Thời gian gần đây, tại các phòng khám mắt gặp nhiều trường hợp bị biến chứng do đeo kính áp tròng, bệnh nhân chủ yếu là nữ học sinh, sinh viên và một số là cô dâu sau ngày cưới.

Để tránh những biến chứng đáng tiếc xảy ra với mắt, xin giới thiệu bài viết của BS. Trần Ánh Dương để bạn đọc có cách nhìn tổng quan về những lợi ích, tác dụng không mong muốn và cách phòng bệnh khi đeo kính áp tròng.

Kính áp tròng là gì?

Kính áp tròng là một thấu kính rất mỏng, trong suốt hoặc có màu được đặt trực tiếp lên bề mặt giác mạc (tròng đen) để điều chỉnh tật khúc xạ, điều trị một số bệnh ở mắt và thẩm mỹ.

Có bao nhiêu loại kính áp tròng?

Kính tiếp xúc có hai loại: kính áp tròng cứng và mềm. Kính áp tròng mềm phổ biến và ít gây tổn hại cho giác mạc, được làm bằng các chất liệu ngậm nước và luôn phải được bảo quản trong dung dịch riêng. Kính cứng có tuổi thọ lâu hơn.

Kính áp tròng có lợi ích gì?

Điều chỉnh các tật khúc xạ như: cận thị, viễn thị, loạn thị, giúp cho bạn bỏ kính gọng trong khi chơi thể thao, dã ngoại… Ngày nay, nhiều cô dâu mắc tật khúc xạ thường sử dụng kính tiếp xúc trong ngày cưới để nhìn đẹp hơn.

Điều trị một số bệnh: giác mạc hình chóp, chợt biểu mô giác mạc tái phát dai dẵng, loạn dưỡng giác mạc…

Giới trẻ ngày nay thường sử dụng kính áp tròng màu trong các lễ hội, tiệc tùng… loại kính này có nhiều màu sắc khác nhau vừa tạo giác mạc to vừa thay đổi màu sắc mống mắt làm cho đôi mắt to và đẹp hơn.

Những tác dụng không mong muốn và cách phòng bệnh khi đeo kính áp tròng

1. Ngăn cản nguồn cũng cấp oxy cho giác mạc

Kính áp tròng áp trực tiếp và bao phủ toàn bộ giác mạc dẫn đến giảm lượng oxy cung cấp cho giác mạc. Do đó, tránh đeo kính áp tròng kéo dài và chọn loại kính có độ khuyết tán oxy cao (kính áp tròng mềm)

2. Khô mắt

Kính áp tròng làm giảm lượng nước mắt vào giác mạc vì chúng hấp thụ hầu hết nước mắt của chúng ta để giữ cho nó mềm mại. Thiếu nước mắt gây ra hội chứng khô mắt dẫn đến ngứa, cảm giác nóng rát và đỏ mắt. Nếu mắt quá khô sẽ dẫn đến sẹo giác mạc và có thể đau nhiều. Nếu bạn bị khô mắt mãn tính, hãy sử dụng thêm nước mắt nhân tạo theo đơn của bác sĩ.

3. Kích ứng khi kết hợp với thuốc tránh thai

Sử dụng đồng thời thuốc tránh thai và kính áp tròng với nhau sẽ dẫn đến khô mắt mạn tính và kích thích do thay đổi lớp phim nước mắt. Trong khi đó lượng oxy giảm nó sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng khô mắt. Do vậy, khi đang sử dụng thuốc tránh thai, bạn không nên đeo kính áp tròng.

4. Phản xạ giác mạc giảm dần

Sử dụng kính áp tròng có thể gây giảm phản xạ giác mạc. Phản xạ giác mạc là một cơ chế bảo vệ của mắt, nơi não ra tín hiệu để chớp mắt khi có nguy cơ dị vật bắn vào mắt hoặc những chấn thương khác. Đeo kính áp tròng ở mức tối thiểu để giảm tổn thương này.

5. Xước hoặc chợt giác mạc

Kính áp tròng có khả năng làm xước hoặc chợt giác mạc nếu đặt kính không đúng cách và khi khô mắt. Không đeo kính qua đêm vì nguy cơ này tăng lên, khi có tổn thương biểu mô giác mạc thì nguy cơ bị vi khuẩn, virus hoặc kí sinh trùng xâm nhập dẫn đến viêm loét giác mạc và có nguy cơ mù loà.

6. Viêm kết mạc

Viêm kết mạc nhú khổng lồ là loại viêm kết mạc phổ biến nhất mà người đeo kính áp tròng mắc phải do sự kích thích tái diễn từ kính áp tròng. Ngoài ra còn gặp nhiều trường hợp viêm kết mạc do vi khuẩn, virus hoặc kí sinh trùng.

7. Sụp mi

Do quá trình sử dụng kính áp tròng cứng lâu dài dẫn đến sẹo co kéo. Do vậy, để tránh tình trạng này nên chuyển sang sử dụng kính áp tròng mềm.

8. Viêm loét giác mạc

Khi tổn thương xước, chợt biểu mô giác mạc tạo điều kiện cho nấm, vi khuẩn, nhiễm ký sinh trùng hoặc virus xâm nhập gây viêm loét giác mạc. Viêm loét giác mạc có thể gây mù loà nếu không được điều trị đúng. Bạn phải đến gặp bác sĩ ngay khi có các triệu chứng đau, đỏ chảy nhiều nước mắt, nhìn mờ…

Tuy nhiên, nếu không sử dụng đúng cách, kính áp tròng có thể gây ra những nguy cơ nghiêm trọng về tầm nhìn của mắt mà ít người biết đến.
Dùng kính áp tròng sẽ gặp nguy cơ gì?
Nhiễm nấm: Mới đây, một người phụ nữ có tên là Lisa Stone sống tại bang Michigan, Hoa Kỳ bị đau mắt dữ dội được phát hiện nguyên nhân do nhiễm nấm khi đeo kính áp tròng không đảm bảo vệ sinh. Cô buộc phải cấy ghép giác mạc để chữa trị bệnh nấm mắt. Bên cạnh đó, một cô giáo người Anh, 42 tuổi đã phải khoét bỏ mắt trái do nhiễm nấm Fusarium vì đeo kính áp tròng. Các bác sĩ khuyến cáo, những người bị nhiễm nấm ở mắt do đeo kính áp tròng thường có triệu chứng đau mắt đỏ, chảy nước mắt, chói sáng và thị lực giảm. Nếu không được điều trị, sau ít nhất 2 tuần và nhiều nhất là 3 tháng, người bệnh sẽ bị sẹo giác mạc và mù tạm thời.Ký sinh trùng Acanthamoeba trong mắt.
Ký sinh trùng Acanthamoeba trong mắt.
Nhiễm ký sinh trùng: Mặc dù hiếm gặp nhưng tình trạng nhiễm ký sinh trùng tại mắt do kính áp tròng vẫn xuất hiện. Điển hình là Jessica Greaney (18 tuổi, sống tại Mỹ), khi thấy mắt sưng phù, đỏ và nước mắt chảy giàn giụa đã đi khám thì được bác sĩ phát hiện một sinh vật như con giun nhỏ được gọi là ký sinh trùng acanthamoeba nằm trong mắt. Khi các kính áp tròng nhiễm ký sinh trùng này được gắn vào mắt người, acanthamoeba bắt đầu ăn mòn giác mạc, lớp ngoài cùng của nhãn cầu và sinh sôi nảy nở. Hậu quả sẽ dẫn đến các triệu chứng mắt ngứa rát, chảy nước mắt sống, nhìn mờ, nhạy cảm với ánh sáng, sưng phồng mí trên và đau mắt.
Nhiễm khuẩn: Các nhà nghiên cứu của Trường Đại học New York, Mỹ đã phát hiện ra việc đeo kính áp tròng làm thay đổi các vi khuẩn của mắt, làm cho môi trường trong mắt tương tự như bề mặt da, do đó mắt dễ bị nhiễm trùng hơn. Kết luận này được đưa ra sau khi họ lấy bệnh phẩm về vi khuẩn mắt và bề mặt da của 58 người thì thấy những người đeo kính áp tròng mắt xuất hiện sự đa dạng các vi khuẩn ở da như pseudomonas, acinetobacter, methylobacterium và lactobacillus hơn so với những người không đeo kính. Đây cũng là nguyên nhân gây ra tình trạng viêm kết mạc, viêm giác mạc do kính áp tròng đối với người sử dụng. Một phân tích được công bố bởi các chuyên gia tại Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) cho biết, các bệnh liên quan đến viêm giác mạc do kính áp tròng vào khoảng 930 nghìn ca khám ngoại trú và khoảng 58 nghìn ca cấp cứu mỗi năm.
Hiện nay, tại Mỹ có 41 triệu người đeo kính áp tròng và theo một cuộc điều tra do CDC thực hiện thì có đến 99% mắc ít nhất một sai lầm có thể gây nguy hại cho mắt. Những sai lầm này thường là sử dụng kính áp tròng quá thời gian khuyến nghị mà không thay thế, kết hợp mắt kính cũ và mới, không tháo kính áp tròng khi ngủ và là nguyên nhân chính dẫn đến nguy cơ nhiễm nấm, nhiễm ký sinh trùng, nhiễm khuẩn cho mắt. Hậu quả của những sai lầm này là tác hại lớn cho mắt, nhẹ thì là các biểu hiện viêm, ngứa, sưng, đỏ, nặng có thể là mù tạm thời hoặc phải khoét bỏ mắt.
Các biện pháp khắc phục
Bản chất kính áp tròng là một hợp chất, nó có thể gây dị ứng, kích ứng với từng người. Các trường hợp bị khô mắt, viêm nhiễm mạn tính tại mi và giác mạc thì không nên đeo loại kính này. Vì vậy, nếu muốn đeo kính áp tròng, bạn cần đến chuyên khoa mắt để được tư vấn và làm giác mạc đồ nhằm tính toán độ cong của giác mạc, từ đó chọn kính phù hợp. Khi đã đeo kính, bạn có thể bị đau rát do kính sai kích cỡ, có dị vật lọt vào mắt, kính bị hỏng, xước giác mạc… thì cần đi khám và điều trị kịp thời. Ngoài ra, để tránh các nguy cơ trên cũng như hậu quả của nó, người sử dụng cần thực hiện:
Luôn luôn rửa tay trước khi đeo kính;
Cẩn thận chà xát mắt kính sát tròng bằng ngón tay trong dung dịch rửa để làm sạch kỹ lưỡng;
Thay kính áp tròng 3 tháng/lần và đảm bảo vệ sinh mỗi mắt kính sau khi sử dụng;
Tháo kính áp tròng khi ngủ và bảo quản trong hộp đựng riêng. Dung dịch bảo quản cũng cần được thay thế hàng ngày;
Không đeo kính áp tròng khi bơi hoặc tắm vì khi tiếp xúc với nước có thể khiến mắt dễ bị tổn thương bởi vi sinh vật nguy hại;
Bên cạnh đó, người dùng cần lưu ý, không nên đeo kính áp tròng quá 8 giờ/ngày mà nên thay thế bằng kính gọng để mắt nghỉ ngơi, tái khám định kỳ theo hẹn của bác sĩ hoặc theo thời gian sau 1 tháng đối với lần đeo đầu tiên và mỗi 6 tháng cho các lần tiếp theo. Trường hợp đeo kính mà xuất hiện các triệu chứng đỏ mắt, mờ, cộm thì cần đi khám ngay tại chuyên khoa mắt.