Huyết áp tăng cao bất ngờ có thể gây ra hiện tượng tăng xông, đột quỵ và gây nguy hiểm đến tính mạng con người nếu không biết cách sơ cứu kịp thời.

Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) gọi là tăng huyết áp khi huyết áp tâm thu lớn hơn hoặc bằng 140mmHg và hoặc huyết áp tâm trương lớn hơn hoặc bằng 90mmHg.Huyết áp tăng cao bất ngờ có thể do sự biến chuyển đột ngột về tâm lý gây ức chế thần kinh, làm áp lực đè nén lên thành mạch máu tăng cao, gây ra hiện tượng tăng xông, đột quỵ. Những hiện tưởng này có thể gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không biết cách sơ cứu kịp thời.Do vậy, khi người bệnh bị tăng huyết áp đột ngột cần có cách xử trí để tránh những điều đáng tiếc xảy ra.

Khi người bệnh bị tăng huyết áp, hãy để người bệnh được nghỉ ngơi, thư giãn hoàn toàn. Không nên để người bệnh nói nhiều vì nói nhiều thanh quản hoạt động càng làm huyết áp tăng cao.

Để hạ huyết áp có thể cho người bệnh uống ngay 1 cốc nước ép cần tây hoặc cà rốt sẽ giúp giãn mạch,điều chỉnh lượng lipid bị rối loạn trong máu và ổn định huyết áp hoặc có thể dùng tâm sen sắc với nước sôi cho người bệnh uống sẽ giúp hạ áp hiệu quả.

Người bệnh nên trực tiếp đến khám bác sĩ để có biện pháp xử lý tốt nhất. Trong những tình thế khẩn cấp, đặc biệt là không có sự hỗ trợ của người khác ở bên cạnh, người bệnh có thể tự làm giảm huyết áp của mình bằng các liệu pháp tức thời sau đây.

Vuốt ấm hai vành tai

Dùng ngón cái và ngón trỏ của mỗi bàn tay vuốt dọc vành tai cùng bên, từ trên xuống dưới khoảng 9, 10 lần. Vành tai và cột sống có những điểm phản xạ tương ứng với nhau, do đó vuốt ấm vành tai cũng là tácđộng vào cột sống lưng, vừa có tác dụng điều hòa thần kinh giao cảm, vừa kích thích sự lưu thông khí huyết ở phần vệ khí do kinh bàng quang phân bố dọc hai bên sống lưng.

Vuốt dọc hai bên mũi

Mỗi bàn tay vuốt một bên mũi, vuốt đều hai bên cùng một lúc. Dùng ngón tay trỏ vuốt từ ấn đường (điểm giữa hai đầu chân mày) xuống dọc theo hai bên mũi qua khóe miệng đến tận chót cằm. Vuốt chậm, nhẹ và làm không dưới 15 lần. Kích thích huyệt ấn đường có tác dụng làm phóng thích chất endorphine nội sinh có thể làm cho an thần, hạ huyết áp và giáng khí.

Vuốt dọc hai chân mày

Dùng hai ngón tay trỏ và giữa vuốt từ ấn đường đi dài theo xương chân mày ra thái dương đến tận mí tóc ở phía ngoài đuôi mắt. Vuốt mỗi bên khoảng 10 lần. Vùng chân mày và hai cánh tay có những điểm phản xạ tương ứng nhau, do đó động tác này ngoài việc giải tỏa sự sung huyết tại những huyệt vị thường bị tắc nghẽn ở vùng trán còn làm cho khí huyết lưu thông ra hai cánh tay và bàn tay để giúp nhẹ áp lực ở đầu.

Ngồi hoặc nằm thư giãn

Ngồi thoải mái, lưng tựa ghế hoặc nằm xuổng thư giản hít thở điều hoà, tư tưởng tập trung vào mười đầu ngón chân. Theo y học cổ truyền thì thần ở đâu khí ở đó, do đó khi tập trung ý nghĩ tại vùng bàn chân, khí trong cơ thể từ phía trên đầu sẽ lưu chuyển về hướng bàn chân nên có tác dụng hạ khí. Việc tập trung tư tưởng càng tốt, hiệu quả hạ khí càng cao. Động tác này phải kéo dài hơn 10 phút. Trên thực tế, có nhiều người có khả năng thư giãn và tập trung tốt trong khi thực hànhđến bước 4 đã từ từ rơi vào giấc ngủ.

Nguyên tắc trong cấp cứu cao huyết áp

Nguyên tắc chủ yếu trong cấp cứu cao huyết áp là không được phép làm tụt huyết áp đột ngột và kéo dài. Sự sụt giảm nhanh huyết áp cũng sẽ có hại như khi trị số huyết áp quá cao. Thêm vào đó, cần xử trí khẩn trương, theo dõi sát. Bệnh nhân nên nhập viện và theo dõi tại bệnh viện có chuyên khoa tim mạch và cấp cứu.

Khi thấy người có triệu chứng tăng huyết áp đột ngột, hãy sử dụng các loại thuốc hạ huyết áp đường truyền tĩnh mạch. Việc lựa chọn thuốc phải theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tùy từng trường hợp cụ thể, có xem xét đến các bệnh kèm theo và các tổn thương cơ quan đích của bệnh nhân. Sau khi qua cơn tăng huyết áp cấp cứu, bệnh nhân cần tiếp tục được theo dõi và điều trị tăng huyết áp và loại trừ các yếu tố nguy cơ khác.

Người bị bệnh cao huyết áp ngoài việc điều trị bằng thuốc cũng cần phải chú ý khi ăn uống, đặc biệt cần tránh những thực phẩm dễ làm cho huyết áp tăng cao.

Cao huyết áp là một trong những bệnh phổ biến về nhóm bệnh tim mạch. Ngoài việc dùng thuốc thì việc chọn một chế độ ăn thích hợp và khoa học cũng rất quan trọng. Có một số món ăn, đồ uống làm cho huyết áp tăng cao, được xem như là khắc tinh của bệnh cao huyết áp. Dưới đây là danh sách một số món mà người cao huyết áp không nên dùng.

Rượu

Uống rượu làm cho tim đập nhanh, mạch máu co lại, huyết áp tăng và làm cho muối canxi đọng lại ở thành mạch, gây xơ cứng động mạch. Uống rượu lâu ngày càng dễ dẫn đến xơ cứng động mạch và huyết áp tăng cao. Vì vậy, người bị cao huyết áp nên tránh uống rượu.

Cao huyết áp là một trong những bệnh phổ biến về nhóm tim mạch

Trà đặc

Trà đặc, đặc biệt là hồng trà đặc có chứa nhiều chất kiềm, có thể làm cho đại não hưng phấn, bất an, mất ngủ, tim đập loạn nhịp, huyết áp tăng cao. Vậy nên người bị cao huyết áp không nên uống trà đặc. Nếu người bệnh không thể từ bỏ trà đặc có thể thay thế bằng trà xanh, nhiều tài liệu đã chỉ ra công dụng của trà xanh tốt trong quá trình điều trị bệnh cao huyết áp.

Thức ăn cay và thức ăn tinh

Thức ăn có vị cay và thức ăn tinh (bột mỳ, các loại bán ngọt,…) không tốt cho người bị cao huyết áp. Vì chúng có thể khiến việc đi ngoài khó khăn hơn, dẫn đến táo bón. Người bệnh cao huyết áp lúc đi ngoài bị táo bón sẽ làm cho huyết áp tăng lên, có nguy cơ dẫn đến xuất huyết não.

Phủ tạng động vật

Người bị huyết áp cao không nên ăn các loại phủ tạng động vật (gan, tim, bầu dục, ruột non…) bởi các thức ăn này rất giàu cholesterol, làm tăng huyết áp. Mặt khác, trong quá trình trao đổi của cơ thể, các thức ăn này sẽ sản sinh ra một chất làm huyết áp bất ổn. Vì thế, bữa ăn hàng ngày nên chọn loại các thức ăn rau quả và cá, đậu phụ..

Thức ăn nhiều năng lượng

Thức ăn chứa nhiều năng lượng như đường glucô, đường mía, chocolate… sẽ dẫn đến béo phì. Tỷ lệ người béo phì bị cao huyết áp nhiều hơn so với người có huyết áp ở mức ổn định. Do đó, người cao huyết áp nên hạn chế ăn những thức ăn nhiều năng lượng.

Thịt chó

Thịt chó được rất nhiều người ưa chuộng, thịt chó vừa giàu đạm lại vừa ăn ngon, là thứ mồi nhậu tuyệt vời cho nam giới. Nhưng theo Đông y, thịt chó ôn thận, trợ dương, làm tăng sự âm suy dương thịnh dẫn tới cao huyết áp. Vậy nên người bị cao huyết áp cũng không nên ăn nhiều loại thực phẩm này.

Thịt gà

Thịt gà có dinh dưỡng cao, ăn nhiều sẽ khiến cho cholesterol và huyết áp tăng cao. Do đó, không nên cho rằng thịt gà là thứ bổ dưỡng cho mọi người bệnh, đặc biệt là người cao huyết áp cần hạn chế sử dụng.

Mỡ và thức ăn giàu cholesterol

Ăn nhiều thực phẩm chiên rán và thịt mỡ làm cho hàm lượng mỡ trong máu tăng cao, từ đó khiến động mạch xơ cứng, gây tăng huyết áp. Do đó, người bệnh nên tránh ăn thức ăn này.

Muối

Đã có khá nhiều tài liệu nói người bệnh cao huyết áp không nên ăn mặn bởi trong muối ăn có natri làm tiết ra nhiều dịch tế bào, dẫn đến tim đập nhanh, huyết áp cao. Vậy nên người đã bị huyết áp cao thì nên giảm lượng muối ăn hàng ngày.

Dứa

Trong dứa có chất serotonin là một dược chất có tác dụng làm co thắt huyết quản rất mạnh, có khả năng gây hưng phấn thần kinh cao và có thể làm tăng huyết áp ở người bình thường. Vậy nên, những người bị bệnh cao huyết áp khi ăn nhiều dứa sẽ xuất hiện hiện tượng nóng bừng mặt, đau đầu choáng váng… dễ có nguy cơ tăng huyết áp kịch phát.

Tôi năm nay 57 tuổi, mới phát hiện bị tiểu đường Type 2 được 4 tháng nay. Tôi vẫn uống thuốc và theo dõi đường huyết của mình. Tôi có một thắc mắc mong BS tư vấn giúp.

Chào bác sĩ,

Tôi năm nay 57 tuổi, mới phát hiện bị tiểu đường Type 2 được 4 tháng nay. Tôi vẫn uống thuốc và theo dõi đường huyết của mình. Tôi có một thắc mắc mong BS tư vấn giúp.

Chuyện là tết này đại gia đình chúng tôi định đi du lịch nhưng tôi lại ngại với bệnh của tôi khi đi xa, thay đổi thời tiết liệu có ảnh hưởng gì không? Tôi cần chuẩn bị gì, và thường khi thay đổi thời tiết đột ngột (từ nóng sang lạnh) trường hợp xấu nhất có thể xảy ra là gì? Phòng ngừa ra sao? Cám ơn BS!

(Trịnh Phong – TPHCM)

Ảnh minh họa

Anh Phong thân mến,

Với người bị tiểu đường thì việc giữ tinh thần thoải mái, cuộc sống vui vẻ rất quan trọng. Vì thế việc thư giãn, tạo nhiều niềm vui trong cuộc sống là rất nên làm phải không anh? Nhất là trong dịp tết đến, xuân về, cùng du xuân, chúc tết, du lịch bên gia đình.

Người bị tiểu đường vẫn có thể đi du lịch anh ạ, trước khi đi chỉ cần lưu ý:

– Nên ổn định đường huyết và huyết áp trước khi đi.

– Duy trì thuốc uống đều đặn.

– Mang theo máy thử đường huyết và máy đo huyết áp nếu anh đi dài ngày, để tự mình kiểm tra.

– Anh cũng có thể xin số điện thoại hay email để liên lạc với bác sĩ đang quản lý bệnh của anh.

Chuyện thay đổi thời tiết là tất nhiên anh phải tính đến tùy vùng miền mà anh đi du lịch, tương tự những người không đái tháo đường mà thôi. Và những chuẩn bị khác cho việc đi du lịch cũng không khác người bình thường anh nhé.

Chúc anh cùng gia đình đón tết vui, có chuyến đi vui vẻ!

PGS.TS Trần Đình Toán, Trưởng khoa Dinh dưỡng, BV Hữu Nghị cho biết, có nhiều kiểu bệnh ở thận nhưng nhìn chung, phổ biến là bệnh viêm cầu thận cấp, viêm cầu thận mạn và suy thận (suy thận có thể do viêm cầu thận gây nên, hoặc sỏi thận, nang ở thận…).

Nhìn chung, khi thận yếu sẽ đào thải kém; sự ứ đọng sẽ gây tăng protein máu. Vì vậy, người bệnh phải uống thuốc lợi tiểu để tăng đào thải chất độc. Thậm chí, khi chức năng thận không tốt, phải lọc máu hoặc thay thế quả thận.

Tùy nguyên nhân gây suy thận mà việc uống nước sẽ như thế nào. Nguyên tắc chung là nước phải đủ cho cơ thể (mỗi người trung bình cần 2,5 lít nước/ngày). Nếu nước tiểu ít, phải truyền nước, uống nhiều nước.

Còn nếu bị đái tháo nhạt, tức là bị bệnh lý tiểu nhiều (bệnh do tuyến yên từ trên đầu gây ra) thì cũng sẽ có mức bổ sung nước phù hợp tùy thuộc vào tình trạng bệnh. Giai đoạn suy thận nặng, thường thầy thuốc sẽ yêu cầu bệnh nhân hạn chế uống nước để đỡ gánh nặng cho thận, còn bình thường, việc uống nước sẽ theo nhu cầu, không cần quá nghiêm ngặt.

Là một chuyên gia về thận học, PGS Trần Văn Chất, Khoa Thận, BV Bạch Mai cho biết, trong một số trường hợp bệnh lý như phù to, suy thận cấp giai đoạn vô niệu, cần thực hiện liệu pháp dinh dưỡng hợp lý giữa hạn chế lượng natri và nước đưa vào cơ thể.

Nhìn chung, để đảm bảo người bệnh đủ nước, cần đảm bảo cân bằng nước vào và nước ra. Trong đó, lượng nước vào bao gồm nước uống, nước canh, lượng nước chuyển hóa thức ăn (khoảng 300ml/ngày) và dịch truyền. Lượng nước ra bao gồm: Nước tiểu trong 24h, lượng nước mất theo mồ hôi, hơi thở và phân (khoảng 500ml/ngày).

Sẽ là cân bằng nếu lượng nước vào bằng lượng nước ra. Nếu để lượng nước vào lớn hơn lượng nước ra sẽ gây phù, tăng huyết áp, suy tim. Còn nếu lượng nước vào nhỏ hơn lượng nước ra sẽ gây tình trạng mất nước (da nhăn nheo, hạ huyết áp và choáng).

Theo Hoài Hương – Kiến thức