Lá dứa dại có vị đắng cay, thơm, tác dụng sát khuẩn, hạ nhiệt. Rễ dứa dại được sử dụng phổ biến, có tính mát, công hiệu lương huyết, lợi tiểu, tiêu độc..

Dứa dại hay tên gọi khác là dứa gai, dứa gỗ, dứa núi, lỗ cổ tử, sơn ba la, dã ba la, lộ đầu từ.. là một cây thuốc nam quý, cao từ 1-2m. Lá mọc tập trung ở ngọn, quả to khi chín màu vàng.

Theo Đông y, nhiều bộ phận của cây dứa dại được sử dụng làm thuốc quý. Lá dứa dại có tác dụng sát khuẩn, hạ nhiệt làm long đờm, lợi niệu.

Rễ dứa dại được sử dụng phổ biến hơn, có vị ngọt nhạt, tính mát, công hiệu lương huyết, lợi tiểu, tiêu độc, nên dùng trị cảm mạo, phát sốt, viêm thận, viêm đường tiết niệu, viêm gan, xơ gan cổ trướng, viêm kết mạc mắt.

Ngoài ra quả dứa dại còn có tác dụng trị lỵ, ho, hạt quả trị viêm tinh hoàn hay trĩ…

Theo Đông y, nhiều bộ phận của cây dứa dại được sử dụng làm thuốc quý.

Cách chế biến và thu hái:

Các bộ phận: Đọt non, quả và rễ quả dứa dại được dùng làm thuốc. Rễ non chưa bám đất thái mỏng, phơi hoặc sấy khô dùng dần. Quả thái mỏng phơi hoặc sấy khô sử dụng dần

Một số bài thuốc chữa cảm ho, sỏi thận và viêm gan từ dứa dại:

1. Chữa cảm ho

– Dùng hoa dứa dại 4-12g sắc uống chữa được bệnh ho cảm mạo.

– Lấy 20-30g rễ đem sao thơm, sắc lấy nước, chia 2 lần uống trong ngày sẽ chữa được chứng đau đầu, mất ngủ.

2. Chữa các bệnh về thận

Một trong các nguyên nhân hình thành sỏi thận đó là do bí tiểu lâu ngày khiến các chất cặn bã tích tụ tạo sỏi. Các thành phần của cây dứa có tác dụng khá tốt trong việc trị sỏi thận. Tuy nhiên các chuyên gia y tế nhấn mạnh, phương pháp dân gian này chỉ phù hợp đối với những người mắc sỏi giai đoạn đầu khi tình trạng còn nhẹ và viên sỏi còn nhỏ. Đối với những trường hợp nghiêm trọng hơn cần đến các cơ sở chuyên khoa để khám và có lộ trình điều trị thích hợp.

– Lấy 12-20g rễ dứa dại, 10-12g hạt quả chuối hột, 10-12g rễ cỏ tranh, 8-10g bông mã đề, 15-20g kim tiền thảo (lá đồng tiền hay gọi lá mắt trâu), 10-12g rễ cây lau, 10-12g củ cỏ ống sắc lấy nước, chia làm 2-3 lần trong ngày, uống vào trước bữa ăn, mỗi lần khoảng 100-150ml có tác dụng chữa sỏi thận, tiết niệu.

– Đem 30-60g rễ dứa dại, 150-200g thịt heo nạc nấu canh ăn ngày một lần, một tuần ăn 3-4 lần. Kết hợp hàng ngày cùng với 30-60g rau dừa nước khô, 12-16g rau má, 10-12g bông mã đề, 12-16g bồ công anh sắc với nước uống vào trước bữa ăn ngày 2 lần, mỗi lần 150ml sẽ giúp trị viêm thận phù thủng.

– Đem 15-20g đọt non sắc uống sẽ chữa đái gắt, đái buốt, đái ra máu.

3. Bài thuốc chữa viêm gan

– Dùng 20-30g quả dứa dại, 20-30g lá quao nước, 12-20g lá cây ô rô sắc lấy nước uống ngày 2 lần, mỗi lần chừng 150ml vào trước bữa ăn có tác dụng trị viêm gan, xơ gan cổ trướng.

Lưu ý đặc biệt khi sử dụng quả dứa dại:

Không được tùy tiện sử dụng quả dứa dại chữa bệnh, việc sử dụng phải có sự hướng dẫn từ các thầy thuốc. Nếu tự ý sử dụng cực kỳ nguy hiểm bởi ở quả dứa dại có lớp phấn trắng rất độc, không bào chế đúng cách và đưa vào cơ thể trong thời gian dài có thể gây ra ngộ độc, suy thận.

Quả dứa dại có tác dụng chữa bệnh gan nhưng chỉ chữa được một số loại viêm gan nhất định chứ không phải tất cả thể viêm gan đều có thể dùng vị thuốc nam này. Hơn nữa, nó cũng chỉ có tác dụng chữa viêm gan cấp, mới bị và một số ít thể viêm gan mãn.

Ngoài tác dụng trị cao huyết áp, món sinh tố táo còn giúp hỗ trợ chữa viêm gan, viêm thận, chán ăn, làm đẹp da…

Theo Đông y, táo tính mát, vị ngọt chua, có công hiệu kiện tỳ, ích vị, trị các chứng buồn nôn, chán ăn, bổ dưỡng tâm khí, dùng trị ho, giúp kích thích tiêu hóa và trị cao huyết áp.

Theo y học hiện đại, trong 100g táo tây có 47Kcal năng lượng, 87,1g chất béo, 0,5g chất đạm, 0g chất béo, 11,3g chất bột và 0,6g chất xơ. Đây là loại quả ngon được nhiều người ưa thích, dinh dưỡng cao. Đặc biệt, trong táo có nhiều carbohydrat (pectin…), axit malic, axit quinic và các axit hữu cơ khác; các hợp chất thơm; các sinh tố và nguyên tố: K, P, Fe, Zn có vai trò trong sinh trưởng và phát dục của thanh thiếu niên.

Ăn táo trong thời kỳ đầu thai nghén có tác dụng dinh dưỡng chống nôn ói giúp ổn định cân bằng axit – kiềm. Chất pectin trong táo tây có tác dụng làm tăng đường huyết, lợi niệu, điều hòa nhu động ruột… là chất xơ có tác động điều chỉnh tỷ lệ cholesterol trong máu. Một số chất trong vỏ táo tây có tác dụng hòa vị hóa đàm, dùng cho các trường hợp đàm nhiều, trào ngược nôn ói; các chất quercetin và các flavonoid trong vỏ quả có tác dụng ngăn ngừa nguy cơ tai biến mạch máu…

Theo Đông y, táo tây vị ngọt, tính mát, vào phế vị có công hiệu sinh tân, nhuận phế, kiện tỳ, ích vị, trừ phiền, trị các chứng buồn nôn, chán ăn, bổ dưỡng tâm khí. Dùng cho các trường hợp rối loạn tiêu hóa, ăn kém, chậm tiêu, nôn ói, ợ chua, tiêu chảy mạn tính, cảm nắng, cảm nóng, miệng khô họng khát, viêm khí phế quản gây ho khan ít đờm, suy nhược, thiểu dưỡng sau bệnh nặng dài ngày. Hằng ngày có thể ăn 4 – 5 trái (tùy theo trọng lượng táo) bằng cách ăn tươi, ép nước, hầm. Đặc biệt, táo chứa chất kali có lợi cho việc bài tiết natri, tốt cho người cao huyết áp.

Cao huyết áp, viêm gan, viêm thận: Táo tây 200g, chanh 50g, mướp tươi 300g, đường phèn lượng vừa đủ. Mướp và táo gọt vỏ, rửa sạch, thái vụn, ép lấy nước, hòa với nước chanh và đường phèn, dùng làm nước giải khát trong ngày. Công dụng: Bổ dưỡng, lợi tiểu, thanh nhiệt, bình can, giáng áp, dùng làm nước giải khát rất tốt cho những người bị cao huyết áp, viêm thận, viêm gan.

Cao huyết áp, rối loạn lipit máu: Táo tây 30g, sơn tra 30g, rau cần tây 3 cây, đường phèn vừa đủ. Cách làm: Sơn tra và táo bỏ hạt, thái miếng, rau cần rửa sạch, cắt đoạn. Tất cả cho vào bát to, đổ thêm 300ml nước rồi đem hấp cách thủy, sau chừng 30 phút là được, chế thêm đường phèn, chia uống vài lần trong ngày. Công dụng: Hoạt huyết, giáng áp, dùng cho người bị cao huyết áp và rối loạn lipit máu.
Giải khát, lợi tiêu hóa: Táo tây 800g, bí đao 100g, cà rốt 200g, đường phèn 100g, trần bì 20g. Táo tây rửa sạch, bỏ ruột, thái miếng. Bí đao gọt vỏ bỏ ruột, thái miếng. Cà rốt cạo vỏ, thái miếng; Trần bì ngâm nước cho mềm rồi thái chỉ. Tất cả cho vào nồi, đổ vừa nước, nấu trong 30 phút, chế thêm đường phèn, dùng làm nước giải khát. Công dụng: Thanh nhiệt hóa đàm, trừ phiền chỉ khát, lợi niệu tiêu thũng, trợ tiêu hóa, ích tỳ chỉ tả.

Nâng cao đề kháng, phục hồi sức khoẻ: Táo tây 150g, cà rốt 150g, nước ép chanh 15ml, mật ong 10ml. Táo tây và cà rốt rửa sạch, thái miếng rồi dùng máy ép lấy nước (với táo nên ép ngay vì để lâu sẽ bị biến màu, nếu cần thì ngâm trong dung dịch nước muối 2 – 3%), cho mật ong và nước chanh vào quấy thật kỹ và uống hằng ngày. Ðây là loại thức uống giàu chất dinh dưỡng, có tác dụng nâng cao sức đề kháng và giúp cơ thể phục hồi sức khoẻ rất tốt.

Đẹp da, kích thích tiêu hóa: Cà chua 200g, táo tây 150g, chanh quả 80g, chuối tiêu chín 100g, cải bắp 100g. Cà chua rửa sạch, thái miếng. Táo tây gọt vỏ, cắt nhỏ. Chanh vắt lấy nước. Bắp cải thái nhỏ. Tất cả ép lấy nước; chuối tiêu bóc vỏ, đánh nhuyễn rồi hòa đều với dịch ép, chế thêm nước chanh, quấy đều, chia uống vài lần. Thứ nước giải khát này có mùi vị thơm ngon, có tác dụng bổ dưỡng rất tốt, đồng thời còn làm đẹp da và kích thích tiêu hóa.