Theo BS Trần Quốc Tuấn, Khoa Ngoại thần kinh (Bệnh viện ĐH Y Dược TPHCM) xuất huyết dưới nhện, phình mạch máu não rất nguy hiểm, bởi ở giai đoạn túi phình động mạch não chưa lớn và chưa vỡ thì người bệnh hầu như không có triệu chứng gì. Các túi phình mạch máu não chỉ có thể phát hiện dựa trên các chẩn đoán hình ảnh học. Nếu túi phình to (chưa vỡ) thì có thể gây triệu chứng yếu liệt chi, liệt vận động mắt hoặc mờ mắt do chèn ép dây thần kinh. Khi túi phình vỡ gây xuất huyết khoang nội sọ, người bệnh sẽ đau đầu đột ngột dữ dội, cổ cứng, nặng hơn có thể kèm rối loạn tri giác (lơ mơ, hôn mê) và động kinh.

Cũng theo BS Quốc Tuấn, xuất huyết dưới nhện do vỡ túi phình động mạch não là cấp cứu ngoại khoa. Nếu người bệnh không được bít hoặc kẹp túi phình mạch máu não kịp thời thì nguy cơ vỡ lại rất cao, lên đến 20-30% trong 2 tuần đầu tiên và 50% trong 6 tháng đầu. Nếu túi phình động mạch não vỡ lại, 70-90% người bệnh sẽ tử vong.

Nhận biết những dấu hiệu đáng sợ của phình mạch não

– Đau đầu đột ngột, dữ dội.

– Song thị hoặc sụp mi đột ngột.

– Yếu hoặc tê nửa người hoặc nửa mặt.

– Các vấn đề về tiêu hóa.

Các yếu tố nguy cơ:

Các yếu tố nguy cơ góp phần vào sự hình thành phình mạch não bao gồm: Hút thuốc lá; cao huyết áp; tiền sử gia đình bị phình mạch não; tuổi trên 40; giới tính: so với nam giới phụ nữ tăng tỷ lệ mắc phình mạch não với tỷ lệ 3: 2; bị các rối loạn khác: hội chứng Ehlers-Danlos, bệnh thận đa nang, hội chứng Marfan, loạn sản xơ cơ (FMD); sử dụng ma túy, đặc biệt là cocaine; nhiễm trùng; khối u; chấn thương vùng đầu.

Những đối tượng có nguy cơ cao cần phải chụp kiểm tra:

Những người trong gia đình có bệnh nhân phình mạch; gan thận đa nang; những người có các yếu tố nguy cơ: Tuổi cao, hút thuốc, uống nhiều rượu, vữa xơ mạch máu, nghiện ma túy, có tiền sử hay đau đầu…

“Rất nhiều bệnh nhân thấy đau đầu dữ dội, bất thường nhưng thường vẫn cố làm việc, hoặc nghĩ do nhiều nguyên nhân như thời tiết, uống rượu, căng thẳng công việc… nên không tới viện kiểm tra, chụp CT mạch máu não hay cộng hưởng từ mạch máu não để khảo sát có phình, dị dạng hay không. Trong khi đó, với bệnh nhân phình mạch máu não, việc đưa đến viện sớm chừng nào, cơ hội cứu sống cao hơn chừng đó”, các BS khuyến cáo.

Sản phụ N.T.N. (33 tuổi, ngụ tại quận 4 TP.HCM) đang mang thai ở tuần 37 thấy có biểu hiện đau đầu, chóng mặt nên đến khám tại một bệnh viện sản khoa lớn trong thành phố. Sau khi thăm khám, các bác sĩ sản tư vấn chị nên đến một bệnh viện đa chuyên khoa để được chẩn đoán toàn diện và chính xác hơn. Gia đình đưa chị N. đến khám tại Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM. Tại đây, các bác sĩ chẩn đoán thai phụ bị xuất huyết dưới nhện, một bệnh lý vỡ túi phình động mạch não nguy hiểm.

Bác sĩ Bệnh viện Đại học Y dược đang thăm khám cho bệnh nhân.
Sau khi hội chẩn và cân nhắc các nguy cơ, ê-kíp bác sĩ, điều dưỡng khoa Phụ sản và Ngoại Thần kinh đã quyết định chủ động mổ lấy thai và tiếp tục can thiệp mạch máu não điều trị cho chị N. sau sinh để giữ an toàn cho cả mẹ và thai nhi.

Người bệnh được thực hiện chụp DSA để xác định vị trí túi phình động mạch não sau và được can thiệp bít túi phình tại chỗ. Sau đó, chị N. tiếp tục được điều trị hồi sức, chống co thắt mạch và dẫn lưu thắt lưng để hạn chế giãn não thất.

Người bệnh đã tỉnh táo, tiếp xúc tốt trở lại, còn đau đầu nhưng đã bớt nhiều so với lúc mới nhập viện và được chỉ định xuất viện sau 3 tuần điều trị.

TS.BS Trần Nhật Thăng, Phụ trách khoa Phụ sản, người trực tiếp mổ lấy thai, cho biết: “Trường hợp này khá may mắn vì thai nhi đã phát triển đầy đủ nên chúng tôi quyết định chủ động mổ lấy thai. Nếu để sản phụ chuyển dạ tự nhiên thì những cơn gò, cơn đau khi chuyển dạ sẽ khiến tình trạng xuất huyết não nặng nề hơn, có thể ảnh hưởng đến tính mạng của cả mẹ và con. Trong phẫu thuật lấy thai, người mẹ không cần gắng sức như sinh thường và được kiểm soát huyết áp trong suốt cuộc mổ nên đảm bảo không ảnh hưởng đến túi phình mạch máu não của người bệnh”.

Sau mổ, em bé hoàn toàn khỏe mạnh và được gia đình đưa về nhà chăm sóc, còn người mẹ vẫn được vẫn theo dõi các nguy cơ như sản dịch, nhiễm trùng, băng huyết.

Xuất huyết dưới nhện hay xuất huyết trong khoang dưới nhện nội sọ là bệnh lý chảy máu nội sọ xung quanh não. Nguyên nhân gây ra xuất huyết dưới nhện thường là chấn thương hoặc vỡ túi phình động mạch não. Tỷ lệ người dân có túi phình động mạch não khá cao, chiếm 3-5% dân số. Xuất huyết dưới nhện do vỡ túi phình động mạch não là cấp cứu ngoại khoa.

Nếu người bệnh không được bít hoặc kẹp túi phình mạch máu não kịp thời, nguy cơ vỡ lại rất cao, lên đến 20-30% trong 2 tuần đầu tiên và 50% trong 6 tháng đầu. Nếu túi phình động mạch não vỡ lại, 70-90% người bệnh sẽ tử vong. Ngoài ra, xuất huyết dưới nhện còn có thể dẫn đến các hậu quả nặng nề như nhồi máu não, giãn não thất làm tổn thương hệ thần kinh của người bệnh.

Do vậy, việc điều trị bệnh cần được tiến hành toàn diện, bao gồm điều trị triệt để túi phình, hồi sức sau phẫu thuật và theo dõi, phòng ngừa những biến chứng khác.