Đặc trưng bởi các triệu chứng đau và cứng khớp, bệnh thoái hóa khớp ngày càng gia tăng tại Việt Nam cũng như trên thế giới, riêng béo phì là yếu tố nguy cơ của 25% trường hợp.

Phát biểu tại hội thảo cập nhật điều trị thoái hóa khớp diễn ra tại Hà Nội ngày 23/4, GS Jean- Yves Reginster, nguyên giám đốc Trung tâm nghiên cứu các bệnh xương khớp, Tổ chức Y tế Thế giới bày tỏ quan ngại thế giới sẽ phải đối mặt với một dại dịch nếu không có chiến lược dự phòng thời gian tới. Tuổi thọ càng cao thì các bệnh liên quan lão hóa ngày càng gia tăng, trong đó có thoái khớp.

Đồng tình với nhận định này, GS Trần Ngọc Ân, Chủ tịch Hội Thấp khớp học Việt Nam cho biết, số lượng bệnh nhân thoái hóa khớp có xu hướng tăng lên, do tuổi thọ người Việt được nâng cao đáng kể. Tuổi càng cao thì sức khỏe càng kém, đặc biệt tỷ lệ mắc bệnh xương khớp tăng. Có 2 bệnh liên quan đến tuổi tác cần được quan tâm hơn là loãng xương và thoái hóa khớp.

Vị trí thoái hớp khớp hay gặp nhất là đầu gối, háng, cột sống thắt lưng… Ảnh: AF.

Thoái hóa khớp là thể hay gặp nhất của viêm khớp, là bệnh phổ biến. Vị trí tổn thương hay gặp là khớp gối-khớp háng, cột sống thắt lưng – cột sống cổ, khớp ngón tay; hiếm gặp ở cổ chân, cổ tay, khuỷu, vai. Tỷ lệ hiện mắc thoái hóa khớp gối toàn cầu là gần 4% tác động trên 250 triệu người trên thế giới.

Bệnh ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống không chỉ là triệu chứng đau, co cứng, gây tàn tật mà khiến người bệnh khó tập trung, đời sống tinh thần ảnh hưởng rất nhiều. Thoái hóa khớp háng, gối là nguyên nhân thứ 11 góp phần vào gánh nặng bệnh tật của con người.

Đặc biệt, những bệnh thoái hóa khớp này thường đi kèm nhiều bệnh khác như tim mạch, dạ dày… Nếu tính trung bình trong quần thể bệnh nhân thì mỗi người đi kèm 4 bệnh khác. Người thoái hóa khớp có nguy bị đa bệnh lý cao gấp 2 lần với quần thể chung. Đa bệnh lý nên họ dùng nhiều thuốc, nguy cơ tác dụng phụ sẽ rất cao. Người thoái hóa gối, háng nguy cơ tử vong do các nguyên nhân tăng lên gần gấp đôi, GS Jean-Yves cho biết.

Những người dễ bị thoái hóa khớp gối gồm người có tiền sử chấn thương khớp gối, nữ giới, béo phì. Chỉ riêng yếu tố béo phì chiếm 25% nguyên nhân gây thoái hóa khớp gối. Nữ béo phì nguy cơ thoái hóa khớp gối rất cao.

PGS Nguyễn Thị Ngọc Lan, Phó chủ tịch Hội Thấp khớp học Việt Nam-VRA khuyến cáo, để phòng chống bệnh, người dân cần lưu ý chống tư thế xấu trong sinh hoạt và lao động; tránh động tác mạnh, đột ngột; chế độ vận động, thể dục thể thao hợp lý; duy trì trọng lượng cơ thể hợp lý, tránh béo phì; tránh còi xương ở trẻ em; phát hiện sớm dị dạng xương khớp cột sống điều trị kịp thời.

Cân nặng có thể tính đơn giản bằng cách lấy số lẻ chiều cao chia 10 rồi nhân với 9. Ví dụ một người cao 160 cm thì cân nặng nên duy trì ở mức là 60:10×9=54 kg. Điều trị thoái hóa khớp gồm điều trị nội khoa, trường hợp cần thiết có thể chỉ định thay khớp gối nhân tạo, tỷ lệ thành công cao.

Theo VNE

Trước đây tôi vẫn thường xuyên tập thể dục thể thao, nhưng gần đây tôi bị viêm khớp và đã điều trị ổn định. Tôi có nên tập thể thao không thưa bác sĩ?

Võ Hùng Mạnh (Đồng Nai)

Nhiều người mắc bệnh viêm khớp thường băn khoăn về việc luyện tập thể dục thể thao sẽ làm bệnh tật của họ nặng thêm. Tuy nhiên câu trả lời hoàn toàn ngược lại rằng luyên tập thể dục thể thao có tác dụng rất tích cực cải thiện tình trạng viêm khớp vì các lý do như sau: Tập luyện giúp cải thiện vận động và giảm cứng khớp nhất là vào buổi sáng; các hoạt động nhẹ nhàng đều đặn làm giảm đau do viêm khớp; tập luyện giúp cơ bắp phát triển, dẻo dai tăng sự vững chắc giữa các khớp xương giúp người bị viêm khớp đi lại dễ dàng hơn; người bệnh viêm khớp, xương thường bị thoái hóa, nếu luyện tập tích cực sẽ giảm nguy cơ bị loãng xương; duy trì cân nặng hợp lý của cơ thể nhờ tập thể thao rất quan trọng đối với người viêm khớp; luyên tập giúp tinh thần bớt căng thẳng, giảm stress và có ích cho sức khỏe; mang lại tinh thần sảng khoái và thấy yêu đời hơn. Tóm lại, tập luyện khoa học và đều đặn rất có lợi cho sức khỏe và bệnh viêm khớp nên bạn hãy kiên trì rèn luyện để có sức khỏe tốt và đẩy lùi bệnh tật.

Rất có thể những quan niệm sai lầm hoặc ngại ngần về việc chữa bệnh thoái hoá khớp gối sẽ khiến bạn mất đi niềm vui vận động.

Thoái hóa khớp gối còn gọi là viêm xương khớp. Bệnh này nếu không được phát hiện và điều trị sớm có thể gây biến dạng khớp, cứng khớp… Có nhiều nguyên nhân và yếu tố dẫn đến thoái hoá khớp.

Theo BS. Bùi Hồng Thiên Khanh (Trưởng phân khoa Chỉnh hình, BV Đại học Y dược TPHCM): Thoái hóa khớp gối là do khớp xương bị bào mòn. Theo nghiên cứu mới đây của bác sĩ Khanh, có khoảng 20% dân số ở tuổi từ 40-50 bị thoái hóa khớp gối. Số nữ mắc bệnh này lớn gấp 2 lần nam. Trên phim X-quang có đến 50% trường hợp có hình ảnh thoái hóa xương khớp nhưng chỉ một nửa trong số này là có triệu chứng lâm sàng ở khớp và đa số (75%) là ở khớp gối.

Ảnh minh họa

3 giai đoạn của thoái hóa khớp

Và khi tuổi càng cao, lớp sụn khớp bao bọc đầu xương càng bị thoái hóa, bong giộp từng mảng, lộ phần xương ra. Khi lớp sụn này bị phá hủy, đầu xương không còn lớp đệm nữa và bắt đầu cọ sát vào nhau khi cử động. Từ đây, vô vàn triệu chứng sẽ nảy sinh như: đầu gối bị đau, sưng, hình thành gai xương và giới hạn cử động khớp.

Khi bị bệnh nặng, bệnh nhân thường có các biểu hiện như: đau khi đi lại dưới 20m, đứng đau, đau khi ngủ đêm, ngồi xổm không được, đi lên cầu thang không được do đau, cử động gấp duỗi gối nghe lạo xạo.

Thoái hóa khớp thường có ba giai đoạn chính:

1. Giai đoạn sớm là khi mặt sụn khớp bi bào mòn, viêm bao khớp.

2. Giai đoạn giữa thường biểu hiện ở việc mặt sụn bị bào mòn nhiều, có rãnh nứt, tạo gai xương ở hai rìa xương.

3. Còn giai đoạn muộn thì sụn khớp bị phá huỷ hoàn toàn, khe khớp hẹp mất xương dưới sụn làm lộ xương, gai xương rõ, viêm xơ hoá bao khớp.

Các hướng điều trị thoái hóa đốt sống

Hướng điều trị thông thường là điều chỉnh thể trọng bệnh nhân (giảm cân), vận động điều độ. Một số trường hợp có thể dùng thuốc kháng viêm giảm đau không có steroid, thuốc hỗ trợ tái tạo mặt sụn và dịch khớp (glucosamin, chondrotin, sụn cá mập) thuốc ức chế quá trình phá huỷ sụn khớp (Artreil, Artrodase…).

Nếu những biện pháp trên không đạt hiệu quả trong vòng 6 tháng, bác sĩ sẽ phẫu thuật nội soi để cắt lọc gối nhằm lấy đi các yếu tố kích thích cơ học trong khớp (chồi xương, mảnh sụn rời, sụn chêm thoái hóa).

Phẫu thuật nội soi là phương pháp ít xâm lấn và thích hợp cho những bệnh nhân bị thoái hóa khớp giai đọan sớm. Ưu điểm của phẫu thuât này là bác sĩ chỉ thực hiện hai đường rạch da nhỏ dưới 5mm nên không tàn phá cấu trúc giải phẫu mà vẫn thao tác chẩn đóan và giải quyết tốt các tổn thương trong khớp giúp phục hồi sớm. Bệnh nhân có thể xuất viện sau 12-24h, ít biến chứng nhiễm trùng khớp.

Nội soi khớp gối giúp bác sĩ quan sát rõ, từ đó việc điều trị và tiên lượng sẽ chính xác hơn. Phương pháp nội soi còn có thể giúp lấy dị vật, mài chồi xương, cắt họat mạc viêm… Với những bệnh nhân bị thoái hóa khớp gối hoặc viêm khớp dạng thấp nặng, giải pháp tốt hơn là làm phẫu thuật cắt xương sửa trục (trường hợp gối bị vẹo).

Theo Sức khỏe gia đình

Viêm xương khớp là một bệnh về khớp, thường thì ảnh hưởng tới các sụn. Trong đó vùng sụn đóng vai trò là bôi trơn bao bạo lấy các đầu xương của khớp. Cùng tìm hiểu các triệu chứng của bệnh.

Nếu như trong quá trình vận động mà vì một nguyên nhân nào đó như chấn thương hoặc làm việc quá sức và nhiều khi còn do chính quá trình thoái hóa tự nhiên làm bào mòn đi các khớp sụn đó, làm sụn vỡ và mòn đi. Gây nên hiện tượng đau nhức sưng tấy gây ra viêm xương khớp. Đối với người bị viêm khớp thường có triệu chứng đó là đau khớp và hoạt động vận động trở nên kém đi. Và cần có biện điều trị thích hợp trước khi bệnh có thể gây ra biến chứng như vôi hóa cột sống, giảm khả năng hoạt động, và nặng hơn có thể gây ra liệt.

Triệu chứng bệnh viêm khớp

Khớp gồm nhiều thành phần khác nhau: sụn khớp, bao hoạt dịch, dây chằng, cơ và gân cơ. Sụn khớp hay đầu xương bị tổn thương sẽ gây tăng ma sát hai đầu xương, dẫn đến tiến trình viêm. Viêm khớp còn do chấn thương, sử dụng quá mức ổ khớp, do bệnh lý hoặc do tuổi già (lão hoá). Hiện tượng viêm từ mức độ vi tế sẽ trở nên thấy được với những triệu chứng: sưng, đỏ, nóng, đau, cứng khớp và giới hạn biên độ hoạt động. Càng bị đau, bệnh nhân càng có khuynh hướng giới hạn cử động, cơ càng bị co rút dẫn đến cứng khớp; và vòng lẩn quẩn khiến viêm khớp nặng hơn! Điểm qua cụ thể các triệu chứng:

Đau khớp: Các cơn đau xuất hiện sau khi luyện tập, càng dần về sau, các cơn đau ngày càng nhiều hơn, thậm chí ngay cả khi nghỉ ngơi. Khó ngủ được về đêm khi các cơn đau có tần xuất lớn .

Cứng khớp: Khi bị viêm khớp, lúc thức dậy vào sáng sớm thường rất khó chịu. Các khớp sẽ cứng dần và có tiếng kêu rắc rắc cho đến khi bạn vận động. Bạn cũng có thể bị cứng khớp khi đang ngồi.

Các cơ bắp yếu dần đi: Các cơ quanh khớp sẽ ngày càng trở nên yếu hơn, đặc biệt là các cơ quanh đầu gối.

Sưng tấy: Viêm khớp có thể gây ra sưng tấy quanh các khớp khiến chúng ta có cảm giác đau khi chạm vào và đau nhức, đặc biệt vào ban đêm

Khó hoặc mất vận động: càng về sau các khớp bị tổn thương sẽ bị mất vận động, sưng, đỏ, và viêm nóng thường xuyên.

Biến dạng khớp: sẽ xảy ra khi mà một bên khớp bị mài mòn và xập xuống..

Tiếng kêu từ các khớp: Bình thường chúng ta có thể nghe thấy tiếng kêu rắc rắc khi bẻ các khớp. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bạn sẽ không có cảm giác đau nhưng không có nghĩa là khớp hoàn toàn bình thường

Biện pháp điều trị bệnh xương khớp

Mục tiêu chính của điều trị là giảm đau, gia tăng tầm độ hoạt động khớp, cải thiện sức chịu lực của khớp và sức cơ quanh ổ khớp, phòng ngừa bệnh tiến triển nặng gây biến dạng khớp. Mục tiêu đề ra còn tuỳ thuộc yêu cầu của từng bệnh nhân.

Có nhiều chọn lựa trong phương pháp điều trị, hoặc riêng rẽ hoặc phối hợp: điều trị bảo tồn (nằm nghỉ, thuốc men, tập luyện nhẹ nhàng, giảm trọng lượng, vận động trị liệu hay hướng nghiệp trị liệu…), phẫu thuật. Kế hoạch điều trị cần kết hợp các biện pháp khác: thay đổi thói quen sinh hoạt để cải thiện toàn diện sức khoẻ, tập luyện hàng ngày; sử dụng thuốc…

Một trong những biện pháp hữu hiệu giúp giảm đau trong viêm khớp là giảm cân. Mập quá cơ thể sẽ tăng lực chịu đựng lên các khớp, đặc biệt với những bệnh nhân thoái hoá khớp. Vì vậy cần thực hiện chế độ dinh dưỡng hợp lý, giữ trọng lượng lý tưởng, giúp khớp viêm tránh tổn thương thêm. Bỏ thuốc lá cũng là một yêu cầu đối với bệnh nhân viêm khớp. Phụ nữ hút thuốc có nguy cơ tăng bệnh viêm khớp dạng thấp gấp hai lần người khác.

Tập luyện là một bước quan trọng giúp duy trì chất lượng cuộc sống tốt hơn để có thể sống chung với viêm khớp. Cần tôn trọng nguyên tắc tập không đau. Các bài tập tuỳ theo từng khớp đau. Bệnh nhân nên thảo luận với bác sĩ hay kỹ thuật viên phục hồi chức năng về nội dung tập luyện. Chỉ nên tự tập khi đã có sự hướng dẫn và quen với các thao tác tập. Các trợ cụ tập có thể hữu ích dưới sự hướng dẫn chuyên môn.

Viêm khớp dạng thấp là viêm khớp kèm theo sự hiện diện của yếu tố “thấp” trong máu (RF). RF là một kháng thể tự sinh, được sản xuất bởi hệ thống miễn dịch của cơ thể. Kháng thể tự sinh tấn công các mô của chính mình bởi nhận định nhầm lẫn các mô là “ngoại lai”.

Viêm khớp dạng thấp là một trong các bệnh viêm khớp mạn tính thường gặp nhất ở nước ta cũng như trên thế giới. Đây là bệnh tự miễn khá điển hình dưới dạng viêm mãn tính ở nhiều khớp của tay, chân.

Biểu hiện của bệnh này khá đặc trưng như sưng khớp, đau khớp, cứng khớp buổi sáng, thường đối xứng hai bên. Các biểu hiện toàn thân đôi có thể gặp như mệt mỏi, xanh xao, sốt, gầy sút, có thể đi kèm với tổn thương các cơ quan khác.

Sự biến dạng khớp làm mất chức năng hoạt động của tay, chân

Nhóm triệu chứng của bệnh viêm khớp dạng thấp rất đa dạng, trong đó bao gồm các triệu chứng của viêm khớp, triệu chứng toàn thân và triệu chứng ở các cơ quan khác.

Triệu chứng của viêm khớp gồm:

– Cứng khớp: Làm hạn chế sự vận động của các khớp. Xuất hiện vào buổi sáng sau khi ngủ dậy, thường kéo dài trên một giờ trước khi cảm thấy các khớp mềm ra.

– Sưng khớp: Có thể tụ dịch nhiều hoặc chỉ sưng phù lên.

– Nóng da: Vùng da của khớp viêm có thể ấm hơn vùng da xung quanh.

– Đỏ: Da vùng khớp viêm có thể có màu hồng nhạt, đỏ hơn so với vùng da xung quanh.

– Đau: Hiện tượng viêm làm cho các khớp trở nên nhạy cảm hơn, căng hơn, từ đó gây ra đau các khớp bị viêm.

Các triệu chứng toàn thân gồm:

– Mệt mỏi, trì trệ, suy nhược.

– Chán ăn, có thể dẫn đến sụt cân.

– Đau nhức mỏi cơ toàn thân.

Triệu chứng ở các cơ quan khác:

– Xuất hiện”nốt thấp”là những hạt hay cục nổi lên khỏi mặt da, chắc, không đau, không di động, dính vào nền xương ở dưới, đường kính 5 đến 20 mm, ở khớp khuỷu, đôi khi rất đau.

– Người bệnh có thể bị viêm màng phổi không triệu chứng. Trong trường hợp nhịp thở ngắn lại thì cần phải điều trị.

– Có thể ảnh hưởng lên thanh quản gây khàn giọng.

– Người bệnh có thể bị viêm màng ngoài tim, thường không có triệu chứng, nhưng khi có triệu chứng sẽ khiến nhịp thở ngắn lại hoặc đau ngực. Người bệnh viêm khớp dạng thấp dễ bị tắc nghẽn động mạch tim, gây đau ngực hoặc nhồi máu cơ tim.

– Khoảng dưới 5% số người bệnh viêm khớp dạng thấp có triệu chứng ở mắt bao gồm mắt đỏ, đau mắt hoặc khô mắt.

Hiện tượng viêm gây hủy khớp, tạo tiền đề cho biến dạng khớp.

Viêm khớp dạng thấp không phải bệnh gây chết người nhưng nó có thể làm giảm tuổi thọ. Việc điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp làm chậm đi diễn tiến của bệnh, từ đó không xảy ra các biến dạng ban đầu của khớp bằng cách làm giảm hiện tượng viêm. Nếu đã có các biến dạng của khớp hoặc dây chằng thì những biến dạng này sẽ tồn tại vĩnh viễn.

Theo TS.BS Võ Xuân Sơn – VnExpress