3 tiếng là “thời gian vàng” để xử trí đột quỵ nhưng đáng tiếc, hiện chỉ có khoảng 5% người bị đột quỵ được đưa đến cơ sở y tế sớm vì người nhà thường chủ quan, tỷ lệ người bị ngày càng trẻ hóa là nguyên nhân bất ngờ nhất.
Đột quỵ không ‘chừa’ người trẻ tuổi, khỏe mạnh

Theo Phó giáo sư – Tiến sĩ – Bác sĩ Vũ Anh Nhị: trước đây, đột quỵ được xem là bệnh của người cao tuổi, với độ tuổi trung bình của bệnh là từ 55 tuổi trở lên. Tuy nhiên, những năm gần đây, đột quỵ đang ngày càng trẻ hóa, với mức tăng trung bình khoảng 2% mỗi năm. Nhiều bệnh viện, đơn vị thậm chí còn tiếp nhận những trường hợp bị đột quỵ khi mới 18, 20 tuổi.

“Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ với bất kì ai, không phân biệt tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp, tình trạng sức khỏe mà không hề có những dấu hiệu báo trước”, Tiến sĩ – Bác sĩ Nguyễn Bá Thắng nói. Ghi nhận của Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM cho thấy, hiện nay, tỉ lệ người bị đột quỵ dưới 45 được bệnh viện tiếp nhận chiếm khoảng 30%

Đột quỵ thường hay xảy ra ở người lớn tuổi, tuy nhiên hiện nay số người dưới 25 tuổi bị đột quỵ được ghi nhận ngày càng nhiều. Không ít người trẻ khi nhập viện được chẩn đoán đột quỵ tỏ ra rất bất ngờ.

Xu hướng trẻ hóa bệnh đột quỵ có thể là do stress, thói quen ăn uống nhiều muối, chất béo, hút thuốc lá, rượu bia… Bên cạnh đó, đột quỵ ở người trẻ có thể là do bệnh tim, dị dạng mạch máu não, một số trường hợp vì uống thuốc ngừa thai, thuốc kích thích gây viêm hoặc vỡ mạch máu. Lối sống không lành mạnh là nguyên nhân khiến đột quỵ ngày càng trẻ hóa.

Những thập niên gần đây, xu hướng sử dụng thêm các sản phẩm phòng và hỗ trợ đẩy lùi bệnh bên cạnh thuốc điều trị nền được nhiều người quan tâm. Tuy chỉ đóng vai trò bổ trợ, nhưng có nhiều sản phẩm hỗ trợ tim mạch cũng góp phần làm tăng hiệu quả giúp giảm nguy cơ tai biến, đột quỵ.Trong đó có thể kể đến vai trò của Co-Q10, enzyme Serrapeptase chiết xuất từ tằm trong việc làm ổn định huyết áp, tăng lưu lượng máu đến nuôi tim, ngăn chặn hình thành huyết khối, đánh tan cục máu đông và giảm đau thắt ngực. Ngoài ra, khả năng giảm cholesterol, kháng viêm của Hạt dẻ ngựa, nam việt quất, chiết xuất Statin, Phức hợp Rutin Bioflavonoid Complex cũng rất hữu ích cho người bệnh mạch vành. Đặc biệt là với các trường hợp bệnh lâu năm phải đặt stent, White willow bark hoạt chất Salicin chiết xuất từ vỏ cây liễu trắng còn giúp phòng chống tắc mạch sau đặt stent mạch vành, làm mềm mại thành mạch, lưu thông máu dễ dàng không có tác dụng phụ nào.

Phương pháp này ngày càng được ứng dụng rộng rãi bởi tính an toàn và hiệu quả đã được ghi nhận trong thực tế.

Phát hiện sớm đột quỵ

Theo tài liệu thống kê y học gần đây cho thấy, khi bước vào mùa hè, số người bị tai biến mạch máu não tăng nhanh, số ca bị nặng cũng nhiều hơn. Tại các bệnh viện trên địa bàn cả nước…s ố bệnh nhân nhập viện điều trị đột quỵ không ngừng tăng. Tại Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM) nếu trong khi tháng 1 và 2 trước đó tiếp nhận khoảng 25 bệnh nhân đột quỵ mỗi ngày, thì trong tháng 3 và 4 là từ 30-40 ca/ngày. Chưa kể lúc nào tại đây cũng có 160-170 bệnh nhân đột quỵ nằm điều trị. Tỉ lệ bệnh nhân TP.HCM chiếm khoảng 40%, các tỉnh lân cận khoảng 60%.

PGS. TS Trương Quang Bình, Phó Chủ nhiệm Bộ môn Nội Trường ĐH Y Dược TP.HCM cho hay, đột quy là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong, trong đó 88% nguyên nhân là tình trạng nghẹt mạch máu khiến máu không đủ cung cấp để nuôi mô não, tình trạng dị dạng mạch máu não gây vỡ mạch máu dẫn tới xuất huyết não. Đối tượng thường bị đột quỵ nhất là từ 60 tuổi trở lên. Tuy nhiên, những năm gần đây, ngày càng có nhiều người trẻ mắc. Xơ vữa thành mạch máu do gốc tự do và thoái hóa đốt sống cổ, thoái hóa não là hai nguyên nhân chính dẫn đến thiếu máu não.

Bác sĩ cho biết, bất kể ai đều có nguy cơ bị tai biến mạch máu não. Đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ em dưới 4 tuổi, người già từ 65 tuổi trở lên, người bị mắc bệnh mạn tính như tim, phổi, thận, tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tâm thần, những người uống quá nhiều rượu và người không uống đủ nước… là những đối tượng dễ bị đột quỵ do nắng nóng. Tuy nhiên, không khó để nhận ra những dấu hiệu của đột quỵ. Đó là cảm giác tê hay yếu liệt ở mặt, tay hoặc chân. Các triệu chứng thường xảy ra ở một bên của cơ thể, ví dụ yếu liệt tay và chân bên trái. Đột ngột không nói được, giọng nói bị thay đổi như nói ngọng, khó nghe hoặc bệnh nhân nói nhảm, vô nghĩa, không hiểu được lời nói. Đột ngột mất thị lực, đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện ở một bên mắt. Đột ngột nhức đầu dữ dội. Chóng mặt, cơ thể bị mất thăng bằng hoặc không thể thực hiện vận động theo ý muốn (đặc biệt đi kèm với chóng mặt).

Theo bác sĩ Bình thì khi thấy người thân có những biểu hiện như trên, gia đình cần nhanh chóng đưa bệnh nhân vào cơ sở y tế gần nhất có chuyên môn sâu về đột quỵ. Đồng thời, người nhà bệnh nhân cũng cần biết một số thao tác sơ cứu ban đầu cho bệnh nhân. Chẳng hạn, khi thấy bệnh nhân có những biểu hiện của đột quỵ thì phải đặt bệnh nằm nghỉ ngơi, tốt nhất là đặt bệnh nhân nằm nghiêng sang một bên để phòng khi bệnh nhân nôn, tránh bị sặc ở phổi. Các bác sĩ khuyên, không nên cho bệnh nhân dùng bất cứ một loại thuốc gì vì đôi khi bệnh nhân có thể sặc và gây suy hô hấp cấp. Lưu ý, không nên dùng các biện pháp dân gian để sơ cứu ban đầu cho bệnh nhân như: đánh gió hoặc chích máu đầu ngón tay, ngón chân, hoặc cho sử dụng một số loại thuốc đông y không rõ nguồn gốc.

Các phòng bệnh tốt nhất

Cách phòng bệnh tốt nhất trong mùa hè được các chuyên gia đưa ra lời khuyên như sau: Vào mùa hè, khi nhiệt độ ngoài trời cao, người cao tuổi nên hạn chế ra ngoài trời vào những lúc nắng gắt. Với người có bệnh tim mạch, dùng máy điều hòa nên nhớ chỉ khống chế nhiệt độ ở khoảng 27 độ C và chênh lệch trong và ngoài phòng tốt nhất không nên được vượt quá 7 độ C. Cần phải chú ý thường xuyên bổ sung nước, để đề phòng máu tăng đặc dẫn tới hình thành huyết khối (cục máu đông), tập thói quen khi không khát cũng phải uống đủ nước. Có thể uống nước ép trái cây, rau quả mỗi ngày. Sáng sớm sau khi ngủ dậy hãy uống một cốc nước, mỗi ngày, nên bổ sung từ 1,5- 2lít nước cho cơ thể. Nếu phải tập luyện nên uống 1 cốc nước trước khi tập và cứ sau 20 phút vận đông mạnh nên bổ sung nước 1 lần.

Ngoài ra, vào mùa hè nên mặc quần áo nhẹ, rộng màu sáng, đội mũ rộng vàng và đeo kính. Khi ra ngoài cần bôi kem chống nắng có chỉ số chống nắng từ 30 SPF trở lên. Hủy bỏ các hoạt động ngoài trời nếu nắng nóng, chỉ nên ra ngoài vào sáng sớm và buổi chiều muộn. Mùa nóng, mọi người thường muốn uống rượu, bia cho mát, nhưng điều này hoàn toàn sai lầm. Khi nắng nóng càng nên hạn chế rượu bia hoặc cà phê bởi các chất cồn và caffein sẽ làm cơ thể chúng ta bị mất nước nhiều hơn, dễ bị đột quỵ do nắng nóng hơn. Điều đặc biệt mà đơn giản nhất mà bản thân mỗi người có thể tự nhận biết được đó là kiểm soát lượng nước tiểu của mình khi thời tiết nắng nóng. Nếu nước tiểu bỗng nhiên sẫm màu hơn bình thường, chứng tỏ cơ thể đang bị thiếu nước và phải bổ sung ngay nước cho cơ thể. Ngoài ra, nên thay đổi lối sống như bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, năng tập thể dục, cần kiểm soát tốt huyết áp, mỡ máu, đường huyết, đặc biệt là ngăn ngừa sự hình thành cực máu đông.

Theo thống kê, tỷ lệ đột quỵ tái phát trong 5 năm đầu tiên là 25%, nghĩa là cứ 100 bệnh nhân sống sót sau đột quỵ, sẽ có 25 trường hợp bị tái phát sau đó. Do vậy, để phòng tránh và giảm mức độ tái phát đột quỵ, người bệnh cần uống thuốc đúng theo toa bác sĩ và đi tái khám đều đặn. Không ai có thể bảo đảm đột quỵ tái phát sẽ không xảy ra, nhưng khả năng tái phát có thể giảm thiểu tối đa bằng chế độ điều trị thích hợp, liên tục và lâu dài. Có nhiều cách để có thể làm giảm nguy cơ tái phát của đột quỵ: kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ và thay đổi chế độ sinh hoạt.

Các yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của đột quỵ là cao huyết áp, bệnh tim, tiểu đường và hút thuốc lá. Cao huyết áp là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của đột quỵ. Kiểm soát huyết áp bao gồm chế độ ăn ít muối, giảm cân, giảm stress, và uống các thuốc thích hợp. Nếu cao huyết áp được kiểm soát tốt, sẽ làm giảm được 38% nguy cơ đột quỵ và giảm 40% nguy cơ tử vong gây ra do đột quỵ. Nguy cơ quan trọng thứ hai sau cao huyết áp là bệnh tim. Tiếp đó là người mắc bệnh tiểu đường, khi BN có bệnh tiểu đường, nguy cơ mắc đột quỵ sẽ tăng gấp 3 lần. Chế độ ăn phù hợp để tiết chế lượng đường trong máu, đồng thời sử dụng các thuốc điều chỉnh đường huyết có thể giúp người bệnh hạn chế tối đa các biến chứng của tiểu đường.

Uống đủ nước là một trong những cách đơn giản nhất giúp bạn giải nhiệt và phòng trị say nắng hiệu quả. Bạn nên uống ít nhất 2 lít nước một ngày. Nếu đi ra ngoài hãy mang theo chai nước uống khi cần thiết. Ngoài ra, bạn có thể uống nước dừa, rau, các loại nước ép.

Thoa kem chống nắng

Kem chống nắng giúp bảo vệ làn da khỏi các tia UV có hại và bệnh cháy nắng da. Hãy sử dụng kem chống nắng có chỉ số SPF từ 30 trở lên. Thoa đều kem 15 phút trước khi đi ra ngoài. Đội mũ rộng vành và đeo kính mát bất cứ khi nào có thể.

Ăn trái cây và hoa quả

Ăn trái cây tươi và rau quả cũng là cách hiệu quả để giảm nhiệt cơ thể. Ăn salad, rau quả, trái cây như xoài xanh, mướp đắng, nho, dâu,… sẽ không còn lo say nắng nữa. Trái cây chứa chất dinh dưỡng giúp cơ thể bớt háo nước và giải nhiệt.

Không uống đồ uống có cồn, soda

Rượu hoặc soda có thể làm cơ thể mất nước hoặc bị đột quỵ nghiêm trọng trong mùa hè. Để đảm bảo sức khỏe, bạn nên tránh uống rượu và lựa chọn đồ uống giải nhiệt khác hoặc đồ uống thể thao để thay thế.

Tắm nước mát

Tắm nước mát làm tăng lưu thông máu và có tác dụng giảm nhiệt sau khi bạn ở ngoài trời trong thời gian dài. Thêm vào đó, tắm nước mát cũng làm giảm nguy cơ phát ban da và đem lại cho bạn cảm giác dễ chịu hơn.

Mặc quần áo sáng màu

Mặc quần áo sáng màu không hấp thụ nhiệt, giúp giữ cho cơ thể mát mẻ hơn. Bạn hãy chọn vải cotton, vải lanh thay vì vải tổng hợp. Tránh mặc quần áo quá chật hay quá dày ảnh hưởng tới cơ chế tự làm mát của cơ thể.

Hạn chế ở ngoài trời

Cách tốt nhất để tránh say nắng là hạn chế ở ngoài trời tại thời điểm nóng nhất trong ngày từ 12 giờ trưa đến 3 giờ chiều. Bạn nên thư giãn ở trong nhà hay dưới bóng râm. Tránh làm việc nặng hoặc quá sức ở ngoài trời trong thời gian này.

Hãy cảnh giác

Khi người bắt đầu có dấu hiệu buồn nôn, đau đầu, tức ngực và khát nước thì đó là dấu hiệu của say nắng. Bạn nên tới một nơi thoáng mát hay tới bệnh viện gần nhất để điều trị kịp thời.

Có nhiều lí do khiến bạn bị rơi vào tình trạng lưu thông máu kém: Uống không đủ nước, dung nạp quá nhiều cholesterol xấu, không chịu vận động… và cũng một phần do tuổi tác.

Theo giới chuyên gia, máu là nguồn dinh dưỡng quý giá. Do đó, lưu thông máu đóng một vai trò quan trọng trong sức khỏe toàn diện, kể cả não, tim, gan, thận…

Thông qua quá trình này mà oxy và các chất dinh dưỡng được chuyển đến các bộ phận khác nhau trong cơ thể. Ngoài ra, lưu thông máu còn thúc đẩy sự tăng trưởng tế bào và các chức năng cơ quan.

Nếu máu lưu thông kém, các cơ quan trong cơ thể sẽ không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, gây ra rất nhiều vấn đề cho sức khỏe.

Dấu hiệu cho thấy cơ thể lưu thông máu kém

– Chân bị sưng, da xanh xao, tím tái

– Tay chân bị tê hoặc lạnh buốt

– Mệt mỏi, khó thở, đau ngực

– Dễ mắc bệnh, vết thương lâu lành

– Giãn tĩnh mạch

– Rụng tóc

– Rối loạn cương dương ở nam giới

Những biến chứng nguy hiểm do lưu thông máu kém

Bất kỳ một vấn đề nào đó làm giảm hoặc ngăn chặn sự lưu thông máu đều có thể dẫn đến một loạt các triệu chứng sức khỏe nghiêm trọng.

– Tai biến mạch máu não: Nếu không lưu thông tốt, lượng máu lên não kém sẽ gây nên chứng rối loạn tuần hoàn. Từ đây sẽ xảy ra hiện tượng phù não gây loạn tâm lý từ nhẹ đến nặng, đặc biệt là tai biến mạch máu não.

– Tim mạch: Lưu thông máu kém là nguyên nhân gốc rễ khiến tim cũng hoạt động kém, các vấn đề về cholesterol, huyết áp cao, đột quỵ, thậm chí là tử vong.

– Não: Khi lưu lượng máu đến não bị hạn chế, nó sẽ gây giảm trí nhớ, đau đầu, chóng mặt và mệt mỏi.

– Suy thận: Thận có chức năng bài tiết các chất cặn bã, đồng thời có vai trò điều hòa huyết áp. Thiếu máu tới cơ quan này có thể do nguyên nhân thiếu máu toàn cơ thể hoặc hẹp động mạch thận.

Bài tập 10 phút/ngày ngăn chặn lưu thông máu kém

Bạn có thể thúc đẩy dòng chảy của máu đi khắp cơ thể bằng cách thay đổi lối sống, một chế độ ăn uống lành mạnh và tập thể dục hàng ngày. Những bài tập dưới đây sẽ giúp cải thiện tuần hoàn máu hiệu quả, dù bạn chỉ dành 10 phút/ngày.

Bài 1: Các bài tập kéo giãn cơ thể: Mỗi buổi sáng thức dậy, hãy thực hiện 10-15 lần các bài tập kéo giãn cơ thể để giúp tăng cường cơ bắp và cải thiện sự lưu thông máu trong cơ thể.

Bài 2: Đứng trên ngón chân: Bạn có thể đứng trên các ngón chân và giữ nguyên trong 10 giây. Trong khi thực hiện tư thế này, hãy cố gắng thắt chặt vùng bắp chân. Lặp lại động tác này 10 lần.

Bài 3: Di chuyển vòng tròn: Giơ 2 tay cao lên đầu, sau đó di chuyển người theo vòng tròn. Đầu tiên theo chiều kim đồng hồ và sau đó lại ngược lại. Lặp lại động tác này 10 lần.

Bài 4: Nghiêng đầu: Ngồi thẳng, sau đó nghiêng đầu sang bên trái và giữ vài giây. Lần lượt chuyển nghiên sang bên phải một cách từ từ. Lặp lại động tác này 10 lần.

Bài 5: Đi bộ giúp bạn kích thích tuần hoàn máu trong cơ thể, đồng thời giúp tăng cường cơ bắp.

Bài 6: Xoay chân: Ngồi thẳng và giơ chân cao. Bắt đầu xoay chân theo chiều kim đồng hồ và làm ngược lại. Làm mỗi chân 10 lần.