Với những người sống ở nông thôn hay từng sinh ra và lớn lên ở miền quê, có lẽ không ai lại không biết đến cây tía tô. Nhưng hầu hết chúng ta đều chỉ biết tía tô được sử dụng như một loại rau gia vị. Với nhiều món canh nấu như ngó khoai, nấu cháo… bạn vẫn thường cho tía tô vào để ăn. Chúng làm món ăn thêm thơm ngon, hấp dẫn với hương vị đặc trưng. Nhưng không chỉ có vậy, tía tô còn là một loại thuốc chữa bệnh được Đông y ghi nhận.

Tía tô còn là một loại thuốc chữa bệnh được Đông y ghi nhận.

Lương y Vũ Quốc Trung (Phòng Chẩn trị Y học cổ truyền) cho biết, tía tô trong Đông y còn có tên gọi khác là tô diệp, tử tô, tô ngạnh. Tía tô có tác dụng trị cảm mạo, sốt, ho. Cành của cây tía tô là một trong những vị thuốc có tác dụng an thai. Phụ nữ bị cảm khi uống nước tía tô sẽ nhanh lành bệnh.

Theo cựu đại tá, lương y đa khoa Bùi Hồng Minh (Phó Chủ tịch Hội Đông y Ba Đình, Hà Nội), trong Đông y, tía tô có tính ấm, vị cay, vào 3 kinh phế – tâm – tỳ, không độc. Lương y Bùi Hồng Minh ghi nhận, lá tía tô là rau thơm gia vị rất phổ biến đồng thời là vị thuốc rất hay dùng, để trừ cảm mạo. Hạt làm trà uống và thuốc hạ khí, cành làm thuốc an thai.

Nghiên cứu của y học hiện đại cho thấy, tía tô có giá trị dinh dưỡng cao, giàu vitamin A, C, giàu hàm lượng Ca, Fe, và P, loại cây tía tô không những có thể dùng để chế biến các món ăn ngon miệng mà có tính năng chữa bệnh khá cao.

Tía tô có giá trị dinh dưỡng cao, giàu vitamin A, C, giàu hàm lượng Ca, Fe, và P.

Vào những ngày miền Bắc trở nên rét đậm rét hại như hiện nay, tía tô nên có sẵn trong nhà để trị những chứng bệnh thường gặp như cảm lạnh, phát sốt, nhức đầu, đau mình ê ẩm, người không ra mồ hôi, bí bách khó chịu…

Trước tình trạng kháng kháng sinh như hiện nay, tía tô xứng đáng là vị thuốc không thể thiếu giúp ngăn chặn nhiều chứng bệnh thường gặp, đặc biệt là những chứng bệnh thường gặp vào mùa đông. Không chỉ có vậy, lá tía tô cũng có thể chữa trị những vấn đề về da, giúp làm đẹp da hiệu quả, là giải pháp dưỡng da ngay tại nhà an toàn, kết quả lâu dài.

Tía tô được sử dụng làm thuốc trong Đông y như thế nào?

Theo lương y Bùi Hồng Minh, bạn hoàn toàn có thể sử dụng tía tô để chữa bệnh thay vì uống thuốc tây, tránh lạm dụng kháng sinh cực hiệu quả. Một số bài thuốc chữa bệnh từ tía tô được Đông y ghi nhận là:

Bạn hoàn toàn có thể sử dụng tía tô để chữa bệnh thay vì uống thuốc tây, tránh lạm dụng kháng sinh cực hiệu quả.

– Chữa cảm lạnh: Một nắm lá tía tô nấu với nước uống hoặc dùng lá tía tô với kinh giới, hương nhu, lá xả, lá tre nấu với nước để xông.

– Chữa cảm sốt, nhức đầu, ngạt mũi: Hạt tía tô 120g, vỏ quít 8g, cam thảo nam 10g, gừng tươi 3 lát sắc với nước uống nóng 1 lần 1 ngày.

– Toát mồ hôi, giúp nhẹ người, đỡ mệt mỏi: Nấu cháo gạo tẻ cho ra bát, trộn lá tía tô non thái chỉ. Ăn nóng, để mồ hôi toát ra. Đây cũng là cách chữa cảm mạo, cảm lạnh cực hiệu quả và rất phổ biến.

– Ngộ độc thức ăn: Đau bụng đi ngoài, nôn mửa do ăn các loại thức ăn như cua cá: Sử dụng lá tía tô đủ dùng giã lấy nước cốt để uống. Đối với người xuất hiện ngứa nổi mẩn (dị ứng) thì lấy bã đã sắc hoặc lá tươi xoa xát.

Khi mang thai, không nên dùng nước lá hay cành tía tô uống hàng ngày thay nước.

– Viêm họng, răng, miệng: Dùng lá tía tô sắc nước súc miệng, ngậm và uống.

– Chữa đau bụng, đầy chướng: Giã lá tía tô lấy một bát nước, hòa một chút muối cho uống một lần.

– Chữa các chứng chảy máu do ho, nôn, tiêu chảy: Lấy nhiều lá tía tô cho vào nồi đun gạn bỏ bã, cô đặc thành cao.

– Chữa ngứa da, mề đay, mẩn ngứa vào mùa lạnh, làm đẹp da, giúp da mịn sáng hơn: Dùng lá tía tô giã lá, lọc lấy nước để tắm hoặc lau chỗ ngứa.

Dùng lá tía tô giã lá, lọc lấy nước để tắm hoặc lau chỗ ngứa sẽ giúp chữa bệnh hiệu quả.

Lưu ý: Khi mang thai, không nên dùng nước lá hay cành tía tô uống hàng ngày thay nước. Vì tía tô có tính ấm, dùng thường xuyên và nhiều sẽ không tốt cho sức khỏe, bà bầu có nguy cơ bị tăng huyết áp. Tía tô là một vị thuốc, khi không có bệnh chỉ nên dùng như một gia vị. Ngoài ra, lá tía tô dù để ăn hay làm thuốc cũng cần đảm bảo thật sạch vì loại lá này có mặt phủ lông, khó sạch nếu không rửa kỹ, dễ bị nhiễm khuẩn, nhiễm sán… Tốt nhất nên ăn lá tía tô mà nhà trồng được để đảm bảo an toàn hơn cho sức khỏe.

Để phòng bệnh hô hấp cần giữ ấm cơ thể, ăn uống đủ chất, rửa tay trước khi ăn, mang khẩu trang khi ra ngoài.

Các bác sĩ cảnh báo mùa đông là thời điểm thuận lợi cho các bệnh về đường hô hấp. Do vậy mọi người cần tăng cường ý thức phòng các bệnh như:

Viêm xoang

Đây là bệnh lý khá phổ biến ở nước ta. Nhất là khi độ ẩm không khí thấp, hanh khô tăng cao khiến niêm mạc mũi bong, gây hắt hơi, sổ mũi, đau nhức mũi kéo theo đau đầu, đau tai, đau ngứa họng…

Tuy không phải là bệnh nguy hiểm cấp tính nhưng viêm xoang rất khó chữa dứt điểm, gây khó chịu và phiền toái cho người bệnh. Ngoài việc dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, người bị viêm xoang cần hạn chế ăn đồ lạnh, luôn chú ý giữ ấm cho cơ thể, khi ra ngoài phải mang khẩu trang.

Ảnh minh họa: Womenhealth.

Viêm họng cấp tính

Bệnh thường xảy ra vào mùa đông ở người lớn và trẻ em. Triệu chứng đầu tiên là đau họng khi nuốt, sốt, khàn tiếng, ho do bị kích ứng ở đường hô hấp trên, có thể kèm theo sổ mũi. Tác nhân gây bệnh thường thấy là vi khuẩn liên cầu tan máu beta nhóm A, có nhiều trường hợp do virus. Nếu không được chữa trị hiệu quả, bệnh có thể dẫn đến viêm phổi, viêm khớp, biến chứng tại cơ tim và van tim.

Trẻ em rất dễ mắc bệnh này. Do vậy cha mẹ nên quan tâm đúng mức sức khỏe của trẻ, cần thiết phải cho trẻ đi thăm khám bác sĩ chuyên khoa khi có triệu chứng như sốt cao, trẻ li bì, ho nặng tiếng.

Viêm khí phế quản, biến chứng viêm phổi

Khí quản là ống dẫn lớn nhất trong hệ thống hô hấp. Viêm khí phế quản có thể xảy ra ở bất cứ lứa tuổi nào, thường bùng phát khi thay đổi thời tiết hoặc ở những bệnh nhân bị viêm họng, viêm mũi mà không chữa trị hiệu quả kịp thời.

Triệu chứng của bệnh đôi khi chỉ là sổ mũi trong, ho nhẹ. Tình trạng này kéo dài mà không điều trị đúng có thể dẫn đến nhiễm trùng lan rộng và sâu hơn vào phế quản phổi, phế nang và nhu mô phổi rất nguy hiểm. Đặc biệt đối với trẻ em khi có triệu chứng sốt cao, ho khạc, ho đàm đặc, có màu xanh hoặc vàng, nằm li bì cần đưa đi khám bác sĩ ngay.

Cúm

Bệnh cúm thường bộc phát khi có 3 yếu tố thuận lợi: Mầm bệnh, số lượng mầm bệnh và sức đề kháng của cơ thể. Trong đó, mầm bệnh là các virus cúm lây trực tiếp do tiếp xúc, giao tiếp hàng ngày. Đặc tính virus là sinh sôi nảy nở nhanh nên có số lượng ồ ạt tấn công cơ thể, nhất là những người có hệ miễn dịch yếu.

Triệu chứng thường thấy của cúm là sốt nhẹ, có thể ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, ho, đau họng, nghẹt mũi, chán ăn, đặc biệt là hắt hơi nhiều và chảy nước mũi trong. Tùy theo sức đề kháng của cơ thể mỗi người mà thời gian bệnh kéo dài hay rút ngắn, giảm nhẹ hoặc nghiêm trọng hơn. Thậm chí, một số bệnh cúm diễn tiến nhanh và ồ ạt có thể khiến tử vong.

Để phòng bệnh, các bác sĩ khuyến cáo mọi người cần:

Mặc quần áo phù hợp

Hiện nay thời tiết diễn biến thất thường, lúc nóng lúc lạnh nên cần ăn mặc hợp để giữ ấm và đảm bảo cơ thể được thông thoáng. Nếu phải ra ngoài vào sáng sớm nên mặc áo ấm, quần dài. Nếu trời nắng nóng nên mặc đồ chất liệu cotton dễ chịu, dễ thấm mồ hôi. Khi ngủ nên mặc kín, tránh để hở cổ và hở bụng vì sẽ dễ bị nhiễm lạnh vào ban đêm.

Rửa tay thật kỹ trước khi ăn

Đây là một việc làm rất đơn giản nhưng mọi người thường “quên”. Đặc biệt với trẻ em, cha mẹ hãy nhớ nhắc các bé rửa tay bằng xà bông diệt khuẩn trước khi ăn để rửa sạch bụi bẩn và vi khuẩn.

Ăn chín uống sôi

Đồ ăn cần được chế biến kỹ nhưng không nên nấu đi nấu lại quá nhiều. Tốt nhất nên nấu vừa đủ khẩu phần ăn mỗi lần, không dùng đồ ăn nấu lại là cách bảo vệ hệ tiêu hóa tốt nhất.

Đeo khẩu trang khi ra ngoài

Không khí khô mang theo nhiều bụi bẩn và vi khuẩn. Việc đeo khẩu trang mỗi khi ra ngoài sẽ giúp ngăn cảm bụi bẩn và vi khuẩn, virus xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp.

Xây dựng chế độ ăn uống khoa học và lành mạnh

Hạn chế các loại đồ ăn ngọt, thực phẩm nhiều dầu mỡ, các món chiên xào… Thay vào đó nên tăng cường những món chế biến bằng phương thức luộc, hấp hoặc nướng, hầm… Ưu tiên thực phẩm nhiều vitamin và protein, thực phẩm tươi như trứng, cá, thịt, sữa, rau củ quả các loại. Bên cạnh đó cần đảm bảo uống đủ nước từ 1,5 đến 2 lít trong ngày để có sức đề kháng tốt.