Hoa dẻ tên khác là nối côi, chập chại, hoa dẻ thơm. Loài phân bố ở Ấn Độ, Trung Quốc, Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaixia, Inđônêxia, Philippin. Ở nước ta, cây mọc ven rừng. Cây ra hoa vào tháng 6. Thu hái rễ và lá quanh năm, dùng tươi hay phơi khô. Dược liệu có vị cay, tính ấm, có tác dụng mạnh tỳ vị, giảm đau, lợi thấp được dùng cho bệnh viêm gan, gan to, viêm thận.
Theo y học hiện đại, dược liệu có tác dụng kháng nấm, kháng khuẩn, điều trị tiêu chảy, sốt rét. Theo tài liệu nước ngoài, người ta dùng nước sắc của hoa dẻ cho phụ nữ uống chữa đẻ khó; dùng rễ và lá trị bệnh đường tiêu hoá, đau dạ dày, trướng bụng và tiêu chảy, đau bụng trước khi sinh và xuất huyết, thống kinh, thấp khớp đau nhức xương, viêm thận, phù thũng. Dùng ngoài trị đòn ngã tổn thương. Dùng lá tươi giã nát thêm rượu và đắp vào chỗ đau. Dưới đây là một số phương thuốc thông dụng thường dùng:

Chữa ngộ độc, mẩn ngứa, mụn nhọt: rễ hoa dẻ 30g, kim ngân hoa 30g sắc với 400ml nước còn 100ml, uống trong ngày.

Chữa tê thấp, đau nhức gân xương, chân tay tê bại: rễ hoa dẻ, rễ rung rúc, rễ gắm, vỏ thân ngũ gia bì chân chim, rễ bướm bụng, mỗi vị 80g; rễ sâm nam, rễ cỏ xước, rễ ô dược, rễ bướu bạc, rễ tầm xuân, tầm gửi, cây dâu, rễ bạch đồng nữ, mỗi vị 40g; rễ chỉ thiên, cả cây roi ngựa, mỗi vị 20g. Tất cả thái nhỏ, phơi khô, ngâm với 2 lít rượu trắng trong 30 ngày hoặc hơn, càng lâu càng tốt. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 10-15ml.

Chữa mất ngủ, trấn kinh, an thần: hoa dẻ (khô) 16g hãm với nước sôi. Ngày uống 2 lần trước khi đi ngủ.

Mề đay là bệnh ngoài da phổ biến ở trẻ em và người lớn. Sau đây là 7 nguyên nhân thường gặp gây nổi mề đay mà mọi người nên biết để phòng tránh căn bệnh này hiệu quả hơn.

Mề đay có 2 loại:

– Cơn mề đay cấp tính: Bệnh biểu hiện đột ngột ở bất cứ vùng nào trên cơ thể, thể hiện trên những sần, phù nề, ngứa dữ dội. Cơn xảy ra trong vài phút hoặc vài giờ rồi lặn hoặc có thể từng đợt kế tiếp nhau. Trong cơn mề đay cấp có thể kèm theo sốt cao, nôn mửa, đau quặn bụng, khó thở…

– Cơn mề đay mãn tính: Đó là khi tình trạng nổi mề đay kéo dài trên 8 tuần, không kể nhiều hay ít, có khi ngắt quãng nhiều ngày, có thể gặp các dạng khác nhau.

Ảnh minh họa

Triệu chứng của mề đay là những mảng phù màu hồng hoặc đỏ nổi cao trên mặt da, kích thước và số lượng thay đổi khác nhau, có thể ở bất cứ vị trí nào trên da, khi mề đay khỏi không để lại dấu vết gì. Sau đây là một số nguyên nhân chính gây nổi mề đay:

1. Do di truyền

Di truyền chiếm 40% nguyên nhân gây nên bệnh dị ứng nổi mề đay, nếu trong gia đình có người thân bị mắc phải bệnh nổi mề đay thì những thế hệ sau có tỷ lệ mắc phải bệnh này cao hơn, đó là do cùng cơ địa.

2. Do nhiễm khuẩn, ký sinh trùng

Các loai vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng trú ngụ và xâm nhập vào cơ thể cũng sẽ gây ra nổi mề đay. Do vậy khi nhận thấy các dấu hiệu bị nổi mề đay ngứa bạn cần chú ý xem mình có đang bị nhiễm các loại giun như giun kim, giun đũa, giun lươn, giun chỉ, sán hay không… Hoặc những người bị nhiễm virut viêm gan B, C cũng có nguy cơ gặp phải các cơn nổi mề đay mẩn ngứa.

3. Do dị ứng thuốc tây

Hầu hết các loại thuốc tây y điều trị bệnh như các loại kháng sinh, thuốc giảm đau, kháng viêm, gây mê, thuốc trị đau nhức xương khớp, thuốc ngừa thai, thậm chí là cả vắc xin,…. đều có thể gây ra tác dụng phụ là dị ứng mẩn ngứa. Bệnh mề đay có thể xuất hiện ngay sau lần đầu bạn dùng thuốc hoặc cách đó từ 5-10 ngày.

4. Do thực phẩm

Thực phẩm là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây nên bệnh mề đay mẩn ngứa do hiện tượng cơ thể phản ứng với các thực phẩm dễ gây dị ứng như: các loại hải sản là sò, tôm, cua, ghẹ, thịt đỏ, sữa tươi, ô mai, bia rượu…

Để nhận biết được nguyên nhân nổi mề đay mẩn ngứa có phải do thực phẩm hay không, bạn nên chú ý hơn tới thời điểm sau khi ăn các loại thực phẩm kể trên. Cần phải nhớ rằng những thức ăn thông thường nhất, “lành nhất” cũng có thể gây bệnh.

Ngoài ra, các chất phụ gia cũng là tác nhân phổ biến có thể gây nổi mề đay. Chúng có thể là chất tự nhiên như các loại men, con giấm hoặc chất hóa học dùng để bảo quản và nhuộm màu thực phẩm.

5. Do thời tiết, môi trường

Thời tiết đột ngột thay đổi từ nóng sang lạnh khiến cơ thể chưa kịp thích ứng, dễ bị dị ứng gây nổi ngứa mẩn đỏ. Ngoài ra, môi trường ô nhiễm cũng có thể là nguyên nhân làm làn da trở nên yếu và dễ gặp phải tình trạng dị ứng ngứa.

6. Do gan bị nhiễm độc

Gan bị nhiễm độc sẽ không thực hiện chức năng lọc và đào thải chất độc ra ngoài. Khi chất độc bị giữ lại trong cơ thể bạn sẽ có nguy cơ mắc bệnh mề đay mẩn ngứa, nổi nhọt rất cao.

7. Do các bệnh hệ thống

Những người mắc bệnh Lupus ban đỏ hệ thống, u ác tính, cường giáp trạng… thường bị nổi mề đay kết hợp với các triệu chứng của bệnh.

Ngoài ra, còn một số nguyên nhân khác như áp lực cọ xát do quần áo chật bó, do thói quen uống ít nước mỗi ngày khiến da khô, các chất độc trong cơ thể không được lọc thông qua hệ hống bài tiết cũng có thể khiến mề đay có nguy cơ xuất hiện.

Mề đay là bệnh ngoài da phổ biến ở trẻ em và người lớn. Sau đây là 7 nguyên nhân thường gặp gây nổi mề đay mà mọi người nên biết để phòng tránh căn bệnh này hiệu quả hơn.

Mề đay có 2 loại:

– Cơn mề đay cấp tính: Bệnh biểu hiện đột ngột ở bất cứ vùng nào trên cơ thể, thể hiện trên những sần, phù nề, ngứa dữ dội. Cơn xảy ra trong vài phút hoặc vài giờ rồi lặn hoặc có thể từng đợt kế tiếp nhau. Trong cơn mề đay cấp có thể kèm theo sốt cao, nôn mửa, đau quặn bụng, khó thở…

– Cơn mề đay mãn tính: Đó là khi tình trạng nổi mề đay kéo dài trên 8 tuần, không kể nhiều hay ít, có khi ngắt quãng nhiều ngày, có thể gặp các dạng khác nhau.

Triệu chứng của mề đay là những mảng phù màu hồng hoặc đỏ nổi cao trên mặt da, kích thước và số lượng thay đổi khác nhau, có thể ở bất cứ vị trí nào trên da, khi mề đay khỏi không để lại dấu vết gì. Sau đây là một số nguyên nhân chính gây nổi mề đay:

1. Do di truyền

Di truyền chiếm 40% nguyên nhân gây nên bệnh dị ứng nổi mề đay, nếu trong gia đình có người thân bị mắc phải bệnh nổi mề đay thì những thế hệ sau có tỷ lệ mắc phải bệnh này cao hơn, đó là do cùng cơ địa.

2. Do nhiễm khuẩn, ký sinh trùng

Các loai vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng trú ngụ và xâm nhập vào cơ thể cũng sẽ gây ra nổi mề đay. Do vậy khi nhận thấy các dấu hiệu bị nổi mề đay ngứa bạn cần chú ý xem mình có đang bị nhiễm các loại giun như giun kim, giun đũa, giun lươn, giun chỉ, sán hay không… Hoặc những người bị nhiễm virut viêm gan B, C cũng có nguy cơ gặp phải các cơn nổi mề đay mẩn ngứa.

3. Do dị ứng thuốc tây

Hầu hết các loại thuốc tây y điều trị bệnh như các loại kháng sinh, thuốc giảm đau, kháng viêm, gây mê, thuốc trị đau nhức xương khớp, thuốc ngừa thai, thậm chí là cả vắc xin,…. đều có thể gây ra tác dụng phụ là dị ứng mẩn ngứa. Bệnh mề đay có thể xuất hiện ngay sau lần đầu bạn dùng thuốc hoặc cách đó từ 5-10 ngày.

4. Do thực phẩm

Thực phẩm là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây nên bệnh mề đay mẩn ngứa do hiện tượng cơ thể phản ứng với các thực phẩm dễ gây dị ứng như: các loại hải sản là sò, tôm, cua, ghẹ, thịt đỏ, sữa tươi, ô mai, bia rượu…

Để nhận biết được nguyên nhân nổi mề đay mẩn ngứa có phải do thực phẩm hay không, bạn nên chú ý hơn tới thời điểm sau khi ăn các loại thực phẩm kể trên. Cần phải nhớ rằng những thức ăn thông thường nhất, “lành nhất” cũng có thể gây bệnh.

Ăn hải sản là một nguyên nhân gây nổi mề đay thường gặp

Ngoài ra, các chất phụ gia cũng là tác nhân phổ biến có thể gây nổi mề đay. Chúng có thể là chất tự nhiên như các loại men, con giấm hoặc chất hóa học dùng để bảo quản và nhuộm màu thực phẩm.

5. Do thời tiết, môi trường

Thời tiết đột ngột thay đổi từ nóng sang lạnh khiến cơ thể chưa kịp thích ứng, dễ bị dị ứng gây nổi ngứa mẩn đỏ. Ngoài ra, môi trường ô nhiễm cũng có thể là nguyên nhân làm làn da trở nên yếu và dễ gặp phải tình trạng dị ứng ngứa.

6. Do gan bị nhiễm độc

Gan bị nhiễm độc sẽ không thực hiện chức năng lọc và đào thải chất độc ra ngoài. Khi chất độc bị giữ lại trong cơ thể bạn sẽ có nguy cơ mắc bệnh mề đay mẩn ngứa, nổi nhọt rất cao.

7. Do các bệnh hệ thống

Những người mắc bệnh Lupus ban đỏ hệ thống, u ác tính, cường giáp trạng… thường bị nổi mề đay kết hợp với các triệu chứng của bệnh.

Ngoài ra, còn một số nguyên nhân khác như áp lực cọ xát do quần áo chật bó, do thói quen uống ít nước mỗi ngày khiến da khô, các chất độc trong cơ thể không được lọc thông qua hệ hống bài tiết cũng có thể khiến mề đay có nguy cơ xuất hiện.

Vàng da

Vàng da đơn độc hoặc đi kèm vàng mắt. Chẩn đoán gan: viêm gan virus hoặc nhiễm độc gan do rượu, thuốc, hóa chất, xơ gan, ung thư gan…

Hậu quả: Nguy cơ nhiễm bệnh gan.

Điều trị: Cần tập trung điều trị căn nguyên của nó (chính là các bệnh lý về gan); phối hợp điều trị ngứa, sẩn ngứa, ban đỏ, nút, cục trên da.

Bệnh nhân không nên gãi, xát chanh, muối hoặc tắm bằng xà phòng. Nên tắm bằng nước sạch hằng ngày, không kỳ cọ, chà mạnh, không tắm bằng nước nóng quá vì sẽ làm khô da và tăng ngứa sau tắm.

Có thể bôi một trong các chế phẩm có steroid như: flucinar, gentrisone, diprosone, fobancort… ngày/ lần từ 1-3 tuần, đồng thời uống các thuốc hỗ trợ gan như actiso. Nên uống một trong các thuốc kháng histamin như: phenergan uống tối hoặc loratadin 10mg/ngày trong 10-20 ngày. Nếu có nhiễm khuẩn thì cần uống kháng sinh (amoxicilin hoặc erythromycin). Một đợt dùng kháng sinh từ 5-7 ngày.

Ngứa

Triệu chứng trên da: Có thể ngứa ở một vùng nhất định hoặc lan tỏa toàn thân. Ngứa có thể thỉnh thoảng mới xuất hiện nhưng cũng có thể kéo dài liên tục nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Chẩn đoán gan: Có thể là dấu hiệu rối loạn bên trong cơ thể. Bệnh lý của gan cũng có thể gây ngứa ở nhiều trường hợp.

Hậu quả: Ngứa nhiều làm bệnh nhân mất ngủ, nếu kéo dài có thể gây trầm cảm.

Điều trị: Nếu gãi thì hay để lại các vết xước, thậm chí viêm da hoặc nhiễm khuẩn ở các vết xước này.

Sẩn ngứa

Triệu chứng trên da: Xuất hiện các sẩn nổi cao hơn mặt da, nền da phía dưới sẩn thường có màu đỏ, nếu bệnh nhân gãi nhiều thì các sẩn có thể hóa mủ.

Các sẩn này thường rải rác trên bề mặt da toàn thân. Bản chất là các sẩn huyết thanh, kích thước từ 0,3-1cm. Nếu sẩn ngứa xuất hiện ở bệnh nhân có cơ địa dễ dị ứng thì hay có phản ứng chàm hóa: bệnh nhân gãi nhiều sẽ tạo nên các đám mụn nước trên nền da đỏ, phù nề nhẹ.

Bệnh sarcoidosis

Trên da là các sẩn, các cục sâu dưới da, có thể rải rác hoặc tập trung thành mảng, sờ vào thấy chắc. Nền da màu đỏ, có thể có giãn mạch kèm theo. Có thể ngứa hoặc không ngứa. 20% bệnh nhân mắc sarcoidosis có biểu hiện lâm sàng của bệnh gan; và khi kiểm tra sinh thiết gan thì 60% trường hợp có dấu hiệu tổn thương gan.

Chẩn đoán gan: Gan có thể bị to, hoặc bị xơ, sinh thiết thấy các u hạt hoặc các u lao điển hình, có tăng alkaline phosphatase huyết thanh và tăng cholesterol máu. Các sẩn, các cục này tồn tại một thời gian rồi màu đỏ nhạt dần, có thể vỡ ra, loét, tiết dịch, đôi khi có mủ. Một số trường hợp lại bị đỏ da toàn thân trông giống như vảy cá hoặc vảy nến.

Mày đay kèm sốt

Xuất hiện các ban đỏ dạng sởi, hoặc nổi mày đay toàn thân, có thể ngứa hoặc không ngứa. Kèm theo bệnh nhân có thể sốt nhẹ, đau một hoặc nhiều khớp… Với các tổn thương trên, nên xét nghiệm máu vì có thể gan bị nhiễm virus viêm gan B.

Trong giai đoạn đầu, ở các bệnh nhân này có các phức hợp miễn dịch lưu hành trong máu lắng đọng tại da hoặc tại khớp, gây viêm da, viêm khớp.

Theo Sức khỏe Gia đình