Sử dụng các loại nước ngọt, đồ uống có ga, chứa nhiều đường sẽ tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, theo ý kiến của giới chuyên gia.

Nước ngọt là loại thức uống phổ biến và được ưa thích không chỉ với trẻ em mà còn với người lớn tuổi. Ở Việt Nam, chỉ cần đi đến bất kỳ tiệm tạp hóa nào cũng có thể tìm thấy nước ngọt. Chúng xuất hiện tại các bữa ăn gia đình, bữa tiệc hay những buổi họp mặt. Nhiều người còn trữ sẵn nước ngọt trong nhà và xem đó như là loại thức uống dùng hàng ngày.

80% bị gan nhiễm mỡ do nước ngọt

Các nhà khoa học tại Trung tâm Nghiên cứu Dinh dưỡng lão hóa con người Jean Mayer, Boston, Mỹ đã công bố, 80% người mắc gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) mà do sử dụng nước ngọt. Nhóm người bệnh gan nhiễm mỡ có lượng tiêu thụ carbohydrate nhiều gấp 5 lần từ nước ngọt so với người khỏe mạnh. 7% bệnh nhân sử dụng một loại nước ngọt mỗi ngày, 55% tiêu thụ hai hoặc ba lon nước ngọt mỗi ngày và 38% tiêu thụ hơn bốn loại nước ngọt hầu hết các ngày, kéo dài trong 6 tháng. Báo cáo đã được đăng tải trên tạp chí The Journal of Hepatology tháng 6/2015 vừa qua.

Để có kết quả nghiên cứu trên, các chuyên gia y khoa đã thu thập, phân tích ý kiến từ 2.634 người tình nguyện, ở nhiều độ tuổi, giới tính. Các loại đồ uống thể hiện trong bảng câu hỏi bao gồm cà phê, nước có ga, nước trái cây có đường, không đường và các loại không có ga khác. Sau đó, các tình nguyện viên tham gia xét nghiệm để đo lượng chất béo trong gan.

Kết quả cho thấy NAFLD chiếm tỷ lệ cao trong số những người thừa nhận uống nhiều hơn một lon nước ngọt mỗi ngày so với người không uống đồ ngọt. Nếu thường xuyên uống nước ngọt, người dùng có nguy cơ cao bị gan nhiễm mỡ. Rất nhiều người dù không uống nước ngọt nhưng lại bất ngờ khi các bác sĩ chẩn đoán mình bị mắc gan nhiễm mỡ.

Gan nhiễm mỡ không có triệu chứng

TS BS Phạm Thị Thu Thủy – Trưởng khoa Gan, Trung tâm Y khoa Medic chia sẻ, phần lớn các trường hợp gan nhiễm mỡ đều không có triệu chứng. Các bệnh nhân thường được phát hiện thông qua những sự bất thường nhẹ về chỉ số AST hoặc ALP khi đi khám bệnh định kỳ. GGT, ALP và AST là chỉ số được các bác sĩ sử dụng để chẩn đoán tình trạng gan khi bệnh nhân thực hiện xét nghiệm.

Trong các trường hợp khác, tình trạng gan nhiễm mỡ được phát hiện khi bác sĩ chỉ định bệnh nhân làm siêu âm hoặc chụp cắt lớp điện toán để tầm soát một bệnh khác, như sỏi mật. Tuy nhiên, gan nhiễm mỡ có thể chỉ biểu hiện với triệu chứng mệt mỏi và cảm giác khó chịu ở vùng hạ sườn phải.

Ở tình trạng gan nhiễm mỡ nặng, có thể có triệu chứng vàng da, đau bụng, buồn nôn, ói mửa và gan to nhẹ. Đối với bệnh nhân gan nhiễm mỡ do những nguyên nhân khác có kèm theo những triệu chứng toàn thân và những dấu hiệu đặc trưng của những hiện tượng khó chịu đã nói trên. Khi đó, bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân thực hiện siêu âm, chụp CT để biết tình trạng của gan. Phương pháp sinh thiết gan sẽ được thực hiện để chẩn đoán bệnh chính xác.

Cũng theo TS Thủy, những bất thường về kết quả xét nghiệm của tình trạng gan nhiễm mỡ thường rất ít. Hầu hết các trường hợp có sự tăng nhẹ về các chỉ số AST huyết thanh, ALP hoặc GGT, tăng lượng mỡ trong máu, tăng triglycerides. Thông thường bệnh nhân chỉ phát hiện một bất thường khi xét nghiệm gan, như tăng chỉ số ALP, biểu hiện ít gặp hơn là tăng bilirubin huyết thanh trực tiếp và giảm albumin huyết thanh.

Để phòng ngừa bệnh gan nhiễm mỡ, các chuyên gia khuyên rằng những tín đồ hảo ngọt nên điều chỉnh lại chế độ ăn uống hợp lý. Đồng thời đừng quên tham vấn ý kiến của chuyên gia y tế để lắng nghe gan nói.

Sâu răng là sự tiêu hủy chất vôi của men răng và ngà răng do vi khuẩn gây ra, làm cho răng chúng ta bị tổn thương.

Vì sao bị sâu răng?

Nhiều nghiên cứu cho thấy có 3 yếu tố gây bệnh sâu răng là: vi khuẩn, chất đường và thời gian mà vi khuẩn và chất đường bám dính ở răng. Vi khuẩn gây sâu răng trú ẩn ở lớp mảng bám răng. Đường có trong thức ăn uống.

Thời gian vi khuẩn tồn tại trong miệng từ 20 phút – 1 giờ sau khi ăn. Vi khuẩn sử dụng đường để tạo thành các mảng bám răng, chúng làm lên men đường tạo ra acid, ăn mòn các chất vô cơ ở men răng và ngà răng gây ra sâu răng.

Răng còn bị ăn mòn bởi môi trường acid trong miệng, quá trình này không có mặt của vi khuẩn. Đây là quá trình mất mô cứng của răng (men răng, ngà răng) tiến triển không thể đảo ngược.

Mô cứng của răng bị ăn mòn hoá học từ bề mặt răng do các acid tồn tại trong miệng. Các acid trong thức ăn gồm acid citric, phospholic, ascorbic, malic, tartaric, carbonic, có nhiều trong các loại hoa quả chín và nước ép hoa quả, giấm và nước uống có ga.

Nhiều nghiên cứu cho thấy: Người thường xuyên uống nước ép hoa quả, nước uống có ga, ăn dưa chua, cà muối chua, các loại trái cây chua như khế, cam quýt, tầm duột, me, sấu… bị ăn mòn răng ngày càng nặng.

Thức ăn nào có thể gây sâu răng?

Đường ăn thông thường (saccarose) là loại gây sâu răng nhiều nhất, tiếp đến là đường glucose, fructose, maltose. Các loại đường này có trong đường ăn, bánh kẹo, mật ong, mật mía, trái cây chín, mía, thốt nốt, nước ngọt… Chất đường trong thức ăn uống dính lâu trong miệng, tạo điều kiện cho vi khuẩn làm lên men.

Đối với chất tinh bột có trong lương thực như gạo, ngô, khoai, sắn, đậu: nhiều nghiên cứu cho thấy chúng ít gây sâu răng. Do đó, những người ăn nhiều tinh bột, ăn ít các loại đường có mức sâu răng thấp. Trái lại những người ăn ít tinh bột, nhưng ăn nhiều đường bị sâu răng nhiều hơn.

Tinh bột thô ít gây sâu răng, hỗn hợp tinh bột và saccarose gây sâu răng nhiều hơn. Các loại thuốc dùng cho trẻ em như kháng sinh, vitamin, xirô ho… chứa một lượng lớn đường, vì vậy chúng có thể gây tăng tốc độ sâu răng.

Trẻ em còn bị sâu răng do bú bình: thói quen của một số gia đình cho con bú lúc đi ngủ, vào giường với bình sữa cho đến khi trẻ ngủ; nhiều bà mẹ quá chiều con hoặc cho trẻ ngậm bình trong khi ngủ để giải quyết tình trạng trẻ quấy khóc ban đêm. Bánh ngọt, đồ uống có ga là loại thức ăn gây nguy cơ sâu răng cao..

Không nên cho trẻ ăn những loại thực phẩm có nhiều dường rât dễ bị sâu răng

Nên ăn uống thế nào để phòng bệnh sâu răng?

Để phòng ngừa sâu răng, chúng ta nên ăn uống theo những khuyến cáo sau đây: chỉ ăn đường dưới 500g/người/tháng sẽ giảm đáng kể nguy cơ sâu răng.

Chất ngọt thay thế đường loại ngọt đậm và xylitol không gây sâu răng. Các loại ít ngọt tuy bị vi khuẩn trong miệng chuyển hoá nhưng với tốc độ rất chậm nên có thể xem là an toàn.

Tương lai, thuốc dùng cho trẻ em cũng dùng các chất ngọt thay thế đường sẽ giảm tỷ lệ sâu răng cho trẻ.

Thức ăn giàu canxi, vitamin D có trong sữa, rau quả xanh, cá, phomat… giúp chống mòn răng, rụng răng và loãng xương ở người cao tuổi. Phomat rất giàu chất canxi, khi ăn phomat chất canxi bám vào bề mặt răng có tác dụng phục hồi bề mặt răng chống lại sự tấn công của acid rất hiệu quả.

Vấn đề là cần tuyên truyền cho nhân dân ta có thói quen ăn phomat. Các loại rau quả không gây hại cho răng gồm: rau xanh các loại, dưa chuột, súp lơ, bí xanh, bí đỏ, cà tím, củ cải, cà rốt, mướp, dưa gang… giúp làm sạch răng và loại bỏ mảng bám. Nên ăn 200g/bữa và ăn đều đặn hàng ngày.

Tuy nhiên có những rau quả gây hại cho răng như: chuối, chà là, nho, cà chua, đậu hà lan, quả sung, táo ngọt, lựu, cam, quýt, quất, me chua, sấu, tầm duột… do chứa nhiều carbohydrat hoặc acid ăn mòn răng.

Vì vậy, chúng ta nên dùng xen kẽ loại rau quả gây sâu răng với loại không gây sâu răng thì vừa đảm bảo đủ chất dinh dưỡng vừa phòng ngừa được sâu răng. Để hạn chế tối đa quá trình ăn mòn răng, cần hạn chế số lượng và số lần uống nước có ga.

Giữ vệ sinh răng miệng

Nên súc miệng ngay sau khi ăn hay uống đồ ngọt. Chải răng mỗi ngày 2 – 3 lần, tốt nhất là buổi sáng khi thức dậy, sau các bữa và trước khi đi ngủ. Nên dùng kem đánh răng có fluor.

Lưu ý không nên đánh răng ngay sau khi ăn và uống nước trái cây, vì khi đó lớp men răng đang mềm hơn do tác dụng của acid hữu cơ trái cây, bàn chải sẽ mài mòn men răng. Đợi khoảng 30 phút sau để nước bọt có thời gian phục hồi và cân bằng chất khoáng của răng rồi hãy chải răng.

Không nên cho trẻ uống nước hoa quả bằng bình vì sẽ kéo dài thời gian răng của bé tiếp xúc với đường và các acid từ hoa quả. Không nên cho trẻ ăn nhiều đồ ngọt.

ThS Bùi Ánh Nguyệt

Thongtinbenh.com

Theo alo bác sĩ