Nhưng chính xác FODMAP là gì?

FODMAP là một nhóm carbohydrate có trong một số thực phẩm nhất định, bao gồm: Fermentable Oligosaccharides (nhóm thực phẩm có thể lên men), Disaccharides, MonosAccharides và Polyols (Viết tắt của các nhóm chất này tạo thành từ FODMAP). Chúng có một điểm chung lớn nhất: Với một số người, chúng có thể gây ra các vấn đề về dạ dày.

Tại sao nhóm thực phẩm FODMAP lại gây rắc rối cho dạ dày?

Thực phẩm chứa FODMAP khiến đường ruột khó hấp thu và có xu hướng hút nhiều nước vào hệ thống tiêu hóa. Chúng cũng có thể lưu lại trong ruột một thời gian dài, từ đó, lên men. Kết quả cuối cùng là tổ hợp các rắc rối thường gặp bao gồm: Đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy.

Chế độ ăn ít FODMAP giúp loại bỏ những thực phẩm gây phiền cho dạ dày này, thường được áp dụng trong 6-8 tuần. Sau đó, chúng sẽ được đưa trở lại thực đơn một cách từ từ để xác định xem loại nào là nguyên nhân chính. Một khi biết nhóm FODMAP nào khiến bụng dạ bất ổn, bạn có thể từ bỏ chúng mãi mãi.

Tôi có nên thử chế độ ăn ít FODMAP không?

Nếu đôi khi bạn bị đầy hơi, chướng bụng thì chế độ ăn ít FODMAP rất đáng thử. Nhưng do chế độ ăn này rất hạn chế nên theo các chuyên gia, chúng không phải là lựa chọn tốt nhất để điều trị các vấn đề dạ dày nhẹ hoặc trung bình.

Thông thường, chế độ ăn ít FODMAP dành cho những người bị các vấn đề dạ dày – tiêu hóa nghiêm trọng. Hội chứng ruột kích thích (IBS) là bệnh phổ biến nhất mà người bệnh có thể áp dụng FODMAP. Người bị bệnh viêm ruột như bệnh Crohn’s hoặc viêm loét ruột kết cũng có thể lựa chọn chế độ ăn này. Nó cũng giúp ích cho người bị bệnh bất dung nạp gluten (celiac) nhưng loại bỏ gluten mà chưa thấy cải thiện tình hình.

Ngoài ra, loại bỏ thực phẩm chứa FODMAP có thể hữu ích với những vận động viên sức bền hay bị chứng co rút hoặc tiêu chảy trong các cuộc đua. “Nếu bạn có xu hướng mắc các chứng bệnh này thì chế độ ăn ít FODMAP được coi như một biện pháp phòng ngừa hữu hiệu”, chuyên gia về hội chứng ruột kích thích và chế độ ăn FODMAP, Kate Scarlata, cho biết.

Trường hợp chỉ thi thoảng bạn mới bị đầy hơi và chướng bụng? Theo Scarlata, không nhất thiết phải áp dụng trọn vẹn chế độ ăn ít FODMAP. Bạn có thể chỉ cần loại bỏ một số FODMAP nhất định ra khỏi thực đơn mà thôi.

Thông thường, chế độ ăn ít FODMAP dành cho những người bị các vấn đề dạ dày – tiêu hóa nghiêm trọng.

Những thực phẩm nào chứa nhiều nhóm chất FODMAP?

Có 4 nhóm carbohydrate nằm trong danh mục FODMAP. Trong giai đoạn loại bỏ của chế độ ăn ít FODMAP, bạn cần tránh xa tất cả chúng. Cụ thể là:

1. Oligosaccharides

– Ngũ cốc giàu chất xơ

– Đậu đỗ

– Hành

– Tỏi

– Atiso

– Đậu lăng

– Đậu gà

– Bông cải xanh

– Cải Brussels

– Thực phẩm từ đậu nành

2. Disaccharides

– Sữa

– Sữa chua

– Phô mai mềm

– Kem

3. Monosaccharides

– Xoài

– Dưa hấu

– Snap peas (quả đậu có thể ăn sống hoặc tách hạt ăn khi chín)

– Mật ong

– Phấn hoa cây thùa (agave nectar)

– Siro bắp giàu fructose

4. Polyols

– Anh đào

– Xuân đào

– Táo

– Lê

– Nấm

– Xúp lơ trắng

– Chất thay thế đường (xylitol, sorbitol)

Những thực phẩm đóng hộp cũng chứa FODMAP. Do đó, quan trọng là bạn phải đọc hiểu nhãn thực phẩm. Ví dụ, “hương tự nhiên” trong súp hay xốt có thể chiết xuất từ hành hoặc tỏi – tác nhân gây khó chịu dạ dày. Và nhiều loại ngũ cốc hoặc thanh ngũ cốc ăn sáng cũng được làm ngọt bằng rễ rau diếp xoăn.

Những thực phẩm đóng hộp cũng chứa FODMAP. Do đó, quan trọng là bạn phải đọc hiểu nhãn thực phẩm.

Những thực phẩm ít FODMAP

Số lượng các thực phẩm chứa FODMAP có vẻ như kéo dài vô tận. Nhưng bạn đừng vội lo lắng. Vẫn còn rất nhiều thứ khác bạn có thể ăn mà không lo lắng gây hại cho dạ dày. Phần lớn những người áp dụng chế độ ăn ít FODMAP vẫn thưởng thức các loại thực phẩm sau:

– Việt quất

– Dâu tây

– Dưa đỏ

– Cam

– Kiwi

– Nho

– Bí ngồi (summer squash)

– Đỗ/đậu (loại grean beans)

– Cà tím

– Xà lách rocket (Arugula)

– Rau diếp

– Rau bina

– Gạo lứt

– Hạt diêm mạch

– Mỳ Ý không gluten

– Phô mai cứng

– Sữa và sữa chua không chứa lactose

Hãy nhớ rằng, FODMAP là carbohydrate. Do đó, bạn sẽ không tìm thấy chúng trong các thực phẩm chủ yếu chứa protein hoặc chất béo. Điều này có nghĩa là bạn có thể bật đèn xanh cho những thực phẩm như thịt lợn, thịt gà, cá, trứng, bơ và dầu ô-liu.

Hãy nhớ rằng, FODMAP là carbohydrate.

Bắt đầu chế độ ăn ít FODMAP như thế nào?

Trước tiên, hãy trò chuyện với bác sĩ dạ dày – ruột về ý định của bạn. Bác sĩ có thể xem xét tất cả triệu chứng và giúp bạn xác định xem liệu chế độ ăn ít FODMAP có phải là lựa chọn phù hợp nhất không.

Bạn cũng có thể tham vấn ý kiến từ các chuyên gia về chế độ ăn ít FODMAP. Điều này rất quan trọng bởi việc loại bỏ toàn một một nhóm thực phẩm ra khỏi thực đơn có thể khiến bạn bị thiếu hụt những dưỡng chất nhất định. Canxi và chất xơ là hai loại cần chú ý đặc biệt khi bạn áp dụng chế độ ăn ít FODMAP.

Việc đưa trở lại thực phẩm chứa FODMAP vào thực đơn cũng cần được tiến hành một cách hệ thống và cẩn trọng. Có thể mất tới khoảng 8 tuần. Một khi đã xác định được loại FODMAP nào không gây tổn hại cho dạ dày của mình, bạn có thể từ từ ăn chúng trở lại. Khi đó, bạn có thể thưởng thức chúng mà không cần lo lắng.

Việc đưa trở lại thực phẩm chứa FODMAP vào thực đơn cần được tiến hành một cách hệ thống và cẩn trọng.

Nghiên cứu vừa được đăng trên tạp chí Y học Anh The BMJ của tác giả Mike Lean, giáo sư về dinh dưỡng tại Đại học Glasgow ở Scotland. Các tác giả nghiên cứu đã khẳng định rằng, nhiều người vẫn tin đái tháo đường tuýp 2 là căn bệnh không thể chữa dứt. Tuy nhiên, chỉ cần giảm 33 pounds (khoảng 15kg), bệnh nhân có thể thay đổi tình hình hoàn toàn.

Trước đó, trong một thử nghiệm thực hiện năm 2011 cũng của GS. Mike Lean có chỉ ra rằng, những người được chẩn đoán mắc tiểu đường tuýp 2 đã giảm cân theo chế độ ăn kiêng, nhờ đó lượng đường trong máu trở về mức bình thường.

Tiếp đó, một nghiên cứu khoa học trong năm 2016 cũng một lần nữa nhấn mạnh, những người mắc bệnh tiểu đường trong vòng 10 năm đã cải thiện được tình hình bệnh khi giảm 15kg.

Tránh tăng cân là cách tốt nhất để tránh khỏi tiểu đường

Theo GS. Mike Lean, tiểu đường tuýp 2 là loại bệnh “tốt nhất có thể tránh khỏi bằng cách tránh tăng cân, vốn là nguyên nhân gây bệnh”. Người bệnh hoàn toàn có khả năng can thiệp để thuyên giảm tiểu đường trong vòng 5 năm đầu tiên sau khi phát hiện bệnh. Đối với những người đã phát triển căn bệnh, các chương trình giảm cân có thể giúp họ thuyên giảm bệnh.

Bởi vậy, “Những người mắc bệnh tiểu đường nên bắt đầu yêu cầu hỗ trợ để họ giảm cân trong thời gian lâu dài. Đây là hành trình dài và không đơn giản, nên bản thân họ phải tự thực hiện những thay đổi lớn”, GS Lean nhấn mạnh.

Hiện nay, các giải pháp giúp quản lý bệnh tiểu đường tuýp 2 bao gồm giảm lượng đường trong máu và giảm nguy cơ bệnh tim, chủ yếu thực hiện bằng các loại thuốc hoặc thay đổi lối sống, giảm cân qua chế độ ăn kiêng và tập thể dục.

Nghiên cứu vẫn đang diễn ra trên diện rộng và dự kiến sẽ công bố kết quả vào năm 2018.

Về việc dùng testosterone để chống hiện tượng tích mỡ, các chuyên gia của hãng dược phẩm Đức Bayer Pharma đã tuyên bố tại đại hội của Hội Nội tiết nước này. Trong suốt 2 năm qua, họ đã theo dõi tình trạng sức khoẻ của trên 100 người đàn ông, mà 1/3 trong số đó bị thừa cân, những người còn lại đều bị “tích mỡ”.

Hàng quý, tất cả những người tham gia thí nghiệm đều được tiêm testosterone. Sau 5 năm, những người béo phì đều trở nên thanh mảnh hơn rõ rệt, tính trung bình giảm được 16kg. Không một người nào phải áp dụng chế độ ăn kiêng đặc biệt, tuy một vài người cũng có tập thể dục nhưng chỉ do họ thích mà thôi.

Đưa hàm lượng testosteron vào nề nếp là cách tốt
nhất để duy trì cân nặng và dáng vóc ở nam giới.

Không thể không nhắc lại rằng việc tiêm testosterone cũng gây ra nguy hiểm trong một số trường hợp, ví dụ hàm lượng hocmon này cao có thể gây ung thư tuyến tiền liệt và rối nhiễu tâm lý. Tuy nhiên các nhà nghiên cứu Đức tin rằng không người đàn ông trong nhóm thí nghiệm có các nguy cơ này.

Chỉ 3 người bị ung thư tuyến tiền liệt, nghĩa là thấp hơn con số thống kê trung bình về tỷ lệ bệnh ở những người đàn ông trên 60. Ngoài ra, lượng testosterone tiêm vào nằm dưới mức có thể gây những tác dụng phụ.

Các nhà khoa học giải thích các mô mỡ kích thích sự sinh ra cortison và chính chất này trung hoà hoạt tính của testosterone. Kết quả là sự trao đổi năng lượng bị chậm lại, hoạt động của cơ thể bị giảm sút, hình thành một vòng luẩn quẩn: mô mỡ càng nhiều, testosterone càng giảm, và hàm lượng testosterone càng giảm, sự tích mỡ càng tăng.

Cho tới nay, các nhà khoa học cho rằng, quan niệm hàm lượng testosteron của đàn ông giảm chủ yếu là do tuổi tác chỉ là một sự hiểu lầm. Tại cuộc đại hội nói trên, các chuyên gia tại Đại học Adelaide tuyên bố, những kết quả nghiên cứu của họ đã chỉ ra hàm lượng testosterone giảm vì tuổi tác bao nhiêu thì cũng giảm do tích mỡ, tiểu đường và trầm cảm bấy nhiêu.

Theo dõi hàng nghìn người đàn ông trong suốt 5 năm, họ nhận thấy riêng sự trầm cảm làm hàm lượng hocmon này giảm nhiều hơn do tuổi tác 2-3 lần. Cho nên nếu như bạn bị phát phì thì đừng đổ oan cho tuổi tác mà nên xem lại cách sống của mình để đưa hàm lượng testosterone vào nề nếp. Đó mới là cách chủ động duy trì ngoại hình không bị… biến dạng.

Theo khoahoc