Để giảm nguy cơ mắc bệnh thận, trung tâm Y tế Mayo Clinic khuyến cáo mọi người nên làm theo 4 hướng dẫn cụ thể.

Bệnh thận thường không gây ra triệu chứng gì cho tới khi đã tiến triển. Để phát hiện sớm bệnh thận có ba cách: thử nước tiểu, thử máu, đo huyết áp thường xuyên.

Để giảm nguy cơ mắc bệnh thận, trung tâm Y tế Mayo Clinic khuyến cáo mọi người nên làm theo 4 hướng dẫn cụ thể sau:

– Tuyệt đối không lạm dụng các loại thuốc không kê toa. Một số các loại thuốc giảm đau không kê toa như aspirin, ibuprofen (Advil, Motrin IB) và acetaminophen có thể gây ra tác dụng phụ tổn thương thận. Những bệnh nhân mắc bệnh thận cũng được khuyến cáo là không nên sử dụng các loại thuốc này. Lưu ý trước khi sử dụng nên tham khảo ý kiến bác sĩ.

– Duy trì trọng lượng khỏe mạnh. Nếu bạn đang bị béo phì hoặc thừa cân, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về các chiến lược giảm cân khỏe mạnh. Thông thường , các bác sĩ sẽ khuyên bạn tăng hoạt động thể chất và giảm lượng calo mỗi ngày.

– Bỏ thuốc lá. Hút thuốc lá có thể gây tổn thương thận và khiến cho tình hình thận đang bị bệnh trở nên tồi tệ hơn. Nếu bạn đang hút thuốc lá, hãy trao đổi với bác sĩ về các phương pháp bỏ thuốc lá. Nhóm hỗ trợ, tư vấn và một số loại thuốc có thể giúp bạn cai nghiện thuốc lá.

– Kiểm soát các điều kiện bệnh tật với sự giúp đỡ của các y bác sĩ. Nếu bạn mắc các bệnh hoặc điều kiện làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để kiểm soát bệnh. Tránh việc tự ý dùng các loại thuốc không kê toa, lắng nghe cơ thể và phát hiện dấu hiệu bệnh sớm nhất để chữa trị kịp thời.

Dấu hiệu mắc bệnh thận

Thay đổi khi đi tiểu: Những thay đổi như tiểu nhiều vào đêm, nước tiểu có bọt, lượng nước tiểu nhiều hơn/ít hơn bình thường và nước tiểu có màu nhợt/màu tối, nước tiểu có máu, cảm thấy căng tức hay đi tiểu khó khăn…

Phù: Thận bị hỏng không loại bỏ được chất lỏng dư thừa nữa, do vậy chất lỏng tích tụ trong cơ thể khiến bạn bị phù ở chân, cổ chân, bàn chân, mặt…

Mệt mỏi: Những quả thận khỏe mạnh tạo ra một hormon gọi là erythropoietin, hormon này thông báo cho cơ thể tạo ra các tế bào hồng cầu mang ôxy. Khi thận bị hỏng, chúng tạo ra ít erythropoietin hơn, cơ thể có ít các tế bào hồng cầu vận chuyển ôxy hơn, nên các cơ và đầu óc của bạn mệt đi nhanh chóng. Tình trạng này được gọi là thiếu máu do suy thận.

Ngứa: Thận có chức năng loại bỏ các chất cặn bã ra khỏi máu. Khi thận bị suy, sự tích tụ của các chất thải này trong máu có thể gây ngứa ở da.

Hơi thở có mùi amoniac: Sự tích tụ của các chất thải trong máu (được gọi là chứng urê huyết) có thể khiến thức ăn có vị khác đi và khiến hơi thở có mùi. Bạn cũng nhận thấy rằng bạn không thích ăn thịt nữa.

Buồn nôn và nôn: Do urê huyết gây nên tình trạng buồn nôn và nôn.

Thở nông: Đó là do chất lỏng dư thừa trong cơ thể tích tụ trong hai lá phổi kèm theo tình trạng thiếu máu (sự thiếu hụt các tế bào hồng cầu vận chuyển ôxy) sinh ra chứng thở nông.

Ớn lạnh: Thiếu máu có thể khiến bạn cảm thấy lúc nào cũng lạnh, thậm chí đang ở trong phòng có nhiệt độ ẩm.

Hoa mắt, chóng mặt và mất tập trung: Thiếu máu khiến não không được cung cấp đủ ôxy. Điều này có thể ảnh hưởng đến trí nhớ, gây mất tập trung, hoa mắt và chóng mặt.

Đau lưng/cạnh sườn: Một số bệnh nhân bệnh thận có thể bị đau ở lưng hay sườn.

Nếu có 1 trong 10 triệu chứng trên, bạn nên đến bệnh viện hoặc các trung tâm y tế để kiểm tra sức khỏe và được tư vấn sớm.

Vai trò của thận trong cơ thể

Thận có 4 chức năng chính

– Giữ cân bằng dịch trong cơ thể

– Giữ cân bằng các chất khoáng mà cơ thể cần để duy trì hoạt động bình thường, nhất là chất kali để kiểm soát hoạt động của thần kinh và cơ, quá nhiều hay quá ít kali cũng có thể gây ra yếu cơ và vấn đề cho tim

– Loại bỏ các sản phẩm giáng hoá của protein (trong thực phẩm) như urê, creatinine (tạo ra trong tiến trình vận động cơ bắp)

– Giải phóng một số hormon thiết yếu vào máu như renin (điều hoà huyết áp), erythropoietin (EPO) giúp tuỷ xương tạo hồng cầu và hoạt hoá vitamin D để hấp thụ canxi trong thức ăn nhằm tăng cường cho xương.

Nguyên nhân thường gặp nhất của bệnh thận mãn tính và suy thận

Một số người dễ phát triển bệnh thận, nếu có:

– Bệnh tiểu đường

– Cao huyết áp

– Viêm cầu thận

– Bệnh di truyền như thận đa nang, hội chứng Alport

– Nhiễm khuẩn, nghẽn tắc hay bệnh bẩm sinh đường tiết niệu

– Bệnh lupus ban đỏ hệ thống

– Bệnh phì đại và ung thư tuyến tiền liệt

– Dùng thuốc giảm đau loại chống viêm không có nhân steroid (NSAID) dài hạn như ibuprofen, ketoprofen và cả một số kháng sinh.

Bệnh thận thường không gây ra triệu chứng gì cho tới khi đã tiến triển cho nên những ai trong diện có nguy cơ cao bị bệnh thận cần được thầy thuốc kiểm tra thường xuyên. Nhiều trường hợp nhờ chẩn đoán và điều trị sớm nên sự tiến triển đến bệnh thận mãn tính chậm lại nhưng một số trường hợp chức năng thận vẫn diễn biến xấu và cuối cùng dẫn đến suy thận.

Các giai đoạn của bệnh thận mãn tính

Các test chẩn đoán, đặc biệt là đo tốc độ lọc của cầu thận sẽ giúp xác định các giai đoạn của bệnh thận mãn tính.

Giai đoạn I: Đã có tổn thương ở thận nhưng tốc độ lọc của cầu thận vẫn ở mức bình thường trên 90.

Giai đoạn II: Tổn thương thận kèm giảm tốc độ lọc của cầu thận (60 – 89).

Giai đoạn III: Tốc độ lọc của cầu thận giảm trung bình (30 – 59).

Giai đoạn IV: Tốc độ lọc của cầu thận giảm nặng (15 – 29). Lúc này đã cần lựa chọn một phương pháp điều trị.

Giai đoạn V: Tốc độ lọc của cầu thận giảm dưới 15, thận không còn làm việc tốt để duy trì được sức khoẻ cho người bệnh và cần chạy thận nhân tạo hay ghép thận.

Điều trị bệnh thận mãn tính

Khi chức năng thận đã giảm thì cần có biện pháp để giúp cơ thể loại bỏ chất muối, nước thừa và các sản phẩm giáng hoá có trong máu bằng cách điều chỉnh lượng muối, protein, phosphore, calo và các chất khác trong bữa ăn hàng ngày. Chế độ dinh dưỡng thận trọng giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu và kéo dài thời gian làm việc của thận (cần tư vấn chuyên gia về dinh dưỡng).

Về thuốc cần dùng thuốc kiểm soát huyết áp, duy trì cân bằng về vitamin và chất khoáng, điều trị thiếu máu (bằng EPO nhân tạo, giúp tăng huyết sắc tố lên mức tối thiểu 11 – 12 và nhiều thuốc khác), thuốc giúp cho xương khoẻ bằng vitamin D3, canxi.

Vận động thường xuyên vẫn rất cần thiết cho người có bệnh thận mãn tính vì giúp tăng sức khoẻ, nghị lực sống, giảm huyết áp, cải thiện giấc ngủ, kiểm soát cân nặng, giảm nồng độ mỡ máu.

Nguy cơ sức khoẻ của bệnh thận mãn tính

Khi bệnh thận có diễn biến xấu thì nhiều vấn đề sức khoẻ có thể xảy ra như thiếu máu, bệnh xương, tổn thương thần kinh và cao huyết áp.

Tổn thương thần kinh ngoại biên: Gây yếu chân, tay hay có cảm giác kiến bò, cảm giác nóng rát hay khó chịu và bứt rứt ở bàn chân, cẳng chân, dáng đi thay đổi.

Cao huyếp áp: Không chỉ là nguyên nhân nhân chính gây suy thận mãn tính mà còn có thể là hậu quả của bệnh thận, gây tổn thương cho tim và mạch máu. Suy thận có tác động lớn đến huyết áp vì thận không còn duy trì được cân bằng dịch trong cơ thể. Khi dịch ứ đọng ở phổi có thể gây khó thở và suy tim do xung huyết.

Theo Suckhoedoisong