Y học cổ truyền có ghi chép lại: Lá tía tô là một vị thuốc chữa bệnh và phòng bệnh tuyệt vời mà có thể bạn chưa biết. Người Nhật Bản từ xa xưa cũng đã biết cách dùng lá tía tô để điều chế bài thuốc vô cùng quý giá.
Sakura HCL

Ngày nay, người Nhật còn bổ sung tía tô trong một số loại sữa dành cho trẻ em. Phụ nữ Nhật Bản dùng tía tô làm trà uống thanh lọc cơ thể từ bên trong, hay sử dụng như một loại mỹ phẩm thiên nhiên dưỡng da, tắm trắng, giảm cân hiệu quả và an toàn.

Theo một số nghiên cứu, dịch chiết từ lá tía tô tăng nhu động của dạ dày, ruột, giãn cơ phế quản; do đó, vị thuốc có tác dụng kiện vị, chỉ ho. Tía tô còn có tác dụng kháng khuẩn, ức chế một số vi khuẩn đường ruột.

Một số bài thuốc trị bệnh từ tía tô

1. Giải cảm hàn

Trường hợp bị cảm hàn nên dùng lá tía tô, có tác dụng làm ra mồ hôi hạ nhiệt, cơ thể có sốt nhức đầu và đau răng… Dùng Tô diệp và Sinh khương (Gừng sống) mỗi thứ 6g. Nếu có ho thêm Hạnh nhân, Trần bì mỗi thứ 6g.

Có thể dùng lá tía tô, hành lá cho vào cháo nóng ăn, đắp chăn cho mồ hôi ra râm rấp, lấy khăn khô lau sạch.

2. Chữa dạ dày

Lá tía tô có chứa tanin và glucosid, có tác dụng chống viêm, làm se vết loét, liền sẹo và giảm sự gia tăng axit dạ dày. Theo các bác sỹ chuyên khoa tiêu hóa, nếu dùng ở dạng nước sắc, lá tía tô không chỉ có tác dụng giảm đau, giảm dịch vị xuống mức bình thường ở những bệnh nhân đau dạ dày mà còn giúp bệnh nhân ăn ngon và ngủ tốt hơn.

3. Khứ đờm chỉ ho

Người bị ngoại cảm phong hàn (đau đầu, sốt, sợ lạnh, đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy…) mà ho có nhiều đờm dùng Tô diệp, Sinh khương mỗi thứ 8g; Hạnh nhân, Bán hạ chế mỗi thứ 12g sắc với 500ml còn 250ml uống sau ăn.

Đối với bệnh nhân viêm phế quản mạn tính, ho có nhiều đờm dùng phương Tam tử thang: Tô tử, Lai phục tử, Đình lịch tử mỗi thứ 8g sắc với 500ml, còn 250ml uống sau ăn. Bài thuốc này đặc biệt tốt với bệnh nhân cao tuổi.

4. Chữa bệnh gút

Đới với người bị bệnh gout, thì hàng ngày nên dùng lá tía tô ăn như rau sống trong các bữa cơm đề phòng bệnh tái phát. Còn khi lên cơn đau bị sưng tấy lên, nên dùng lá tía tô nhai và nuốt ngay để chặn cơn đau lại. Bên cạnh đó, có thể uống nước lá tía tô (sắc như sắc thuốc băc), cơn đau sẽ giảm rất nhanh.

5. Chữa mề đay, mẩn ngứa

Người bị mề đay mẩn ngứa do tiếp xúc ánh nắng mặt trời, do côn trùng, do tiếp xúc với khí lạnh, nước lạnh, dị ứng thực phẩm,… có thể dùng lá tía tô giã nhỏ, vắt lấy nước uống, phần bã để xát vào chỗ da bị nổi mẩn sẽ đỡ rất nhiều, ngứa ngáy cũng giảm đáng kể. Lưu ý, sau xát lá tía tô, khi khô đi thì cần bỏ hết bã và tắm lại bằng nước ấm thật sạch.

6. Làm đẹp da

Lá tía tô rửa sạch, phơi khô và pha như pha trà, uống hàng ngày để làm trắng da, tăng độ ẩm cho da, chống lão hóa, làm mềm những vết chai sần trên da. Để tăng hiệu quả, bạn có thể dùng cành và lá tía tô tươi, thái nhỏ, rửa sạch ngâm vào nước sôi trong khoảng 15 phút. Hòa cùng với nước lạnh đến độ ấm vừa đủ tắm khoảng 4 lần/tuần.

Với những vùng da có nhiều mụn thịt, mụn cóc, chị em hãy giã nát 1 nắm lá tía tô tươi rồi chà lên vùng da có mụn thịt, mụn cóc. Sau đó lấy băng gạc hoặc băng dính cố định bã tía tô ở vùng da này. Thực hiện phương pháp này liên tục trong vòng 1 – 2 tháng thì sẽ thấy mụn giảm dần hoặc biến mất.

Lưu ý cần tránh khi dùng lá tía tô

Tía tô vừa dùng làm thức ăn vừa dùng làm thuốc. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo nếu dùng vị thuốc này lâu ngày có thể khiến người mệt mỏi, kém ăn, thở nông, choáng váng, táo bón, tiểu tiện đỏ… Chú ý, không dùng tía tô trong trường hợp cảm nóng, người nhiều mồ hôi sử dụng cần thận trọng.

Các chuyên gia khuyến cáo, bản thân lá tía tô là một loại thuốc, mà đã là thuốc thì khi sử dụng để chữa bệnh phải có chỉ định của thầy thuốc, đặc biệt là với thai phụ. Vì vậy, tốt nhất không nên tự ý dùng bừa bãi với liều lượng quá nhiều.

Với những người sống ở nông thôn hay từng sinh ra và lớn lên ở miền quê, có lẽ không ai lại không biết đến cây tía tô. Nhưng hầu hết chúng ta đều chỉ biết tía tô được sử dụng như một loại rau gia vị. Với nhiều món canh nấu như ngó khoai, nấu cháo… bạn vẫn thường cho tía tô vào để ăn. Chúng làm món ăn thêm thơm ngon, hấp dẫn với hương vị đặc trưng. Nhưng không chỉ có vậy, tía tô còn là một loại thuốc chữa bệnh được Đông y ghi nhận.

Tía tô còn là một loại thuốc chữa bệnh được Đông y ghi nhận.

Lương y Vũ Quốc Trung (Phòng Chẩn trị Y học cổ truyền) cho biết, tía tô trong Đông y còn có tên gọi khác là tô diệp, tử tô, tô ngạnh. Tía tô có tác dụng trị cảm mạo, sốt, ho. Cành của cây tía tô là một trong những vị thuốc có tác dụng an thai. Phụ nữ bị cảm khi uống nước tía tô sẽ nhanh lành bệnh.

Theo cựu đại tá, lương y đa khoa Bùi Hồng Minh (Phó Chủ tịch Hội Đông y Ba Đình, Hà Nội), trong Đông y, tía tô có tính ấm, vị cay, vào 3 kinh phế – tâm – tỳ, không độc. Lương y Bùi Hồng Minh ghi nhận, lá tía tô là rau thơm gia vị rất phổ biến đồng thời là vị thuốc rất hay dùng, để trừ cảm mạo. Hạt làm trà uống và thuốc hạ khí, cành làm thuốc an thai.

Nghiên cứu của y học hiện đại cho thấy, tía tô có giá trị dinh dưỡng cao, giàu vitamin A, C, giàu hàm lượng Ca, Fe, và P, loại cây tía tô không những có thể dùng để chế biến các món ăn ngon miệng mà có tính năng chữa bệnh khá cao.

Tía tô có giá trị dinh dưỡng cao, giàu vitamin A, C, giàu hàm lượng Ca, Fe, và P.

Vào những ngày miền Bắc trở nên rét đậm rét hại như hiện nay, tía tô nên có sẵn trong nhà để trị những chứng bệnh thường gặp như cảm lạnh, phát sốt, nhức đầu, đau mình ê ẩm, người không ra mồ hôi, bí bách khó chịu…

Trước tình trạng kháng kháng sinh như hiện nay, tía tô xứng đáng là vị thuốc không thể thiếu giúp ngăn chặn nhiều chứng bệnh thường gặp, đặc biệt là những chứng bệnh thường gặp vào mùa đông. Không chỉ có vậy, lá tía tô cũng có thể chữa trị những vấn đề về da, giúp làm đẹp da hiệu quả, là giải pháp dưỡng da ngay tại nhà an toàn, kết quả lâu dài.

Tía tô được sử dụng làm thuốc trong Đông y như thế nào?

Theo lương y Bùi Hồng Minh, bạn hoàn toàn có thể sử dụng tía tô để chữa bệnh thay vì uống thuốc tây, tránh lạm dụng kháng sinh cực hiệu quả. Một số bài thuốc chữa bệnh từ tía tô được Đông y ghi nhận là:

Bạn hoàn toàn có thể sử dụng tía tô để chữa bệnh thay vì uống thuốc tây, tránh lạm dụng kháng sinh cực hiệu quả.

– Chữa cảm lạnh: Một nắm lá tía tô nấu với nước uống hoặc dùng lá tía tô với kinh giới, hương nhu, lá xả, lá tre nấu với nước để xông.

– Chữa cảm sốt, nhức đầu, ngạt mũi: Hạt tía tô 120g, vỏ quít 8g, cam thảo nam 10g, gừng tươi 3 lát sắc với nước uống nóng 1 lần 1 ngày.

– Toát mồ hôi, giúp nhẹ người, đỡ mệt mỏi: Nấu cháo gạo tẻ cho ra bát, trộn lá tía tô non thái chỉ. Ăn nóng, để mồ hôi toát ra. Đây cũng là cách chữa cảm mạo, cảm lạnh cực hiệu quả và rất phổ biến.

– Ngộ độc thức ăn: Đau bụng đi ngoài, nôn mửa do ăn các loại thức ăn như cua cá: Sử dụng lá tía tô đủ dùng giã lấy nước cốt để uống. Đối với người xuất hiện ngứa nổi mẩn (dị ứng) thì lấy bã đã sắc hoặc lá tươi xoa xát.

Khi mang thai, không nên dùng nước lá hay cành tía tô uống hàng ngày thay nước.

– Viêm họng, răng, miệng: Dùng lá tía tô sắc nước súc miệng, ngậm và uống.

– Chữa đau bụng, đầy chướng: Giã lá tía tô lấy một bát nước, hòa một chút muối cho uống một lần.

– Chữa các chứng chảy máu do ho, nôn, tiêu chảy: Lấy nhiều lá tía tô cho vào nồi đun gạn bỏ bã, cô đặc thành cao.

– Chữa ngứa da, mề đay, mẩn ngứa vào mùa lạnh, làm đẹp da, giúp da mịn sáng hơn: Dùng lá tía tô giã lá, lọc lấy nước để tắm hoặc lau chỗ ngứa.

Dùng lá tía tô giã lá, lọc lấy nước để tắm hoặc lau chỗ ngứa sẽ giúp chữa bệnh hiệu quả.

Lưu ý: Khi mang thai, không nên dùng nước lá hay cành tía tô uống hàng ngày thay nước. Vì tía tô có tính ấm, dùng thường xuyên và nhiều sẽ không tốt cho sức khỏe, bà bầu có nguy cơ bị tăng huyết áp. Tía tô là một vị thuốc, khi không có bệnh chỉ nên dùng như một gia vị. Ngoài ra, lá tía tô dù để ăn hay làm thuốc cũng cần đảm bảo thật sạch vì loại lá này có mặt phủ lông, khó sạch nếu không rửa kỹ, dễ bị nhiễm khuẩn, nhiễm sán… Tốt nhất nên ăn lá tía tô mà nhà trồng được để đảm bảo an toàn hơn cho sức khỏe.