Sỏi niệu là bệnh thường gặp ở phái nam nhiều hơn nữ và hiếm thấy ở trẻ em. Bệnh không khó chữa, ít nguy hiểm, nhưng lại là nguyên nhân hàng đầu gây suy thận.

Dấu hiệu nhận diện

ThS-BS Bùi Văn Kiệt – BV Bình Dân, cho biết: Trong hơn 90% các trường hợp sỏi là do sự gia tăng bài tiết các chất hòa tan vào nước tiểu. Sự gia tăng quá mức nồng độ các chất khoáng như canxi, oxalat, muối urat, natri, cystine hay phốt pho và sau một thời gian “lắng đọng” sẽ tạo sỏi.

Ngoài ra, việc nhận diện còn tùy thuộc vào vị trí đau. Chẳng hạn, sỏi bế thận – thường do sỏi được tạo nên trong đài thận và rớt vào bể thận nhưng không xuống được niệu quản có thể gây cơn đau bão thận, và nếu nước tiểu nhiễm trùng có thể gây các biến chứng trầm trọng.

Sỏi niệu quản: Thường gây cơn đau bão thận với đặc điểm: cơn đau xuất hiện đột ngột sau một vận động thể hình, cường độ đau tăng nhanh và kịch phát khiến bệnh nhân lăn lộn, vặn mình để tìm tư thế giảm đau, thường có các rối loạn tiêu hóa đi kèm như: trướng bụng, liệt ruột, ói mửa, táo bón, không đánh hơi được có thể làm chẩn đoán lầm với tắc ruột, nhưng đôi khi có tiêu chảy. Trong cơn đau, bệnh nhân cũng thường có cảm giác bí tiểu, khó đi tiểu, tiểu nhiều lần, lượng ít, tiểu rát buốt, nước tiểu có máu…

Sỏi bọng đái: thường thứ phát do sỏi từ thận, niệu quản rớt xuống hoặc do có bế tắc vùng cổ bọng đái, niệu đạo, thường gặp ở người nam lớn tuổi. Có thể gây tiểu buốt, tiểu nhiều lần, nước tiểu có máu hoặc gây bí tiểu tư thế: đứng không tiểu được, nằm tiểu được.

Nguy hiểm nhất là sỏi im lặng: Sỏi bế tắc hai bên hoặc trên thận nhưng không có triệu chứng, chỉ được phát hiện ở giai đoạn muộn khi đã bị nhiễm trùng nặng, tàn phá cả hai thận, hoặc thận teo hai bên khiến chức năng thận tổn thương vĩnh viễn, không thể phục hồi dù cho có can thiệp lấy sỏi giải phóng bế tắc.

Hình ảnh sạn thận trái được chụp MSCT

Điều trị và phòng ngừa

Siêu âm, chụp X-quang ổ bụng là kỹ thuật hay áp dụng nhất trong việc phát hiện sỏi niệu. Soi bọng đái cũng giúp phát hiện sỏi trong bọng đái và các bệnh kết hợp ở bọng đái, cổ bọng đái, niệu đạo.

Xét nghiệm nước tiểu cũng cho biết khá nhiều thông số liên quan đến sỏi niệu. Trong những trường hợp cần thiết, nên chụp cắt lớp hoặc cộng hưởng từ để phát hiện các loại sỏi nhỏ hoặc có thể tiến hành cấy nước tiểu để xác định có bị nhiễm khuẩn, nếu có thì vi khuẩn gây bệnh thuộc loại gì, nhạy cảm nhất với loại kháng sinh nào… Ngoài ra, người ta còn phân tích nước tiểu để biết về chỉ số creatinin, độ pH,điện giải…

BS Kiệt cho rằng, phần lớn sỏi được điều trị bằng cách lấy sỏi qua da, tán sỏi trong và ngoài cơ thể. Nhưng ở nước ta, phương tiện kỹ thuật còn giới hạn nên mổ hở vẫn chiếm vị trí khá quan trọng trong điều trị sỏi. Ngoài ra, đôi khi phải phối hợp nhiều phương pháp điều trị mới đạt hiệu quả.

Sỏi niệu rất dễ tái phát sau điều trị nên cần tìm nguyên nhân sinh sỏi ngay lần đầu tiên để có thể phòng ngừa. Bởi nguy hiểm thật sự của sỏi niệu chính là sự hủy hoại thận do bế tắc và nhiễm trùng. Vì vậy, bác sĩ khuyên bệnh nhân cần uống thật nhiều nước để giữ nước tiểu được pha loãng, chế độ ăn phù hợp; điều trị triệt để các nhiễm trùng niệu cũng như các bế tắc, ứ đọng hay dị dạng đường tiểu.

Không nên ăn những thực phẩm chứa nhiều canxi, muối và nhiều chất đạm sẽ làm giảm độ pH nước tiểu, kích thích bài tiết chất calcium và cystine, gây ra sỏi. Ngoài ra chúng còn làm giảm bài tiết chất citrat, là chất giúp ngăn chặn sự tạo thành sỏi.

Khi bị đau dạ dày, bạn có thể tự giảm cơn đau của mình bằng các cách sau.

Đau dạ dày là bệnh lý về đường tiêu hóa, đây là biểu hiện của dạ dày bị tổn thương dẫn đến những cơn đau khó chịu, âm ỉ cho người bệnh nhất là những lúc dạ dày no quá hoặc đói quá. Bệnh thường chủ yếu xảy ra với những người thường xuyên phải thức đêm, uống nhiều bia rượu và đây cũng là những nguyên nhân chính gây ra bệnh. Khi bị đau dạ dày, người bệnh có thể áp dụng một số mẹo làm giảm nhanh cơn đau và hỗ trợ việc chữa đau dạ dày hiệu quả.

Trà gừng

Gừng là một trong những vị thuốc tự nhiên chữa bệnh tốt nhất. Gừng có đặc tính chống viêm và chống ôxy hóa. Một tách trà gừng có thể làm giảm ngay cơn đau dạ dày. Gừng đồng thời có tác dụng giảm buồn nôn và ói mửa. Người bệnh chỉ cần thêm một vài lát gừng thái nhỏ vào tách trà buổi sáng hoặc buổi tối, đặc biệt là trà xanh sẽ hạn chế được cơn đau dạ dày trong vòng 2-3 ngày. Ngoài ra, cũng có thể thêm một thìa nước cốt gừng tươi và một thìa nước chanh vào cốc nước lọc sau đó nguấy đều. Tiếp theo thêm một thìa mật ong vào hỗn hợp trên và uống đều đặn vào buổi sáng hàng ngày.

Nước muối ấm

Nước muối ấm không chỉ là bài thuốc chữa viêm họng tại nhà hiệu quả mà còn có tác dụng chữa đau dạ dày rất tốt. Khi người bệnh có các triệu chứng đau dạ dày, hãy cho một thìa muối vào nước ấm, khuấy đều cho muối tan hết. Hãy uống nước muối ấm ngay lập tức để chấm dứt tình trạng đau, co thắt và rối loạn chức năng dạ dày.

Nước ép bạc hà

Lá bạc hà có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa và được sử dụng để chữa trị chứng đau và co thắt dạ dày. Người bệnh chỉ cần nhai một hoặc hai lá bạc hà tươi 2-3 lần trong vài ngày sẽ dịu bớt cơn đau. Ngoài ra có thể cho một vài nhánh bạc hà vào một cốc trà nóng. Uống 2-3 lần trong ngày. Đây là một trong những cách tự nhiên để trị đau dạ dày hiệu quả.

Nước chanh

Loại nước này được sử dụng để điều trị chứng khó tiêu, buồn nôn và ói mửa. Đây là một trong những biện pháp khắc phục chứng đau bụng và chuột rút tốt nhất. Có thể nhai một vài lá bạc hà hoặc làm nước ép từ lá bạc hà. Hoặc cũng có thể cho 2-3 thìa đường nước chanh tươi vào nước ấm và khuấy đều. Uống 2-3 cốc nước chanh mỗi ngày để làm dịu hẳn cơn đau dạ dày.

Giấm rượu táo

Một trong những biện pháp tự nhiên trị bệnh đau dạ dày là giấm rượu táo. Nó được dùng để điều trị chứng khó tiêu, hỗ trợ hấp thu các vitamin và khoáng chất, bên cạnh đó là đặc tính kháng khuẩn, rất hiệu quả trong việc làm giảm cơn đau dạ dày. Người bệnh chỉ cần pha loãng ba muỗng cà phê giấm rượu táo trong một cốc nước ấm, uống 3 lần mỗi ngày trước các bữa ăn.

Chườm ấm bụng

Lăn nhẹ chai nước nóng trên bụng là cách cứu trợ khẩn cấp khi bị đau dạ dày. Lăn trong vòng 5 phút rồi ngưng một thời gian, lặp lại quá trình này nhiều lần, cơn đau dạ dày sẽ giảm nhanh chóng.

Người bệnh nên lưu ý tránh sử dụng các loại đồ ăn bơ sữa trong một vài ngày bởi trong đó có các vi sinh vật không có lợi cho dạ dày. Tránh đồ ăn cay, có mỡ hoặc đồ ăn ngọt. Thay vào đó ăn nhiều rau, củ, quả để làm dịu cơn đau. Ngoài ra, nên ăn các đồ ăn nhạt giúp thức ăn dễ tiêu hóa hơn khi bị đau dạ dày.

Theo Ly Ly – Chất lượng Việt Nam