Một vài loại thực phẩm có khả năng khiến những khu vực cơ khớp của bạn rơi vào tình trạng sưng đau do viêm khớp rất khó chịu.

Những cơn đau nhức khớp do sưng viêm luôn là cơn ác mộng của không ít người bởi không chỉ gây nên đau đớn khó chịu, chúng còn ảnh hưởng không nhỏ tới sinh hoạt hàng ngày. Theo thống kê của các chuyên gia y khoa, viêm khớp là nguyên nhân chủ yếu gây nên bại liệt ở người cao tuổi trên toàn thế giới. Tuy chưa có biện pháp điều trị viêm khớp, bệnh có thể kiểm soát hiệu quả nhờ tuân thủ chế độ dinh dưỡng hợp lý.

Những loại chất có khả năng kháng sưng, giảm viêm là ưu tiên hàng đầu trong chế độ ăn của bạn. Đi đôi với chúng, một số loại thực phẩm cũng nằm trong danh sách cần tuyệt đối tránh. Chúng bao gồm:

Đường và các sản phẩm chứa nhiều carbonhydrates

Đường và các sản phẩm tinh chế cần được loại bỏ khỏi chế độ dinh dưỡng của những người gặp vấn đề với cơ khớp. Lý giải cho hiện tượng này, Deborah Levy, dược sĩ học kiêm nhà tư vấn y khoa trung tâm Sức khỏe Carrington Farms cho biết, quá trình chuyển hóa đường kích thích cơ thể sản sinh cytokines, hoạt chất có khả năng kích thích tốc độ sưng viêm khớp. Tiếp nhận nhiều đường chỉ làm cho tình trạng bệnh thêm tồi tệ mà thôi.

Muối và các chất bảo quản thực phẩm

Tiếp nhận quá nhiều muối trong chế độ ăn cũng là một trong số những nguyên nhân gây nên sưng viêm khớp. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo bạn nên duy trì cân bằng lượng kiềm và muối trong chế độ ăn để hạn chế tình trạng phát triển của các khối sưng viêm trong khớp.

Các loại thực phẩm giàu protein

Những loại thực phẩm nhiều protein được cho nguyên nhân chính gây nên các bệnh về khớp bao gồm cả gút. Emmanuel Abraham, nhà nghiên cứu y sinh tại Bệnh viện Bumrungrad International (Bangkok, Thái Lan) cho biết, casein là loại chất khiến tình trạng này trở nên tồi tệ nhất được tìm thấy rất nhiều trong các thực phẩm như trứng, sữa.

Đồ rán

Debby Herbenick, nhà dược sĩ học kiêm tư vấn viên y khoa tại Đại học Indiana (Mỹ) cho biết, Các loại thực phẩm chiên rán hoặc chế biến sẵn cũng nằm trong danh sách món ăn không tốt cho cơ khớp. Sử dụng quá nhiều các loại thực phẩm này sẽ dẫn đến những vấn đề về khớp mãn tính như thấp khớp, viêm khớp.

Hoạt chất Gluten

Gluten bao gồm các gốc protein gliadin và glutenin thường bị cơ thể nhầm lẫn là vi khuẩn và thúc đẩy cơ thể sản sinh kháng thể mạnh mẽ. Theo Erin Sundermann, nhà khoa học kiêm trợ lý giáo sư tại đại học Y California San Diego School, quá trình này sẽ đồng thời sản sinh những thành phần hóa học có khả năng khiến khớp dễ dàng sưng viêm.

Dầu ngô

Dầu ngô là một trong những loại thực phẩm được các chuyên gia y khoa lưu ý bậc nhất đối với những người mắc bệnh khớp. Loại dầu này chứa lượng axit béo omege 6 cực cao, có khả năng chuyển hóa thành eicosanoids và là tác nhân phát triển sưng viêm mạnh mẽ nhất.

Cà phê

Alfred Spears, nhà nghiên cứu y sinh tại Bệnh viện Johns Hopkins (Mỹ) cho hay, sử dụng trên 3 cốc cà phê mỗi ngày sẽ gia tăng hàm lượng Protein phản ứng C (CRP), gây ra tình trạng đau nhức khớp nghiêm trọng đặc biệt ở người lớn tuổi.

Chất cồn

Theo Jacqueline Bromberg, bác sĩ kiêm nhà nghiên cứu y khoa tại Trung tâm Sức khỏe Memorial Sloan-Kettering thuộc Đại học Weill Cornell Medical College, New York (Mỹ), tiếp nhận quá nhiều cồn từ rượu, bia sẽ làm suy giảm chức năng hoạt động của gan.Các chất độc không được lọc sạch hoàn toàn khỏi cơ thể sẽ tích tụ tại các khớp và nhanh chóng khiến bạn gặp phải những cơn đau do sưng viêm.

Nhưng tin tốt là có nhiều bằng chứng hiện nay cho thấy, sự đau đớn do bệnh viêm khớp gây ra có thể được giảm nhẹ và thậm chí ngăn ngừa được nhờ chế độ ăn uống và liệu pháp thay thế.

Chế độ ăn uống và dinh dưỡng

Chế độ ăn uống có ảnh hưởng lớn đến viêm khớp. Những thực phẩm khiến tình trạng viêm khớp của bạn trầm trọng hơn bao gồm: chất béo hydro hóa và chất béo trans, bột mì trắng và đường, gluten hóa chất, men, sữa và các sản phẩm từ sữa, caffeine, rượu, thuốc lá, axit photphoric (phần lớn được tìm thấy trong soda).

Một chế độ ăn uống với nhiều trái cây tươi và rau hữu cơ, các loại hạt và ngũ cốc (gluten) được khuyến khích, vì chúng giàu chất dinh dưỡng cần thiết để chống lại các gốc tự do phá hoại, hồi phục da và các mô, xương, cơ và dây chằng và thúc đẩy đường ruột hoạt động đều đặn. Hãy thử các loại thực phẩm có tính kiềm như rau lá xanh, lô hội và nước trái cây anh đào.

Thuốc thảo dược

Ngoài chế độ ăn uống và dinh dưỡng, các loại thảo mộc cũng có thể đóng một vai trò đáng kể trong việc giảm bệnh viêm khớp. Một số các loại thảo mộc tốt cho bệnh viêm khớp bao gồm: Nghệ , trà xanh, gừng, nhân sâm, linh chi…

Massage

Massage là một trong những phương pháp điều trị quan trọng nhất trong điều trị viêm khớp. Những người bị viêm khớp thường bị căng cơ kéo dài cộng với lưu thông máu kém trong các mô cơ, có thể gây đau dây thần kinh và đau khớp.

Massage giúp làm giảm đau cơ bắp cũng như kích thích lưu thông máu cơ thể, giúp mang lại nhiều ôxy và chất dinh dưỡng chữa bệnh cần thiết khác vào các mô và đào thải chất độc đi. Người bị viêm khớp nên thực hiện massage từ 2-3 lần một tuần trong giai đoạn đầu, sau đó giảm xuống khoảng 1 lần/ tuần trong vài tháng tiếp theo.

Thuốc Chiropractic

Thuốc Chiropractic đang trở thành một loại thuốc điều trị phổ biến cho bệnh viêm khớp đã được chứng minh là có hiệu quả cao. Một số trường hợp viêm khớp, đặc biệt là viêm xương khớp thường được chẩn đoán sai với các triệu chứng sai lệch, hoặc trật khớp nhẹ ở các đốt sống và khớp. Ở trường hợp này, nắn khớp xương có thể khôi phục đầy đủ và giúp bạn thoát khỏi đau đớn.

Châm cứu

Theo TS William M. Cargile, Chủ tịch nghiên cứu của Hiệp hội Đông y Mỹ, viêm khớp dạng thấp là một vấn đề tự miễn dịch ngăn chặn các tế bào máu trắng ở bề mặt khớp xương.

Ngoài ra, bằng cách giữ cho tất cả các kinh mạch ở trạng thái cân bằng, nó giúp khí huyết lưu thông và khả năng miễn dịch mạnh giúp làm giảm bệnh viêm khớp dạng thấp hiệu quả.

Theo Sức khỏe gia đình

Bệnh gút thường gặp ở nam giới tuổi trung niên 30 – 50 tuổi, tuy nhiên có thể gặp ở người trẻ tuổi hoặc nữ giới. Tỷ lệ mắc bệnh là 0,7-1,4% ở nam giới và 0,5 – 0,6% ở nữ giới

Gút được chia làm hai loại là gút nguyên phát và gút thứ phát: Gút nguyên phát là do rối loạn chuyển hoá bẩm sinh hoặc giảm khả năng đào thải acid uric của thận mà không có tổn thương thực thể tại thận. Gút thứ phát có liên quan đến các bệnh lý khác như suy thận, suy tim hoặc sau dùng một số thuốc: thuốc lợi tiểu, thuốc chống lao, hoá chất điều trị ung thư…

Tinh thể urate trong bệnh gút thường lắng đọng tại khớp, bao gân, tổ chức phần mềm cạnh khớp gây nên tình trạng viêm khớp, phá huỷ cấu trúc khớp. Ngoài ra, tinh thể này còn lắng đọng trong nội tạng như: thận, gây bệnh lý thận (sỏi thận, viêm thận kẽ, suy thận), tim (viêm màng ngoài tim, viêm cơ tim)…

Những dấu hiệu nhận biết bệnh gút

Dấu hiệu lâm sàng

– Dấu hiệu lâm sàng nghĩ đến bệnh gút khi người bệnh có cơn gút cấp điển hình với biểu hiện: sưng, nóng, đỏ, đau của một khớp ở chi dưới (hay gặp khớp bàn ngón chân cái), khởi phát đột ngột thường vào ban đêm với tính chất đau dữ dội, thường khởi phát sau một bữa ăn giàu đạm, uống rượu bia nhiều, hoặc sau chấn thương, phẫu thuật… và triệu chứng sẽ khỏi hoàn toàn trong vòng 1- 2 tuần.

– Sau khi cơn gút cấp khởi phát và kết thúc, đợt cấp thứ hai có thể xuất hiện sau vài tháng đến vài năm, giữa các đợt cấp hoàn toàn không có triệu chứng lâm sàng nhưng tinh thể urate vẫn lắng đọng vào các tổ chức. Sau đó các đợt cấp xuất hiện ngày càng nhiều, khởi phát ít cấp tính hơn nhưng thời gian viêm khớp kéo dài hơn, tổn thương ở nhiều khớp hơn. Và cuối cùng sau 5-10 năm nếu bệnh không được kiểm soát tốt sẽ tiến triển thành gút mạn tính có hạt tô phi, phá huỷ cấu trúc khớp, tổn thương thận (suy thận)…

– Hạt tô phy là tổn thương bắt đầu ở dưới da xung quanh khớp và bao khớp, bao gân, thể hiện sự lắng đọng mạn tính các tinh thể urat vào tổ chức gây phá huỷ cấu trúc khớp. Vị trí thường gặp ở mắt cá ngoài cổ chân, khớp bàn ngón chân, quanh khớp gối, khớp khuỷu…

Dấu hiệu cận lâm sàng

Xét nghiệm acid uric máu

Acid uric máu tăng khi: nam giới trên 70 mg/l (420 µmol/l), nữ giới trên 60 mg/l (360µmol/l), tất cả người bệnh gút đều có tăng acid uric máu vào một vài thời điểm nào đó trong quá trình bệnh, hoặc tăng liên tục. Tuy nhiên, rất nhiều người có tăng acid uric mà không có biểu hiện gút (được gọi là tăng acid uric không triệu chứng chứ chưa phải là bệnh gút). Trong cơn gút cấp có đến 12-43% người bệnh có xét nghiệm acid uric máu bình thường, thậm chí thấp hơn bình thường, khi đó cần làm thêm xét nghiệm thêm ở vài thời điểm khác nhau.

Xét nghiệm dịch khớp

Hút dịch khớp làm xét nghiệm nhằm giúp cho chẩn đoán xác định bệnh khi soi kính hiển vi thấy được tinh thể urat hoặc nhằm chẩn đoán phân biệt với một số bệnh khớp khác (viêm khớp nhiễm khuẩn, viêm khớp do lao…).

Các xét nghiệm thông thường khác như

Chức năng gan, thận, mỡ máu, đường máu giúp cho chẩn đoán bệnh lý thuộc hội chứng chuyển hoá và giúp cho việc quyết định dùng thuốc điều trị.

Chụp Xquang, siêu âm khớp, siêu âm thận

Cần thực hiện để đánh giá mức độ tổn thương của bệnh.

Chẩn đoán bệnh

Chẩn đoán chắc chắn bệnh gút khi tìm thấy tinh thể urat trong dịch khớp hoặc trong hạt tô phi. Việc tìm thấy tinh thể urate đôi khi rất khó khăn do đó chẩn đoán bệnh gút hiện nay vẫn dựa vào tiêu chuẩn chẩn đoán: Tiêu chuẩn Bennett và Wood 1968 (độ nhạy 70%, độ đặc hiệu 82,7%).

1. Hoặc tìm thấy tinh thể urat trong dịch khớp hay trong hạt tô phi.
2. Hoặc tối thiểu có trên 2 trong số các tiêu chuẩn sau:

– Tiền sử hoặc hiện tại có tối thiểu 2 đợt sưng đau của một khớp với tính chất khởi phát đột ngột, đau dữ dội và khỏi hoàn toàn trong vòng hai tuần.

– Tiền sử hoặc hiện tại có sưng đau khớp bàn ngón chân cái với tính chất như trên.

– Có hạt tô phy.

– Đáp ứng tốt với colchicin (giảm viêm, giảm đau trong 48 giờ) trong tiền sử hoặc hiện tại.

Chẩn đoán xác định khi có tiêu chuẩn a hoặc 2 yếu tố của tiêu chuẩn b

Điều trị bệnh Gút

Mục đich điều trị bệnh

– Điều trị viêm khớp trong cơn gút cấp.

– Dự phòng tái phát cơn gút, dự phòng sự lắng đọng urat trong các tổ chức và dự phòng biến chứng.

Điều trị cơn gút cấp

Cần khám và tư vấn bác sĩ chuyên khoa để được sử dụng thuốc chống viêm không steroid và/ hoặc phối hợp với colchicin, thuốc giảm đau nếu cần. Không nên lựa chọn đầu tiên thuốc chống viêm corticoid như: prednisolon, dexamethason, chỉ được sử dụng thuốc này khi bác sĩ chuyên khoa thấy thật cần thiết.

Kiểm soát chế độ ăn uống, sinh hoạt

– Tránh thức ăn giàu purine: phủ tạng động vật (lòng lợn, tiết canh, gan, thận, óc, dạ dày), các loại thịt đỏ (thịt chó, bò, dê, bê), hải sản (tôm, cua, cá béo), đậu hạt các loại, nấm khô, socola.

– Ăn vừa phải thức ăn có chứa ít purine (thịt lợn, thịt gà, ngan, vịt, cá), hàng ngày ăn không quá 100 – 1500g thịt.

– Uống nhiều nước hàng ngày, tốt nhất dùng nước khoáng có kiềm (2-3 lít/ngày).

– Ăn nhiều rau xanh, củ, quả.

– Có thể ăn trứng, sữa và các chế phẩm của sữa, phomat trắng không lên men.

– Ngoài chế độ ăn kiêng cần duy trì một chế độ sinh hoạt điều độ, tránh mệt mỏi cả tinh thần và thể chất.

– Kiểm soát cân nặng, đường máu, lipid máu, acid uric máu, huyết áp.

– Khi cần phải thực hiện một phẫu thuật hoặc mắc một bệnh toàn thân nào đó cần điều chỉnh acid uric máu ổn định.

– Loại bỏ yếu tố nguy có như: hút thuốc lá, uống rượu, bia.

Sử dụng các thuốc điều trị giảm acid uric máu

– Nên chỉ định thuốc này sau 1-2 tuần khởi phát cơn gút cấp để tránh làm nặng cơn gút cấp.

– Mục tiêu điều trị là kiểm soát acid uric máu dưới 360 µmol/L (60 mg/L) với gút chưa có hạt tô phi và dưới 320 µmol/L (50 mg/L) khi gút có hạt tô phi.

– Thuốc: Allopurinol, febuxostat hay probenecid, lưu ý tác dụng phụ gây dị ứng của thuốc.

Điều trị bằng phẫu thuật

Việc chỉ định phẫu thuật cắt hạt tô phi trong gút mạn tính rất hạn chế vì lý do khó liền vết thương bởi sự lắng đọng tinh thể urate là liên tục. Do đó, phẫu thuật hạt tô phi khi hạt tôphi có biến chứng nhiễm trùng hoặc hạt quá to ảnh hưởng đến chức năng vận động và biến dạng khớp, hạt tô phi làm đau đớn nhiều.

Phòng bệnh Gút

Các biện pháp phòng bệnh nên được áp dụng ngay từ khi còn rất trẻ để dự phòng ngay từ giai đoạn tăng acid uric máu không triệu chứng, tránh khởi phát cơn gút cấp, không để xảy ra gút mạn tính.

Phòng bệnh là thực hiện tốt lối sống lành mạnh, loại bỏ các yếu tố nguy cơ (hạn chế rượu bia, thức ăn có chứa nhiều nhân purin…). Xử trí và điều trị kịp thời khi có cơn gút cấp và các bệnh phối hợp khác.

Theo Bệnh