Mề đay là bệnh ngoài da phổ biến ở trẻ em và người lớn. Sau đây là 7 nguyên nhân thường gặp gây nổi mề đay mà mọi người nên biết để phòng tránh căn bệnh này hiệu quả hơn.

Mề đay có 2 loại:

– Cơn mề đay cấp tính: Bệnh biểu hiện đột ngột ở bất cứ vùng nào trên cơ thể, thể hiện trên những sần, phù nề, ngứa dữ dội. Cơn xảy ra trong vài phút hoặc vài giờ rồi lặn hoặc có thể từng đợt kế tiếp nhau. Trong cơn mề đay cấp có thể kèm theo sốt cao, nôn mửa, đau quặn bụng, khó thở…

– Cơn mề đay mãn tính: Đó là khi tình trạng nổi mề đay kéo dài trên 8 tuần, không kể nhiều hay ít, có khi ngắt quãng nhiều ngày, có thể gặp các dạng khác nhau.

Ảnh minh họa

Triệu chứng của mề đay là những mảng phù màu hồng hoặc đỏ nổi cao trên mặt da, kích thước và số lượng thay đổi khác nhau, có thể ở bất cứ vị trí nào trên da, khi mề đay khỏi không để lại dấu vết gì. Sau đây là một số nguyên nhân chính gây nổi mề đay:

1. Do di truyền

Di truyền chiếm 40% nguyên nhân gây nên bệnh dị ứng nổi mề đay, nếu trong gia đình có người thân bị mắc phải bệnh nổi mề đay thì những thế hệ sau có tỷ lệ mắc phải bệnh này cao hơn, đó là do cùng cơ địa.

2. Do nhiễm khuẩn, ký sinh trùng

Các loai vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng trú ngụ và xâm nhập vào cơ thể cũng sẽ gây ra nổi mề đay. Do vậy khi nhận thấy các dấu hiệu bị nổi mề đay ngứa bạn cần chú ý xem mình có đang bị nhiễm các loại giun như giun kim, giun đũa, giun lươn, giun chỉ, sán hay không… Hoặc những người bị nhiễm virut viêm gan B, C cũng có nguy cơ gặp phải các cơn nổi mề đay mẩn ngứa.

3. Do dị ứng thuốc tây

Hầu hết các loại thuốc tây y điều trị bệnh như các loại kháng sinh, thuốc giảm đau, kháng viêm, gây mê, thuốc trị đau nhức xương khớp, thuốc ngừa thai, thậm chí là cả vắc xin,…. đều có thể gây ra tác dụng phụ là dị ứng mẩn ngứa. Bệnh mề đay có thể xuất hiện ngay sau lần đầu bạn dùng thuốc hoặc cách đó từ 5-10 ngày.

4. Do thực phẩm

Thực phẩm là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây nên bệnh mề đay mẩn ngứa do hiện tượng cơ thể phản ứng với các thực phẩm dễ gây dị ứng như: các loại hải sản là sò, tôm, cua, ghẹ, thịt đỏ, sữa tươi, ô mai, bia rượu…

Để nhận biết được nguyên nhân nổi mề đay mẩn ngứa có phải do thực phẩm hay không, bạn nên chú ý hơn tới thời điểm sau khi ăn các loại thực phẩm kể trên. Cần phải nhớ rằng những thức ăn thông thường nhất, “lành nhất” cũng có thể gây bệnh.

Ngoài ra, các chất phụ gia cũng là tác nhân phổ biến có thể gây nổi mề đay. Chúng có thể là chất tự nhiên như các loại men, con giấm hoặc chất hóa học dùng để bảo quản và nhuộm màu thực phẩm.

5. Do thời tiết, môi trường

Thời tiết đột ngột thay đổi từ nóng sang lạnh khiến cơ thể chưa kịp thích ứng, dễ bị dị ứng gây nổi ngứa mẩn đỏ. Ngoài ra, môi trường ô nhiễm cũng có thể là nguyên nhân làm làn da trở nên yếu và dễ gặp phải tình trạng dị ứng ngứa.

6. Do gan bị nhiễm độc

Gan bị nhiễm độc sẽ không thực hiện chức năng lọc và đào thải chất độc ra ngoài. Khi chất độc bị giữ lại trong cơ thể bạn sẽ có nguy cơ mắc bệnh mề đay mẩn ngứa, nổi nhọt rất cao.

7. Do các bệnh hệ thống

Những người mắc bệnh Lupus ban đỏ hệ thống, u ác tính, cường giáp trạng… thường bị nổi mề đay kết hợp với các triệu chứng của bệnh.

Ngoài ra, còn một số nguyên nhân khác như áp lực cọ xát do quần áo chật bó, do thói quen uống ít nước mỗi ngày khiến da khô, các chất độc trong cơ thể không được lọc thông qua hệ hống bài tiết cũng có thể khiến mề đay có nguy cơ xuất hiện.

Thời tiết rét đậm bất thường khiến các bệnh dị ứng da phát triển mạnh, đặc biệt là các bệnh vảy cá, chàm khô và mề đay. Nếu không xử trí đúng bệnh không chỉ gây phiền toái trong sinh hoạt mà còn dẫn đến nhiều hệ lụy khác như: nhiễm khuẩn da, phù thanh quản, khó thở, nguy hiểm đến tính mạng…

Bệnh nặng lên do lạnh

Thời tiết giá lạnh khiến những bệnh như viêm da do cơ địa, vảy cá, á sừng và một số bệnh da có vảy khác tiến triển. Nguyên nhân của bệnh là do nhiệt độ, độ ẩm xuống thấp làm da mất nước, các chất bảo vệ, bã mồ hôi giảm đi, dẫn tới khô và nứt nẻ. Nhất là những người có cơ địa da khô thì thời tiết lạnh hoặc tiếp xúc với các chất tẩy rửa, xà phòng, dầu gội,… dễ bị kích ứng khiến cho bệnh tiến triển.

Bệnh vảy cá: Là bệnh có tính chất di truyền với biểu hiện lâm sàng là da khô, có vảy, nứt nẻ. Ở mức độ nhẹ, bệnh thường gặp ở hai chân, trên da có những vảy nhỏ trông như bột, dính chặt. Mức độ nặng hơn, ở mặt duỗi tứ chi và thân, nhất là lưng, xuất hiện những vảy đa giác, đường kính 0,5 – 1cm màu nâu, vàng nhẹ hoặc trắng đục, dính chặt, bờ hơi tróc khỏi mặt da, có thể kèm theo các biểu hiện của dị ứng như chàm, mề đay, suyễn.

Chàm khô (chàm tăng sừng, nứt nẻ): Bệnh tăng nhiều vào mùa lạnh, phản ứng đặc biệt với tiếp xúc xà phòng, các chất tẩy rửa. Tiếp xúc xà phòng, chất tẩy rửa có độ kiềm càng cao thì bệnh càng nặng. Biểu hiện đầu tiên là da khô, lòng bàn tay, bàn chân thô ráp, làm việc xong có biểu hiện như kim chích lòng bàn tay. Lâu ngày dẫn đến bong tróc da, nứt nẻ, rướm máu. Bệnh khiến nhiều người đi đứng khó khăn, vì mỗi lần vận động thì da nứt tét, chảy máu.

Mề đay do lạnh: Với mề đay lạnh, nguyên nhân là do tiếp xúc với nhiệt độ lạnh, ngứa, sưng và phát ban trên da. Những người nổi mề đay lạnh nên tránh tiếp xúc với không khí lạnh cũng như nước lạnh càng nhiều càng tốt. Biểu hiện da hồng, phù nề, ngứa. Ở nhiều bệnh nhân, triệu chứng xuất hiện rất dễ dàng, ngay sau khi uống nước lạnh hoặc tắm nước lạnh. Bệnh thường xuất hiện ở vùng tì đè, kèm ngứa, nổi sẩn phù sau khi gãi. Mề đay là bệnh khá phổ biến, vì thế khiến nhiều người xem thường. Trong những ca nặng hoặc không điều trị kịp thời, bệnh còn gây ra phù thanh quản có thể tử vong.

Mề đay thường trở nặng do trời lạnh.

Cách khắc phục

Để hạn chế bệnh về da mùa lạnh kịch phát những người có cơ địa da khô thì không nên tiếp xúc với các chất tẩy rửa, xà phòng, dầu gội, phải biết chăm sóc da và dùng các chất giữ ẩm, nếu có điều kiện thì đến các địa chỉ chăm sóc da có uy tín để được chăm sóc. Ngoài ra, nên uống nhiều nước, ăn nhiều hoa quả, tập thể dục đều đặn.

Trước khi dùng mỹ phẩm hay các sản phẩm chăm sóc da, nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được khám, tư vấn trước. Không nên tự ý mua các loại mỹ phẩm chăm sóc da vì nếu không phù hợp sẽ không có tác dụng, thậm chí còn bị dị ứng mỹ phẩm, phải điều trị lâu dài, tốn kém. Với trẻ em, nên dùng loại quần áo, bít tất bằng chất liệu cotton mềm thấm mồ hôi. Hàng ngày, trẻ phải được vệ sinh thân thể, ăn uống đủ chất. Khi dùng các sản phẩm chăm sóc da cho trẻ phải được tư vấn của bác sĩ, không nên tự ý mua dùng cho trẻ.

Khi bị khô da, nứt nẻ, viêm da tiếp xúc, người bệnh sẽ có cảm giác rất ngứa ngáy, khó chịu. Càng gãi, bệnh nhân càng khiến bề mặt viêm da lan rộng. Nếu không được điều trị kịp thời có thể gây nên biến chứng nhiễm khuẩn thận do bội nhiễm. Vì vậy, khi bị viêm da tiếp xúc, tốt nhất là nên loại bỏ những vật dụng gây khởi bệnh như: quần áo nhuộm màu, chăn đệm bằng len, dép cao su, mỹ phẩm, đồ chơi trẻ em nhuộm màu, lông chó, mèo hoặc những côn trùng khác.

Hạn chế sinh hoạt trong môi trường có độ ẩm thấp, tiếp xúc trực tiếp với không khí lạnh bằng cách đi găng tay, bảo hộ lao động để tránh gây cho da bị khô, dễ bị kích thích, dễ bị tái phát những bệnh lý da dị ứng theo mùa.

Nên tắm bằng nước ấm, không tắm nước quá nóng, để giúp cơ thể cân bằng nhiệt độ cơ thể với môi trường bên ngoài, giúp tăng tuần hoàn máu cho da, thư giãn cơ và giảm stress. Về quần áo, tránh sử dụng áo quần may bằng những loại vải dễ gây kích ứng da như len, bố… Không nên mặc các loại quần áo quá chật nhằm tránh tình trạng cọ xát dễ gây kích thích tại chỗ.

Mề đay là bệnh ngoài da phổ biến ở trẻ em và người lớn. Sau đây là 7 nguyên nhân thường gặp gây nổi mề đay mà mọi người nên biết để phòng tránh căn bệnh này hiệu quả hơn.

Mề đay có 2 loại:

– Cơn mề đay cấp tính: Bệnh biểu hiện đột ngột ở bất cứ vùng nào trên cơ thể, thể hiện trên những sần, phù nề, ngứa dữ dội. Cơn xảy ra trong vài phút hoặc vài giờ rồi lặn hoặc có thể từng đợt kế tiếp nhau. Trong cơn mề đay cấp có thể kèm theo sốt cao, nôn mửa, đau quặn bụng, khó thở…

– Cơn mề đay mãn tính: Đó là khi tình trạng nổi mề đay kéo dài trên 8 tuần, không kể nhiều hay ít, có khi ngắt quãng nhiều ngày, có thể gặp các dạng khác nhau.

Triệu chứng của mề đay là những mảng phù màu hồng hoặc đỏ nổi cao trên mặt da, kích thước và số lượng thay đổi khác nhau, có thể ở bất cứ vị trí nào trên da, khi mề đay khỏi không để lại dấu vết gì. Sau đây là một số nguyên nhân chính gây nổi mề đay:

1. Do di truyền

Di truyền chiếm 40% nguyên nhân gây nên bệnh dị ứng nổi mề đay, nếu trong gia đình có người thân bị mắc phải bệnh nổi mề đay thì những thế hệ sau có tỷ lệ mắc phải bệnh này cao hơn, đó là do cùng cơ địa.

2. Do nhiễm khuẩn, ký sinh trùng

Các loai vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng trú ngụ và xâm nhập vào cơ thể cũng sẽ gây ra nổi mề đay. Do vậy khi nhận thấy các dấu hiệu bị nổi mề đay ngứa bạn cần chú ý xem mình có đang bị nhiễm các loại giun như giun kim, giun đũa, giun lươn, giun chỉ, sán hay không… Hoặc những người bị nhiễm virut viêm gan B, C cũng có nguy cơ gặp phải các cơn nổi mề đay mẩn ngứa.

3. Do dị ứng thuốc tây

Hầu hết các loại thuốc tây y điều trị bệnh như các loại kháng sinh, thuốc giảm đau, kháng viêm, gây mê, thuốc trị đau nhức xương khớp, thuốc ngừa thai, thậm chí là cả vắc xin,…. đều có thể gây ra tác dụng phụ là dị ứng mẩn ngứa. Bệnh mề đay có thể xuất hiện ngay sau lần đầu bạn dùng thuốc hoặc cách đó từ 5-10 ngày.

4. Do thực phẩm

Thực phẩm là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây nên bệnh mề đay mẩn ngứa do hiện tượng cơ thể phản ứng với các thực phẩm dễ gây dị ứng như: các loại hải sản là sò, tôm, cua, ghẹ, thịt đỏ, sữa tươi, ô mai, bia rượu…

Để nhận biết được nguyên nhân nổi mề đay mẩn ngứa có phải do thực phẩm hay không, bạn nên chú ý hơn tới thời điểm sau khi ăn các loại thực phẩm kể trên. Cần phải nhớ rằng những thức ăn thông thường nhất, “lành nhất” cũng có thể gây bệnh.

Ăn hải sản là một nguyên nhân gây nổi mề đay thường gặp

Ngoài ra, các chất phụ gia cũng là tác nhân phổ biến có thể gây nổi mề đay. Chúng có thể là chất tự nhiên như các loại men, con giấm hoặc chất hóa học dùng để bảo quản và nhuộm màu thực phẩm.

5. Do thời tiết, môi trường

Thời tiết đột ngột thay đổi từ nóng sang lạnh khiến cơ thể chưa kịp thích ứng, dễ bị dị ứng gây nổi ngứa mẩn đỏ. Ngoài ra, môi trường ô nhiễm cũng có thể là nguyên nhân làm làn da trở nên yếu và dễ gặp phải tình trạng dị ứng ngứa.

6. Do gan bị nhiễm độc

Gan bị nhiễm độc sẽ không thực hiện chức năng lọc và đào thải chất độc ra ngoài. Khi chất độc bị giữ lại trong cơ thể bạn sẽ có nguy cơ mắc bệnh mề đay mẩn ngứa, nổi nhọt rất cao.

7. Do các bệnh hệ thống

Những người mắc bệnh Lupus ban đỏ hệ thống, u ác tính, cường giáp trạng… thường bị nổi mề đay kết hợp với các triệu chứng của bệnh.

Ngoài ra, còn một số nguyên nhân khác như áp lực cọ xát do quần áo chật bó, do thói quen uống ít nước mỗi ngày khiến da khô, các chất độc trong cơ thể không được lọc thông qua hệ hống bài tiết cũng có thể khiến mề đay có nguy cơ xuất hiện.

Đi xét nghiệm máu, nước tiểu, kiểm tra gan các chỉ số bình thường. Đến nay khoảng 4 tháng mà bệnh không thuyên giảm. Xin bác sĩ cho cháu lời khuyên điều trị thế nào cho dứt?

Nguyễn Thị Sơn (Ninh Bình)

Ảnh minh họa

Chào bạn,

Nổi mề đay là một phản ứng viêm của da, có cơ chế phức tạp trong đó có sự can thiệp của chất trung gian hóa học chính là histamin.

Mề đay là bệnh da dễ nhận biết nhưng cũng là bệnh khó phát hiện nguyên nhân.

Có nhiều nguyên nhân gây mề đay (bên trong, bên ngoài cơ thể, cơ địa) một số thì đơn giản, dễ nhận biết, một số khác thì rất khó phát hiện dù có đầy đủ xét nghiệm. Trên một bệnh nhân không chỉ có một mà có nhiều yếu tố gây bệnh.

Trường hợp bạn đã 4 tháng là mề đay mạn tính. Trường hợp này dùng thuốc chống dị ứng chỉ giải quyết được triệu chứng tạm thời, muốn điều trị có hiệu quả thì cái chính là phải tìm ra nguyên nhân nhưng như trên đã nói tìm nguyên nhân nhiều khi không dễ phát hiện.

Vì vậy, bạn nên tự theo dõi xem những loại thức ăn, thuốc uống nào có thể gây dị ứng để tránh và tránh các chất như gia vị, rượu trà, cà phê. Trong cơn mề đay cấp ăn nhẹ, giảm muối. Nếu gây ngứa khó chịu nhiều có thể dùng giấm thanh pha nước ấm (1 phần giấm 2 phần nước) để thoa hay tắm.

Đối với mày đay mạn tính vì thường có liên quan tới các bệnh lý bên trong nên bệnh nhân cần phải đến bác sĩ chuyên khoa da liễu hoặc miễn dịch dị ứng lâm sàng để khám, làm thêm các xét nghiệm cần thiết để có thể tìm đúng nguyên nhân thì điều trị mới có hiệu quả.

Theo BS Vũ Lan Anh – Sức khỏe và Đời sống