Người chơi các môn thể thao dùng đầu và cổ nhiều như xiếc, bóng đá, võ thuật… dễ bị chấn thương cột sống cổ.

Chấn thương là điều khó tránh khỏi khi luyện tập thể dục thể thao, nhất là với vận động viên chuyên nghiệp. Theo bác sĩ Paul D’Alfonso, Giám đốc Trung tâm chăm sóc sức khỏe Maple Healthcare TP HCM, nghiên cứu cho thấy người chơi các môn sử dụng đầu và cổ nhiều như xiếc, bóng đá, võ thuật…, tỷ lệ bị chấn thương nghiêm trọng khá cao. Những thương tổn này nếu không khắc phục ngay có nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng vận động và sự nghiệp, có người phải ngồi xe lăn suốt quãng đời còn lại.

Vận động viên chuyên nghiệp dễ bị chấn thương cổ nghiêm trọng là do chế độ tập luyện nghiêm khắc với cường độ cao trong nhiều năm gây nhiều tổn thương và sức ép lên vùng cột sống cổ. Hơn nữa vì đam mê thành tích, đôi khi họ không chú ý quy định về an toàn nên dễ dẫn đến các chấn thương. Tai nạn nhiều lần khiến cổ mất dần đường cong sinh lý vốn có, các đốt xương cổ di chuyển lệch hướng để thích ứng với tổn thương và hoạt động luyện tập. Tình trạng này kéo dài gây thoát vị đĩa đệm, lồi đĩa đệm, thoái hóa, đảo ngược độ ưỡn cột sống cổ…

Cột sống cổ bình thường (trái) và cột sống cổ bị đảo ngược độ ưỡn (phải).

Theo bác sĩ Paul, dây thần kinh và tủy sống ở cổ rất quan trọng vì chúng nối trực tiếp với não bộ. Bất kỳ sai lệch hoặc tổn thương nào lên khu vực này đều có thể ảnh hưởng xấu đến toàn bộ cơ thể. Nếu không được phát hiện và chữa trị sớm, các vấn đề trên sẽ tiến triển rất nhanh, từ đau nhức, tê mỏi thông thường đến hạn chế khả năng vận động, thậm chí bại liệt.

Để khắc phục các chứng bệnh về cột sống cổ, bác sĩ Paul cho rằng điều quan trọng là phát hiện và điều trị kịp thời, khi tình trạng chưa quá tệ. Người bệnh nên đến gặp bác sĩ để được tư vấn phương pháp điều trị phù hợp nhằm phục hồi lại đường cong sinh lý tự nhiên của cổ. Một số phương pháp điều trị như vật lý trị liệu kết hợp trị liệu thần kinh cột sống, người bệnh thay đổi thói quen sinh hoạt, giảm cường độ tập luyện, áp dụng chế độ ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý. Việc điều trị cần nhiều thời gian, có thể từ vài tháng đến một năm mới phục hồi.

Ngoài ra bệnh nhân có thể dùng thuốc hoặc phẫu thuật tùy vào tình trạng bệnh nặng hay nhẹ. Thuốc giảm đau giúp giải quyết các cơn đau tức thời, nhưng nên cân nhắc khi sử dụng lâu dài vì có nhiều tác dụng phụ và gây hại cho gan, thận. Phẫu thuật là biện pháp can thiệp sau cùng khi các vấn đề của cột sống cổ quá nghiêm trọng. Tuy nhiên cần thận trọng khi lựa chọn phẫu thuật bởi có thể làm tình trạng bệnh xấu đi nếu cơ thể không thích ứng với dị vật được lắp ghép vào, thời gian hồi phục lâu, nguy cơ biến chứng, nhiễm trùng cao. Vận động viên sau khi phẫu thuật phải từ bỏ con đường thể thao chuyên nghiệp vì cơ thể rất khó phục hồi tầm vận động và chức năng như ban đầu.

Chuyện đau lưng, mỏi gối, loãng xương… giờ không còn là nỗi phiền toái chỉ của riêng người già nữa

Do thỉnh thoảng vẫn lên võ đường luyện tập, anh T.V.G (25 tuổi) cứ ngỡ cơn đau dai dẳng ở lưng mình là do một chấn thương thể thao thông thường nào đó. Tuy nhiên, trong một lần bị đau dữ dội suốt 2 tuần, anh đi khám và bất ngờ biết rằng một đốt sống lưng của mình đã có dấu hiệu xẹp.

Bệnh lý đa dạng

Nguyên nhân ban đầu có thể là chấn thương thật nhưng không quá nặng nên G. vẫn sinh hoạt bình thường. Thế nhưng, sau này, anh kiếm được việc làm ở một quán cà phê, thường xuyên đứng rất lâu trong tư thế cúi người pha chế nên bắt đầu đau lại. Cuộc sống sinh viên thiếu thốn nhiều thứ, ăn thiếu chất cũng khiến anh thiếu canxi khá nặng. Tất cả “cộng dồn” lại thành cơn đau hành hạ bệnh nhân.

Mới 27 tuổi đã phải chịu đựng cảm giác thường xuyên nhức mỏi ở vai gáy, lưng, đầu gối khá lâu, chị V.T.T.A nghĩ là do ngồi một chỗ nhiều nên không chú ý lắm. Trong một lần đưa mẹ đi khám bệnh ở Bệnh viện (BV) ĐH Y Dược (TP HCM), chị tiện thể kiểm tra sức khỏe thì bị chẩn đoán loãng xương. “Tôi tưởng chỉ có người ở tuổi mẹ mình mới bị chứ!” – chị chia sẻ trên mạng xã hội.

Sau khi đi khám, xét nghiệm ở nhiều nơi, A. tình cờ được một nữ bác sĩ (BS) phát hiện ra vấn đề khi biết chị đã ăn kiêng kham khổ suốt 2 năm với quyết tâm lấy lại vóc dáng vì thừa cân. Mỗi bữa ăn, chị không động đũa vào chút thịt, cá nào, chỉ dùng ít cơm với rau luộc hoặc xào thật lạt cùng thật nhiều nước ép. Lý do chị vẫn chưa xuống cân được là nhiều khi đói quá nên… ăn thêm đồ ngọt.

Dùng thức ăn nhanh, làm việc lâu trước máy tính… là những nguyên nhân khiến giới trẻ dễ mắc các bệnh về xương khớpẢnh: HOÀNG TRIỀU

Khi bị xác định loãng xương, chị A. đã mua canxi về uống bổ sung. Dù vậy, chế độ ăn thiếu protein, việc che kín cơ thể khi ra đường vì sợ nắng đen da, công việc chủ yếu chỉ ngồi trước máy tính, không vận động… khiến những viên canxi chị uống vào cũng như không. Bởi lẽ, muốn canxi được hấp thụ thì cần có chế độ vận động hợp lý, chế độ ăn đủ protein và vitamin D được tổng hợp khi cơ thể tiếp xúc với nắng. Cộng với một số vấn đề về chuyển hóa không được tốt, chị đã bị loãng xương dù độ tuổi còn rất trẻ.

BS chuyên khoa II Vương Hữu Định, Trưởng Khoa Chấn thương Chỉnh hình BV Đa khoa Vạn Hạnh (TP HCM), cho biết ông gặp khá nhiều người trẻ tuổi đến khám vì các bệnh lý xương khớp (nhiều nhất là gút), bệnh do chấn thương không được xử lý đúng và nhóm bệnh do công việc văn phòng. “Đáng chú ý nhất là gút. Chế độ dinh dưỡng nhiều protein và lạm dụng bia, rượu rõ ràng là những yếu tố tác động lớn, bên cạnh đó còn do rối loạn chuyển hóa protein mà nguyên nhân cụ thể vẫn chưa rõ ràng” – BS Định lưu ý.

Theo TS-BS Nguyễn Tiến Lý, Phó Giám đốc BV Chỉnh hình và Phục hồi chức năng TP HCM, ông cũng gặp khá nhiều bệnh nhân trẻ mắc các bệnh lý về xương khớp tưởng đâu chỉ làm khổ người già. Trong đó, phải kể đến nhóm bệnh cột sống thắt lưng, cột sống cổ, thoái hóa xương khớp sớm.

Nhiều yếu tố tác động

Theo BS Lý, nhiều người cho rằng dễ mắc bệnh xương khớp là do ăn thiếu canxi, thiếu vận động nhưng thực tế, nguyên nhân khiến hệ xương khớp “trục trặc sớm” lại gồm nhiều yếu tố phức tạp hơn. Về chế độ ăn, thực phẩm mặn quá hay ngọt quá (thường gặp trong các suất ăn nhanh) làm rối loạn chuyển hóa, ảnh hưởng đến xương khớp. Ít uống nước, ít ăn rau cũng tác hại không kém. Ngoài ra, ai hay thức khuya, dậy muộn khiến nhịp sinh học bị tác động thì xương khớp cũng khó khỏe mạnh chứ không riêng gì người ít vận động.

BS Định lưu ý nhóm người thường xuyên tiếp xúc máy tính cũng dễ bị đau lưng, đau cột sống, hội chứng ống cổ tay (phổ biến nhất ở bên tay dùng chuột)… Ngồi mãi một tư thế thì một số vùng cơ thể, chẳng hạn lưng, bị thiếu máu tưới, thiếu ôxy, gây viêm cơ, sưng đau. Người bị đau lại hay ngồi nhiều, kém vận động và thế là nhiều trường hợp cứ như cái vòng luẩn quẩn.

Các BS khuyên rằng nếu những căn bệnh này tìm đến bạn quá sớm, nhất là nhóm ở độ tuổi 20-30, thì nên giải quyết ngay. Một khi đã mắc các bệnh này từ trẻ mà không can thiệp đúng, để bệnh càng leo thang theo tuổi đời thì chất lượng sống của bệnh nhân từ lứa tuổi trung niên trở lên sẽ giảm đáng kể.

Ngồi một chỗ cũng cần nghỉ ngơi

Theo BS Vương Hữu Định, nhóm người làm việc văn phòng dù ngồi một chỗ cũng nên có thời gian nghỉ ngơi sau những phút căng thẳng vì dán mắt trên màn hình vi tính. Tốt nhất là cứ sau 1 giờ làm việc nên có 5 phút thư giãn. Trong 5 phút này, hãy ngả lưng ra sau, ưỡn bụng để giúp tăng tuần hoàn ở vùng lưng, đồng thời vận động nhẹ nhàng tay, chân…

Theo SKDS

Cách đây một năm tôi hay bị đau nửa đầu bên phải, tê, nhức vai phải và lan xuống cánh tay. Cách đây mấy hôm tôi đi xoa bóp, bấm huyệt, khi bấm xong, về nhà tôi bị đau khủng khiếp ở cổ, ngủ dậy có cảm giác cứng cổ, phải xoay nhẹ nhàng từ từ, một lúc mới vận động được, nhưng đau đớn suốt ngày!

Tôi đi chụp cộng hưởng từ tại 107 Tôn Đức Thắng( Đống Đa, Hà nội) , BS bảo tôi bị phồng nhẹ đĩa đệm! Nhưng tôi vẫn ko yên tâm kết luận của BS! Vì tôi đau rất nhiều, đau đầu liên tục mà BS bảo phồng nhẹ! Vậy mong BS tư vấn giúp tình trạng của tôi được không ạ! Tôi xin cám ơn! (Nguyễn Phương Chi)

Chào bạn,

Phồng nhẹ đĩa đệm từ chuyên môn y học gọi thoát vị đĩa đệm. Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ là nguyên nhân gây đau vùng cổ vai, lan xuống cánh tay và là nguyên nhân gây thiểu năng tuần hoàn não dẫn tới đau nửa đầu nơi thần kinh và mạch máu chi phối (gọi là hội chứng thiểu năng tuần hoàn hệ động mạch sống – nền)

Bao gồm các triệu chứng ù tai, giảm thính lực tạm thời, chóng mặt, mất thăng bằng, ám điểm, mệt mỏi, trường hợp nặng có thể xuất hiện cơn sụp đổ, kèm theo mất ý thức hoặc không mất ý thức và đau đầu. Tùy vị trí thoát vị ở đốt cổ nào vùng rễ thần kinh chi phối mà biểu hiện đau sẽ khác nhau. Việc chẩn đoán chính xác bằng chụp cộng hưởng từ kết hợp thăm khám trên lâm sàng

Trường hợp của bác sau khi xoa bóp thấy đau tăng bác nên nghỉ ngơi tại giường để theo dõi nếu không bớt cần khám và điều trị ở chuyên khoa cột sống. Ở Hà Nội bác nên đến khám tại BV Việt Đức hoặc BV Quân y 103, BV TW quân đội 108… Về điều trị: cần bất động: 5 – 7 ngày đầu đối với những trường hợp cấp tính; tránh những động tác làm bệnh nặng thêm, tăng cường nằm nghỉ tại giường khi đau nhiều. Bất động cột sống cổ bằng đai cổ (neck collar) hoặc đai quấn để cố định cổ trong tư thế sinh lý.

Kết hợp các thuốc giảm đau, chống viêm. Thuốc chống viêm steroid và không steroid, thuốc giãn cơ, vitamin nhóm B liều cao, phóng bế tại chỗ và cơ thang trước làm giảm co cứng cơ do đau và chống phù nề rễ thần kinh.

Vật lý trị liệu: tia hồng ngoại, điện phân, điện xung, tắm nóng tác dụng làm giảm co cứng cơ, giảm phù nề rễ thần kinh, thay đổi vận mạch ở rễ tủy. Nếu việc điều trị nội khoa không kết quả có thể phải can thiệp ngoại khoa.

Theo SKDS