Lối sống hiện đại khiến cho thời gian của chúng ta trở nên eo hẹp. Nhiều người vì bận rộn mà thường xuyên bỏ bữa.

Cũng có người cho rằng bỏ bữa là một cách để giảm cân. Tuy nhiên, sự thật là để giảm cân, cần giảm lượng calo tiêu thụ trong ngày. Bỏ bữa hoàn toàn có thể dẫn đến tình trạng mệt mỏi và dinh dưỡng kém.

Không có thức ăn khiến cho tế bào gan ngừng đáp ứng với insulin, loại hormon chịu trách nhiệm phá vỡ glucose. Điều này dẫn đến sự dư thừa glucose trong máu, được lưu giữ trong cơ thể như là chất béo. Nó làm hỏng các cơ quan và dần dần có thể gây ra bệnh tiểu đường. Nhiều người, đặc biệt là những người trẻ đang bỏ một hoặc thậm chí là hai bữa mỗi ngày với mục tiêu giảm cân hoặc do bận rộn, điều này ảnh hưởng nặng nề đối với sức khỏe của họ.

Cơ thể con người sử dụng một loạt các quá trình trao đổi chất để duy trì mức đường huyết bình thường. Khi bỏ bữa, cơ thể nghĩ rằng nó đang ở chế độ bị đói, do vậy sẽ phát tín hiệu làm chậm chuyển hóa. Ngoài ra, mức đường huyết thấp cũng truyền tín hiệu tới não rằng cơ thể bị đói làm gia tăng mức độ đói. Kết quả là, bữa tiếp theo bạn có thể ăn nhiều hơn, điều này làm tăng nhanh mức đường huyết. Tuy nhiên, vì sự trao đổi chất diễn ra chậm hơn, cơ thể sẽ cần nhiều thời gian hơn để tiêu hóa bữa lớn hơn. Sự trao đổi chất lên xuống cùng với mức đường huyết mất cân bằng dẫn tới nguy cơ mắc bệnh tiểu đường theo thời gian.

Những người bị tiểu đường có nguy cơ cao hơn bị những bệnh lâu dài ảnh hưởng đến mắt, thận, tim, não, bàn chân và dây thần kinh. Cách tốt nhất để ngăn ngừa hoặc trì hoãn những vấn đề này là kiểm soát lượng đường trong máu và ngăn ngừa sự xuất hiện của tiểu đường. Bệnh tiểu đường ở mức ban đầu có thể được kiểm soát bằng cách thực hiện những thay đổi lối sống đơn giản. Nên lựa chọn chế độ ăn uống cân bằng, bao gồm ngũ cốc, đậu, quả, rau và sữa ít béo. Ăn các bữa ăn nhỏ theo khoảng thời gian thường xuyên thay vì bỏ bữa ăn là thay đổi lối sống cơ bản nhất, dẫn đến một cách lâu dài để duy trì bệnh tiểu đường.

Ngâm chân vào nước muối không những không có tác dụng tốt với sức khỏe người bị bệnh tiểu đường mà còn gây nguy hiểm, có thể mất chân.

Ngâm chân vào nước ấm hay nước muối rất tốt cho sức khỏe, bởi đôi chân con người có vô số rễ thần kinh liên quan mật thiết với thần kinh trung khu đại não, đồng thời liên hệ mật thiết đến từng cơ quan, từng vị trí trên khắp cơ thể.

Dùng nước nóng ngâm, rửa chân là tạo ra kích thích lành tính, làm hưng phấn các rễ thần kinh, giúp tăng cường trí nhớ, đem lại cảm giác thoải mái, nhẹ nhàng cho chân và não. Đặc biệt ngâm chân trước khi đi ngủ giúp thúc đẩy tuần hoàn máu, trừ mỏi mệt, giúp dễ ngủ, chữa di tinh…Tuy vậy, không phải ai cũng có thể tùy tiện ngâm chân, nhất là đối với người bị bệnh tiểu đường.

Ngâm chân vào nước ấm hay nước muối rất tốt cho sức khỏe. Ảnh minh họa

Các bác sĩ chuyên trị tiểu đường cảnh báo rằng rất nhiều bệnh nhân tiểu đường hiện đang có thói quen ngâm chân vào nước muối, bởi vì tin rằng việc làm này có thể giúp phòng ngừa các biến chứng do căn bệnh này gây ra, hoặc ngâm nước muối có thể giảm tê tay chân.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy ngâm chân vào nước muối không những không có tác dụng tốt với sức khỏe người bệnh mà còn gây nguy hiểm, nhất là đối với những người có biến chứng về thần kinh ngoại vi.

Nhấn mạnh về điều này, Ths. bác sĩ Nguyễn Huy Cường – nguyên Phó trưởng khoa Đái tháo đường Bệnh viện Nội tiết Trung ương chia sẻ trên báo Dân trí: “Rất nhiều người bệnh dùng nước muối để ngâm chân khi thấy tê bì chân tay và muốn phòng biến chứng bàn chân.

Tuy nhiên, khi chân đã xuất hiện những vết xước, vi khuẩn từ kẽ móng chân sẽ khuếch tán làm cho vết thương trầm trọng hơn, lâu ngày dẫn đến loét và có thể gây hoại tử chân, phải cắt cụt chi. Ngoài ra, theo bác sĩ Cường, sau khi ngâm chân, nếu người bệnh không lau thật khô các kẽ ngón chân, sẽ tạo điều kiện cho nấm phát triển.

Ths. Bác sĩ Nguyễn Văn Đàn, giảng viên đại học Y Dược TP.HCM cho biết thêm, vì bệnh lý người bị tiều đường thường có biến chứng ở bàn chân, ngâm chân có thể sinh lở lớt, hoại tử. Bệnh nhân tiểu đường còn hay bị rối loạn cảm giác bàn chân, ngâm chân có khi không cảm nhận được độ nóng của nước nên dễ bị bỏng.

Người bị bệnh tiểu đường rất dễ bị nhiễm trùng răng miệng, lợi, nhiễm trùng da gây mụn nhọt, nấm, nhiễm trùng đường tiết niệu, sinh dục…

Biến chứng của bệnh tiểu đường thực sự rất nguy hiểm nhưng chúng ta hoàn toàn có thể ngăn chặn nếu kiểm soát tốt hàm lượng đường trong máu. Đặc biệt, những người mắc bệnh tiểu đường cần phải kiểm soát các bệnh phối hợp và liên quan như lipit máu tốt, huyết áp tốt để phòng tránh biến chứng và nên đi khám định kỳ cũng như tuân thủ chế độ điều trị của bác sĩ.

Loại nào không làm tăng đường huyết? Hàm lượng carbohydrat liệu có quá cao? Chất béo bao nhiêu thì đủ?… Thật không dễ dàng để chọn được loại sữa thích hợp cho bệnh nhân tiểu đường thỏa mãn các tiêu chí này, nhưng điều đó không đồng nghĩa với “không thể”.

Những thông tin cho thấy mối liên hệ không mấy tốt đẹp giữa sữa động vật và bệnh tiểu đường có thể khiến bạn e ngại nguồn dinh dưỡng quý giá này. Nhưng thực tế, chúng ta không thể phủ nhận những điều tuyệt vời mà sữa mang lại: năng lượng cho cơ thể, cacil cho xương, vitamin D và nhiều loại khoáng chất bỗ dưỡng khác để tăng cường sức đề kháng.

Vậy không có lý do gì để người bệnh tiểu đường phải kiêng… sữa. Bởi, theo các chuyên gia dinh dưỡng, người bệnh tiểu đường cũng cần ăn đủ 6 thành phần cơ bản mỗi ngày, trong đó không thể thiếu sữa. Sữa sẽ vẫn phát huy tối đa những lợi ích của nó nếu chúng ta biết lựa chọn đúng.

Ảnh minh họa

3 thông số cần quan tâm

Hàm lượng carbohydrat, hàm lượng chất béo và chỉ số đường huyết là ba thông số bạn cần quan tâm khi chọn sữa cho người tiểu đường.

Theo Ths. BS Diệp Thị Thanh Bình: “Sữa dành cho bệnh nhân tiểu đường phải là loại sữa không làm tăng đường huyết quá mức. Như vậy trước tiên phải là loại không đường và quan trọng là hàm lượng carbohydrat thấp. Vì cabonhydrat là thành phần chính ảnh hưởng đến đường huyết” (trích Bản tin Bệnh viện ĐH Y Dược). Khi chọn sữa, bạn nên chú ý đến bảng thành phần trên sản phẩm. Ví dụ: Trên sản phẩm ghi 100ml cung cấp 3,1gram carbohydrat thì hộp sữa 200ml sẽ chứa 6,2 gram carbohydrat. Với hàm lượng này, bệnh nhân tiểu đường có thể sử dụng được.

Đánh vào tâm lý của người dùng, các nhà sản xuất thường nhấn mạnh vào chỉ số đường huyết thấp để khuyến khích người tiêu dùng. Đây là một thông số quan trọng cho biết mức độ tăng đường huyết sau khi dùng sữa. Chỉ số càng thấp thì khả năng tăng đường huyết càng ít. Chỉ số đường huyết dưới 55 là con số thích hợp cho người tiểu đường. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý, lượng sữa uống vào còn quan trọng hơn chỉ số đường huyết, chỉ số thấp nhưng dùng nhiều thì vẫn có thể gây tăng đường huyết.

Chất béo trong sữa cũng là một nguyên nhân khiến cho tình trạng bệnh trở nên tồi tệ hơn. Bởi thế, người tiểu đường, đặc biệt là tiểu đường có kèm rối loạn lipid máu nên dùng những loại sữa ít béo (hay còn gọi là sữa gầy). Với những sản phẩm sữa có hàm lượng chất béo thấp, dưới 0,1% thì bệnh nhân tiểu đường có thể an tâm sử dụng.

Một công trình nghiên cứu do TS. Simin Liu, Đại học Harvard (Mỹ) thực hiện còn khẳng định: Sử dụng thường xuyên những chế phẩm từ sữa (sữa chua, phô mai, kem chua…) đã được loại bỏ chất béo có thể giúp chị em ngăn ngừa và giảm thiểu nguy cơ bị tiểu đường tuýp 2. Với đặc tính nhiều canxi và men tiêu hoá, sữa chua (loại không đường được làm từ sữa tách béo) hỗ trợ hấp thu thức ăn, người bệnh có thể ăn từ 1-2 hộp/ngày. Tuy nhiên bạn cũng nên thường xuyên để theo dõi chỉ số đường huyết để kiểm tra.

Sữa chuyên dùng có thể trị bệnh?

Hiện nay đã có những sản phẩm sữa chuyên dùng cho bệnh nhân tiểu đường với đặc điểm ít béo và hàm lượng carbohydrat phù hợp. Các loại sữa này có chỉ số đường rất thấp (30-35) nhờ thành phần đường bột chứa isomalt, fructose hấp thu chậm nên không làm tăng đường huyết quá nhanh…

Tuy nhiên, sữa cho người tiểu đường không có tác dụng chữa bệnh như nhiều người nhầm tưởng. Nó chỉ cung cấp thêm năng lượng và chất dinh dưỡng cho cơ thể chứ không thể làm giảm đường huyết, do đó không thể thay thế thuốc chữa bệnh.

Ngoài ra, người dùng cũng cần phân biệt rõ giữa sữa và bột dinh dưỡng dành cho người tiểu đường. Theo thói quen, chúng ta vẫn xem những sản phẩm dưới dạng bột khuấy tan vào nước thành dung dịch trắng đục đều gọi là sữa. Thực tế, bột dinh dưỡng là các bữa ăn thay thế được dùng khi bệnh nhân ốm đau không ăn được hoặc dùng làm bữa ăn phụ giữa các bữa ăn chính nếu đường huyết ổn định.

Khỏe hơn với sữa đậu nành

Sữa đậu nành và các chế phẩm làm từ đậu nành không chỉ giàu đạm (tương đương sữa bò) mà còn giàu calci và không có cholesterol. Sữa đậu nành đặc biệt thích hợp cho những người bị tiêu chảy khi uống sữa bò.

Công dụng điều chỉnh những enzym làm tăng lượng đường trong máu như alpha-amylase và alpha-glucosidase của sữa chua làm từ đậu nành đã được các nhà khoa học Mỹ công bố trên tạp chí Thực phẩm Sinh hóa của nước này. Đặc biệt, theo họ, ăn sữa chua đậu nành có bổ sung hoa quả thường xuyên có thể giúp kiểm soát cả bệnh tiểu đường tuýp 2 lẫn bệnh cao huyết áp.

Lưu ý dùng sữa cho bệnh nhân tiểu đường

– Bệnh nhân tiểu đường có thể uống từ 1-2 khẩu phần sữa/ngày (1 khẩu phần tương đương 90 – 150kcal và không chứa quá 12 gram carbohydrat). Ví dụ như: Có thể uống 1-2 hộp sữa không đường 180ml hoặc 1 bịch sữa tươi không đường 220ml/ngày.

– Nên dùng vào giữa các bữa ăn chính trong ngày. Với người bệnh đang chính insulin, có thể uống 1 hộp sữa tươi không đường vào buổi tối (trong trường hợp đường huyết thử ban đêm thấp) giúp hạn chế nguy cơ hạ đường huyết về đêm.

– Nên kiểm tra đường huyết sau khi uống để biết sữa có thích hợp với cơ thể không. Nếu đường huyết tăng cao sau khi uống thì phải giảm lượng sữa uống vào, hoặc bột sữa pha vào.

Tuần trước mẹ em bị đứt tay vết thương nhỏ nay to lên hơn và chưa lành. Kính nhờ BS tư vấn cách chữa vết thương bị đứt tay cho người bệnh tiểu đường

Chào bác sĩ,

Mẹ em 59 tuổi bị bệnh tiểu đường type 2 gần 6 năm điều trị, đường huyết có lúc ổn định có lúc tặng cao đến 8.5 (đo trước khi ăn). Tuần trước mẹ em bị đứt tay vết thương nhỏ nay to lên hơn và chưa lành. Kính nhờ BS tư vấn cách chữa vết thương bị đứt tay cho người bệnh tiểu đường. Em chân thành cảm ơn!

(Mai Kha – khamai…@gmail.com)

Chào Mai Kha,

Mẹ em bị tiểu đường vết thương sẽ rất lâu lành. Hiện tại đường huyết của mẹ em đang cao lại bị vết thương, em phải đưa mẹ đi khám, nhờ BS ổn định đường huyết cho mẹ. Sau đó chăm sóc, rửa cắt lọc vết thương và phải dùng kháng sinh mạnh, đủ liều em nhé!

Xử lý đúng cách vết lở loét bàn chân do tiểu đường

Biến chứng loét bàn chân gây ra hậu quả nghiêm trọng đã kể trên. Mặc dù cố gắng thực hiện các biện pháp chăm sóc, phòng tránh thì vết loét vẫn xảy ra ở một vài điểm trên bàn chân. Chăm sóc vết loét là một việc khó khăn, vết loét rất dễ nhiễm trùng trở lại và tổn thương sẽ sâu hơn.

Lời khuyên dành cho bệnh nhân

Để cao chân: nó sẽ làm giảm áp lực lên vết loét, vết loét bàn chân do tiểu đường càng thông thoáng thì vết thương càng nhanh lành. Đôi khi, bạn hãy để bàn chân lên một kệ cao để giảm áp lực trên chân.

Chăm sóc vết thương: rửa sạch vết thương bằng nước muối sinh lý, loại bỏ mô và tế bào đã chết. Xung quanh vết loét cũng cần phải giữ sạch.

Dùng băng vết thương dạng xịt tạo màng sinh học tự phân hủy Polyesteramide giúp ngăn thấm nước, ngừa nhiễm khuẩn, thúc đẩy quá trình hình thành mao mạch và tái tạo mô tại vết loét da giúp cho vết loét thông thoáng và mau lành.

Sử dụng kháng sinh (khi nghi ngờ có dấu hiệu bị nhiễm trùng): để ngăn ngừa sự lây nhiễm, kháng sinh thường được sử dụng 4-6 tuần.

Vết loét bị nhiễm trùng có thể gây tăng đường huyết, đường huyết cao lại làm giảm khả năng miễn dịch, cản trở quá trính làm lành vết thương. Vì vậy, bạn cần kiểm soát đường huyết thông qua chế độ dinh dưỡng và uống thuốc điều trị đái tháo đường. Việc này sẽ giúp chống nhiễm trùng, giúp vết thương mau lành.
Chúc mẹ em sớm bình phục!