Gan nhiễm mỡ không phải là bênh, mà chỉ là biểu hiện lâm sáng của nhiều bệnh lý khác? Vậy nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ?

Gan nhiễm mỡ là gì?

Gan nhiễm mỡ hay còn gọi là thoái hóa mỡ ở gan là tình trạng ứ đọng mỡ thừa trong gan do nhiều nguyên nhân khác nhau. Bình thường lượng mỡ chiếm khoảng 3-5% trọng lượng của gan. Gan nhiễm mỡ mức độ nhẹ khi lượng mỡ trong gan chiểm khoảng 510%, nếu 10-25% là mức độ trung bình, và trên 30% là mức độ nhiễm mỡ nặng. Mức độ gan nhiễm mỡ cũng phụ thuộc vào bệnh chính gây ra.

Có rất nhiều người lầm tưởng rằng gan nhiễm mỡ là một loại bệnh, nhưng thực chất nó chỉ là biểu hiện lâm sàng của nhiều bệnh lý khác nhau. Do đó, muốn điều trị gan nhiễm mỡ thì phải điều trị bệnh chính gây ra. Và cho đến hiện nay, không có bất cứ loại thuốc nào có thể đặc trị tình trạng gan nhiễm mỡ.

Ảnh minh họa

Các nguyên nhân dẫn đến gan nhiễm mỡ

Có khoảng 70% người mắc gan nhiễm mỡ là do béo phì. Nếu béo phì nặng thì mức độ gan nhiêm mỡ cũng nặng hơn và lâu ngày sẽ có khả năng đưa đến viêm gan thoái hóa mỡ và cuối cùng có thể phát triển thành xơ gan.

Vì vậy, cách tốt nhất để điều trị gan nhiễm mỡ là giảm cân, giảm thể trọng cơ thể. Đồng thời, kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh, ít béo, ít đường ngọt, tránh tình trạng chuyển hóa thành mỡ dự trữ ở nội tạng.

Gan nhiễm mỡ do tiểu đường

Những bệnh nhân mắc tiểu đường tuýp 2 thường hay gặp tình trạng gan nhiễm mỡ, vì cơ thể có sự rối loạn chuyển hóa về chất béo. Ước tính có khoảng 50% bệnh nhân tiểu đường tuýp 2 bị gan nhiễm mỡ.

Nếu bệnh nhân tiểu đường mà béo phì thì mức độ gan nhiễm mỡ càng cao, dễ có nguy cơ dẫn đến xơ gan. Vì vậy điều trị tốt bệnh tiểu đường và giảm cân hợp lý là điều quan trong để giảm được tình trạng gan nhiễm mỡ.

Gan nhiễm mỡ do tăng mỡ trong máu

Tăng mỡ trong máu cũng kéo theo tình trạng gan nhiễm mỡ. Điều trị chứng tăng mỡ máu bằng chế độ ăn uống ít béo, ít ngọt và tăng cường ăn cá, ăn nhiều rau xanh, trái cây. Khi tình trạng mỡ trong máu thuyên giảm, tình trạng gan nhiễm mỡ cũng chuyển biến tốt hơn. Nếu bạn thực hiên tốt việc đảm bảo chế độ ăn uống hợp lý thì không cần dùng đến thuốc làm giảm mỡ máu.

Gan nhiễm mỡ do nghiện rượu

Gan nhiễm mỡ thường gặp ở người nghiện rượu. Việc tăng tổng hợp và giảm phân giải chất béo trong gan là kết quả nghiện rượu đem lại, khiến mỡ bị ứ đọng trong gan. Bên cạnh đó, việc sử dụng các loại thuốc giảm đau như Panadol, hay acemol cũng khiến tình trạng gan nhiễm mỡ trầm trọng hơn. Vì vậy cần cai rượu trước khi quá muộn.

Gan nhiễm mỡ là triệu chứng không nguy hiểm nhưng về lâu dài nó sẽ trở thành nguy cơ gây hại cho sức khỏe của bạn, đặc biệt là gan. Bạn cần chú ý chế độ ăn uống cũng như những thói quen sinh hoạt hằng ngày để tránh gan nhiễm mỡ.

Trong gan thường chứa một ít mỡ nhưng nếu lượng mỡ nhiều hơn 5-10% trọng lượng của gan thì có thể dẫn đến những biến chứng rất nguy hiểm.

Theo phân loại dựa trên sinh thiết gan, gan nhiễm mỡ được chia thành 3 mức độ: loại nhẹ (hàm lượng mỡ chiếm 5-10% trọng lượng gan); loại vừa (hàm lượng mỡ chiếm 10-25% trọng lượng gan); loại nặng (hàm lượng mỡ trên 30% trọng lượng gan). Đóng vai trò là trung tâm chuyển hoá của cơ thể, gan là nơi chuyển hóa và dự trữ chất béo.

Các chất béo hấp thụ qua ruột sẽ “tập trung” tại gan để được tổng hợp thành tryglycerid, photpholipid, cholesterol este và lipoprotein đưa đến các bộ phận khác trong cơ thể. Do vậy, khi lượng mỡ trong cơ thể quá “dồi dào” hoặc rối loạn chuyển hóa tại gan thì chất béo lắng đọng tại bộ phận nhiều lên và gây ra bệnh gan nhiễm mỡ.

Những nguyên nhân khiến gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ do thừa cân, béo phì: Những người thừa cân, béo phì thường có thói quen ăn uống vượt quá nhu cầu của cơ thể. Khi đó “phần thừa” sẽ được chuyển hóa thành mỡ để dự trữ năng lượng. Mỡ “tập trung” dưới da gây nên béo phì, “lang thang” trong máu gây chứng mỡ máu cao và lắng đọng tại gan gây nên bệnh gan nhiễm mỡ. Theo thống kê, người béo bụng, béo phì có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ cao gấp 4-5 lần so với những người bình thường.

Gan nhiễm mỡ do uống nhiều bia rượu: Chất cồn trong bia rượu tuy không tạo ra năng lượng, cũng không chuyển hóa thành chất béo tại gan, nhưng lại là tác nhân làm “nhiễu sóng” chuyển hóa mỡ tại gan. Thời gian uống và lượng cồn trong bia rượu tỷ lệ thuận với lượng mỡ trong gan. Gan nhiễm mỡ do rượu bia thường đi kèm với những tổn thương tại gan (tạo thành các vết sẹo) khiến bệnh dễ tiến triển thành xơ gan, ung thư gan…

Gan nhiễm mỡ do nguyên nhân khác: Có rất nhiều thuốc có thể gây nhiễm mỡ cho gan nếu không được sử dụng đúng chỉ định, hoặc sử dụng liều cao kéo dài như corticoid, amiodarone… Ngoài ra, các bệnh lý rối loạn chuyển hóa như tiểu đường, mỡ máu, gút… cũng làm tăng nguy cơ thâm nhiễm mỡ tại gan và gây nên bệnh gan nhiễm mỡ mãn tính, khó điều trị.

Giai đoạn đầu, bệnh gan nhiễm mỡ thường không có biểu hiện rõ ràng nên mọi người dễ bỏ qua. Những biểu hiện thường gặp như mệt mỏi, chán ăn, ăn không ngon, khó tiêu… khiến nhiều người chỉ nghĩ là ốm thông thường. Đến khi tốc độ lắng đọng mỡ trong gan xảy ra nhanh, làm cho gan “béo nhanh”, bề mặt gan căng ra thì bạn có cảm giác đau tức hoặc nặng ở vùng hạ sườn phải. Kéo theo đó là men gan tăng cao, các triệu chứng xuất hiện nhiều hơn như vàng da, mụn nhọt, ngứa, dị ứng, mề đay…

Sự thâm nhiễm mỡ ở gan kéo dài làm giảm quá trình “tiêu hủy” acid béo ở gan, tế bào gan bị “biến dạng” và chức năng gan bị suy giảm. Người bị gan nhiễm mỡ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ dẫn đến nguy cơ như xơ gan, thậm chí là ung thư gan…

Phòng ngừa và điều trị gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ nếu phát hiện sớm và điều trị kịp thời sẽ không đáng lo ngại. Bệnh nhân nên trao đổi với bác sĩ dinh dưỡng trước khi bắt đầu bất kỳ chế độ ăn uống mới hoặc chương trình tập luyện. Năng lượng cá nhân và chế độ ăn uống phụ thuộc vào tuổi tác, chiều cao, cân nặng hiện tại, mức độ hoạt động, giai đoạn của bệnh gan nhiễm mỡ và sự hiện diện của các điều kiện sức khỏe khác như có mắc các bệnh tiểu đường, cholesterol cao… hay không.

Khi phát hiện gan nhiễm mỡ, người bệnh không nên quá lo lắng, chỉ cần thực hiện chế độ ăn uống “vừa đủ”, nói không với bia rượu và nên bổ sung các sản phẩm bổ gan có nguồn gốc từ thảo dược.

Theo VnExpress