Các nghiên cứu về sinh lý sinh sản cho thấy nếu một cặp vợ chồng khoảng 25 tuổi, hoàn toàn bình thường về phương diện sinh sản, thì mỗi tháng sẽ có khả năng thụ thai gần 25%. Nếu không ngừa thai, khoảng 90% các cặp vợ chồng này sẽ có con sau một năm chung sống bình thường. Một cặp vợ chồng được định nghĩa là hiếm muộn – vô sinh khi hai vợ chồng mong muốn có con, chung sống với nhau bình thường, không sử dụng một biện pháp ngừa thai nào mà sau một năm vẫn không thể có thai.

Khả năng sinh sản giảm ở nữ và nam khi tuổi ngày một lớn. Các chuyên gia tính toán phụ nữ nhỏ hơn 25 tuổi trung bình chỉ cần sinh hoạt vợ chồng bình thường từ 2-3 tháng là có thể có con, trong khi phụ nữ trên 35 tuổi thường thời gian này kéo dài đến hơn 6 tháng. Đối với nam giới hiện tượng này cũng xảy ra nhưng nhẹ nhàng và chậm rãi hơn, bắt đầu từ khoảng 40 tuổi, khả năng sinh sản của nam giới thường giảm rõ sau khoảng 60 tuổi.

Hiếm muộn có thể  bắt nguồn từ người chồng hoặc người vợ. Có khoảng 30% trường hợp nguyên nhân hiếm muộn là hoàn toàn do chồng, 30% nguyên nhân do vợ và phần còn lại là do nguyên nhân từ cả hai vợ chồng. Vì thế, chúng ta thấy rằng việc đi khám và truy tìm nguyên nhân của hiếm muộn nhất thiết đòi hỏi hai vợ chồng phải cùng hiện diện. Hay nói cạc khác, hiếm muộn là vấn đề của cả hai vợ chồng, chứ không phải là của riêng vợ hay chồng.

Những nguyên nhân hiếm muộn thường gặp ở nam giới có thể bao gồm: không có tinh trùng, tinh trùng quá ít, tinh trùng di động yếu, tinh trùng bị dị dạng. Các vấn đề này có thể được chẩn đoán khi làm xét nghiệm về tinh dịch (thường gọi là tinh dịch đồ hoặc phân tích tinh dịch). Thêm nữa, nam giới có thể hiếm muộn do bị bất lực, xuất tinh sớm hay xuất tinh ngược dòng (tinh dịch không được phóng ra ngoài, mà chảy ngược vào bàng quang, sau đó được đi tiểu ra ngoài).

Các nguyên nhân hiếm muộn thường gặp ở phụ nữ gồm có: tắc vòi trứng, không rụng trứng hay rụng trứng không đều, bệnh lạc nội mạc tử cung, bệnh u xơ tử cung…

Với một vài trường hợp, cả hai vợ chồng đều bình thường về phương diện sinh sản, tuy nhiên tinh trùng người chồng không thích hợp với chất nhầy ở cổ tử cung người vợ, làm cho tinh trùng bị chết và không thể đi vào đường sinh dục nữ được. Trường hợp này thường được chẩn đoán bằng xét nghiệm sau giao hợp: bác sĩ sẽ lấy chất nhầy ở cổ tử cung người vợ vài giờ sau giao hợp để xem sự di động và khả năng sống của tinh trùng.

Bây giờ, phần lớn các thống kê trên thế giới đều cho thấy tỉ lệ hiếm muộn ngày càng gia tăng.

Nguyên nhân có thể do

– Phụ nữ lập gia đình ở tuổi trễ hơn nhưng lại muốn có con ở tuổi lớn hơn.

– Số lượng lớn các thống kê trên thế giới đều cho thấy chất lượng tinh trùng nam giới đang bị giảm dần, nguyên nhân có thể do ảnh hưởng môi trường và hoàn cảnh sinh sống.

– Các bệnh lây truyền qua đường tình dục xuất hiện với tỷ lệ cao hơn trong cộng đồng, dẫn đến tắc vòi trứng, giảm chất lượng tinh trùng, rối loạn khả năng sinh sản.

– Việc sinh hoạt tình dục sớm và quan hệ với nhiều bạn tình ngày càng phổ biến và càng làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục và nguy cơ dẫn đến hiếm muộn.

Ở Việt Nam, tỉ lệ nạo phá thai ở phụ nữ bây giờ là khá cao. Một biến chứng lâu dài rất thường gặp của nạo phá thai hiện nay là hiếm muộn – vô sinh. Rất nhiều phụ nữ sau vài lần nạo thai đã bị vô sinh do tắc vòi trứng hoặc viêm dính buồng tử cung. Vì thế, nếu chưa muốn có con, tốt nhất bạn nên sử dụng một biện pháp ngừa thai thật an toàn để dự phòng khả năng bị biến chứng vô sinh sau nạo thai.

Khám và điều trị

Hiếm muộn – vô sinh là một đề tài mà các cặp vợ chồng cần quan tâm khi bạn quyết định lập gia đình và có con. Bạn nên đi đến bác sĩ để tìm nguyên nhân nếu sau 12 tháng giao hợp đều đặn, không ngừa thai mà vẫn không có thai. Thế nhưng, bạn nên khám bác sĩ sớm hơn, trong vòng 6 tháng, trong một số trường hợp sau:

– Bạn nghi ngờ rằng vợ chồng bạn có một bệnh lý hay nguyên nhân gây hiếm muộn, như không có kinh, kinh nguyệt không đều, bị viêm phần phụ trước đó,v.v…

– Người vợ trên 35 tuổi. Ở đây có 2 lý do khiến bạn nên đi khám sớm: thứ nhất khả năng sinh sản sẽ giảm theo tuổi; thứ hai, quỹ thời gian để điều trị không còn nhiều.

Khi đến phòng khám, tùy theo bác sĩ sẽ có cách hỏi khác nhau. Nói chung các vấn đề bạn cần phải trả lời có thể bao gồm:

– Về phía vợ: Tuổi, muốn có con bao lâu, số lần sanh, sẩy, nạo thai, các cách ngừa thai trước đó, kinh nguyệt đều hay không đều, bao lâu có kinh một lần, kinh nguyệt kéo dài bao lâu, có bị đau khi hành kinh hay không, có mổ hay mắc bệnh gì trước đây không… Bác sĩ sẽ khám phụ khoa, có thể cho bạn đi siêu âm và làm thêm một số xét nghiệm như: xét nghiệm nội tiết, HSG (chụp X quang để đánh giá tử cung và vòi trứng).

– Về phía chồng: Bác sĩ sẽ cho người chồng làm xét nghiệm về tinh trùng (còn gọi là tinh dịch đồ hay phân tích tinh dịch). Bạn nên làm theo hướng dẫn của nhân viên phòng khám để có thể lấy được mẫu thử cho kết quả chính xác nhất. Bên cạnh đó, bác sĩ có thể hỏi về sức khỏe của bạn hiện tại, có bị bệnh quai bị lúc nhỏ hay không, nghề nghiệp bạn đang làm, bạn có hút thuốc lá, uống rượu hay không, bạn có thường thức khuya hay không, bạn có mắc bệnh gì trước đây về đường tiểu hay không, bạn hiện có sử dụng thuốc để điều trị bệnh nào khác không…

Ở nước ta, con trẻ là biểu hiện của tình yêu, niềm hạnh phúc và là nhân tố không thể thiếu của gia đình. Ước nguyện có con là nguyện vọng chính đáng của tất cả các cặp vợ chồng. Thế nhưng, không phải căp vợ chồng nào cũng có thể có con như mong muốn. Việc không có con đã làm cho các cặp vợ chồng luôn lo âu và càng mong chờ, càng hy vọng và do đó càng trở nên căng thẳng hơn.

Khi người phụ nữ bị áp lực tâm lý đè nặng thì sự rụng trứng có thể bị ức chế và sẽ gặp khó khăn trong việc thụ thai. Với nam giới, căng thẳng tâm lý có thể gây ức chế sản xuất tinh trùng cũng như độ di động của tinh trùng. Các cặp vợ chồng hiếm muộn đều có những biểu hiện tâm lý ở nhiều trạng thái khác nhau từ tích cực đến tiêu cực.

Thời gian trôi qua, sự ra đời của một sinh linh bé nhỏ vẫn cứ như một điều ảo tưởng càng làm cho không khí gia đình trở nên nặng nề, khó chịu. Song song vào đó là những lời nhắc nhở, hối thúc của gia đình hai bên càng làm cho quan hệ giữa hai vợ chồng mỗi lúc thêm nhiều phiền muộn.

Những điều nên làm lúc này

Những người bị hiếm muộn dù có cùng một vấn đề là chậm và khó có con, tuy nhiên cách giải quyết của từng người có thể hoàn toàn khác nhau. Theo các chuyên gia, cách tốt nhất là nên tham vấn lời khuyên ở những người có chuyên môn sâu, đó là bác sĩ chuyên khoa. Bên cạnh đó, không nên ngại ngần hỏi những người có vấn đề tương tự như mình để biết thêm nhiều thông tin cần thiết và bổ ích. Nếu không có con sau một năm chờ đợi thì nên đi khám bác sĩ, nhưng đối với phụ nữ trên 35 tuổi thì thời gian chờ đợi chỉ là sau 6 tháng mà thôi.

Những điều không nên làm lúc này

Có những cặp vợ chồng luôn muốn bác sĩ cho biết nguyên nhân hiếm muộn là do ai. Có cần thiết phải như vậy không và để làm gì? Cho dù là nguyên nhân từ ai thì đôi vợ chồng hiếm muộn vẫn cần phải có sự đồng tâm nhất trí, sự cảm thông tối đa của người bạn đời trong “cuộc hành trình đi tìm con trẻ”.

Quá mặc cảm vì bị hiếm muộn-vô sinh và sợ điều tiếng từ những câu nói cố hữu “cây độc không trái. Gái độc không con”, người phụ nữ thường giữ kín việc đi khám bệnh. Chính suy nghĩ  lạc hậu này đã khiến họ tách biệt với người xung quanh và cho rằng mọi người không ai hiểu mình, ai cũng chê cười mình.

Nếu đã quyết định đến khám và điều trị hiếm muộn thì cả 2 vợ chồng không được mất tự chủ và không được thiếu kiên nhẫn cho dù biết rằng con đường dài trước mặt còn nhiều vật cản phải vượt qua: từ việc thăm khám, siêu âm, xét nghiệm cho đến việc chờ đợi, đi lại và cả công việc cơ quan… Một cản trở nữa là sự kỳ vọng 100% vào chu kỳ điều trị và vì vậy không thể đối mặt mà chấp nhận thất bại. Điều này càng làm cho tâm lý của người hiếm muộn thêm căng thẳng và việc điều trị sẽ khó khăn hơn rất nhiều.

Việc khám bệnh cần nhiều sự kiên nhẫn

Khi đi khám bệnh, tuyệt đối đảm bảo có mặt đầy đủ hai vợ chồng, do đây là lúc cả hai cùng cần được bác sĩ tư vấn và giải thích mọi vấn đề liên quan. Việc điều trị thành công phần lớn sẽ đạt được ở những cặp vợ chồng đồng tâm nhất trí, luôn hỗ trợ động viên nhau và kiên trì điều trị.

Việc hiếm muộn càng sớm được nhận diện thì càng tăng cơ hội giải quyết thành công. Một điều cũng rất quan trọng là quyết định chọn lựa cơ sở y tế chuyên khoa về hiếm muộn để đến điều trị. Muốn có một quyết định chính xác, cần tìm hiểu những thông tin liên quan đến điều trị hiếm muộn qua sách báo, tờ thông tin của ngành y tế. Cũng có thể đến hỏi trực tiếp nhân viên y tế tại các cơ sở chuyên khoa.

Khi đang trong thời kỳ theo dõi điều trị, không nên ngại trình bày vấn đề và mạnh dạn trao đổi những điều lo âu với bác sĩ tư vấn. Càng hiểu rõ về bệnh nhân, bác sĩ càng có nhiều giải pháp để giúp bạn trong điều trị và chọn lựa giải pháp phù hợp nhất.

Hiếm muộn – vô sinh tuy có rất nhiều nguyên nhân, có thể do người vợ, người chồng hoặc do cả hai và có khi là không tìm thấy bất cứ nguyên nhân nào. Vì thế, việc điều trị cũng sẽ có rất nhiều phương pháp. Khi đã được chỉ định phương pháp điều trị, nên đặt lòng tin vào cơ sở mà mình đã chọn đến.

Ngay cả các trường hợp có cùng một nguyên nhân hiếm muộn, việc điều trị cũng không giống nhau. Bác sĩ chuyên khoa theo dõi sẽ là người hiểu rõ vấn đề và sẽ giải thích cho câu hỏi tại sao được điều trị như vậy.

Đừng để bản thân bị ám ảnh bởi thất bại

Dù kết quả có như thế nào bạn hãy tự hào rằng, bạn là người dũng cảm và đã làm hết sức mình cùng với tập thể nhân viên y tế.

Dù điều trị có thất bại cũng không nên cảm thấy tuyệt vọng và hãy chọn cho mình những cách khác như xin con nuôi chẳng hạn. Hãy tạo cho mình một cuộc sống luôn có những mục đích, niềm vui. Khi trút bỏ mọi căng thẳng và áp lực từ việc mong muốn có con, có khi đôi vợ chồng hiếm muộn có thể sẽ dễ dàng có con hơn mà không phải nhờ đến bác sĩ.

Bên cạnh đó, cũng nên chia sẻ với người có cùng cảnh ngộ về những kinh nghiệm bản thân mà bạn đã có được trong suốt quá trình điều trị… Làm được điều đó là đã giúp cho người cũng gặp “vấn đề” như mình có cơ hội thành công và bạn sẽ thấy hạnh phúc!

Theo Suckhoedoisong

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng hiếm muộn của cánh đàn ông, trong số đó những biến chứng của bệnh quai bị cũng được coi là một thủ phạm của sự hiếm muộn.

Quai bị là bệnh nhiễm khuẩn do Myxo virus gây ra. Bệnh thường xuất hiện vào mùa xuân – hè và cho tới nay vẫn chưa có thuốc đặc trị.

Bệnh có thể lây truyền qua nước bọt và nước tiểu của người bệnh và phổ biến ở quãng độ tuổi từ 3 – 14 tuổi, 5 – 9 tuổi và thanh niên 18 – 20 tuổi.

Miễn dịch sau khi bị bệnh quai khá bị khá bền vững, khi đã mắc bệnh một lần hoặc được tiêm phòng vaccine thì tất cả bệnh nhân đều không mắc lại.

Biến chứng do bệnh quai bị ít, tuy nhiên khi xảy ra lại rất nặng nề. Nếu coi thường không được phát hiện và điều trị kịp thời bệnh còn có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não đặc biệt có thể gây vô sinh đối với bé trai sau này do viêm tinh hoàn, đái tháo đường do viêm tụy kéo dài.

Viêm tinh hoàn là biến chứng phổ biến nhất của bệnh quai bị ở nam giới sau tuổi dậy thì. Khi bị viêm, tinh hoàn đau và sưng to, thường kèm với sốt. Khi quai bị biến chứng, quá trình teo tinh hoàn sẽ liên tục tiếp diễn trong vòng 1-6 tháng sau đó.

Điều này sẽ khiến quá trình sản sinh tinh trùng của các chàng sẽ giảm dần và có thể bị mất hẳn. Nếu không may bị viêm cả hai bên tinh hoàn thì sẽ dẫn đến vô sinh hoàn toàn.

Đề phòng biến chứng vô sinh của quai bị

Muốn giảm thiểu tác hại của di chứng trên tinh hoàn kịp thời và đúng cách để bệnh không gây di chứng vô sinh là bài toán hết sức nan giải. Trước hết các chàng phải được áp dụng các biện pháp điều trị như nghỉ ngơi tại chỗ, khi tinh hoàn sưng thì phải nghỉ tuyệt đối.

Bên cạnh đó việc chườm mát tinh hoàn, dùng thuốc hạ sốt, giảm đau, sử dụng thuốc kháng viêm. Nếu có thể, hãy đưa bệnh nhân đến các trung tâm điều trị vô sinh để xin trữ lạnh tinh trùng khi chất lượng tinh trùng chưa giảm nhiều.

Cần nhớ rằng:

Bệnh quai bị chỉ gây biến chứng với nam giới còn đối với phụ nữ bị quai bị, viêm buồng trứng rất hiếm xảy ra và rất ít ảnh hưởng đến khả năng sinh đẻ. Thậm chí, quai bị có thể xảy ra ở thai phụ trong thời kỳ 3 tháng đầu nhưng trẻ sinh ra hoàn toàn không bị dị tật bẩm sinh nào.

(Theo Sức trẻ Việt Nam)

Đối tượng cần khám hiếm muộn

Một cặp vợ chồng có quan hệ tình dục trong suốt 1 năm, hay người vợ trên 35 tuổi trên 6 tháng không áp dụng biện pháp tránh thai nào mà vẫn chưa có thai thì có thể đến khám hiếm muộn vào ngày 4 – 5 của vòng kinh.

Quy trình khám hiếm muộn

– Cần có mặt đầy đủ cả 2 vợ chồng để khám.

– Siêu âm và xét nghiệm máu (HIV, HbsAg, BW) 2 vợ chồng.

– Khi có kết quả xét nghiệm máu, nếu bình thường, chồng cần làm xét nghiệm tinh dịch đồ.

– Tái khám khi có đủ các kết quả xét nghiệm.

– Người vợ được chụp buồng tử cung vòi trứng (HSG) sau khi sạch kinh 2 ngày.

– Sau chụp HSG, người bệnh phải uống kháng sinh dự phòng nhiễm trùng.

– Dựa trên kết quả xét nghiệm, bác sĩ sẽ có hướng điều trị phù hợp: hướng dẫn giao hợp tự nhiên, bơm tinh trùng vào buồng tử cung, thụ tinh trong ống nghiệm.

Bệnh nhân phải tuân thủ dùng thuốc theo đúng sự hướng dẫn của bác sĩ và nữ hộ sinh, sau đó tái khám đúng hẹn thì mới hy vọng có kết quả cao.

Phương pháp lấy tinh trùng

Lấy tinh trùng làm tinh dịch đồ là xét nghiệm bắt buộc đối với mọi cặp vợ chồng đến khám hiếm muộn, dù trước đó người chồng có thể đã có con chung hay con riêng.

Để thu được mẫu tinh trùng tốt nhất và phản ánh đúng nhất chất lượng tinh trùng, cần tuân theo các hướng dẫn cụ thể sau:

– Thời gian kiêng quan hệ: 3 – 5 ngày.

– Chuẩn bị trước khi lấy tinh trùng: tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng. Nhận 1 lọ vô trùng đặc biệt để đựng tinh trùng ở bàn nhận bệnh.

Tiểu sạch, rửa tay rửa bộ phận sinh dục trước khi lấy tinh trùng.

– Lấy tinh trùng tại phòng lấy tinh trùng của khoa: thực hiện bằng tay theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không dùng biện pháp giao hợp gián đoạn vì có thể gây thất thoát và nhiễm bẩn tinh trùng.

– Thu thập và bảo quản mẫu tinh trùng: sau khi thu được toàn bộ tinh trùng, cần đậy kín nắp lọ và chuyển ngay đến phòng xét nghiệm.

Nếu tự thu thập tinh trùng tại nhà, sau khi xuất tinh vào lọ, cần giữ ấm lọ ở nhiệt độ cơ thể bằng cách nắm trong lòng bàn tay (30-400C) và chuyển ngay đến phòng xét nghiệm, yêu cầu thời gian không quá 60 phút kể từ lúc xuất tinh.

Quy trình siêu âm noãn

– Bệnh nhân đi tiểu và ngồi chờ trước buồng siêu âm.

– Khi nghe gọi tên, bệnh nhân vào buồng siêu âm, thay váy sạch và ngồi chờ gọi tên.

– Khi lên bàn siêu âm, người bệnh lấy 1 tờ giấy trải lên gối nằm. Đặt mông lên gối, đầu hướng phía trên.

– Sau khi siêu âm, người bệnh sẽ được hướng dẫn và lấy toa thuốc hay giấy hẹn siêu âm cho lần sau.

Quy trình bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI)

IUI thường được tiến hành trong các trường hợp như: rối loạn phóng noãn, tinh trùng ít hoặc yếu nhẹ, không rõ nguyên nhân.

Bệnh nhân được kích thích buồng trứng bằng thuốc vào ngày thứ 2 – 3 của vòng kinh và theo dõi sự phát triển nang noãn bằng siêu âm đầu dò âm đạo. Tùy thuộc đáp ứng của thuốc mà bệnh nhân được hẹn đến siêu âm lần nữa và điều chỉnh lượng thuốc phù hợp.

Khi trứng phát triển đủ lớn, bệnh nhân sẽ được tiêm thuốc gây kích thích rụng trứng và phải tiêm thuốc đúng giờ.

Bơm tinh trùng IUI là một thủ thuật nhẹ nhàng đơn giản nên bệnh nhân không nên quá căng thẳng lo lắng, như vậy sẽ ảnh hưởng đến kết quả. Sau khi bơm, bệnh nhân cần nằm lót gối dưới mông 15 phút.

Sau khi bơm tinh trùng vẫn có thể “quan hệ” vợ chồng bình thường, tuy nhiên phải tránh làm việc nặng. Sau khi bơm tinh trùng 14 ngày, bệnh nhân tốt nhất nên đến bệnh viện thử thai (HCG định lượng) hoặc thử que (Quickstick) tại nhà và báo kết quả cho bác sĩ điều trị.

Trong khonagr thời gian 14 ngày kể từ khi thực hiện IUI, nếu thấy căng đau vùng bụng dưới, bụng to lên, cảm giác khó chịu, bệnh nhân phải đến khám tại bệnh viện sản khoa.

Quy trình hội chuẩn nội soi và nhập viện

Người bệnh sau khi có chỉ định hội chẩn nội soi, bác sĩ sẽ hẹn:

– Làm xét nghiệm tế bào cổ tử cung.

– Đến khám lại vào 10 ngày sau vào buổi sáng để lấy kết quả xét nghiệm tế bào, đi soi cổ tử cung và đo điện tim.

– Trở lại hội chẩn và khám tiền mê vào buổi chiều. Cần mang theo các kết quả xét nghiệm cần thiết như: xét nghiệm tế bào, phiếu soi cổ tử cung, giấy đo điện tim, phim chụp HSG, kết quả siêu âm, kết quả tinh dịch đồ.

– Sau khi đã hội chẩn, người bệnh sẽ được thông báo mổ theo lịch xếp.

– Bệnh nhân được hẹn nhập viện vào buổi sáng trước ngày mổ 1 ngày (trừ ngày thứ 7 và chủ nhật) và cần nằm viện sau mổ 2 ngày để theo dõi hậu phẫu.

– Nếu người bệnh vì hoàn cảnh đặc biệt nào đó mà không thể chờ lâu, có thể đăng ký mổ nội soi ngoài giờ khi đi hội chẩn.

Theo Tuoitre