Đường là danh từ chung để chỉ một loại nhu yếu phẩm cần cho con người.

Trên thực tế, tất cả loại cây cỏ, thảo mộc đều có chứa đường dưới nhiều thể loại khác nhau, chẳng hạn như cây lúa, từ hột lúa, rễ cây, lá đến thân cây lúa đều có đường trong đó. Tuy nhiên, những loại đường có trong thân cây, lá cây… nếu các loài như trâu, bò, ngựa… có thể hấp thụ được thì cơ thể chúng ta lại chịu thua.

Để đơn giản hóa vấn đề, đối với con người, có ba loại đơn đường, gồm glucose, fructose (có nhiều trong trái cây) và galactose (có nhiều trong sữa). Đường cát đa phần được kết tinh từ nước mía chứa một loại đường đôi gọi là sucrose, được kết hợp từ đường glucose và fructose. Đường phèn, đường cát, đường đen, đường nâu, đường bông gòn… tất cả đều được biến chế từ đường mía mà ra.

Trên thực tế chúng ta chỉ cần khoảng 5% đến 7% tổng số lượng calorie trung bình đến từ đường mỗi ngày, tức là khoảng hai hay ba muỗng cà phê đường. Trên thực tế chúng ta tiêu thụ đến mức 25% calorie do đường cung cấp mỗi ngày.

Các nghiên cứu cho thấy, khả năng bị đột quỵ tim tăng gấp đôi nếu chúng ta tiêu thụ 20% tổng số calories đến từ đường, nhưng tăng gấp bốn lần nếu dùng trên 25% năng lượng đến từ bất kể loại đường nào.

Tại sao dùng đường nhiều gây ra tai hại?

Khi mới uống hay ăn thực phẩm có đường vào cơ thể, đa phần bạn sẽ có cảm giác thoải mái, dễ chịu.

Thứ nhất vì trên thực tế cơ thể chúng ta cần một số ít đường để sống. Lượng đường này thấm vào các tế bào, cung cấp năng lượng cấp thời làm cho ta thấy khỏe.

Thứ nhì có thể vì yếu tố tâm lý của đa số người “ghiền”, vì từ thuở nhỏ chúng ta đã quen với vị ngọt của đường, nhất là những khi bé khóc là bố mẹ dúi cho một cục kẹo hay một cây cà rem. Vì thế bây giờ khi bị stress chúng ta dễ đi tìm niềm an ủi với vị ngọt của đường.

Sau khi cảm giác dễ chịu qua đi, chúng ta sẽ thấy cơ thể nặng nề vì những lượng đường dư thừa sẽ tạo gánh nặng cho cơ thể.

Lá gan và lá lách cần phải “giải độc” khối lượng đường phụ trội này bằng cách chế biến và chứa vào mỡ đặc (triglycerides) làm cho ta béo phì ra, hay làm tăng mỡ lỏng (cholesterol, LDL) làm cho tim, mạch máu bị nghẽn.

Ngoài ra, các tế bào bị ngâm trong đường sẽ biến thành… mứt, để cân bằng nồng độ hai bên, nước từ bên trong tế bào sẽ rút ra máu, làm khô nước bên trong. Càng ngâm trong đường càng lâu các tế bào sẽ có hiệu ứng giống như bị “thắng đường” khi các bà làm nước màu kho cá!

Cuối cùng lá gan cũng đầu hàng, sinh ra bệnh tiểu đường.

Làm thế nào để bớt ghiền đường?

Không nên ăn nhiều “đường giả” (sugar substitute, diet sugar), bởi đường thật mà còn có hại huống chi đường giả! Đường giả đa phần có cấu trúc giống như đường có trong… lá cây, rễ cây… để lừa cơ thể chúng ta mà thôi. Tuy không làm tăng calorie nhưng vẫn có những tác hại tương tự.

Nên để ý hàm lượng đường trong tất cả các loại thức ăn. Tốt hơn hết là không ăn đồ ăn đã chế biến mà chỉ ăn đồ ăn tươi do chính mình nấu nướng lấy.

Ăn ít, ăn cân bằng và biết lựa chọn. Thí dụ không ai cấm bạn ăn một quả chuối mỗi ngày, miễn đừng ăn luôn cả nải chuối.

Ăn chậm, nhai chậm lại để tận hưởng vị ngọt của thức ăn. Sau khi nhai một miếng dưa chuột thật kỹ, thật lâu, bạn sẽ thấy vị ngọt của nó không thua gì một múi cam. Mà có nhai một múi cam thì cũng nên bỏ thì giờ mà tận hưởng hương vị của nó. Nên nhớ ngoài vị ngọt còn có những vị ngon khác nữa.

Tập thể dục, thể thao mỗi ngày. Đi bộ tối thiểu 15 phút trước hay ngay sau khi ăn, hoặc cả hai càng tốt. Đi bộ sẽ làm cho các tế bào mở rộng cửa để cho đường thấm nhanh vào bên trong, giảm bớt nồng độ đường ngoài mạch máu.

Theo BS Hồ Ngọc Minh – Doanh nhân cuối tuần

Do vậy, các bậc cha mẹ nên kiên trì để có chế độ dinh dưỡng và có biện pháp tập luyện phù hợp cho trẻ béo phì. Trẻ rất cần chất béo để tăng trưởng cơ thể và phát triển não bộ nhưng năng lượng dư thừa từ chất béo sẽ làm tăng cân nhanh hơn rất nhiều so với các chất dinh dưỡng khác.

TS Nguyễn Thị Minh Kiều, Chủ tịch Hội Dinh dưỡng thực phẩm TPHCM cho biết, để giảm cân, đòi hỏi phải trẻ phải tập luyện thường xuyên. Tuy nhiên, việc tập tập thể dục, bơi lội chỉ tiêu hao khoảng 400 – 500 Kcalo, như nếu sau khi tập, trẻ uống một ly nước mía, ăn xâu thịt xiên nướng,…thì đã bù lại năng lượng vừa tiêu hao. Vì vậy, để giúp bé giảm cân, cần động viên trẻ ăn những loại trái cây nhiều nước, ít năng lượng như ổi, thanh long, củ sắn, sau khi tập.

Việc giảm cân cho trẻ không đơn giản chút nào, theo TS Nguyễn Thị Minh Kiều, cha mẹ cần có kiến thức về dinh dưỡng và tập thói quen mới trong ăn uống cho bé. Các bậc cha mẹ thường suốt ruột nên ép trẻ ăn món “lạ” hoặc bớt khẩu phần của trẻ. Điều này chỉ khiến trẻ ăn nhiều hơn khi không có phụ huynh bên cạnh.

Cha mẹ thay vì ép trẻ ăn theo chế độ kiêng, hãy giải thích, tâm lý với bé. Khuyến khích, động viên trẻ ăn cam, quít có nhiều sinh tố giúp cơ thể khỏe mạnh… còn uống nước ngọt có gas, ăn bánh chiên, bánh ngọt sẽ có béo phì, bị mọi người chê…

Không nên cắt khẩu phần ăn của trẻ đột ngột, vì bé sẽ bị đói và sẽ tìm cách ăn bù, hãy giảm từ từ khẩu ăn hàng ngày và giúp bé thực hiện chế độ tự giác

Để giảm cân cho con, người mẹ cần làm chủ… nhà bếp để thay đổi triệt để thói quen ăn uống cho bé. Do vậy, bạn chỉ để những thức ăn có lợi cho sức khỏe: sữa không đường ít béo, sữa đậu nành, yaourt, trái cây … Từ đó, thói quen ăn uống mới của bé sẽ hình thành. Bữa cơm gia đình nên gồm những món luộc hấp, một tuần chỉ ăn món chiên khoảng hai – ba bữa và không chiên ngập dầu, chỉ chiên áp chảo.

Những dấu hiệu trẻ béo phì:

– Đòi ăn thêm khẩu phần: Khẩu phần ăn của trẻ sẽ được tăng lên dần dần cùng với suy nghĩ trẻ càng lớn càng ăn nhiều là tất nhiên. Nhưng nếu việc này xảy ra nhanh trong một thời gian ngắn và kéo dàiliên tục thìbạn nên xem chừng, bé sẽ béo lên nhanh chóng.

– Thích ăn những món ngọt, béo: Mặc dù trẻ con rất cần chất béo để tăng trưởng cơ thể và phát triển não bộ nhưng năng lượng dư thừa từ chất béo sẽ làm tăng cân nhanh hơn rất nhiều so với các chất dinh dưỡng khác. Trẻ dễ béo phìnếu thích ăn và được cho ăn nhiều những món bột đường như cơm, chè, sô-cô-la, kem, bánh ngọt… hoặc những món béo như thịt mỡ, thịt quay, thức ăn chiên, lăn bột, món tiềm hay xúp nhiều nước béo…

– Lười ăn rau: Rau củ, trái cây là những thực phẩm giúp mau no nhưng lại cung cấp ít năng lượng và là nguồn cung cấp các vi chất dinh dưỡng rất cần thiết cho sự phát triển toàn diện của cơ thể trẻ. Chất xơ trong rau củ, trái cây còn có tác dụng “quét” bớt chất béo trong đường ruột ra khỏi ống tiêu hóa và giảm lượng chất béo được hấp thu.

– Ăn muộn: Trẻ béo phì thường thức khuya và ngủ ít hơn những trẻ có thể trạng bình thường. Trẻ béo phì thường thức khuya để xem tivi, mắt không ngừng dán vào màn hình, còn tay thì liên tục đưa thức ăn vào miệng. Thức khuya làm trẻ đói và cần thêm một bữa ăn nữa. Ăn một bữa khuya giàu năng lượng rồi đi ngủ thì toàn bộ năng lượng đó sẽ hoàn toàn được dùng cho việc tạo mỡ dự trữ.

– Tăng cân nhanh, liên tục: Tất cả những nguyên nhân gây béo phì nêu trên đưa đến kết quả là số cân nặng hằng tháng của trẻ đạt được nhiều hơn sự phát triển bình thường. Trẻ trên 1 tuổi thường tăng trung bình mỗi tháng khoảng 200 – 300 g. Nếu trẻ tăng trên 0,5 kg/tháng và giữ mức này trong nhiều tháng liên tục thì nguy cơ béo phì rất cao.

(Theo VnMedia)