Đau thắt ngực có thể là khởi đầu của bệnh mạch vành, nếu chậm trễ để xảy ra biến chứng thì nguy cơ tử vong rất cao.

Đau thắt ngực là một bệnh lý thường gặp trong những hội chứng về động mạch vành, dạng bệnh nhẹ nhất trong số các chứng bệnh do thiếu máu cục bộ cơ tim. Tuy nhiên, nếu không được điều trị kịp thời bệnh sẽ diễn biến ngày càng xấu hơn và có nguy cơ dẫn đến nhồi máu cơ tim. Việc phòng ngừa và điều trị triệt để căn bệnh này cần một biện pháp tổng hợp bao gồm: chế độ ăn uống ít chất béo, nhiều rau quả và ngũ cốc thô, vận động thân thể và thực hành thư giãn.

1. Nguyên nhân:

Tuổi: Tuổi càng cao càng có nhiều nguy cơ bị bệnh mạch vành.

Giới tính: Nữ giới có nguy cơ mắc bệnh mạch vành cao hơn sau khi mãn kinh.

Tiền sử gia đình: Nếu bố mẹ, anh chị, ông bà bị các tai biến tim mạch khi còn tương đối trẻ (nam <55 tuổi, nữ <65 tuổi) thì bạn có nguy cơ bị bệnh mạch vành cao hơn.

Hút thuốc lá: Hút thuốc làm nguy cơ mắc bệnh mạch vành tăng lên gấp 2 lần, nhưng sẽ giảm dần khi bạn ngừng hút thuốc lá.

Tăng huyết áp, tiểu đường, béo phì, rối loạn mỡ máu cũng là những nguyên nhân gây ra đau thắt ngực ổn định.

Uống quá nhiều rượu bia cũng là một nguyên nhân quan trọng gây ra nhồi máu cơ tim, làm xuất hiện những cơn đau thắt ngực ổn định.

2. Triệu chứng:

Cơn đau thắt ngực ổn định: Thường xảy ra khi gắng sức và giảm đi lúc bệnh nhân được nghỉ ngơi, nên người ta gọi là cơn đau thắt ngực ổn định, nó thường tự hết từ 1-5 phút sau khi ngừng gắng sức. Đôi lúc nó có thể thầm lặng (không đau hoặc đau ngực không điển hình) gọi là thiếu máu cơ tim thầm lặng.

Biểu hiện: Bệnh nhân có cảm giác bó chặt, thắt nghẹt, đè ép hay đôi khi chỉ là cảm giác khó chịu trong ngực, có thể kèm theo khó thở. Đau có thể lan lên cổ, ra hàm, ra cánh tay, thường gặp nhất là lan ra bên trái. Đôi khi đau ở vùng thượng vị. Có trường hợp đau lan ra sau lưng, đau vùng cột sống làm người bệnh tưởng lầm là đau do thoái hóa cột sống thắt lưng.

Vị trí đau: Thường ở vùng giữa ngực, sau xương ức hay vùng trước tim.

Cơn đau thắt ngực không ổn định:

Biểu hiện: Cảm giác đau ngực rất khác nhau giữa các cá thể. Nhiều bệnh nhân nhập viện không phải vì đau thắt ngực mà chỉ vì cảm giác khó chịu ở trong ngực. Cơn đau thường kéo dài hơn 20 phút, có thể trội lên hay thuyên giảm đi từng lúc. Nó thường xuất hiện khi nghỉ hay gắng sức nhẹ, có thể kèm theo các triệu chứng khác như buồn nôn, nôn, vã mồ hôi, mệt mỏi không giải thích được. Người già, đặc biệt là phụ nữ lớn tuổi, bệnh nhân bị tiểu đường có thể bị đau thắt ngực không ổn định mà không có triệu chứng đau ngực.

Vị trí đau: Thường xuất hiện sau xương ức hay vùng trước tim, có thể lan ra vùng cổ, hàm, vùng liên bả vai, chi trên, vùng thượng vị.

3. Điều trị và dự phòng:

Điều trị và dự phòng đau thắt ngực là một bài toán tổng thể, không thể chỉ dùng một biện pháp đơn độc để giải quyết triệt để căn bệnh này trong một sớm một chiều được. Tuy nhiên, điều may mắn là có rất nhiều thuốc để điều trị cũng như dự phòng căn bệnh này. Bên cạnh đó cũng cần một chế độ ăn uống, sinh hoạt luyện tập, cụ thể như sau:

Sử dụng thường xuyên các thuốc điều trị bệnh tim mạch, tiểu đường, mỡ máu, huyết áp,… nếu có mắc những bệnh này.

Chế độ ăn ít cholesterol, đặc biệt là cholesterol bão hòa thường có nhiều trong mỡ động vật, nên ăn nhiều thức ăn có nguồn gốc thực vật, các loại hoa quả có nhiều vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa.

đau thắt ngực, bệnh đau thắt ngực, bệnh tim mạch, đau tim, sức khỏe gia đình, phòng bệnh tim mạch, sức khỏe, chăm sóc sức khỏe

Người bệnh tim mạch nên ăn nhạt.

Không hút thuốc lá, hạn chế sử dụng các chất kích thích như rượu, bia, cafe,…

Tập thể dục nhẹ, đặc biệt là đi bộ rất có ích cho người bệnh.

đau thắt ngực, bệnh đau thắt ngực, bệnh tim mạch, đau tim, sức khỏe gia đình, phòng bệnh tim mạch, sức khỏe, chăm sóc sức khỏe

Cố gắng chọn lựa một công việc phù hợp với thể lực của mình.

Y học cổ truyền đã khẳng định, nóng giận hại tim, do đó người bệnh nên hạn chế những cảm xúc quá mạnh đột ngột.

Nhồi máu cơ tim là tình trạng của một phần cơ tim bị hủy khi lượng máu cung cấp đến phần đó bị giảm sút. Tùy theo bao nhiêu cơ tim bị hủy, bệnh có thể nhẹ hoặc nặng. Nếu cơ chưa bị hủy hẳn thì gọi là “đau tim”.

Nguyên nhân nhồi máu cơ tim

Nguyên nhân chính gây ra nhồi máu cơ tim là do máu đông hình thành làm tắc động mạch vành, khi mảng xơ vữa bị nứt, vỡ ra (thường xảy ra trên nền của bệnh cảnh động mạch vành bị hẹp do mỡ tụ trong thành mạch máu và xơ vữa từ trước). Ngoài ra, tình trạng co thắt mạch vành cũng có thể làm ngừng trệ dòng máu dẫn đến nuôi cơ tim.

Triệu chứng nhồi máu cơ tim

Triệu chứng điển hình và thường gặp nhất của nhồi máu cơ tim là:

Đau ngực: với cảm giác đau như bị đè ép, bóp chặt ở giữa ngực, diễn ra trong khoảng 5–15 phút (khác về thời hạn và độ đau với cơn đau ngực thông thường), thường không quá 1 giờ.
Cơn đau có thể lan lên vai, cổ, hàm hoặc lan dọc theo cánh tay, đặc biệt là tay trái.
Các triệu chứng phụ như: vã mồ hôi, buồn nôn, chóng mặt, bất tỉnh, mệt nhọc, khó thở, tái nhợt, tim đập mạnh.
Nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim lại có biểu hiện không rõ ràng như tiêu chảy, đau bụng, hoặc chẳng hề có triệu chứng (nhồi máu cơ tim thầm lặng – thấy nhiều trong các bệnh nhân đái tháo đường), hoặc lại hết sức đột ngột, biểu hiện bằng biến chứng hôn mê, rối loạn nhịp tim, ngừng tim hay chết bất ngờ …

Nguyên tắc chính của điều trị là đưa oxygen tới phần cơ tim đang bị tiêu hủy vì mạch nghẽn.

Cấp cứu

Bệnh nhân có triệu chứng đau thắt ngực cần được điều trị trong phòng cấp cứu.

Dưỡng khí oxygen
Điện tâm đồ
Aspirin: thuốc này có cộng dụng làm loãng máu và làm giảm sự tăng trưởng của cục máu đông.
Glyceryl trinitrate: thuốc này có thể cho vào dưới lưỡi bệnh nhân – có nhiều tác dụng: làm thư giãn mạch máu (tăng đường kính mạch máu dễ cho máu đi qua chỗ nghẽn, giảm lượng máu trở về tim phải (bớt công việc cho tim – preload), giảm huyết áp (dễ cho tim thất trái bơm máu ra – afterload)
Chống đau: morphine có thể dùng để chống đau, làm bệnh nhân bớt sợ hãi (giảm adrenaline, giảm độ nhịp tim, bớt công việc cho tim)
Theo dõi biến chứng: loạn nhịp tim, thay đổi huyết áp.
Làm thông động mạch vành tim

Thuốc làm tan cục máu đông (thrombolysis)

Thò ống thông vào động mạch vành tim, làm nông mạch, phá vỡ cục máu đông và mảng xơ vữa, đồng thời có thể nhét ống căng mạch (cardiac catherization & angioplasty +/- stent).

Giải phẫu ghép động mạch tim

Mục đích của phẫu thuật này tiếp tế máu cho phần tim đang bị khủng hoảng do động mạch khu vực bị nghẽn

Tĩnh mạch từ chân bệnh nhân được cắt lấy và đem lên nối từ động mạch chủ vào phần động mạch phía sau khúc bị nghẽn.

Theo dõi

Sau khi qua giai đoạn hiểm nghèo ban đầu của nhồi máu cơ tim, bệnh nhân cần nằm một thời gian (2–3 ngày) trong đơn vị điều trị tim hoặc đơn vị điều trị tăng cấp đề phòng để chữa kịp thời những biến chứng như loạn nhịp tim.

Trong thời gian hồi phục sau khi xuất viện, bệnh nhân nên tránh hoạt động quá sức (thí dụ giao hợp) khoảng một vài tháng. Nhiều địa phương cấm lái xe vài tuần.

Bác sĩ sẽ gặp lại bệnh nhân sau vài tuần để theo dõi và tra cứu xét nghiệm thêm.

Phòng ngừa biến chứng khác

Đa số bệnh nhân sẽ phải tiếp tục dùng thuốc điều trị tránh bị nhồi máu cơ tim lần nữa và những bệnh tương tự như tai biến mạch máu não.

Đau thắt ngực xảy ra khi một nhánh nhỏ của động mạch vành bị hẹp làm cho một vùng cơ tim không được cấp máu đầy đủ nên không đảm bảo nuôi dưỡng cơ tim, tim bị thiếu máu cục bộ gây cơn đau thắt ngực.

Các dấu hiệu nguy cơ:

Giới: nam giới chiếm 80%

Tuổi: nam giới thường bị cơn đau thắt ngực ở tuổi 40- 60, nữ giới tuổi trên 45

Chế độ ăn quá nhiều chất béo

Hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều

Những người ít vận động chân tay, hoạt động trí óc nhiều

Có cuộc sống khó khăn, căng thẳng, không hạnh phúc

Người mắc các bệnh béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường

Tiền sử gia đình có người bị cơn đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não.

Đối với mỗi người bị đau thắt ngực lại có một sự mô tả khác nhau nhưng những lần đau của một người thì cơn đau lại xuất hiện giống nhau
Mô tả cơn đau thắt ngực

Phần lớn bệnh nhân thấy cơn đau xuất phát từ giữa ngực phía sau xương ức hoặc vùng trước tim bên trái, từ đó đau lan lên vai trái, có thể lan cùng bên đến cánh tay, cẳng tay, ngón tay (thường là ngón út).

Một số ít bệnh nhân thấy cơn đau lan lên cổ, tay phải, thượng vị. Trong cơn đau, có khi người bệnh chỉ thấy hơi khó chịu hoặc rát bỏng nhưng cũng có người thấy như bị đè nặng ở ngực trái, đau dữ dội như bị bóp nghẹt lồng ngực.
Hoàn cảnh xuất hiện cơn đau thắt

Đau thắt ngực xuất hiện sau một hoạt động gắng sức (lao động nặng, chạy nhảy, leo cao, quan hệ tình dục…), tâm lý bất ổn (xúc động, lo âu, cáu giận…), thay đổi thời tiết. Tuy nhiên, cũng có khi đau thắt ngực xuất hiện ngay cả khi ở trạng thái nghỉ.
Các thể đau thắt ngực

Thể ổn định: bệnh nhân có ngưỡng đau ổn định tức là gắng sức đến một mức độ nào đó là bị đau, lần nào cũng như lần nào, cường độ và trình tự xuất hiện cơn đau giống nhau.

Thể không ổn định: cơn đau xuất hiện ngay cả khi nghỉ ngơi, tần số xuất hiện các cơn đau càng ngày càng nhanh, cơn sau nặng hơn cơn trước, khó kiểm soát.

Biến chứng: Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, cơn đau thắt ngực thể ổn định sẽ tiến triển thành thể không ổn định, có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc đột tử.

Điều kiện chẩn đoán

Việc khai thác kỹ những thông tin từ người bệnh về cơn đau ngực (xảy ra khi gắng sức hoặc căng thẳng tâm lý, giảm hoặc hết đau khi nghỉ ngơi) gợi ý đến cơn đau thắt ngực.

Bản ghi điện tâm đồ lúc nghỉ có thể cho thấy những biến đổi bất thường xuất hiện trong cơn đau.

Ghi điện tâm đồ khi gắng sức là một nghiệm pháp để chẩn đoán và xác định mức độ gắng sức khiến cơn đau thắt ngực xuất hiện.

Các xét nghiệm khác như xạ hình cơ tim bằng thallium hoặc các chất đồng vị phóng xạ khác là biện pháp tích cực để xác định điểm thiếu máu cục bộ.

Thái độ xử trí

Khi có cơn đau thắt ngực thì dù chỉ là thoáng qua cũng phải dừng ngay các hoạt động, nằm nghỉ ngơi yên tĩnh.

Cần đi khám bệnh để có chẩn đoán, điều trị kịp thời hoặc được hướng dẫn dùng thuốc dự phòng.

Đối với những người đã từng bị cơn đau thắt ngực, nên dự trữ thuốc cắt cơn đau là Nitroglycerin loại xịt hoặc ngậm dưới lưỡi để nếu đau thì dùng ngay hoặc dùng thuốc trước khi hoạt động thể lực.

Phòng bệnh

Thực hiện chế độ ăn nhiều chất xơ và vitamin, giảm mỡ và muối, không hút thuốc lá, hạn chế uống rượu bia.

Điều trị triệt để các bệnh có ảnh hưởng tới hoạt động tim mạch như béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường…

Thực hiện chế độ làm việc, nghỉ ngơi hợp lý, điều độ, thường xuyên luyện tập thể dục để nâng cao thể trạng.

Chú ý

Hiện nay, do sự phát triển vượt bậc của ngành Dược, đã có nhiều loại thuốc điều trị và dự phòng cơn đau thắt ngực hiệu quả, tuy nhiên không nên tự mua thuốc về dùng mà phải có chỉ định và theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa.

Với những bệnh nhân bị hẹp động mạch vành nặng, nguy cơ nhồi máu cơ tim cao, đã có các biện pháp kỹ thuật tiên tiến (nong động mạch vành, đặt giá đỡ động mạch vành, phẫu thuật làm cầu nối để tăng cường lưu thông máu…). Các trung tâm tim mạch lớn ở nước ta đều đã triển khai được những kỹ thuật này, đó là tin vui cho bệnh nhân mắc bệnh về tim mạch.

Dấu hiệu cần phải chú ý bạn có thể bị nhồi máu cơ tim đó là triệu chứng đau thắt ngực.

Ảnh minh họa – Nguồn Internet

Cơn đau thắt ngực điển hình là đau như bóp nghẹt phía sau xương ức hoặc hơi lệch sang trái, lan lên vai trái và mặt trong tay trái cho đến tận ngón đeo nhẫn và ngón út. Nhiều khi bạn có cảm giác như bị “voi giẫm lên ngực”. Cơn đau thường kéo dài hơn 20 phút và không đỡ khi dùng Nitroglycerin. Một số trường hợp đau có thể lan lên cổ, cằm, vai, sau lưng, tay phải, hoặc vùng thượng vị.

Tuy nhiên cũng có một số trường hợp NMCT có thể xảy ra mà bệnh nhân không hoặc ít cảm giác đau (NMCT thầm lặng), hay gặp ở bệnh nhân sau mổ, người già, bệnh nhân có tiểu đường hoặc tăng huyết áp.

Kèm theo đau người bệnh có thể rất hoảng sợ, vã mồ hôi, khó thở, hồi hộp đánh trống ngực, nôn hoặc buồn nôn, lú lẫn…

Khi bạn bị đau ngực như vậy hãy nằm yên và gọi người giúp đỡ hoặc gọi điện thoại cấp cứu. Không được cố gắng đi lại hoặc tiếp tục làm việc gì đó.

Theo Hội tim mạch học Việt Nam

Tôi đã được chẩn đoán là đau thắt ngực ổn định? Tôi rất lo lắng, xin cho biết bệnh này là gì? Tại sao tôi lại bị?

Ảnh minh họa – Nguồn Internet

Đau thắt ngực ổn định là tình trạng tức ngực xuất hiện khi cơ tim bị thiếu oxy, thường gặp nhất là sau khi phải gắng sức, bị căng thẳng tâm lý hay tiếp xúc với khí hậu lạnh,…

Nguyên nhân của đau thắt ngực ổn định là do tổn thương hẹp động mạch vành. Cơ tim của bạn làm việc liên tục, cả ngày lẫn đêm, vì thế nó cần được cung cấp oxy liên tục. Cơ tim lấy oxy từ các động mạch vành cấp máu nuôi tim. Khi cơ tim làm việc nhiều hơn bình thường, nhu cầu oxy cũng cao hơn. Nếu động mạch vành không cấp đủ oxy cho cơ tim (mạch vành bị hẹp hoặc tắc, do xơ vữa mạch máu, hoặc do cục máu đông), sẽ xuất hiện các triệu chứng của cơn đau thắt ngực.

Người bệnh thường đau theo cơn. Cơn đau điển hình là đau sau xương ức, hơi lệch trái, đau bóp nghẹt ngực hoặc đau nhói như dao đâm. Đau có thể lan lên cổ, lên cằm, hoặc lan ra sau lưng hay lan xuống cánh tay. Cơn đau tiến triển tăng dần, kéo dài khoảng 15 đến 30 phút. Cơn đau giảm đi khi nghỉ ngơi hay dùng thuốc.

Các triệu chứng kèm theo thường là vã mồ hôi lạnh, hoa mắt chóng mặt, đau đầu, nôn, buồn nôn, hồi hộp, khó thở, mệt mỏi… Mặc dù không nặng nề như nhồi máu cơ tim hay đau thắt ngực không ổn định, nhưng cơn đau thắt ngực ổn định cũng có thể nguy hiểm tính mạng và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống người bệnh. Nếu được chẩn đoán đau thắt ngực ổn định, bạn cần phải đi khám định kỳ và được theo dõi bởi thầy thuốc chuyên khoa tim mạch.

Bạn có nguy cơ cao tổn thương động mạch vành và xuất hiện triệu chứng của cơn đau thắt ngực nếu bạn thuộc một trong những nhóm đối tượng sau: nam giới, tuổi cao, hút thuốc lá, đái tháo đường, tăng huyết áp, béo phì, rối loạn mỡ máu, tiền sử gia đình có người thân bị bệnh mạch vành…

Theo Hội tim mạch học Việt Nam

Tôi nghe nói bị bệnh động mạch vành rất nguy hiểm? Có các loại bệnh động mạch vành như thế nào? Làm sao biết tôi có bị bệnh động mạch vành hay không?

Ảnh minh họa – Nguồn Internet

Thật vậy, bệnh động mạch vành rất nguy hiểm. Theo ước tính hiện ở Mỹ có khoảng gần 7 triệu người bị bệnh động mạch vành và hàng năm có thêm khoảng 350.000 người bị đau thắt ngực mới. Tỷ lệ này ở các nước phát triển khác cũng rất đáng lo ngại.

Tại châu Âu, có tới 600.000 bệnh nhân từ vong mỗi năm do bệnh động mạch vành và là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong. Đối với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, bệnh động mạch vành đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng và gây nhiều thay đổi trong mô hình bệnh tim mạch.

Bệnh của động mạch vành thường bao gồm 3 dạng bệnh lý như sau:

– Đau thắt ngực ổn định là tình trạng không có những diễn biến nặng lên bất ổn của cơn đau thắt ngực trong vòng vài tuần gần đây. Với đau thắt ngực ổn định thì tình trạng lâm sàng thường ổn định, cơn đau thắt ngực ngắn, xảy ra khi gắng sức, đỡ khi nghỉ và đáp ứng tốt với các thuốc nhóm Nitrates. Đau thắt ngực ổn định thường liên quan đến sự ổn định của mảng xơ vữa.

– Đau thắt ngực không ổn định là tình trạng bất ổn về lâm sàng, cơn đau thắt ngực xuất hiện nhiều và dài hơn, xảy ra cả khi bệnh nhân nghỉ ngơi và cơn đau ít đáp ứng với các Nitrates. Cơn đau này thường liên quan đến tình trạng bất ổn của mảng xơ vữa động mạch vành. Đau thắt ngực không ổn định có thể dẫn tới Nhồi máu cơ tim (NMCT) hoặc ổn định lại để thành đau thắt ngực ổn định.

– Nhồi máu cơ tim là tình trạng bị tắc hoàn toàn động mạch vành (ĐMV) một cách nhanh chóng gây hoại tử vùng cơ tim phía sau phần nuôi dưỡng của đoạn ĐMV bị tắc. Về cơ chế gây NMCT cũng giống phần nào so với cơn đau thắt ngực không ổn định là do sự nứt vỡ của mảng xơ vữa và gây huyết khối bịt tắc hoàn toàn ĐMV.

Vậy chẩn đoán bệnh như thế nào?

Nếu bạn có những triệu chứng của bệnh bạn nên đi khám bác sĩ. Bác sĩ có thể yêu cầu bạn làm các xét nghiệm cần thiết như:

– Điện tâm đồ (ĐTĐ) thường quy là một thăm dò đơn giản giúp chẩn đoán bệnh.

– Xét nghiệm máu: các men tim có trong máu có thể bình thường hoặc tăng trong nhồi máu cơ tim.

– Siêu âm tim: thường giúp ích cho chẩn đoán rối loạn vận động vùng (nếu có), đánh giá chức năng thất trái (đặc biệt sau nhồi máu cơ tim) và các bệnh lý tổn thương van tim kèm theo hoặc giúp cho các bác sĩ chẩn đoán phân biệt với các bệnh khác.

– Nghiệm pháp gắng sức là phương pháp ghi lại những thay đổi của trái tim khi bạn phải hoạt động gắng sức. Như chúng ta đã biết, khi nghỉ thì dù bạn có bị hẹp ĐMV nhưng vẫn đủ khả năng để nuôi dưỡng cho phần cơ tim nên có thể sẽ không phát hiện đượng những biến đổi trên các biện pháp thăm dò thông thường (điện tim đồ, phóng xạ đồ, siêu âm tim..). Khi phải gứng sức đỏi hỏi nhu cầu cao hơn thì nơi ĐMV bị hẹp sẽ không đủ khả năng cung cấp ô xy cho cơ tim phía sau và khi đó mới lộ ra những thay đổi của việc thiếu máu cơ tim trên các thăm dò.

Điện tim đồ gắng sức là một biện pháp khá hữu hiệu và kinh điển. Bạn sẽ được yêu cầu đạp xe với tốc độ tăng dần hoặc chạy trên thảm chạy có chương trình với tốc độ tăng dần, đồng thời bạn được gắn điện tim để ghi theo các diễn biến. Qua đó bác sỹ có thể biết được bạn có thể bị bệnh ĐMV hay không và mức độ như thế nào. Kết quả này có thể hướng tới các thăm dò chính xác hơn.

– Bác sĩ có thể yêu cầu bạn thông tim và chụp mạch vành. Đây là biện pháp tốt nhất và hiện đại nhất cho phép chẩn đoán bệnh lý động mạch vành bởi vì nó cho phép người bác sĩ có thể nhìn thấy chính xác động mạch vành nào bị hẹp hay tắc dưới màn huỳnh quang tăng sáng.

Theo Hội tim mạch học Việt Nam