Cây rau răm chắc hẳn không phải là loại cây xa lạ với người Việt Nam chúng ta, cây rau răm được sử dụng làm gia vị cho các món ăn có thịt vịt, thịt gà hoặc cháo vịt, cháo gà, bởi tính cay và vị bùi của rau răm rất hợp với những món ăn này.

Không những vậy, trong Đông y cây rau răm còn là bài thuốc quý chữa được nhiều bệnh. Sau đây là 6 tác dụng của cây rau răm được sử dụng trong chữa bệnh dân gian.

Người Campuchia còn dùng nó để chữa thông tiểu, chống nôn và sốt. Bởi dễ ứng dụng trong đời sống, thầy thuốc Đông y khuyên mỗi gia đình nên trồng một đám nhỏ trong vườn nơi gần nước để tiện sử dụng.

Trong Đông y, rau răm được dùng để chữa nhiều bệnh như:

1. Đầy hơi, chướng bụng, tiêu hóa kém: Dùng một nắm rau răm rửa sạch, giã nhỏ vắt lấy nước uống. Bã đem xoa vào bụng (xoa tập trung vào vùng rốn).

2. Cảm cúm, hắt hơi, sổ mũi: Rau răm một nắm, gừng sống 3 lát. Hai thứ giã nhỏ vắt lấy nước uống. Hoặc rau răm 20g, tía tô 20g, kinh giới 16g, xương bồ 16g, xuyên khung 10g, bạch chỉ 10g, kiện 10g. Sắc uống.

3. Chữa rắn cắn: Rau răm một nắm giã nhỏ vắt lấy nước cho nhân uống. Bã đắp vào nơi vết cắn băng lại (cần làm sớm thì có kết quả tốt) và cần đưa ngay người bị rắn cắn đến cơ sở y tế.

4. Đau bụng tiêu chảy do nhiễm lạnh: Rau răm (khô) 16g, bạch truật 12g, kinh giới 16g, lương khương 12g, quế 10g, gừng nướng 4g. Đổ nước 2 bát, sắc còn 1 bát. Chia 2 lần uống trong ngày.

5. Nước ăn chân: Rau răm giã nhỏ đắp vào nơi bị tổn thương. Hoặc giã nhỏ lấy nước cốt chấm vào nơi bị đau. Ngày 2 lần (giữ cho vết thương được khô ráo để chống bội nhiễm).

6. Mụn nhọt đang ở giai đoạn sưng nóng: Rau răm một nắm, muối vài hạt. Hai thứ giã nhỏ, đắp vào nhọt băng lại. Ngày thay thuốc 1 lần. Phương pháp này dùng cho tất cả các trường hợp mụn nhọt, áp-xe đang ở giai đoạn đầu. Tác dụng chống viêm, hoạt huyết, tiêu độc.

Lưu ý khi sử dụng rau răm:

– Rau răm có nhiều công dụng tốt nhưng phụ nữ không nên ăn rau răm trong kỳ kinh nguyệt dễ gây rong huyết, phụ nữ mang thai ăn rau răm dễ gây sẩy thai.

– Người máu nóng, suy nhược không nên ăn rau răm.

– Rau răm không độc nhưng không nên sử ăn thường xuyên vì có tính nóng, dễ sinh nhiệt.

Trong đông y, rau răm có tác dụng kích thích tiêu hóa, hoạt huyết tiêu độc. Rau răm thích ẩm, chịu nóng và có thể sống trong môi trường ngập nước. Rau dễ trồng đến mức tồn tại gần như hoang dại bởi có khả năng mọc chồi gốc và chồi thân khỏe.

Ít người biết rau răm ra hoa kết quả hằng năm trên những cây không bị cắt, hái ngọn thường xuyên. Cành và lá rau răm vừa là rau quen, vừa là dược liệu quý. Loại rau răm tươi, thân đỏ hơi ngả tím hay được sử dụng để làm thuốc.

Rau răm có vị cay nồng, mùi thơm hắc, tính ấm. Tác dụng của rau răm khi ăn sống thì ấm bụng, tiêu thực, sát trùng, tán hàn. Rau răm làm sáng mắt, ích trí, mạnh gân cốt. Ăn rau răm nhiều sinh nóng rét, giảm tinh khí, thương tổn đến tủy, suy yếu tình dục. Phụ nữ những ngày thấy tháng (kinh nguyệt) không nên ăn rau răm dễ bị rong huyết.

Công dụng chữa bệnh của rau răm trong đông y:
– Đầy hơi trướng bụng, tiêu hoá kém: Dùng một nắm rau răm rửa sạch giã nhỏ vắt lấy nước uống. Bã đem xoa vào bụng (xoa tập trung vào vùng rốn).

– Cảm cúm: Rau răm một nắm, gừng sống 3 lát. Hai thứ giã nhỏ vắt lấy nước uống. Hoặc rau răm 20g, tía tô 20g, kinh giới 16g, xương bồ 16g, xuyên khung 10g, bạch chỉ 10g. Kiện 10g. Sắc uống.

– Mùa hè say nắng: Giã rau răm tươi, vắt cốt đun sôi uống.

– Chữa kém ăn: Rau răm dùng theo gia vị hoặc sử dụng cả cây 10-20 g sắc uống sau bữa ăn.

– Chữa đau bụng, đầy hơi, lạnh bụng, nôn mửa, say nắng, khát nước: Lấy nước ép rau răm tươi thân đỏ 25-30 ml/lần/ngày, uống 2 lần.

– Chữa hắc lào, ghẻ lở, sâu quảng: Rau răm toàn cây ngâm rượu. Lấy rượu đó bôi hoặc giã nát xát, còn bã đắp rồi băng lại.

– Chữa bỗng dưng đau tim không chịu nổi: Dùng rễ rau răm 50 g sắc rồi chế thêm một chén rượu vào uống, mỗi lần 1 chén.

– Chữa tê bại, vết thương bầm tím sưng đau: Rau răm tươi giã nát trộn với long não hoặc dầu long não, xoa hoặc băng vào các nơi tê đau.

– Chữa rắn cắn: Rau rắm một nắm giã nhỏ vắt lấy nước cho nạn nhân uống. Bã đắp vào nơi vết cắm băng lại (cần làm sớm thì có kết quả tốt).

– Nước ăn chân: Rau răm giã nhỏ đắp vào nơi bị tổn thương. Hoặc giã nhỏ lấy nước cốt chấm vào nơi bị đau. Ngày 2 lần (giữ cho vết thương được khô ráo để chống bội nhiễm).

Lưu ý: Tuy nhiên, ăn rau răm nhiều sinh nóng rét, giảm tinh khí, thương tổn đến tủy, suy yếu. Phụ nữ những ngày có kinh nguyệt không nên ăn rau răm vì dễ bị rong huyết. Rau răm không độc nhưng nếu dùng thường xuyên với số lượng nhiều sẽ làm giảm nhu càu cả ở đàn ông lẫn đàn bà, phụ nữ có thể trở nên vô kinh. Do vậy, người tu hành thường sử dụng rau răm để tránh những cơn bốc dương.

Mô tả

Là loại cây thảo mộc lâu năm, có thân mọc bò ở gốc và rễ mọc ra từ các đốt, có từng phần thân mọc đứng lên cao chừng 35-40cm. Toàn thân cây, rễ và lá đều có mùi thơm đặc biệt dễ chịu. Lá mọc so le, có hình trứng mác, nhọn ở chóp lá, cuống lá ngắn. Bẹ chìa ngắn ôm lấy thân, trên bề mặt có nhiều gân chạy song song, dài khỏi bẹ chìa thành những sợi dài.

Hoa mọc thành bông dài, hẹp và mảnh, đơn độc hoặc xếp thành đôi hoặc thành chùm có ít nhánh. Quả nhỏ, 2 đầu nhọn, 3 cạnh, nhẵn và bóng.

Phân bố và thu hái

Rau răm được trồng phổ biến ở khắp cả nước để dùng lagm gia vị. Thường được hái tươi khi dùng.

Thành phần hóa học

Lá răm có tinh dầu vàng nhạt, mùi thơm mát dễ chịu. Trong tinh dầu có chứa các andehid chuỗi dài như deanal (28%), dodecanal (44%), decanol (11%) và sesquiterpene chiếm khoảng 15%.

Trong đông y, rau răm có vị cay nồng, tính ấm , mùi thơm hắc, có tác dụng kích thích tiêu hóa, tiêu thực, sát trùng.

Tác dụng và một số bài thuốc chữa bệnh từ rau răm

1. Chữa rắn cắn: Lấy rau răm rửa sạch, giã nát vắt lấy nước uống, bã đắp vào vết cắn. Trước khi áp dụng nên cố định phần trên vết cắn và làm càng sớm thì mới có kết quả tốt.

2. Chữa cảm cúm, sổ mũi: Lấy 1 nắm rau răm, rửa sạch giã cùng 3 lát gừng tươi, thêm nước, lọc lấy nước uống. Hoặc dùng 20g rau răm, 20g kinh giới, 20g tía tô, 16g xương bồ, 10g kiện, 10g xuyên khung, 10g bạch chỉ, cho tất cả sắc lấy nước uống 2 lần trong ngày.

3. Chữa đầy bụng, trướng bụng: Dùng 1 nắm rau răm rửa sạch, giã nát vắt lấy nước uống, còn dùng bã xoa vào vùng quanh rốn.

4. Chữa đau bụng tiêu chảy do nhiễm lạnh: Lấy 16g rau răm khô, 16g kinh giới, 12g bạch truật, 12g lương khương, 10g quế, 4g gừng nướng. Tất cả cho đun cùng 2 bát nước cho đến khi còn 1 bát, chia uống 2 lần trong ngày.

5. Trị nước ăn chân: Rau răm rửa sạch, giã nát lấy bã đắp chỗ bị đau hoặc giã vắt lấy nước cốt chấm vào, ngày làm 2 lần, hạn chế vết thương tiếp xúc với nước.

6. Chữa hắc lào, ghẻ lở: Lấy toàn cây rau răm ngâm với rượu trắng, lấy rượu đó bôi hoặc giã nát bã đắp vào rồi băng lại.

7. Chữa vết thương bị bầm tím sưng đau: Lấy 1 nắm rau răm rửa sạch, giã nát trộn cùng long não hoặc đầu long não, xoa vào vết thương và băng cố định.

8. Trị mụn nhọn giai đoạn sưng nóng: Lấy 1 nắm rau răm rửa sạch giã nát cùng một chút muối rồi đắp bã vào nhọt, dùng băng cố định, ngày thay 1 lần, có tác dụng chống viêm, tiêu độc.

9. Hiện tượng bỗng dung đau tim không chịu nổi: Lấy 50g rễ cây rau răm sắc lấy nước rồi thêm 1 chén rượu vào uống cùng, mỗi lần 1 chén.

10. Bị say nắng trong tình trạng nửa tỉnh nửa mê: Lấy 30g rau răm, 20g sâm bố chính tẩm nước gừng, 16g rễ đinh lăng, 10g mạch môn, tất cả đem sao vàn, cho vào sắc cùng 600ml cho đến khi còn 200ml, chia 2 lần uống trong ngày.

11. Se khít lỗ chân lông: Lấy 1 nắm rau răm giã nhuyễn hoặc xay nhuyễn cùng một chút muối, lọc lấy nước cốt. Mặt sau khi rửa sạch với nước ấm, dùng tay thoa đều nước lên trên mặt và để tự khô. Sau 2 tiếng, rửa sạch mặt với nước lạnh.

Lưu ý

– Rau răm còn được dùng để ăn kèm với các món ăn khác như trứng vịt lộn, kho cá kèo, ăn kèm với hải sản, canh ngao chua,….

– Rau răm không độc nhưng nếu ăn quá nhiều và thường xuyên cũng sẽ có những tác hại đối với sức khỏe:

– Làm giảm tinh khế, gây thương tổn đến tùy, giảm chức năng sinh lý, nam giới kém cường dương, giảm ham muốn, phụ nữ dễ bị mất chu kỳ kinh nguyệt.
– Đối với những ngày đen đỏ, phụ nữ nên hạn chế ăn rau răm vì có thể bị rong huyết.
– Rau răm có khả năng gây sảy thai, nên phụ nữ đang mang thai không nên ăn rau răm.
– Vì có tính nóng nên những người máu nóng, gầy ốm cũng nên hạn chế ăn rau này.
Những bài thuốc trên chỉ mang tính chất tham khảo, người bệnh nên hỏi ý kiến của thầy thuốc trước khi áp dụng.