Lá hen được kết hợp trong nhiều bài thuốc hỗ trợ điều trị bệnh đường hô hấp như: Hen suyễn, viêm phế quản, viêm phổi tắc nghẽn mạn tính COPD. Nhiều Bác sỹ y học cổ truyền đã ứng dụng những nghiên cứu của y học hiện đại để tìm ra bài thuốc hiệu quả nhất từ lá hen cho bệnh nhân bị bệnh đường hô hấp mạn tính.

1. Sơ lược về cây lá hen

Cây lá hen tên khoa học là Calotropis giggantea R. Br, thuộc họ Thiên lý – Ascleppiadaceae. Lá hen còn có tên là “Nam tì bà”, “bàng biển” (miền Nam), là loại cây bụi.

Cây lá hen có vị đắng, hơi chát, tính mát, có tác dụng tiêu độc, tiêu đờm, giáng nghịch, trừ ho. Trong y học cổ truyền cây lá hen được dùng kết hợp với nhiều vị thuốc khác để điều trị bệnh hen phế quản, ho gà, viêm phế quản.

Hoạt chất trong lá hen như calotropin, α-amyrin, β-amyrin, taraxasterol …có nhiều tác dụng sinh học rất quý như tăng sức bóp cơ tim. Đặc biệt, các nghiên cứu chỉ ra rằng 2 chất α-amyrin, β-amyrin có tác dụng kháng viêm, kháng histamin, giảm đau, chống oxy hóa, phòng ngừa nhiễm khuẩn.

2. Những bằng chứng khoa học về tác dụng của Lá hen trong điều trị bệnh về đường hô hấp mạn tính

Tác dụng chống viêm

Hoạt chất α-và β-amyrin trong lá Hen có tác dụng làm giảm tổng hợp Leukotriene (một chất trung gian hóa học sinh ra nhiều ở bệnh nhân bị bệnh về đường hô hấp mãn tính gây viêm co thắt phế quản) đem lại hiệu quả giãn phế quản và chống viêm.

Trong một nghiên cứu của các nhà khoa học Ấn Độ đăng trên International Journal of Current Biological and Medical Science năm 2011: Lá Hen hạn chế đáng kể tình trạng viêm đường thở, bao gồm sự xâm nhập của các tế bào viêm như tế bào lympho, bạch cầu ái toan và bạch cầu trung tính.

Cơ chế chống viêm của lá Hen được xác định tương tự như Dexamethasone – một corticoid có tác dụng chống viêm mạnh.

Tác dụng chống oxy hóa

Stress oxy hóa là tình trạng mất cân bằng giữa chất oxy hóa và chất chống oxy hóa trong cơ thể. Tình trạng này gây tổn thương trực tiếp phổi, kích hoạt cơ chế gây viêm gây nên triệu chứng phức tạp của các bệnh hen suyễn, COPD, viêm phế quản mạn tính.

Qua nhiều nghiên cứu về tác dụng của lá hen cho thấy rằng lá hen còn có tác dụng chống oxy hóa, làm giảm hoạt động của các gốc tự do.

Trong các nghiên cứu ở động vật, đã phát hiện ra cây lá Hen còn có một số chất hóa học có tác dụng hạ sốt, giảm đau, kháng khuẩn, chống loét dạ dày do rượu và các loại thuốc như aspirin, indomethacin (Indocin),…

Tập khí công giúp hỗ trợ điều trị bệnh hen suyễn. Ảnh minh họa: internet

BS Lê Văn Vĩnh – Huấn luyện viên Câu lạc bộ Khí công TP.HCM cho biết, theo Tây y, hen là tình trạng các phế quản bị hẹp do viêm nhiễm mạn tính, không khí qua đó trở nên khó khăn vì sự co thắt của các cơ ở thành phế quản, sưng và phù nề lớp niêm mạc của phế quản, tiết nhiều chất nhầy vào trong lòng các phế quản. Còn theo Đông y, hen là do cơ thể bị nội nhiệt hay ngoại nhiệt; cơ thể suy nhược.

Những bệnh nhân kiểm soát cơn hen kém, sau khi vận động thể lực có thể làm tái phát cơn hen. Triệu chứng gồm ho, khò khè, thở ngắn, đau ngực, mệt.

Tế bào mastocyte có vai trò quan trọng trong cơ chế dị ứng, nằm sâu trong niêm mạc mũi, kết mạc, cạnh các mạch máu và tế bào sản sinh ra dịch nhầy. Khi gắng sức, tế bào mastocyte bị vỡ, giải phóng hàng loạt các chất trung gian gây co thắt phế quản, gây phù nề các mô ở đường hô hấp và làm cho khó thở.

Để phòng ngừa cơn hen suyễn khi vận động, người tập nên chọn những môn thật nhẹ nhàng như đi bộ, khí công, thể dục nhịp điệu… Trong đó, khí công được xem là một môn có thể chữa khỏi bệnh nếu bệnh nhân biết vận dụng vừa luyện tập, vừa điều trị.

Lý giải vì sao khí công có thể chữa được bệnh hen suyễn, BS Lê Văn Vĩnh cho biết, hô hấp đóng vai trò quan trọng trong khí công. Hít thở trong khí công không giống thở bình thường (hít oxy, thải khí cacbonic) mà là điều hòa, phát huy và tích lũy hai loại khí nói trên thành chân khí để theo các kinh mạch đi nuôi cơ thể, có tác dụng chữa bệnh một cách kỳ diệu.

Tập khí công sẽ giúp kiểm soát nhịp thở, giúp quân bình âm dương hệ thực vật, làm cơ thể thích nghi môi trường và làm hưng phấn thần kinh đối giao cảm… nên dù có chất dị ứng (các yếu tố gây hen) cũng không thể kích thích thần kinh phế vị, không gây hen suyễn. Ngoài ra, thở trong khí công chủ yếu là thở bụng, làm máu dồn vào vùng bụng và lưng, cơ hoành ở vùng này cũng chuyển động liên tục làm gia tăng lưu thông khí ở phổi.

Cách thở trong khí công: hít vào bằng mũi, phình bụng, thở ra bằng mũi, hóp bụng lại, lưỡi đặt trên vòm họng suốt hai kỳ thở với tiêu chuẩn chậm, nhẹ, sâu, dài, tự nhiên.

“Hiện trên thị trường có nhiều loại sách, đĩa hướng dẫn tập khí công. Sẽ rất nguy hiểm và gây ra nhiều tác dụng phụ nếu tự luyện tập, bởi khí công là sự kết hợp giữa động tác và hơi thở. Người tập trước tiên phải thuần thục động tác thì mới có thể kết hợp với hơi thở. Trong giai đoạn đầu đến giai đoạn trung cấp (ba năm), phải có chuyên gia hướng dẫn cả lý thuyết và thực hành. Riêng những người bị hen suyễn, cần phải có ý kiến của BS chuyên môn và hướng dẫn của chuyên gia” – BS Lê Văn Vĩnh khuyến cáo.

Theo Thanh Hoa – Phụ Nữ TPHCM