hạ lị): Dùng rễ cây nhót 60g, đường đỏ 30g, sắc nước uống.

Thấp chẩn (eczema): Rễ cây nhót một nắm (vùng da bị bệnh rộng thì tăng thêm), sắc nước rửa chỗ bị bệnh.

Quả nhót chữa lỵ, ỉa chảy, nhân có tác dụng sát trùng, trị giun sán.

Sản hậu phù thũng: Rễ cây nhót, ích mẫu thảo, mỗi thứ 12g, sắc nước, thêm chút đường đỏ vào uống.

Rễ nhót nấu nước tắm chữa mụn nhọt, không kể liều lượng. Rễ còn có tác dụng cầm máu, giảm đau, thường dùng dưới dạng thuốc sắc, dùng riêng lẻ hoặc phối hợp với các vị thuốc khác.

Trị tiêu chảy có thể dùng 10 quả nhót xanh, 4g rễ nhót, 2g rễ lá mơ để sắc uống mỗi ngày 3 lần sẽ thuyên giảm chứng tiêu chảy.

Chữa vết thương: Hãy dùng lá nhót tươi rửa sạch và giã nát để đắp vào chỗ vết thương. Lá nhót có vị chua, tính bình, vô độc. Dùng chữa các chứng phế hư khí đoản, khái thấu khí suyễn, khái huyết, ung nhọt… vì thế có thể chữa các vết thương chảy máu.

Trị ho, nhiều đờm, hen suyễn. Sao vàng lá nhót 16g, lá táo 12g, hạt cải củ, hạt cải bẹ, mỗi thứ 6g, sau đó giã nát tất cả các nguyên liệu trên rồi gói vào miếng vải sạch, cho vào sắc nước.

Nhiều người vì ham thích món nhót xanh đang rộ mùa nên ăn lấy ăn để mà không hay biết những sự thật này.

Nhan nhản nhót xanh khắp các nẻo đường, ngõ phố, gánh hàng rong

Vào những ngày cuối tháng 2, dường như trên những con phố, nẻo đường Hà Nội, người ta lại dễ dàng bắt gặp những gành hàng rong trải đầy nhót xanh mướt mắt. Thứ quà dân dã này có vị chua chua chát chát nhưng lại được rất nhiều người, đặc biệt là cánh chị em phụ nữ yêu thích, tìm kiếm ăn vặt hàng ngày.

Nhót là loại quả được trồng phổ biến tại khu vực miền Bắc, dùng ăn tươi là chính, ngoài ra có thể dùng để nấu canh chua. Thông thường, nhót chín sẽ được thu hoạch vào giữa tháng 3, do đó, đây chính là khoảng thời gian lý tưởng để bày bán những mẹt nhót xanh chỉ nghĩ đã thấy ứa nước miếng. Ăn nhót xanh là thú vui đặc biệt của những chị em công sở. Nhiều chị em ghiền món nhót xanh chấm với chẩm chéo, hoặc đơn giản là chấm muối ớt cay là có thể ăn một lúc đến cả chục quả.

Nhiều phụ nữ đang trong thời kỳ thai nghén thích ăn đồ chua, hẳn không thể quên món khoái khẩu mang tên nhót xanh. Mặc dù là món ăn vặt hấp dẫn nhưng giới chuyên gia cảnh báo, ăn nhót xanh quá nhiều có thể gây tổn hại không nhỏ tới sức khỏe.

Theo cựu đại tá, lương y đa khoa Bùi Hồng Minh (Phó Chủ tịch Hội Đông y Ba Đình, Hà Nội), trong y học cổ truyền, nhót có vị chua, chát, tính bình, đi vào các kinh phế, đại tràng, có tác dụng chỉ ho, chỉ tả, bình suyễn, trừ đờm. Nhiều nghiên cứu cho thấy, quả nhót chứa một số hợp chất chống oxy hóa, rất giàu vitamin C, sắt, canxi… Do đó, loại quả này cũng rất tốt cho sức khỏe bà bầu.

‘Mặc dù có chứa nhiều hợp chất có lợi cho cơ thể nhưng nếu ăn quá nhiều, bất cứ loại thực phẩm nào chứ không phải riêng gì nhót xanh, đều có khả năng gây hại sức khỏe. Vị chua, chát nổi bật ở mỗi trái nhót xanh có thể làm tăng axit trong dạ dày, gây ảnh hưởng hệ thống tiêu hóa, gây đau dạ dày, viêm loét dạ dày…’, ông Minh cho hay.

Do đó, đối với những người ‘nghiền’ nhót xanh nhất định phải ăn ở mức độ vừa phải. Đối với những người mắc bệnh dạ dày, bệnh đường tiêu hóa, tốt nhất không nên thưởng thức món ăn này vì tình trạng viêm loét có thể lan rộng hơn, khó chữa trị hơn. Ngoài ra, những người mắc hội chứng ruột kích thích (thường xuyên đầy bụng, đầy hơi, tiêu chảy và táo bón đan xen) cũng không nên ăn, nhất là khi bụng rỗng.

Chưa hết, bên ngoài quả nhót luôn có một lớp phấn bao phủ, có thể khiến bạn bị ngứa họng, ho, viêm họng khi ăn phải. Theo lương y Hồng Minh, bản chất lớp phấn bọc ngoài quả nhót không có độc, hoàn toàn có thể loại bỏ hoàn toàn khi nhót chín. Tuy nhiên, khi còn xanh, bạn khó có thể loại bỏ hoàn toàn. Chưa hết, những hạt phấn này ở dạng cứng. Việc vô tình ăn phải nhót xanh vẫn còn phấn có thể gây ngứa họng, ho liên tục ngay sau khi ăn.

Chuyên gia khuyên, cách tốt nhất là bạn nên dùng nhót để nấu canh chua hay chế biến cùng món ăn để không gây hại sức khỏe. Đối với những người không có vấn đề về dạ dày, đường tiêu hóa, trước khi ăn nhót trực tiếp cần ăn lót dạ trước hoặc làm món tráng miệng sau khi ăn cơm. Mỗi ngày, chúng ta nên ăn không quá 7 quả nhót xanh, bà bầu, đang trong giai đoạn thai nghén cũng không nên lạm dụng.

Mặc dù có thể gây trầm trọng thêm một số vấn đề ở đường tiêu hóa nhưng nhót vẫn là loại quả được sử dụng làm thuốc chữa nhiều loại bệnh trong Đông y.

Dưới đây là một số bài thuốc chữa bệnh từ nhót xanh được lương y Bùi Hồng Minh đưa ra:

– Chữa ho: Nhót xanh 10 quả, trần bì 10g, quả quất 10 quả. Sắc mỗi ngày một thang, uống 3 lần trong ngày.

– Tiêu chảy: Nhót xanh 10 quả, rễ cây nhót 4g, rễ cây mơ 2g. Tất cả rửa sạch, sắc ngày một thang, chia ra uống 3 lần trong ngày.

– Ho, hen, khó thở: 6-12g nhót mỗi ngày, có thể dùng dạng thuốc sắc hoặc thuốc hãm, thuốc bột. Uống nhiều ngày cho đến khi triệu chứng thuyên giảm.

Lưu ý: Khi sử dụng nhót xanh làm thuốc, cần phân biệt rõ ràng nhót ta và nhót tây. Nhót tây hay còn gọi là nhót Nhật Bản, tỳ bà diệp thường mọc hoang và trồng nhiều ở Cao Bằng, Lạng Sơn… Lá nhót tây mọc so le, màu xanh thẫm, hình mác, có răng cưa, mặt dưới lá có nhiều lông màu xám hay vàng nhạt.

Theo songkhoe