Đông y không có bệnh danh về huyết áp bởi vì cách đây hàng ngàn năm chưa có máy đo huyết áp. Nhờ máy đo huyết áp, thầy thuốc biết được chỉ số huyết áp.

Huyết áp là áp lực của máu vào thành mạch máu. Qua tổng kết của các nhà khoa học y học quy định khi tim bóp là huyết áp tối đa (thì tâm thu), khi tim giãn (thì tâm trương) là huyết áp tối thiểu. Gọi huyết áp thấp khi có chỉ số đo huyết áp tối đa dưới 90, huyết áp tối thiểu dưới 70mmHg.

Đông y khám bệnh qua 4 bước (gọi là tứ chẩn).

Vọng là nhìn thần sắc và hình dáng người bệnh: người thấp huyết áp thường da xanh, dáng mệt mỏi, lưỡi nhiệt, môi nhợt.

Văn là nghe ngửi: tiếng nói người bệnh nhỏ, yếu, hơi thở bình thường hoặc hôi.

Vấn là hỏi bệnh: Người bệnh đổi tư thế dễ chóng mặt hoa mắt; Đau lưng cổ gáy, sợ lạnh, dễ ra mồ hôi; Có thể hồi hộp, mất ngủ, có thể sa trực tràng, sa tử cung.

Thiết là sờ: sờ da thường lạnh ẩm. Sờ mạch: mạch trầm nhược, hay trầm tế.

Đông y chia chứng bệnh này làm 4 thể. Tùy từng thể bệnh mà dùng bài thuốc phù hợp như sau:
Tỳ khí hư

Biểu hiện: Ăn uống kém, cơ nhẽo, chân tay lạnh, đại tiện lỏng, mạch trầm

Bài thuốc: cát lâm sâm 12g, mạch môn 12g, hoàng kỳ 20g, phá cổ chi 12g, bạch linh 16g, nhục đậu 8g, bạch truật 16g, hoài sơn 16g, mộc hương 12g, cam thảo 6g, sa nhân 12g, nhục quế 8g. Sắc uống.Khám bệnh, kê đơn cho người huyết áp thấp.

Khám bệnh, kê đơn cho người huyết áp thấp.

Tâm tỳ khí hư

Biểu hiện: Người bệnh có biểu hiện: hồi hộp, ngủ mê, ăn kém, người mệt mỏi, ngại hoạt động, đổi tư thế dễ chóng mặt, có thể sa trực tràng, tử cung, mạch trầm nhược.

Bài thuốc: hoàng kỳ 20g, quế chi 12g, bạch truật 16g, bạch thược 12g, can khương 8, táo nhân 12g, nhục quế 8g, bá tử nhân 12g, đương quy 12g, cam thảo 6g, đẳng sâm 16g. Sắc uống.
Tỳ thận dương hư

Biểu hiện: Váng đầu, ù tai, ngủ kém. Đau mỏi lưng gối chân tay lạnh, sợ lạnh, di tinh, tiểu đêm, lưỡi nhợt, mạch trầm nhược.

Bài thuốc: nhân sâm 12g, liên thục 20g, hà thủ ô 20g, bạch linh 6g, đại táo 16g, bạch truật 16g, bá tử nhân 8g, bạch thược 12g, kỷ tử 12g, sinh khương 3 lát, táo nhân 10g. Sắc uống ngày 1 thang
Khí âm lưỡng hư

Biểu hiện: Đau đầu, chóng mặt, họng khô khát, mạch tế sắc

Bài thuốc: Sinh mạch tán: nhân sâm 12g, hoàng kỳ 16g, mạch môn 12g, đương quy 12g, ngũ vị 8g, kỷ tử 12g, hoàng tinh 16g, nhục quế 8g. Sắc uống ngày 1 thang.

Chú ý: Khi huyết áp quá thấp, mạch nhanh nhỏ khó thấy. Huyết áp tối đa dưới 60mmHg là tình trạng trụy mạch phải phối hợp cấp cứu theo Y học hiện đại, Đông dược có thể thêm nhân sâm, phụ tử chế.

Ngoài ra, những người mắc bệnh thiếu máu cũng mắc chứng tay chân lạnh do lượng hồng cầu trong máu hạ thấp. Biểu hiện rõ nhất là gan bàn chân, tay luôn ở trong trạng thái lạnh ngắt cho dù là trời nóng hay lạnh.

Bệnh chân tay lạnh khiến bạn có cảm giác tê cóng, mặc dù đã đi nhiều lớp tất hoặc đã đắp chăn kín.
Nhiệt độ ngoài trời hạ thấp làm các thành mạch co lại. Khí huyết không được lưu thông dễ dàng có thể dẫn tới tình trạng tắc nghẽn mạch. Khả năng hoạt động của gan và thận cũng bị ảnh hưởng. Lượng máu lưu thông không đủ nuôi dưỡng tế bào, đặc biệt ở phần chân và tay. Sức đề kháng của cơ thể giảm sút. Chân tay sẽ lạnh và luôn có màu nhợt nhạt.

Sự thay đổi các hoocmôn, đặc biệt là các hoocmôn sinh sản cũng gây nên bệnh chân tay lạnh: Chính vì vậy mà nữ giới dễ mắc bệnh hơn nam giới. Cơ thể nữ giới vào kỳ kinh nguyệt bị mất một lượng máu khá lớn khiến nhiệt độ cơ thể có thể giảm đi đôi chút.

Những người có tiền sử mắc các bệnh như: tim mạch, viêm tĩnh mạch, tắc mạch máu thường bị chân tay lạnh. Ngoài ra, căng thẳng, mệt mỏi cũng có thể làm chứng bệnh này thêm nặng.

Cách phòng ngừa bệnh chân tay lạnh
Một chế độ ăn uống và vận động hợp lý sẽ giúp bàn tay (chân) luôn ấm áp.

Mùa đông, bạn nên ăn những thực phẩm chứa nhiều calo và chất béo để giúp cơ thể sản sinh nhiệt lượng nhiều hơn. Bạn nên bổ sung những thực phẩm nóng như: thịt bò, thị dê hoặc thịt chó. Hạn chế ăn hoa quả mang tính lạnh ví dụ như lê, mã thầy …

Bạn có thể tham khảo món bí đỏ nấu chao. Bí đỏ cũng như các loại rau quả màu vàng khác giàu vitamin A, có tác dụng giúp thúc đẩy chu trình trao đổi chất, bổ khí huyết, tăng cường khả năng chịu lạnh. Nguyên liệu gồm 1,2 kg bí đỏ, chao (đậu hũ thối), tỏi, ớt, tiêu. Bạn lấy bí đỏ gọt vỏ, cắt làm 4 miếng. Cho bí cùng ít muối và một ly nước vào nồi đun đến khi bí chín mềm. Cho dầu vào chảo đun nóng, thêm chao, tỏi, ớt, nước tương, đường và nước. Đảo đều đến khi có mùi thơm thì cho bột mì đã hòa tan với nước lạnh vào, đảo cho chín rồi tắt bếp.

Nên thường xuyên tập thể dục buổi sáng như chạy bộ, đánh cầu lông…giúp cơ thể nóng lên, điều tiết tuần hoàn. Những khi cơ thể quá lạnh, đừng lười, hãy đứng lên vận động cơ thể. Bạn cũng không nên ngồi quá lâu, điều này sẽ ảnh hưởng tới quá trình tuần hoàn máu của cơ thể bạn.