Bất kỳ ai cũng có thể mắc giun sán. Giun sán có rất nhiều loại chẳng hạn như sán lá gan lớn, giun đầu gai, giun lươn, giun đũa chó/mèo, sán máng, sán gạo heo… Chúng có thể ký sinh ở nhiều bộ phận khác nhau trong cơ thể như não, cơ, gan… gây nên những mối nguy hiểm cho sức khỏe.

Để loại bỏ giun sán, mọi người cần phải tẩy giun sán định kỳ 6 tháng/ lần. Bên cạnh đó, có thể áp dụng một số vật liệu rẻ tiền để trị giun sán không cần dùng thuốc:

Dùng quả nhót

Trong Đông Y, quả nhót có vị chua, chát, tính bình, vào các kinh phế đại tràng có tác dụng chỉ ho, trừ đờm, bình suyễn, chỉ tả.

BS Hoàng Xuân Đại (nguyên BS bệnh viện 103) cho biết, quả nhót chứa rất nhiều chất dinh dưỡng, được dùng để nấu canh chua, vị thơm; quả nhót xanh, thái ngang dày 3 – 5mm, phơi hoặc sấy khô để làm thuốc. Nhân hạt nhót có tác dụng sát khuẩn, trị giun sán. Liều dùng hằng ngày với quả 8 – 12g (5 – 7 quả khô), lá tươi 20 – 30g, lá và rễ (khô) 12 – 16g. Dùng ngoài dưới dạng nước tắm, rửa mụn nhọt, không kể liều lượng.

Quả nhót cũng còn có nhiều công dụng khác như trị ho, nhiều đờm, hen suyễn. Sao vàng lá nhót 16g, lá táo 12g, hạt cải củ, hạt cải bẹ, mỗi thứ 6g giã nát tất cả các nguyên liệu trên rồi gói vào miếng vải sạch, cho vào sắc nước. Hoặc lá nhót dùng tươi hay sấy khô chữa lỵ, cảm sốt, hen xuyễn, nhiều đờm với liều 6 -10g mỗi ngày, dưới dạng bột hay thuốc sắc…

Hạt bí ngô

Hạt bí ngô có chứa các hoạt chất có tác dụng loại bỏ các ký sinh trùng như giun, sán vô cùng hiệu quả mà an toàn. Theo lương y đa khoa Vũ Quốc Trung, hạt bí ngô dùng để trị giun sán có thể dùng theo cách: Người lớn dùng 300g hạt để cả vỏ, trẻ con dưới 5 tuổi dùng 50-70g, 5-7 tuổi dùng 100g, 7-10 tuổi dùng 150g hạt giã nát, thêm nước rồi đun cách thủy trong 2 tiếng. Uống hết trong vòng 20-30 phút vào lúc đói, 2 tiếng sau uống một liều thuốc muối nhẹ (30g magiê sunfat).

Tẩy giun đũa, có thể rang hạt bí, ăn vào sáng sớm, lúc đói. Trẻ em mỗi lần ăn từ 30-50 g, người lớn từ 60 g. Hoặc có thể bóc hết vỏ cứng của hạt bí ngô. Người lớn dùng 100g nhân giã nhỏ, thêm vào 50-100 g mật/si rô/đường và trộn đều rồi ăn hết lúc đói. Trẻ dưới 3 tuổi ăn 30g, 5-7 tuổi ăn 50g, 7-10 tuổi ăn 75g. Nên ăn khi đói để có kết quả tốt nhất.

Rau sam

Rau sam tác dụng giải nhiệt, mát gan mà còn có công dụng tẩy giun tốt. Bạn chỉ cần lấy một nắm rau sam, rửa sạch, giã nát chắt lấy nước để uống, uống liền trong 3-5 ngày. Đặc biệt với những trẻ nhỏ bị nhiễm giun, mẹ chỉ cần rửa sạch 50 g rau sam tươi thêm một ít muối sau đó giã nát chắt lấy nước cho uống. Mẹ có thể cho thêm ít đường để cho bé dễ uống.

Hạt cau

Trong y học cổ truyền, hạt cau có vị đắng, chát, tính ôn, vào các kinh tỳ, vị, đại tràng có tác dụng diệt trùng, tiêu tích, hành khí, lợi thủy. Hạt cau và hoạt chất arecolin (hoạt chất chính trong hạt cau) thường được dùng làm thuốc trị bệnh giun.

Nước hạt cau dùng phối hợp với hạt bí ngô làm thuốc diệt sán rất tốt.

Theo đó dùng 60-120g hạt bí ngô cả vỏ ăn vào lúc đói sáng sớm. Hai tiếng sau uống nước sắc hạt cau với liều trẻ con 10 tuổi trở xuống uống 30g, phụ nữ và đàn ông gầy nhỏ uống 50-60g, người to mập 80g). Nửa giờ sau khi uống hạt cau sẽ uống một liều thuốc tẩy nhẹ 30g magiê sunfat. Trục giun đũa dùng 21 hạt cau tán mịn, nhịn ăn, chia uống làm 2 đến 3 lần trong một ngày với nước sắc vỏ quả cau.

Sử quân tử

Cây sử quân tử vẫn được dùng làm cảnh trong nhà

Sử quân tử còn được gọi là cây quả giun, quả nấc vẫn được nhiều người sử dụng làm cây cảnh ở trong nhà. Loại cây này có vị ngọt, tính ôn; vào kinh tỳ và vị có tác dụng trị giun sán, kiện tỳ. Kinh nghiệm dân gian dùng chữa giun đũa với liều 3 – 5 nhân hạt với trẻ em; 10 nhân hạt với người lớn, tối đa không quá 20g. Ăn trước khi đi ngủ, mỗi ngày 1 lần, ăn liền trong 3 ngày.

Có thể dùng riêng hoặc kết hợp với các thuốc khác có tác dụng trừ giun như hạt cau, đại hoàng. Trị giun kim, ngứa hậu môn, đại tiện táo dùng sử quân tử nhục 8g, đại hoàng 8g, hoàng cầm 8g, vỏ lựu 16g, hạt cau 16g, cam thảo 4g nghiền thành bột. Mỗi lần uống 12g, trẻ em uống giảm liều; Trị giun chui ống mật dùng quân tử, hạt cau, chỉ xác, vỏ xoan mối loại 12g cùng ô mai 4g, quảng mộc hương 8g sắc uống. Lưu ý, mọi người không nên uống cùng với ước chè sẽ gây nấc, váng đầu, nôn và buồn nôn.

Theo y học cổ truyền, quả nhót có vị chua, chát, tính bình, vào các kinh phế đại tràng, có tác dụng chỉ ho, trừ đờm, bình suyễn, chỉ tả. Lá có vị chát, có tác dụng chỉ ho, bình suyễn, giảm sốt.

Nhân hạt nhót có tác dụng sát khuẩn, trị giun sán. Rễ có tác dụng cầm máu, giảm đau, thường dùng dưới dạng thuốc sắc, dùng riêng lẻ hoặc phối hợp với các vị thuốc khác. Liều dùng hàng ngày: quả 8-12 g (5-7 quả khô), lá tươi 20-30 g, lá và rễ (khô) 12-16 g. Dùng ngoài dưới dạng nước tắm, rửa mụn nhọt, không kể liều lượng.

Theo các thực nghiệm về sinh học, lá nhót có tác dụng kháng khuẩn đối với nhiều chủng vi khuẩn gram dương và gram âm; đặc biệt đối với các chủng trực khuẩn lỵ: Shigella dysenteria, Shigella shiga, Shigella flexneri, Shigella sonnei. Trên động vật thí nghiệm, lá nhót có tác dụng chống viêm cấp và mạn tính; tác dụng tăng cường sức co bóp của tử cung.

Dưới đây là cách sử dụng nhót chữa bệnh như:

Chữa các chứng ho nói chung: Lá nhót tươi 30g, sắc với nước, thêm chút đường và uống.

Lá nhót dùng tươi hay sấy khô chữa lỵ, cảm sốt, hen xuyễn, nhiều đờm với liều 6 -10g mỗi ngày, dưới dạng bột hay thuốc sắc.

Lao phổi ho ra máu: Lá Nhót tươi 24g, đường 15g; dùng nước sôi hãm như nước trà; ngày uống 2 lần sau bữa ăn.

Nhọt độc phát ở sau lưng (hậu bối), các vết thương chảy máu: Lá nhót tươi, rửa sạch, giã nát, đắp vào chỗ bị bệnh.

Thổ huyết, đau họng khó nuốt: Rễ cây nhót 30g sắc với nước uống (trung thảo dược thủ sách).

Phong hàn phế suyễn (phát cơn suyễn do bị nhiễm lạnh): Rễ cây Nhót 30g, đường đỏ 15g, sắc nước uống sau bữa ăn cơm.

Bị ong đốt, rắn cắn: Lá nhót tươi rửa sạch, giã nát vắt lấy nước cốt với rượu uống, còn bã đem đắp vào chỗ bị bệnh.

Nôn ra máu, khạc ra máu, đại tiện ra máu, kinh nguyệt quá nhiều: Rễ cây Nhót 30 – 60g, sắc nước uống sau bữa ăn cơm.

Trị ho ra máu, chảy máu cam. Rễ nhót 16g sao đen, sắc uống ngày một thang. Có thể phối hợp với cỏ nhọ nồi, ngải diệp, trắc bách diệp. Tất cả đều sao đen, sắc uống ngày một thang, chia 3 lần uống trước bữa ăn 1,5 giờ.

Phong thấp đau nhức: Rễ cây nhót 120g, hoàng tửu 60g, chân giò 500g, đổ nước vào nấu kỹ, thành món chân giò hầm; ăn thịt và uống nước thuốc.

Hoàng đản (vàng da): Rễ cây nhót 15 – 18g, sắc nước uống.

Phụ nữ sau khi đẻ đau bụng, ỉa chảy ra toàn nước trong kèm theo đồ ăn không tiêu hoá (hạ lị): Dùng rễ cây nhót 60g, đường đỏ 30g, sắc nước uống.

Thấp chẩn (eczema): Rễ cây nhót một nắm (vùng da bị bệnh rộng thì tăng thêm), sắc nước rửa chỗ bị bệnh.

Quả nhót chữa lỵ, ỉa chảy, nhân có tác dụng sát trùng, trị giun sán.

Sản hậu phù thũng: Rễ cây nhót, ích mẫu thảo, mỗi thứ 12g, sắc nước, thêm chút đường đỏ vào uống.

Rễ nhót nấu nước tắm chữa mụn nhọt, không kể liều lượng. Rễ còn có tác dụng cầm máu, giảm đau, thường dùng dưới dạng thuốc sắc, dùng riêng lẻ hoặc phối hợp với các vị thuốc khác.

Trị tiêu chảy có thể dùng 10 quả nhót xanh, 4g rễ nhót, 2g rễ lá mơ để sắc uống mỗi ngày 3 lần sẽ thuyên giảm chứng tiêu chảy.

Chữa vết thương: Hãy dùng lá nhót tươi rửa sạch và giã nát để đắp vào chỗ vết thương. Lá nhót có vị chua, tính bình, vô độc. Dùng chữa các chứng phế hư khí đoản, khái thấu khí suyễn, khái huyết, ung nhọt… vì thế có thể chữa các vết thương chảy máu.

Trị ho, nhiều đờm, hen suyễn. Sao vàng lá nhót 16g, lá táo 12g, hạt cải củ, hạt cải bẹ, mỗi thứ 6g, sau đó giã nát tất cả các nguyên liệu trên rồi gói vào miếng vải sạch, cho vào sắc nước.

Nhót là gì?

Còn có tên gọi khác là hồ đồi tử, lót, bất xá,… Tên khoa học là Elaegagnus latifolia L. thuộc họ Nhót (Elaegnaceae).

Mô tả

Là cây bụi có cành trườn, có gai, dài đến 7m. Toàn bộ thân cây, mặt sau lá và quả đều có một lớp vảy trắng hình tròn xếp sát nhau. Khi qủa còn non thì lớp vảy này bám dày và chắc, nhưng khi quả chín thì lớp vảy này xếp mỏng và dễ bong hơn khi chà xát.

Quả nhót có hình bầu dục, bên ngoài có nhiều lớp vảy, tiếp đến là lớp thịt và cuối cùng là hạt, khi chín quả có màu đỏ bóng. Nhót có thể ăn khi xanh hoặc chín, khi ăn nên chà xát lớp vỏ ngoài cho bong hết vảy, vì lớp vảy này sẽ làm đau họng.

Phân bố và thu hái

Nhót được trồng phổ biến ở khu vực miền Bắc nước ta. Có thể hái xanh để ăn kèm với rau, hoặc muối ớt. Hoặc thu hoạch khi chín. Ngoài dùng quả để ăn, toàn bộ các bộ phận khác của cây đều được sử dụng làm thuốc.

Thành phần hóa học

Thành phần của quả nhót gồm: nước 92%, glucid 2,1%, protid 1,25%, axit hữu cơ 2%, cellulose 2,3%, canxi 27mg, photpho 30mg, sắt 0,2 mg. Trong lá nhót có chứa nhiều tamin, polyphenol, saponozit.

Trong đông y, quả nhót có vị chua, chat, tính bình, vào các kinh phế đâi tràng, có tác dụng chữa ho, tiêu đờm, chữa lỵ, tiêu chảy… Lá nhót có tác dụng có thể dùng tươi hoặc phơi khô, có tính kháng khuẩn, chữa lỵ, cảm sốt,… Rễ nhót thường được đào vào khoảng tháng 9-10, có vị chua, tính bình, có tác dụng cầm máu, giảm đau.

Tác dung chữa bênh và một số bài từ nhót

1. Điều trị phong thấp, đau nhức xương khớp: Lấy 120g rễ nhót, 60g hoàng tửu, 50g chân giò lợn, cho tất cả vào nồi hầm nhừ và ăn trong ngày.

2. Chữa ho ra máu, chảy máu cam: Lấy 16g rễ nhót khô sao đen, sắc lấy nước uống. Hoặc kết hợp rễ nhót, cỏ nhọ nồi, ngãi điệp và trắc bách diệp, mỗi vị một lượng bằng nhau, sao đen sắc lấy nước, ngày uống 3 lần trước khi ăn 1,5 tiếng. Mỗi ngày 1 thang. Trong khi dùng thuốc, nên kiêng đồ nóng như rượu, bia, ớt,…

3. Chữa lỵ trực khuẩn và tiêu chảy: Lấy 30g lá nhót tươi (12g lá nhót khô), sao vàng, đun với 400ml nước cho đến khi còn 100ml, chia uống 2 lần trong ngày, trước bữa ăn. Liệu trình 2-3 tuần cho đến khi thuyên giảm.

4. Chữa ho: Lấy 10 quả nhót xanh, 10 quả quất và 10g trần bì, sắc lấy nước uống 3 lần trong ngày, mỗi ngày 1 thang.

5. Ho ra máu: Lấy 24g lá nhót tươi hãm với nước sôi như trà, cho thêm khoảng 15g đường vào, để nguội, uống sau bữa ăn. Ngày 1 thang, chia 2 lần uống trong ngày.

6. Cầm máu: Lấy 1 nắm lá nhót tươi rửa sạch, giã nát đắp vào vết thương để cầm máu.

7. Điều trị kinh nguyệt ra nhiều: Lấy 30-60g rễ nhót sắc lấy nước uống sau bữa ăn.

8. Trị hen suyễn, ho nhiều đờm: Lấy 6g lá nhót, 12g lá táo ta sao vàng giã nát, 6g hạt củ cải và 6g hạt cải bẹ sao vàng, giã dập cho vào túi vải. Cho tất cả vào sắc kỹ lấy nước, chia uống 3 lần trước bữa ăn. Liệu trình 2-3 tuần cho đến khi thuyên giảm. Hoặc dùng lá nhót sao vàng, tán bột mịn, mỗi lần hòa 4g vào nước cơm nóng để uống, chia uống 2 lần trong ngày. Liệu trình 2 tuần liên tục.

9. Chữa tiêu chảy: Lấy 10 quả nhót xanh, 4g rễ cây nhót , 2g rễ cây mơ, sắc lấy nước uống 3 lần trong ngày, mỗi ngày 1 thang.

10. Chữa gan lách sưng đau: Lấy 10g hạt nhót giã nhỏ trộn với 8g nghệ đen, đem sắc lấy nước uống hàng ngày.

11. Trị ho, khó thở: Lấy 6-12g quả nhót, sắc nước uống hoặc hãm như trà, uống mỗi ngày 1 thang cho đến khi bệnh thuyên giảm.

12. Chữa viêm xoang: Lấy 1 lượng bằng nhau hoa nhót và búp cây đa lông, tán nhỏ. Mỗi lần lấy 8g uống với rượu nhạt (độ thấp), ngày uống 2 lần.

13. Chữa hen phế quản: Lấy 10g quả nhót, 6g tỳ bà điệp, 6g hoa cúc bách nhật, đem sắc với 400ml nước, sắc kỹ còn 200ml, chia uống 3 lần trong ngày. Liệu trình 5-7 ngày.

14. Bị ong đốt, rắn cắn: Lấy 1 nắm lá nhót tươi rửa sạch, giã nát vắt lấy nước cốt uống với rượu và bã dùng để đắp vào vết thương.

15. Chữa bệnh vàng da (hoàng đản): Lấy 15-18g rễ cây nhót sắc lấy nước uống trong ngày.

16. Phụ nữ sau sinh đau bụng, ỉa chảy cùng thức ăn không tiêu hóa được: Sắc 60g rễ cây nhót với 30g đường đỏ, lấy nước uống trong ngày.

17. Chữa phù thũng sau sinh: Cho 12g rễ cây nhót, 12g ích mẫu thảo vào đun lấy nước, pha thêm chút đường đỏ, chia uống trong ngày.

18. Chữa kiết lỵ mạn tính: Lấy 7 quả nhót chín, 25g lá mơ lông, 10g lá khổ sâm, sắc lấy nước chia uống 3 lần trong ngày, mỗi ngày 1 thang. Liệu trình 7-10 ngày.

19. Bị eczema: Lấy 1 nắm rễ cây nhót, sắc lấy nước rửa chỗ bị bệnh. Tùy vào vùng da bị bệnh nhiều mà tăng lượng rễ cây.

20. Chữa mụn nhọt, ghẻ lở: Lấy rễ nhót rửa sạch, thái nhỏ phơi khô đun nước tắm.

21. Chữa lao phổi ho ra máu: Lấy 24g lá nhót tươi, hãm như trà rồi cho thêm 15g đường hòa tan, ngày uống 2 lần sau bữa ăn.

22. Đau họng khó nuốt, thổ huyết: Sắc 30g rễ nhót lấy nước uống trong ngày.

Lưu ý

– Loại quả này không phù hợp với trẻ dưới 1 tuổi, và những trẻ lơn hơn cũng nên hạn chế do độ chua của nhót sẽ làm ảnh hưởng đến dạ dày và hệ tiêu hóa của trẻ.
– Tính axit cao có thể làm tăng cơn đau dạ dày, vì vậy những người bị viêm loét dạ dày cũng không nên ăn quả này nhiều.
– Những người bị táo bón xen lẫn với tiêu chảy, đầy bụng, đầy hơi,… cũng nên kiêng loại quả này
– Các bài thuốc từ lá và rễ nhót không được áp dụng cho phụ nữ có thai.
– Tránh nhầm lẫn với vị thuốc nhót tây, thường mọc hoang hoặc trồng nhiều ở Cao Bằng, Lạng Sơn,… cao 6-8m, lá hình mác, có răng cưa, phía dưới mặt lá có nhiều lông xám hay vàng nhạt.

Một số bài thuốc kể trên chỉ mang tính chất tham khảo, trước khi áp dụng chữa bệnh nên hởi ý kiến và chỉ dẫn của thầy thuốc.