Tác giả: BS Nguyên Hải

Theo thống kê, tỷ lệ điếc ở người trên 65 tuổi là 30 – 50%. Đây là kết quả của sự biến đổi sinh lý, có liên quan đến sự thoái hóa của các vi ti huyết quản bên trong tai người già, sự phát bệnh ở ốc tai và chức năng sinh lý toàn thân giảm sút.

Sau nhiều năm nghiên cứu vấn đề này, một số chuyên gia cho rằng, ngoài nguyên nhân sinh lý ra, hiện tượng điếc ở người già còn có liên quan đến việc ăn uống không hợp lý.

Ăn nhiều thức ăn chứa nhiều chất sắt: các thầy thuốc Anh phát hiện thấy ở người chuyển sang tuổi già, hàm lượng sắt trong máu thấp hơn rõ rệt so với người bình thường, hệ thống máu biến đổi, các vi ti huyết quản ở tai bị hẹp đi, mất tính đàn hồi, máu khó chảy qua, các tế bào hồng cầu dần dần trở nên cứng hơn. Tế bào hồng cầu cứng sẽ dễ làm tắc các vi ti huyết quản, gây khó khăn cho tuần hoàn máu trong tai, cộng thêm sự thiếu chất sắt trong cơ thể, năng lực chuyên chở oxy của tế bào hồng cầu bị giảm sút, làm cho tế bào thính giác trong tai thiếu chất dinh dưỡng, qua đó sinh bệnh điếc.

Nếu bổ sung thêm chất sắt thì có thể làm giãn mạch máu, làm mềm các tế bào hồng cầu, bảo đảm tai được cung cấp đủ máu, qua đó ngăn chặn tình trạng giảm thính lực ở người già. Các thầy thuốc đề nghị, ngay từ tuổi trung niên trở đi, nên ăn thêm các thức ăn giầu chất sắt, như mộc nhĩ đen, gan động vật, thịt nạc, rau cần, rau chân vịt.

Ăn nhiều thức ăn chứa chất kẽm: nguyên tố kẽm (Zn) có tác dụng vô cùng quan trọng đối với thính lực. Hàm lượng kẽm ở ốc tai cao hơn hẳn so với bất kỳ bộ phận nào khác trong cơ thể; nhưng khi ngoài 60 tuổi thì giảm đi rõ rệt, gây trở ngại cho hoạt động chức năng của ốc tai. Bởi vậy, khi sang tuổi trung niên nên ăn cá, đậu nành, rau cải, cà-rốt, các loại hải sản, là thực phẩm chứa nhiều kẽm.

Bổ sung vitamin D: vitamin D có ảnh hưởng trực tiếp kỳ lạ đến thính lực của người già. Các chuyên gia Mỹ theo dõi 56 người mắc bệnh điếc tuổi già, phát hiện thấy hàm lượng canxi trong máu của họ thấp hơn hẳn mức bình thường, mà nguyên nhân căn bản là do cơ thể thiếu vitamin D. Khi dùng vitamin D điều trị cho các bệnh nhân này trong thời gian 6-10 tháng, thính lực của họ khá lên rõ rệt.

Trong vitamin D chủ yếu có vitamin D2 và D3, hai loại này phải được hoà tan trong dầu mỡ thì cơ thể người mới có thể hấp thu được. Các loại nấm và mộc nhĩ trắng (ngân nhĩ) đều chứa vitamin D2. Gan cá biển có hàm lượng vitamin D3 cao nhất; gan gia cầm, gia súc và trứng cũng chứa vitamin D3. Trong các mô da và mỡ người có chứa một chất dehydrocholesterol, sau khi được chiếu bởi tia cực tím trong ánh nắng mặt trời nó có thể hình thành vitamin D3. Bởi vậy người già cần thường xuyên ra nắng.

Bớt ăn uống: hạn chế hợp lý khẩu phần ăn không những có thể kéo dài tuổi thọ mà còn có tác dụng rõ rệt ngăn ngừa chứng điếc ở người già. Thí nghiệm trên chuột bạch cho thấy: sau khi cho chuột ăn theo chế độ cách nhật khiến thân trọng của chúng giảm rõ rệt.

Qua theo dõi, thống kê, thấy tuổi thọ bình quân của chúng tăng 40%, và điện nhĩ đồ cũng tốt hơn nhóm chuột đối chiếu. Chứng tỏ hạn chế khẩu phần ăn có thể làm chậm sự xuất hiện chứng điếc ở người già. Đó là do sau khi bớt khẩu phần ăn, cơ thể cố hết sức thải các chất độc ra ngoài.

Ăn nhiều thức ăn hạ mỡ máu: mỡ máu tăng lên là hiện tượng thường thấy ở người trung niên và già, phần lớn là do ăn nhiều và ăn lâu dài các thứ thịt, cá, trứng. Kết quả sẽ làm giảm thính lực của người già. Một nhóm chuyên gia quan sát 341 người già, thấy ở người có mỡ máu cao thì tỷ lệ mắc chứng điếc do tuổi già cao hơn rõ rệt so với người có mỡ máu bình thường.

Các thí nghiệm trên thỏ cũng cho thấy, con thỏ nào có mỡ máu cao cũng dễ xuất hiện trở ngại về thính lực hơn. Đó là do mỡ máu cao gây trở ngại cho sự tuần hoàn máu trong nội nhĩ, và do lượng các chất oxy hóa ở nội nhĩ tăng lên. Từ đó, ta thấy, thay đổi các thói quen không tốt về ăn uống và ăn nhiều rau quả tươi sẽ có ích cho việc dự phòng chứng điếc ở người già.

Theo thuocthang

Miền Bắc đang vào mùa chanh đào, tại các chợ, các bà nội trợ nô nức mua chanh đào về ngâm cho mùa đông sắp tới. Nhiều người tiết lộ bài thuốc chanh đào ngâm mật ong, đường phèn là “tuyệt chiêu” trị ho, viêm họng.

Việt Nam có khoảng 20 loài chanh khác nhau, trong đó giống chanh đào là một vị thuốc quý, rất được ưa chuộng. Chanh đào thường có từ tháng 8, 9 trong năm. Khi chín vỏ chanh mỏng, màu vàng hanh chứa nhiều tinh dầu, ruột hồng đào, rất thơm. Cũng có loại chanh đào ruột vàng nghệ

Để làm bài thuốc chanh đào chữa ho nên mua trong thời điểm tháng 8 – 9 hàng năm

Hiện nay, giá chanh đào dao động từ 40.000 đến 60.000 đồng một kg. Thông thường một kg chanh có từ 12 đến 20 quả. Nếu mua sẵn thì một bình chanh đào ngâm mật ong, đường phèn cũng có giá hơn 100.000 đồng trở lên tùy dung lượng.

Bài thuốc chanh đào ngâm rất dễ, ai cũng có thể thực hiện. Phổ biến nhất là chanh đào ngâm mật ong, đường phèn.

Chuẩn bị:

– Chanh đào: 1 kg, loại càng già càng tốt. Nên lựa những quả tươi, chín vàng, mỏng vỏ.

– Mật ong rừng: 1 lít.

– Đường phèn: 0,5 kg.

– Bình thủy tinh có nút đậy, vỉ nén bằng nan tre.

Cách 1: Ngâm chanh 3 tháng

– Chanh rửa sạch, pha một ít muối với nước sôi để nguội, ngâm 30 phút rồi vớt chanh ra để thật khô. Cắt chanh thành những miếng mỏng, ngâm cả hạt mới tốt

– Đường phèn đập nhỏ, đổ một lớp đường vào lọ, đến một lớp chanh (làm lại cho đến hết.) Cuối cùng đổ mật ong vào. Lấy vỉ nan nén chanh xuống. Để khoảng 3 tháng sẽ dùng được.

Trong cách ngâm này mọi người cũng có thể cho chanh đào, mật ong, đường phèn vào máy xay sinh tố, xay nhỏ làm siro chanh, mật ong, đường phèn. Khi cho trẻ uống nên lọc bỏ bã cặn.

Cách 2: Ngâm chanh 6 tháng

– Chanh rửa sạch, pha một ít muối với nước sôi để nguội, ngâm chanh 30 phút rồi vớt ra để ráo. Khía dọc quả chanh vài nhát.

– Rửa sạch bình thủy tinh, tráng qua nước sôi, để ráo nước. Đổ đường phèn vào lọ rồi đến một lớp chanh (làm như vậy đến hết), cuối cùng cho mật ong vào. Lấy vỉ nan nén chanh xuống. Để 6 tháng sau sẽ dùng được.

Chanh đào chín có vỏ màu vàng hanh, ruột hồng đào, rất mọng nước.

Lưu ý: Nên sử dụng bình thủy tinh. Mua bình to hơn lượng chanh ngâm một chút vì sau một thời gian bình sẽ lên men, nước chanh tiết ra nhiều. Cũng không nên bịt miệng bình quá chặt. Để bình ngâm ở chỗ mát (không cho vào tủ lạnh).

Thời gian đầu mới ngâm nên kiểm tra bình thường xuyên, nếu sau vài ngày thấy sủi bọt thì hớt đi. Không để chanh nổi lên khỏi vỉ vì sẽ dễ bị mốc, nổi váng. Sau vài 3 tuần là có thể dùng chanh ngâm mật ong, đường phèn rồi. Nên ngâm chanh càng lâu càng tốt, mới đầu chanh còn tươi thì ăn hơi đắng, nhưng sau một thời gian dài chanh đào ăn như ô mai, vừa tốt cho họng, vừa tăng cường sức khỏe.

Bài thuốc này thích hợp với mọi gia đình, nhất là nhà có con nhỏ từ 1,5 tuổi trở lên. Vào ngày trời lạnh hay khi trẻ mới chớm ho thì buổi sáng ngủ dậy lấy một thìa cho trẻ uống. Với người lớn, hãy cắt lát quả chanh ngâm, trộn đều với nước trong hộp, nhai rồi ngậm khoảng 15-20 phút, sau đó nuốt, ngày vài lần.

Có thể chanh đào hợp với người này nhưng không hợp với người khác, hoặc khi bị ho nặng mới dùng thì cũng không có tác dụng. Với người bị nhiệt miệng thì không nên dùng chanh đào ngâm mật ong. Thay vào đó, hãy ngâm chanh đào với muối, đường.

Về cơ bản cách làm cũng như trên, cứ một kg chanh thì một kg muối. Ngâm khoảng 3 tuần cho chanh mềm, đem phơi nắng đến khi trên vỏ chanh có một lớp muối trắng bám vào là được.

Bổ quả chanh làm tư (nếu thích có thể bỏ hạt cho đỡ đắng), rồi xếp chanh vào lọ. Đun đường (tùy sở thích) với 2 bát nước, cho gừng, cam thảo băm nhỏ vào. Nấu đến khi đường sánh như mật ong rồi bắc ra cho nguội. Đổ đường vào hũ chanh, đậy kín, ngâm 3 tháng nữa là có thể dùng được.

Theo thuocthang

Do môi trường ô nhiễm nên những bệnh mũi xoang phát triển nhiều, chiếm tỷ lệ cao nhất trong các bệnh về tai mũi họng.

Hiểu được các tác nhân gây nên bệnh, cũng như cách điều trị, chúng ta sẽ phòng ngừa được tốt, tránh để các biến chứng hậu quả khó lường. Trong các bệnh lý về xoang, viêm xoang là bệnh lý thường gặp nhất, viêm xoang cấp ở người lớn chủ yếu là viêm xoang hàm.

Viêm xoang cấp xảy ra như thế nào?

Các xoang mặt là các hốc rỗng nằm quanh hốc mũi trong khối xương mặt, chúng có nhiệm vụ làm nhẹ khối xương mặt và cộng hưởng âm thanh. Có tất cả là năm đôi xoang (bên trái, phải) và chia làm hai nhóm, nhóm xoang trước và nhóm xoang sau như xoang hàm, xoang sàng trước, xoang trán ở phía trước và xoang bướm, xoang sàng sau ở phía sau.

Thành các xoang được lót bởi một lớp niêm mạc với những tế bào lông chuyển luôn luôn rung động theo một chiều, có vai trò quét các chất bẩn và dịch tiết di chuyển về một hướng đến các lỗ thông mũi xoang để ra ngoài. Khi hàng ngày chúng ta hít thở phải khói bụi bị ô nhiễm, những chất trên tác động vào khoang mũi, miệng rồi thông qua các lỗ mũi xoang, rồi từ đây gây ra bệnh lý về xoang.

Các nguyên nhân khác như tắm ao hồ thường xuyên gây nhiễm trùng mũi rồi viêm xoang, những loại vi trùng thường gặp haemophilus influenzae, pneumocoque, streptocoque, moraxella catarrhalis, ngoài ra gặp virút như: rhinovirus, rheovirus, coronavirus, enterovirus, myxovirus và cả nấm như aspergillus, candida albicans. Đôi khi có nguồn gốc từ răng, có triệu chứng về răng như sâu răng, viêm nha chu biến chứng viêm xoang.

Các dấu hiệu xác định

Bệnh xảy ra nhất ở nhóm xoang trước, đau là dấu hiệu cố định, có trong các dạng khác nhau, nhìn chung là dấu hiệu quan trọng, khu trú ở vùng quanh hốc mắt, góc trong hốc mắt và vùng trước trán, cảm giác nặng vùng mặt kèm với đau.

Thường hơi thở có mùi hôi, nghẹt mũi và cảm giác không phân biệt mùi hay còn gọi là mất mùi là dấu hiệu thường xuyên đi kèm với viêm xoang cấp.

Chảy mũi chỉ một bên, nhầy mủ vàng, có mùi hôi thối, gặp trong vi trùng yếm khí, chảy mũi làm dịu cơn đau nhưng hỉ mũi làm đau nhiều hơn. Sờ nắn vùng hốc mắt có điểm đau chói, soi mũi thấy rõ dịch tiết mủ khu trú ở khe mũi giữa.

Toàn thân có sốt, ớn lạnh, mệt, ngủ ít, tiểu ít. Nội soi mũi xoang, thấy được mủ chảy ra hay đọng ở các lỗ thông xoang ở khe mũi giữa, hình ảnh phù nề hay tắc các lỗ thông mũi xoang, mủ chảy theo khe mũi trên xuống họng.

Chụp X-quang từ tư thế Blondeau và Hirtz, hình ảnh mờ toàn bộ ổ xoang, có thể có hình ảnh mực nước hơi ở một bên xoang hàm có giá trị xác định cao. Chụp CT-Scanner vùng đầu mặt chẩn đoán xác định và phân biệt các nguyên nhân khác ở xoang.

Điều trị

Chủ yếu là điều trị nội khoa suốt giai đoạn cấp, kháng sinh, kháng viêm và những chất phân tán thường cho kết quả tuyệt vời bằng đường uống và tại chỗ. Phải làm cho sự dẫn lưu được dễ dàng bằng thông khe mũi giữa và bằng nhỏ thuốc tại chỗ những chất co mạch gây tê, kháng sinh, kháng viêm.

Thuốc kháng sinh trong viêm xoang: cifixim, ciprofloxacin, zinnat phối hợp metrodiazol. Thuốc kháng viêm mobic, diclophenac, neo pyrazon. Điều trị thông xoang, dẫn lưu áp dụng trong trường hợp giảm áp lực để làm dịu cơn đau, điều trị liên tục từ 2 – 3 tuần. Điều trị dự phòng cần phải điều trị cơ địa người bệnh để tránh tái phát, nhất là điều trị dị ứng, sửa lại những bất thường ở mũi như vẹo vách ngăn bằng phẫu thuật.

Phòng ngừa

Để phòng ngừa bệnh viêm xoang hiệu quả, chúng ta cần lưu ý một số điểm sau: đeo khẩu trang trước khi ra đường và làm công việc gặp nhiều bụi bặm; giữ môi trường xung quanh luôn sạch sẽ, tránh xa khói bụi, chất thải; ăn uống đủ dinh dưỡng.

Đối với người mẫn cảm, cần chú ý phòng tránh phấn hoa, nấm mốc, nước hoa, thức ăn lạ, nhiều gia vị, nhiệt độ thay đổi. Khi tắm hoặc đi bơi, nếu bị nước vào tai hoặc mũi cần biết cách để cho nước ra ngoài, ví dụ nước vào tai thì có thể nghiêng đầu nhảy để nước ra ngoài sau đó lấy tăm bông lau khô.

Nếu nước vào mũi thì không được xì cả 2 mũi liền, làm như vậy nước càng dễ vào trong, hãy lấy tay bịt một bên mũi lại và xì lần lượt từng bên một, nước sẽ bị xì ra ngoài mà không gây tổn thương cho mũi. Hiện nay một số bể bơi ở thành phố vệ sinh kém khi chúng ta đi tắm phải cẩn thận tránh để nước vào xoang, dễ gây viêm xoang.

Bệnh có thể lây lan, vì vậy không dùng chung vật dụng cá nhân với người bị viêm xoang. Khi có các triệu chứng ban đầu như hắt hơi, chảy nước mũi, tắc mũi, cần được điều trị ngay tránh trường hợp để biến thái thành bệnh viêm xoang.

Theo thuocthang

Tiến sĩ James L. Sublett, Trường Y Kentucky, Đại học Louisville (Mỹ), đúc kết 4 sai lầm thường gặp của những người viêm mũi dị ứng.

Nếu bạn bị viêm mũi dị ứng (thường xuyên hắt hơi), hãy cảnh giác vì những sai lầm hay gặp sau đây có thể làm tình trạng nặng thêm.

Tiến sĩ James L. Sublett, Trường Y Kentucky, Đại học Louisville (Mỹ), đúc kết 4 sai lầm thường gặp của những người viêm mũi dị ứng.

1. Bạn chữa triệu chứng mà không biết mình dị ứng với cái gì

Nhiều người bị viêm mũi dị ứng thường nghĩ liều rằng họ phải uống thuốc chống dị ứng ngay trước khi xác định thủ phạm gây hắt hơi. Đây là lý do tại sao các bệnh nhân thường phàn nàn rằng thuốc mà họ tự mua (không kê đơn) lại kém hiệu quả trong một nửa số lần như vậy.

Giải pháp đơn giản: xét nghiệm. Hãy gặp bác sĩ chuyên về viêm mũi dị ứng. Bác sĩ có thể thực hiện test da, là cách chính xác nhất để biết nguyên nhân gây ra dị ứng. Sau đó bác sĩ sẽ có giải pháp cho bạn.

2. Không loại bỏ hoàn toàn tác nhân gây dị ứng

Thuốc men không phải là cách duy nhất để đối phó với các triệu chứng dị ứng. Bằng mọi cách hãy tránh xa các tác nhân gây dị ứng trước khi bạn hắt hơi, sổ mũi. Điều đó cũng quan trọng như việc uống thuốc.

Chẳng hạn, nếu dị ứng phấn hoa, hãy đóng cửa sổ bất cứ lúc nào có thể. Tắm và thay đồ khi bạn ở trong nhà. Ở trong nhà khi mật độ phấn hoa là cao nhất ngoài môi trường (giữa trưa).

Còn nếu dị ứng với bụi, hãy loại bỏ những tấm rèm trên tường phòng ngủ. Dùng máy hút bụi thường xuyên. Giặt vỏ ga gối thường xuyên trong nước nóng.

Nếu bạn dị ứng với nấm mốc, đừng sử dụng máy tạo ẩm. Hạn chế độ ẩm trong phòng bằng cách sử dụng quạt khi tắm và nấu ăn.

3. Bạn chờ quá lâu mới dùng thuốc chống dị ứng

Đừng chờ đến khi bắt đầu hắt hơi,sổ mũi mới uống thuốc. Các loại thuốc có hiệu quả nhất trong việc ngăn ngừa triệu chứng xảy ra, chứ không phải điều trị khi bạn đã xuất hiện triệu chứng.

Giải pháp đơn giản là lập kế hoạch. Nếu bạn biết mình bị dị ứng theo mùa, hãy bắt đầu uống thuốc ngay khi mùa đó đến. Xem thời tiết: khi nhiệt độ ấm lên, phấn hoa cũng sẽ nhiều theo.

4. Ăn các loại thực phẩm, đồ ăn có thể kích thích hắt hơi, sổ mũi

Cứ 20 người dị ứng phấn hoa thì có một người trong đó còn dị ứng cả đường miệng, nghĩa là hệ miễn dịch của người đó nhầm lẫn rằng các chất trong thực phẩm là phấn hoa. Một số loại thực phẩm như quả lê, táo, dưa hấu, các loại hạt… cũng có thể gây ngứa ở họng hoặc quanh miệng.

Giải pháp: Nói với bác sĩ. Hãy kiểm tra dị ứng nếu bạn từng bị các triệu chứng này sau khi ăn loại thực phẩm nào đó. Nếu bạn bị dị ứng đường ăn, nên tránh hoa quả tươi và các loại hạt trong mùa dị ứng, mặc dù nấu lên hoặc gọt vỏ cũng có thể giúp hạn chế phản ứng này. Bác sĩ của bạn sẽ biết rõ.

Theo thuocthang

Không ai vui gì khi chỉ nuốt nước bọt cũng đau, khi vài ngày lại khan tiếng. Viêm họng mãn là nỗi khổ của nhiều người, đặc biệt ở giới phải làm việc trong văn phòng đóng kín cửa lại thêm máy lạnh chạy hết ga.

Bệnh rõ ràng dễ phát tán nếu vùng yết hầu, lòng bàn chân, dọc cột xương sống không được giữ ấm nhưng cũng còn thêm một số yếu tố khác là do chính chúng ta tự rước họa vào thân. Đó là:

– Ăn ngọt quá thường xuyên mà không ngờ chất ngọt vướng lại ở kẽ răng, khi lên men là món béo bở của tập thể vi khuẩn sống chực chờ trong vòm miệng.

– Sợ hôi miệng nên ngậm kẹo thuốc quá thường xuyên khiến khô niêm mạc miệng do tác hại của chất đường trong các loại thuốc ngậm. Niêm mạc vùng hầu họng vì quá khô nên dễ bị kích ứng khi gặp nóng lạnh thất thường; vì bụi trong máy lạnh, máy in, do hóa chất trong nước lau nhà, lau kính.

– Thanh trùng vùng hầu họng nhiều lần trong ngày bằng nước súc miệng khiến nấm mốc núp kín trên góc lưỡi. Thành phần này vốn giữ vai trò tương tranh với vi khuẩn trong vòm miệng nên dễ phát tán nếu vi khuẩn bị diệt. Thay vì chọn nước súc miệng bằng hóa chất để theo kiểu giết gà bằng dao mổ trâu thì nên cạo lưỡi mỗi ngày. Súc miệng bằng nước trà pha muối để bảo vệ niêm mạc răng nướu, nhờ muối cộng với nước bọt thành dung dịch thanh khuẩn theo kiểu cây nhà lá vườn.

– Cũng dễ viêm họng là thói quen đánh răng ngay sau khi ăn chua. Vệ sinh răng miệng là đúng nhưng đừng vội vã sau khi ăn trái cây, sau khi dùng sữa chua vì men răng dễ bị bào mòn nên răng thành nơi thuận tiện để vi khuẩn tác quái. Viêm nha chu bao giờ cũng rủ rê viêm mũi, viêm tai và nhất là viêm họng.

– Uống nước ngọt có gaz nhiều lần trong ngày khiến vùng hầu họng vừa nhạy cảm với kích ứng ngoại lai vừa xói mòn sức đề kháng do tác động của chất phụ gia trong nước giải khát công nghệ.

– Có bệnh bội nhiễm trong loa tai, trong xoang mũi không được điều trị đến nơi đến chốn nên vi khuẩn sinh bệnh len lén xâm lấn vùng cổ họng.

– Chất chua trong dạ dày lội ngược đường thực quản và đánh lén vùng cổ họng, như trong
trường hợp bệnh lý mang tên hội chứng trào ngược ở người bị viêm loét vùng thượng vị. Tình trạng này càng rõ nét nữa ở đối tượng thường gối đầu quá thấp khi ngủ.

– Hậu quả của tình trạng dị ứng với thực phẩm nào đó nhưng không dưới dạng mẩn ngứa nên ngay cả nạn nhân cũng không ngờ.

– Uống nước không đủ hay uống đủ nhưng quá nhanh khiến niêm mạc toàn vòm miệng chẳng khác nào cây kiểng không được tưới nước lại thêm gặp hạn nắng nóng kéo dài.

Đừng tưởng viêm họng chỉ là chuyện nhỏ. Mỗi lần cổ họng viêm tấy, mỗi lần vùng yết hầu bị bội nhiễm là thêm một lần sức đề kháng bị suy giảm. Mỏng dần thì có lúc phải thủng. Nhiều căn bệnh nghiêm trọng khác chỉ chờ có bấy nhiêu để thừa “nước đục thả câu”.

Nếu không tìm cách điều trị sớm, viêm họng có thể dẫn đến nguy cơ mắc bệnh thấp tim gây tử vong ở trẻ em.

Nho, táo… là những loại trái cây rất tốt khi cần trị viêm họng

Viêm họng là chứng bệnh thường gặp khi gió lạnh bất ngờ, sức đề kháng giảm sút hoặc do môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi. Bệnh xuất hiện những triệu chứng ban đầu như ngứa trong họng; khản tiếng; có khi sốt, nhức đầu, đau họng khi nuốt. Nếu không điều trị sớm, viêm họng có thể dẫn đến nguy cơ mắc bệnh thấp tim gây tử vong ở trẻ em. Theo đông y, viêm họng có 2 triệu chứng gồm chứng thực và chứng hư.

Yếu tố gây bệnh quá mạnh

Chứng thực là khi cơ thể đang khỏe mạnh nhưng bị nhiễm các yếu tố gây bệnh quá mạnh như cảm lạnh, không khí ô nhiễm… sẽ gây ra viêm họng. Đối với viêm họng do chứng thực, bạn đừng vội đi mua thuốc uống mà trước hết nên áp dụng một trong các cách điều trị sau đây:

Nhiều bất lợi từ khói, bụi

Nếu sinh hoạt trong môi trường có nhiều yếu tố bất lợi như khói, bụi, hóa chất… gây viêm họng thì có thể chữa khỏi bằng cách uống nước nho, cà rốt hoặc nước củ sen.

Chế biến nước nho, cà rốt bằng cách lấy từ 25-30 quả nho tươi, 1 củ cà rốt vừa, 1 quả lê; tất cả rửa sạch, xắt nhỏ, cho vào máy xay, sau đó cho 1 muỗng canh nước chanh vào khuấy đều để uống 2-3 lần/tuần. Thức uống này có tác dụng làm tăng cường thể lực, phòng ngừa cảm mạo, viêm họng, ngoài ra còn giúp làm tươi sắc mặt.

Chế biến nước củ sen bằng cách rửa 150 g củ sen tươi thật sạch, xắt miếng nhỏ, xay chung với 1 quả táo tây và một lượng nước vừa đủ. Sau khi xay nhuyễn, cho 1 muỗng canh nước cốt chanh vào khuấy đều để uống. Có thể thêm ít đường hoặc mật ong cho dễ uống, một tuần uống 2-3 lần.

– Dùng 300 ml nước sôi để ấm pha với 50 g muối và một muỗng cà phê nước cốt chanh, ngậm nhiều lần trong ngày hoặc ngậm nuốt dần.

– Sắc 30 g quả táo mèo và 6 g lá chè, 30 g đường phèn cùng với 500ml nước cho đến khi còn lại 200 ml nước, chia 2 lần, uống lúc đói bụng.

– Rửa sạch 10 g vỏ quả lê, 15 g vỏ cây mía (mía lau càng tốt); sắc với 650 ml nước cho đến khi còn lại 300 ml, dùng uống thay nước chè trong ngày.

– Lấy từ 5-10 quả tắc ướp muối, nấu với 650 ml nước cho đến khi còn lại 300 ml, uống thay nước chè trong ngày. Có thể đâm nát quả quất, chế nước sôi để nguội vào khuấy đều để uống.

– Lấy thân rễ cây rẻ quạt (tức xạ can, một loại cây trồng làm cảnh ở nhiều nơi) ngâm vào nước vo gạo từ 1-2 ngày; sau đó xắt mỏng, phơi khô để dùng dần. Khi dùng, lấy từ 3-6 g tán bột mịn để ngậm nuốt nước từ từ. Có thể sắc với 300 ml nước cho đến khi còn lại 100 ml, ngậm nuốt dần.

Dễ viêm họng khi đề kháng giảm

Khác với chứng thực, chứng hư mắc phải khi thể trạng yếu đuối, sức đề kháng giảm sút nên dễ bị viêm họng khi thời tiết, môi trường biến đổi nhẹ. Có thể dùng các bài thuốc sau để trị chứng hư:

– Sắc 3-6 g củ rễ cây rẻ quạt, 10g lá dâu tằm, 8 g lá húng chanh với 650 ml nước cho đến khi còn lại 300 ml, hòa với ít mật ong, chia 2-3 lần, uống trước bữa ăn.

– Lấy từ 5-10 quả quất ướp muối, nấu với 650 ml nước cho đến khi còn lại 300 ml, thêm 1/2 muỗng cà phê nước cốt gừng, 20-30 g mật ong, uống thay nước chè trong ngày. Có thể đâm nát quả quất, hòa với nước cốt gừng và mật ong, chế nước sôi để nguội vào khuấy đều để uống.

– Sắc 20 g củ sắn dây khô, 20g rau má với 650 ml nước cho đến khi còn lại 200 ml, hòa với 1/2 muỗng cà phê nước cốt gừng, 20-30 g mật ong, chia 2 lần, uống trước bữa ăn.

– Khế chua 500 g, rửa sạch, giã nhuyễn, vắt nước cốt, hòa với ít muối ngậm nuốt dần hoặc ăn 1-2 quả khế, chấm với ít muối.

VA là tổ chức miễn dịch ban đầu ở trẻ, nhưng khi viêm thì nó hoàn toàn có thể gây ra nhiều biến chứng tai hại.

Thăm khám kỹ lưỡng để có quyết định phù hợp nếu trẻ bị viêm VA

Vai trò quan trọng

VA là tên gọi tắt của tổ chức bạch huyết ở vòm họng, vị trí cửa mũi sau, y học gọi là amidan vòm. Nó không phải là “amidan” mà chúng ta vẫn thường nói tới hằng ngày (amidan thường nói là amidan khẩu cái).

Amidan vòm cùng một số tuyến và tổ chức bạch huyết khác tại hầu họng tạo nên một khung bạch huyết khép kín bảo vệ đường hô hấp và đường tiêu hóa. Y học gọi nhóm bạch huyết này là vòng Waldayer.

Bác sĩ Yên Lâm Phúc (Học viện Quân y, Hà Nội) cho biết vòng Waldayer có nhiệm vụ thanh lọc và miễn dịch bước đầu với mầm bệnh. Chức năng của từng tổ chức bạch huyết trong vòng này là khác nhau. Với VA thì chức năng của nó là thanh lọc và miễn dịch với vi sinh vật xâm nhập qua đường hô hấp. Tuyến này rất quan trọng với trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi.

Khi trẻ sinh ra, chưa được tiếp xúc với ngoại cảnh nên chưa có miễn dịch. Miễn dịch của trẻ được duy trì nhờ vào kháng thể qua sữa mẹ. Chỉ một phần kháng thể của trẻ do cơ thể trẻ tạo nên. Sau một thời gian, cơ thể trẻ sẽ được tiếp xúc nhiều với môi trường và bắt đầu sinh miễn dịch.

Vai trò sinh miễn dịch có sự góp phần vô cùng lớn của VA. Khi các vi sinh vật xâm nhập theo đường thở, VA bắt giữ lại, tiêu diệt và phân tích miễn dịch, đưa toàn bộ mẫu phân tích này về cơ quan miễn dịch trung ương. Và cơ thể sẽ sinh hàng loạt kháng thể chống lại mầm bệnh kể từ lần xâm nhập sau.

Rắc rối

Có vai trò quan trọng là thế nhưng khi VA bị viêm nặng thì có thể gây nhiều biến chứng. Những biến chứng này còn nặng hơn cả giá trị miễn dịch mà chúng ta thu được. Thông thường, tình trạng viêm VA triền miên có thể gây ra 4 biến chứng hay gặp sau:

– Viêm đường hô hấp dưới: Nguyên nhân không phải do lây vi khuẩn từ VA mà là dịch viêm và mủ chảy từ vòm họng và cửa mũi sau xuống đường thở. Trẻ nhỏ thì bị viêm khí phế quản, viêm phổi. Trẻ lớn hơn thì có thể bị thêm viêm thanh quản. Ở trẻ em, rất hay gặp viêm khí phế quản co thắt. Đứa trẻ có đầy đủ các dấu hiệu của bệnh viêm khí phế quản đi sau một đợt viêm mũi họng.

– Nhiễm khuẩn đường tiêu hóa: Nguyên nhân do dịch viêm và mủ chảy xuống và trẻ nuốt vào đường tiêu hóa. Đường tiêu hóa của trẻ vốn chưa có miễn dịch đủ mạnh nên vi khuẩn từ mũi họng sẽ gây rối loạn tiêu hóa. Khi bị nhiễm khuẩn đường tiêu hóa, đứa trẻ có 3 dấu hiệu đặc trưng là: sốt cao, bỏ bú và tiêu chảy cấp.

– Viêm tai giữa: Do vi khuẩn lây lan từ cửa mũi sau, qua vòi nhĩ và gây viêm tai. Nếu không được điều trị triệt để thì có thể gây ra điếc vĩnh viễn.

– Học kém: Do trẻ bị viêm mũi họng, dẫn đến viêm tai. Thính lực trở nên nghe kém và khả năng tiếp thu kiến thức cũng kém theo. Không những thế, do cửa mũi sau bị viêm nên đường hô hấp bị cản trở. Cơ thể ở trạng thái thiếu oxy và não bộ kém hoạt bát. Những đứa trẻ này thường có sức học sa sút.

Theo bác sĩ Yên Lâm Phúc, căn cứ vào bệnh lý và “sức khỏe” của VA, từ đó bác sĩ chuyên khoa sẽ quyết định nạo hay không nạo. Chúng ta không thể nạo VA để phòng ngừa viêm, cũng như không được quá tiếc mà níu kéo. Bác sĩ Phúc khuyên các trường hợp bị viêm tái phát trên 5 lần mỗi năm hoặc có biến chứng viêm tai, viêm não…, phụ huynh nên đưa trẻ đến tuyến chuyên khoa để nạo VA.

Có đến 70% số người phàn nàn vì đau họng được khuyên dùng kháng sinh, mặc dù chỉ 5-15% người lớn mới thực sự cần đến thuốc. Đáng nói là hầu hết bệnh viêm họng do virus gây ra và thuốc kháng sinh không mấy tác dụng trong những trường hợp này, trong khi có nhiều cách đơn giản và tự nhiên để điều trị đau rát họng.

Khi nào cần thuốc?

Hiệp hội Các bệnh truyền nhiễm Mỹ (IDSA) giữa tháng 9-2012 cho biết, khoảng 15 triệu người ở Mỹ đến gặp bác sỹ vì bệnh viêm họng mỗi năm và có tới 70% trong số họ được kê dùng thuốc kháng sinh. Mặc dù vậy, thực tế số người bị viêm họng do liên cầu khuẩn chiếm tỉ lệ nhỏ hơn rất nhiều: khoảng 20-30% trẻ em và 5-15% người lớn.

IDSA khuyến cáo, mọi người chỉ nên dùng thuốc kháng sinh nếu bị viêm họng liên cầu khuẩn (do vi khuẩn streptococcus gây ra) và điều này cần phải được chẩn đoán, xét nghiệm cụ thể. Theo đó, những người có xét nghiệm dương tính với liên cầu khuẩn cần phải được chữa trị bằng thuốc penicillin hoặc amoxicillin nếu cần thiết. Cần tránh sử dụng các thuốc kháng sinh azithromycin và cephalosporin trong trường hợp này vì vi khuẩn streptococcus đang ngày càng có khả năng kháng thuốc.

Tuy nhiên, làm thế nào để phân biệt viêm họng do virus hay do liên cầu khuẩn? Những dấu hiệu cho thấy viêm họng do virus là ho, chảy nước mũi, khàn giọng hoặc loét miệng… Trong khi đó, viêm họng nhiều khả năng do liên cầu khuẩn streptococcus gây ra nếu cơn đau xuất hiện đột ngột kèm cảm giác đau khi nuốt và người bệnh bị sốt mà không có các triệu chứng của cảm cúm thông thường.

Trẻ em dưới 3 tuổi thường không bị viêm họng do liên cầu khuẩn streptococcus. Các chuyên gia y tế Hoa Kỳ cũng đề xuất không nên cắt amiđan cho trẻ em hay bị viêm họng, ngoại trừ những trường hợp vô cùng đặc biệt, ví dụ như đứa trẻ bị nghẽn đường thở, vì việc phẫu thuật chứa đựng nhiều rủi ro hơn là ích lợi.

Giải pháp tự nhiên

Không khí khô, thời tiết chuyển mùa có thể gây viêm họng nhưng nhiều “bài thuốc” có thể tìm thấy trong chính tủ bếp nhà bạn. Dưới đây là 3 cách để đối phó nếu cổ họng có cảm giác đau:

Làm dịu kích ứng: Giải pháp khắc phục hàng đầu là một thìa mật ong pha vào nước ấm với chanh. Nó giống như “khoác áo” cho chiếc họng bởi tác dụng làm dịu các kích ứng ở cổ. Một số thảo dược truyền thống khác cũng có tác dụng chống viêm.

Rửa sạch họng: Súc miệng bằng nước muối rất hiệu quả trong việc cắt giảm viêm họng, khi mà tác nhân chủ yếu do không khí khô hoặc dị ứng.

Ngăn chặn tái phát: Phòng ngừa là liều thuốc tốt nhất cho bệnh viêm họng do kích thích hoặc nhiễm virus. Ví dụ, nếu bạn thấy cổ họng đau vào buổi sáng, nguyên nhân có thể bạn thở qua đường miệng ban đêm hoặc do trào ngược acid trong khi ngủ. Cách khắc phục là tạo thêm độ ẩm không khí trong phòng ngủ hoặc gối đầu lên hơi cao để có thể ngăn ngừa bệnh viêm họng do trào ngược.

Tóm lại, dù bạn làm gì cũng đừng bỏ qua triệu chứng đau họng kéo dài hơn 1 tuần hoặc đau nhức đến khó nuốt, vì đó có thể là một dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng hơn. Ngoài ra, một lời khuyên khác là bất kỳ người hút thuốc lá nào bị đau họng dai dẳng cũng cần đến gặp bác sĩ.

Theo thuocthang