Gan nhiễm mỡ không phải là bênh, mà chỉ là biểu hiện lâm sáng của nhiều bệnh lý khác? Vậy nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ?

Gan nhiễm mỡ là gì?

Gan nhiễm mỡ hay còn gọi là thoái hóa mỡ ở gan là tình trạng ứ đọng mỡ thừa trong gan do nhiều nguyên nhân khác nhau. Bình thường lượng mỡ chiếm khoảng 3-5% trọng lượng của gan. Gan nhiễm mỡ mức độ nhẹ khi lượng mỡ trong gan chiểm khoảng 510%, nếu 10-25% là mức độ trung bình, và trên 30% là mức độ nhiễm mỡ nặng. Mức độ gan nhiễm mỡ cũng phụ thuộc vào bệnh chính gây ra.

Có rất nhiều người lầm tưởng rằng gan nhiễm mỡ là một loại bệnh, nhưng thực chất nó chỉ là biểu hiện lâm sàng của nhiều bệnh lý khác nhau. Do đó, muốn điều trị gan nhiễm mỡ thì phải điều trị bệnh chính gây ra. Và cho đến hiện nay, không có bất cứ loại thuốc nào có thể đặc trị tình trạng gan nhiễm mỡ.

Ảnh minh họa

Các nguyên nhân dẫn đến gan nhiễm mỡ

Có khoảng 70% người mắc gan nhiễm mỡ là do béo phì. Nếu béo phì nặng thì mức độ gan nhiêm mỡ cũng nặng hơn và lâu ngày sẽ có khả năng đưa đến viêm gan thoái hóa mỡ và cuối cùng có thể phát triển thành xơ gan.

Vì vậy, cách tốt nhất để điều trị gan nhiễm mỡ là giảm cân, giảm thể trọng cơ thể. Đồng thời, kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh, ít béo, ít đường ngọt, tránh tình trạng chuyển hóa thành mỡ dự trữ ở nội tạng.

Gan nhiễm mỡ do tiểu đường

Những bệnh nhân mắc tiểu đường tuýp 2 thường hay gặp tình trạng gan nhiễm mỡ, vì cơ thể có sự rối loạn chuyển hóa về chất béo. Ước tính có khoảng 50% bệnh nhân tiểu đường tuýp 2 bị gan nhiễm mỡ.

Nếu bệnh nhân tiểu đường mà béo phì thì mức độ gan nhiễm mỡ càng cao, dễ có nguy cơ dẫn đến xơ gan. Vì vậy điều trị tốt bệnh tiểu đường và giảm cân hợp lý là điều quan trong để giảm được tình trạng gan nhiễm mỡ.

Gan nhiễm mỡ do tăng mỡ trong máu

Tăng mỡ trong máu cũng kéo theo tình trạng gan nhiễm mỡ. Điều trị chứng tăng mỡ máu bằng chế độ ăn uống ít béo, ít ngọt và tăng cường ăn cá, ăn nhiều rau xanh, trái cây. Khi tình trạng mỡ trong máu thuyên giảm, tình trạng gan nhiễm mỡ cũng chuyển biến tốt hơn. Nếu bạn thực hiên tốt việc đảm bảo chế độ ăn uống hợp lý thì không cần dùng đến thuốc làm giảm mỡ máu.

Gan nhiễm mỡ do nghiện rượu

Gan nhiễm mỡ thường gặp ở người nghiện rượu. Việc tăng tổng hợp và giảm phân giải chất béo trong gan là kết quả nghiện rượu đem lại, khiến mỡ bị ứ đọng trong gan. Bên cạnh đó, việc sử dụng các loại thuốc giảm đau như Panadol, hay acemol cũng khiến tình trạng gan nhiễm mỡ trầm trọng hơn. Vì vậy cần cai rượu trước khi quá muộn.

Gan nhiễm mỡ là triệu chứng không nguy hiểm nhưng về lâu dài nó sẽ trở thành nguy cơ gây hại cho sức khỏe của bạn, đặc biệt là gan. Bạn cần chú ý chế độ ăn uống cũng như những thói quen sinh hoạt hằng ngày để tránh gan nhiễm mỡ.

Nhân viên văn phòng ngồi làm việc lâu mà không có thời gian vận động khiến mỡ tích tụ nhiều nơi trong cơ thể, trong đó có gan.

Theo bác sĩ Trần Thị Minh Nguyệt, tình trạng gan nhiễm mỡ có thể được phát hiện trên hình ảnh siêu âm. Ở mức độ nhẹ, lượng mỡ chiếm khoảng 5 đến 10% diện tích gan, nếu vượt quá 30% là đáng báo động. Gan nhiễm mỡ có thể gây những biến chứng nguy hiểm như viêm gan do mỡ, xơ gan, ung thư gan.

Sự khác nhau giữa gan bình thường và gan nhiễm mỡ.

Bệnh gan nhiễm mỡ do nhiều nguyên nhân. Chẳng hạn như thói quen ăn uống nhiều chất béo và đường khiến cơ thể bị dư thừa năng lượng. Các năng lượng ấy không được sử dụng hết sẽ chuyển hóa thành mỡ và tích tụ tại gan. Thói quen lạm dụng bia rượu cũng gây bệnh này. Nhóm dễ bị gan nhiễm mỡ nhất là dân văn phòng, do đặc thù công việc thường phải ngồi liên tục trong nhiều giờ liền và không có thời gian vận động khiến cơ thể bị tích tụ mỡ thừa tại nhiều nơi, trong đó có gan.

Bệnh nhân bị gan nhiễm mỡ thường cảm thấy mệt mỏi, các hoạt động trở nên yếu ớt, khó chịu và hay buồn nôn. Siêu âm có thể thấy lá gan sưng to hơn bình thường. Một số trường hợp bị vàng da. Gan nhiễm mỡ mức độ nhẹ chưa gây nguy hiểm cho người bệnh. Tuy nhiên, khi hệ thống miễn nhiễm của cơ thể phát hiện ra sự bất thường và tự động loại bỏ các tế bào gan hư hỏng, khiến cho bạch cầu trong máu xuất hiện khắp lá gan gây ra viêm gan, lâu ngày dẫn đến xơ và chai gan.

Đề phòng ngừa và giảm tình trạng gan nhiễm mỡ, bác sĩ khuyên mọi người nên ăn uống điều độ, đúng bữa, đúng giờ, đúng khẩu phần, ăn ít vào buổi tối, hạn chế ăn sau 19h. Không ăn nhiều thực phẩm giàu cholesterol như các loại phủ tạng và da động vật, lòng đỏ trứng, hạn chế chất béo động vật. Hạn chế dùng cà phê, trà đặc, thuốc lá, rượu, bia và thức uống có cồn. Tăng cường thực phẩm nguồn gốc thực vật.

Người làm việc văn phòng nên tăng cường vận động. Dành ít nhất 30 phút mỗi ngày để tập luyện và duy trì đều đặn. Trong thời gian làm việc tại văn phòng, cứ 30 phút hãy vận động năm phút để tăng hiệu quả đốt cháy calo và phòng ngừa gan nhiễm mỡ.

Gan nhiễm mỡ là giai đoạn đầu của xơ gan do rượu. 10% trong số đó diễn tiến ung thư gan sau xơ gan. Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu gan nhiễm mỡ.

Trước đây, gan nhiễm mỡ được cho là lành tính.Hiện nay đây là vấn đề sức khỏe báo động của cộng đồng vì 30% diễn tiến xơ gan trong 10 năm sau khi bị gan nhiễm mỡ.

Trên thế giới ước tính tỷ lệ bị gan nhiễm mỡ chiếm 10-24% dân số. 75% ở người béo phì và 35% trong số này sẽ diễn tiến viêm gan thoái hóa mỡ.

BS.CK2 Trần Ánh Tuyết, Phòng khám đa khoa quốc tế Yersin cho biết, các khảo sát ghi nhận ở 90% người khỏe mạnh dùng rượu bia nhiều, trên 60 g chất alcohol mỗi ngày có gan nhiễm mỡ.

Sử dụng quá nhiều rượu bia là nguyên nhân quan trọng dẫn đến gan nhiễm mỡ, diễn tiến xơ gan và ung thư gan. Ảnh minh họa: latascausa

“Gan nhiễm mỡ còn gọi là thoái hóa mỡ gan. Đó là tình trạng lượng mỡ tích tụ trong gan trên 5% trọng lượng gan. Đôi khi lượng chất béo này vượt quá 50% đa số là do ứ đọng Triglyceride”, bác sĩ Tuyết phân tích.

Những người có nguy cơ cao bị gan nhiễm mỡ là người béo phì, sử dụng nhiều rượu bia, suy dinh dưỡng, viêm gan siêu vi C, bệnh nhân tiểu đường, sử dụng thuốc quá nhiều.

Bác sĩ Tuyết phân tích, gan nhiễm mỡ hầu như không có triệu chứng, chỉ tình cờ phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ. Bệnh nhân cũng có thể có biểu hiện hơi mệt mỏi, suy nhược hoặc có cảm giác nặng tức ở vùng dưới sườn bên phải. Gan nhiễm mỡ cấp ở phụ nữ có thai cũng có thể gây tình trạng vàng da, buồn nôn và nôn.

Gan nhiễm mỡ không kèm viêm gan (men gan bình thường) thường có một giai đoạn lâm sàng lành tính 10-15 năm. Gan nhiễm mỡ kèm viêm gan (men gan tăng), có đến 30% sẽ tiến triển đến xơ gan. Diễn tiến ung thư gan sau xơ gan 10%. Xơ gan cổ chướng là hệ quả của viêm gan thoái hóa mỡ. Xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản, biến chứng của xơ gan và ung thư gan.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu gan nhiễm mỡ mà phải giải quyết các nguyên nhân gây ra.

– Người thừa cân béo phì áp dụng chế độ ăn hợp lý và chế độ tập luyện vận động để giảm cân.

– Gan nhiễm mỡ có liên quan đến uống rượu nên cần phải ngưng uống rượu.

– Ngưng ngay những thuốc có khả năng gây độc cho gan. Thay thế bằng những thuốc an toàn theo hướng dẫn của bác sĩ.

– Người bệnh đái tháo đường, rối loạn mỡ máu cần kiểm soát đường huyết và mỡ máu bằng thuốc.

– Kiểm soát viêm gan siêu vi C và những diễn tiến bất lợi dẫn đến xơ gan.

Một số lưu ý để phòng ngừa gan nhiễm mỡ:

– Chế độ ăn hợp lý, đa dạng, cân đối, thực phẩm gần với thiên nhiên nhất.

– Vận động thể lực đều đặn, sống năng động nhằm duy trì cân nặng lý tưởng.

– Hạn chế tối đa rượu bia, cần tham vấn bác sĩ trước khi dùng thuốc để tránh những thuốc gây độc cho gan.

– Kiểm tra đường huyết, cholesterol và triglyceride máu định kỳ mỗi 6 tháng.

Theo  VNExpress