Thế Giới Cây Thuốc - Cây Thuốc Quý - Cây Thuốc Đông Y » công dụng cây sen

Bài thuốc quý dân gian từ cây sen tốt cho sức khỏe mọi nhà

hanam — Wed, 01 Aug 2018 08:21:06 +0000

Sen là thuộc họ sen súng, cây mọc mọc hoang dưới nước, sen sống ở vùng đồng bằng và trung du nước ta. Tuy sống vùi trong bùn lầy nhưng toàn cây cho ta nhiều vị thuốc có giá trị, đồng thời cho nguyên phụ liệu có giá trị đặc biệt trong đời sống hàng ngày, cây sen thường thu hái từ tháng 7 đến tháng 9. Ngoài là loài hoa thơm các bộ phận của sen đều có giá trị trong sinh hoạt đời thường và làm thuốc.

Tìm hiểu về cây sen

Quả sen, ta thường gọi nhầm là hạt sen, nếu để nguyên cả vỏ đỏ bên ngoài gọi là liên thạch, bóc vỏ ngoài, bỏ chồi xanh ở lõi giữa gọi là liên nhục. Chồi mềm xanh nằm trong hạt sen gọi là liên tử tâm, hay tâm sen. Rễ sen thường gọi là ngó sen hay ngẫu sen, liên ngẫu có hình trụ nằm ở dưới bùn. Lá sen thường gọi là liên diệp hay hà diệp. Gương sen – Liên sen hay là bát sen, sau khi đã lấy hết hạt phơi khô gọi là liên phòng. Tua nhị sen sau khi đã phơi khô gọi là liên tu.

Bài thuốc quý tốt cho sức khỏe từ cây sen

Bông sen, lá, củ, hạt sen… đều dễ dàng chế biến thành những món ăn không chỉ ngon miệng mà còn là vị thuốc. Sau đây là công dụng từng bộ phận cây sen tốt cho sức khỏe mà bạn có thể dùng cho cả gia đình.

Ngó sen(Ngẫu sen): Vị ngọt, tính mát nếu dùng sống. Nếu nấu chín tính ôn, điều trị các bệnh ở tim, gan, tỳ, vị. Dùng sống loại non nhỏ rửa sạch, mài nước đặc cho bệnh nhân uống có tác dụng mát huyết, cầm huyết, tiêu huyết ứ để sinh huyết mới, chảy máu cam, tiểu tiện ra máu, trị tiểu đường, giải rượu, cho uống ngày 20-40 ml. Dùng chín loại già, củ to: Có tác dụng bổ tỳ vị, bổ tâm an thần, ích huyết, Mài bột làm thuốc bổ dưỡng cho người già, người mới ốm dậy cơ thể suy nhược, sau khi phẫu thuật chóng liền vết mổ, phụ nữ sau khi sinh huyết hư gầy yếu, sao cháy để cầm máu. Làm thức ăn bổ dưỡng, xào với thịt bò, làm nộm, nấu canh, ninh với thịt nạc…

Bát sen(gương sen): Vị đắng chát, tính ấm, điều trị các chứng đau bụng trướng đầy, phụ nữ xuất huyết, kinh nguyệt không ra, băng huyết, sắc cùng một số vị thuốc khác cho bệnh nhân uống. Ngày dùng 10 – 15g.

Lá sen(Hà diệp): Có vị đắng, tính bình, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, chúng ta phơi khô, thái nhuyễn dùng nấu cháo với đường cát, dịch tiết từ lá sen có thể điều trị hội chứng rối loạn lipid máu, giúp máu lưu thông, trị chứng tâm phiền mất ngủ, đau dạ dày do nhiệt… giúp tăng cường sức khỏe.

Hạt sen(Liên tử): Trong Dược học cổ truyền, hạt sen có vị ngọt, tính bình, có tác dụng bổ tỳ dưỡng tâm, sáp trường. Dùng làm thuốc bổ, chữa tỳ hư sinh tiết tả (ỉa chảy), di mộng tinh, băng lậu, đới hạ, mất ngủ, thần kinh suy nhược. Ngày 10 – 30g dạng thuốc sắc hay thuốc bột.

Tâm sen(Liên tâm): Vị đắng, tính hàn điều trị các bệnh ở tim, thận có tác dụng thanh nhiệt trong tim, làm hạ huyết áp, làm hai tạng tim và thận thông nhau để khỏi sinh bệnh, trẻ em sốt cao, mê sảng, nói nhảm, người huyết nhiệt nôn ta máu, chảy máu cam…Ngày dùng 4-10 gr tim sen khô đem hãm nước sôi trị mất ngủ rất tốt.

Tua nhị sen(Liên tu): Là chỉ nhị của hoa sen đã bỏ phần nhị (hạt gạo), gọi là liên tu. Có nhiều tanin. Vị chát, tính ấm, có tác dụng sáp tinh, ích thận, thanh tâm, chỉ huyết. Dùng để chữa băng huyết, thổ huyết, di mộng tinh, trĩ, bạch đới, đái dầm, đái nhiều; ngày 3 – 10g.

Trong thiên nhiên, có lẽ ít có loài thực vật nào như cây sen mà toàn bộ các bộ phận của cây đều được sử dụng làm thuốc chữa bệnh theo y học cổ truyền và kinh nghiệm dân gian. Hải Thượng Lãn Ông đã viết về cây sen như sau: “Cây mọc từ dưới bùn đen mà không ô nhiễm mùi bùn, đượm khí thơm trong lành của trời đất, nên củ, lá, hoa, tua, vỏ quả, ruột đều là thuốc hay”. Sen không những là loại hoa thơm dịu và còn là bài thuốc mà bạn không thể bỏ qua, Điều dưỡng viên Thu Hương Giảng viên Liên Thông Cao đẳng Điều dưỡng cũng có lời khuyên, bạn nên sử dụng sen cho cả gia đình để có sức khỏe tốt nhất.

Gương sen, ngó sen trong việc chữa trị bổ huyết, điều kinh

hanam — Fri, 22 Jun 2018 07:46:02 +0000

Theo Đông y, gương sen – tên thuốc là liên phòng, vị đắng, chát, tính ấm, không độc; Ngó sen – tên thuốc là liên ngẫu, vị ngọt, tính mát, không độc, để sống thì hàn, nấu chín thì ôn… có tác dụng tốt trong điều trị các trường hợp chảy máu như chảy máu cam, đại tiện ra máu, sốt xuất huyết, rong kinh, băng huyết… Dưới đây là một số bài thuốc để bạn đọc tham khảo.

Riêng gương sen và ngó sen có tác dụng cầm máu, bổ huyết, điều kinh. Gương sen là đế của hoa sen phát triển mang quả (hạt sen) có hình phễu, phía dưới thóp lại, phía trên loe rộng. Để làm thuốc chỉ dùng gương sen đã gỡ hết hạt, dùng sống hoặc sao cháy tồn tính. Ngó sen là thân rễ, thắt khúc từng đoạn của cây sen.

Gương sen (liên phòng)
Chữa rong huyết: gương sen (sao cháy tồn tính) 20g, kinh giới (sao đen) 20g, ngải cứu (sao đen) 12g, cỏ nhọ nồi (để tươi) 12g, rau má (để tươi) 20g, bách thảo sương 12g. Sắc uống làm 2 lần trong ngày.

Gương sen gỡ hết hạt, dùng sống hoặc sao cháy tồn tính để làm thuốc.

Hoặc dùng bài: gương sen đốt tồn tính, hoa phù dung, lượng bằng nhau, tán bột, trộn đều. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 8g với nước cơm.

Chữa đái tháo đường: gương sen 500g, cỏ may 1.000g, thái nhỏ, sắc với nước thành cao lỏng (lấy 700ml ), thêm 300ml rượu. Lắc đều được 1 lít thành phẩm. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 20-30ml.

Chữa tăng huyết áp

Bài 1: gương sen, kinh giới tuệ, lượng bằng nhau, đốt tồn tính, tán bột, mỗi lần uống 8g với nước cơm hoặc nước cháo, ngày uống 3 lần.

Bài 2: gương sen 2 cái, cau điếc 40g. Hai vị cắt nhỏ, phơi khô sắc với 400ml nước còn 50ml chia 2 lần, uống trong ngày.

Bài 3: gương sen 2 cái, hương phụ 80g. Hai vị sao cháy tồn tính, tán nhỏ, ngày uống 2 lần, mỗi lần 8g.

Chữa đại tiện ra máu: gương sen 20g, cỏ seo gà 20g, cỏ bấc 8g, vỏ cây vải 20g, vỏ bưởi (bỏ cùi trắng) 15g, tinh tre 20g, mộc thông 8g, hồng hoa 20g. Các vị thuốc thái nhỏ, phơi khô, sắc với 400ml nước, còn 50ml, thêm 15ml mật ong, uống vào lúc đói.

Ngó sen (liên ngẫu)

Chữa ho ra máu: ngó sen 20g, bách hợp 20g, cỏ nhọ nồi 10g, thái nhỏ, phơi khô, sắc uống 2 lần trong ngày.

Chữa nôn ra máu, kinh nguyệt không đều: ngó sen 20g, củ gấu (rang cháy) 12g, tán bột mịn, trộn với mật ong hoàn viên bằng hạt đỗ đen. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 20 viên với nước ấm.

Chữa sốt xuất huyết: ngó sen 30g, rau má 30g, mã đề 20g. Tất cả để tươi, sắc uống.

Chữa rong huyết: ngó sen 12g, quy bản 24g, mẫu lệ 20g, sinh địa 16g, hoàng cầm 12g, a giao 12g, sơn chi tử 12g, địa du 12g, địa cốt bì 10g, cam thảo 4g. Sắc uống ngày 1 thang.

Chữa tiểu tiện ra máu: ngó sen 12g, sinh địa 20g, hoạt thạch 16g, tiểu kế 12g, mộc thông 12g, bồ hoàng sao 12g, đạm trúc diệp 12g, sơn chi tử 12g, chích cam thảo 6g, đương quy 6g. Sắc uống ngày 1 thang.

Chữa băng huyết: ngó sen sao 8g, tam lăng 8g, nga truật 8g, huyết dụ 8g, bồ hoàng sao 8g, bách thảo sương 6g. Sắc uống.

Ngó sen chữa nôn ra máu, kinh nguyệt không đều…

Món ăn, bài thuốc có dùng ngó sen
Trị ho ra máu: ngó sen 30g, bột tam thất 3g, trứng gà tươi 1 quả. Ngó sen thái mỏng, đánh đều cùng bột tam thất trứng gà, thêm 100ml nước hấp cách thủy cho chín, ăn nóng.

Thuốc bổ tỳ vị, giúp tiêu hóa, giảm mệt mỏi, mất ngủ, miệng khô, háo khát: ngó sen tươi 150g, gạo nếp 50g, đường phèn vừa đủ, thêm nước nấu cháo.

Chữa chứng nóng trong, cồn cào, tiểu buốt, tiểu dắt: ngó sen 30g, củ sinh địa 30g, cho vào máy xay sinh tố, lấy nước, thêm ít muối, vài giọt chanh, uống mát.

Giải độc rượu: ngó sen (khô) 12g, sắc uống.

Chữa chảy máu cam: ngó sen, lá hẹ ép lấy nước, hâm nóng, uống.

Chữa đầy bụng, tiêu chảy: bột ngó sen, gạo tẻ, nấu thành cháo, chia ăn trong ngày.